endogenne glikokortykosteroidy
Endogenne glikokortykosteroidy to hormony steroidowe produkowane naturalnie przez korę nadnerczy, głównie w warstwie pasmowatej. Najważniejszym przedstawicielem tej grupy u ludzi jest kortyzol (hydrokortyzol), który odgrywa kluczową rolę w regulacji metabolizmu, odpowiedzi immunologicznej oraz w mechanizmach adaptacyjnych organizmu do stresu.
Synteza endogennych glikokortykosteroidów jest regulowana przez oś podwzgórze-przysadka-nadnercza (HPA). Proces rozpoczyna się od wydzielania kortykoliberyny (CRH) przez podwzgórze, która stymuluje przysadkę do produkcji hormonu adrenokortykotropowego (ACTH). ACTH z kolei pobudza korę nadnerczy do syntezy i uwalniania kortyzolu.
Endogenne glikokortykosteroidy wykazują szeroki zakres działania fizjologicznego, wpływając na metabolizm węglowodanów (zwiększając glukoneogenezę i glikogenolizę), białek (nasilając katabolizm) oraz tłuszczów (stymulując lipolizę). Ponadto wykazują działanie przeciwzapalne i immunosupresyjne poprzez hamowanie produkcji cytokin prozapalnych oraz migracji leukocytów do miejsc zapalenia.
Zaburzenia w wydzielaniu endogennych glikokortykosteroidów prowadzą do poważnych stanów klinicznych. Nadmierna produkcja skutkuje zespołem Cushinga, charakteryzującym się otyłością centralną, hipertensją, osteoporozą i zaburzeniami metabolicznymi. Z kolei niedobór prowadzi do choroby Addisona, objawiającej się przewlekłym zmęczeniem, hipotensją, hipoglikemią i zwiększoną pigmentacją skóry.
Powiązane wpisy
- Leksykon substancji czynnych
Metyloprednizolon – Wpływ na płodność, ciążę i laktację
Badania przedkliniczne wykazały, że metyloprednizolon oraz jego pochodna aceponian metyloprednizolonu wykazują działanie embriotoksyczne i teratogenne u zwierząt, szczególnie w dawkach przekraczających terapeutyczne. Epidemiologiczne dane sugerują zwiększone ryzyko rozszczepu podniebienia u noworodków matek stosujących glikokortykosteroidy ogólnoustrojowo w pierwszym trymestrze ciąży. Ponadto, stosowanie kortykosteroidów w ciąży wiąże się ze zwiększonym ryzykiem niskiej masy urodzeniowej, zależnym od dawki, oraz potencjalnym ryzykiem rozwoju zaćmy u niemowląt. Noworodki narażone na wysokie dawki kortykosteroidów in utero wymagają monitorowania pod kątem niewydolności kory nadnerczy. Stosowanie metyloprednizolonu w ciąży powinno być ograniczone do sytuacji, gdy korzyści przewyższają ryzyko, a preparaty miejscowe zawierające metyloprednizolon aceponian (np. Advantan, Skinatan) należy unikać w pierwszym trymestrze oraz stosować ostrożnie, unikając dużych powierzchni, długotrwałego stosowania i okluzji.
alkohol benzylowy, badanie epidemiologiczne, badanie retrospektywne, DEPO-MEDROL, działanie teratogenne, endogenne glikokortykosteroidy, glikokortykoid, glikokortykosteroid, hamowanie wzrostu, kortykosteroid, lidokaina, metyloprednizolon, metyloprednizolonu aceponian, niewydolność kory nadnerczy, niska masa urodzeniowa, noworodkowa niewydolność kory nadnerczy, opatrunek okluzyjny, pierwszy trymestr ciąży, preparat dermatologiczny, przenikanie przez łożysko, rozszczep podniebienia, rozszczep wargi, środek konserwujący, terapia zastępcza, teratogenność, zaćma - Leksykon leków
Przedawkowanie – Budesonide Easyhaler 100 mcg/dawkę
Przedawkowanie wziewnego budezonidu, szczególnie w formie proszku do inhalacji, cechuje się niską ostrą toksycznością, jednak długotrwałe stosowanie dawek przekraczających zalecenia może prowadzić do poważnych powikłań ogólnoustrojowych typowych dla glikokortykosteroidów. Do najważniejszych objawów należą supresja układu immunologicznego zwiększająca podatność na infekcje, zaburzenia czynności kory nadnerczy manifestujące się zarówno nadmiernym wydzielaniem hormonów, jak i ich niedoborem wskutek ujemnego sprzężenia zwrotnego, a także atrofia kory nadnerczy skutkująca niedoborem endogennych glikokortykosteroidów i mineralokortykosteroidów. Ponadto, długotrwałe przedawkowanie osłabia zdolność adaptacji do stresu poprzez dysfunkcję osi podwzgórze-przysadka-nadnercza (HPA).
astma, atrofia kory nadnerczy, Budesonide Easyhaler, budezonid, budezonid wziewny, doustne kortykosteroidy, endogenne glikokortykosteroidy, glikokortykosteroid, hormony kory nadnerczy, hydrokortyzon, infekcja, mineralokortykosteroid, oś HPA, oś podwzgórze-przysadka-nadnercza, ostre przedawkowanie, powikłania ogólnoustrojowe, proszek do inhalacji, supresja układu immunologicznego, toksyczność budezonidu, ujemne sprzężenie zwrotne, zaburzenia kory nadnerczy, zanik kory nadnerczy