jądrowy czynnik κB
Jądrowy czynnik κB (NF-κB, nuclear factor kappa-light-chain-enhancer of activated B cells) to kompleks białkowy pełniący funkcję czynnika transkrypcyjnego, regulującego ekspresję genów zaangażowanych w odpowiedź immunologiczną, zapalną, apoptozę oraz proliferację komórkową. Składa się z homo- lub heterodimerów z rodziny białek Rel, zawierających domenę wiążącą DNA (RHD).
W warunkach spoczynkowych NF-κB występuje w cytoplazmie w formie nieaktywnej, związanej z inhibitorami IκB. Aktywacja następuje w odpowiedzi na różnorodne bodźce, w tym cytokiny prozapalne (TNF-α, IL-1), lipopolisacharyd bakteryjny (LPS), wirusy czy stres oksydacyjny. Proces aktywacji obejmuje fosforylację i degradację inhibitorów IκB przez kompleks kinaz IKK, co umożliwia translokację NF-κB do jądra komórkowego.
Szlak NF-κB odgrywa kluczową rolę w patofizjologii wielu chorób, w tym przewlekłych stanów zapalnych, chorób autoimmunologicznych, miażdżycy oraz chorób nowotworowych. Zaburzenia regulacji NF-κB prowadzą do nadmiernej produkcji cytokin prozapalnych, cząsteczek adhezyjnych oraz enzymów degradujących macierz zewnątrzkomórkową. W kontekście onkologii, konstytutywna aktywacja NF-κB przyczynia się do promocji nowotworzenia poprzez hamowanie apoptozy, stymulację proliferacji komórkowej oraz angiogenezy.