tętnica skroniowa
Tętnica skroniowa (łac. arteria temporalis) to istotne naczynie krwionośne będące końcową gałęzią tętnicy szyjnej zewnętrznej. Dzieli się na dwie główne gałęzie: tętnicę skroniową powierzchowną oraz tętnicę szczękową. Tętnica skroniowa powierzchowna biegnie przed uchem i rozgałęzia się na twarzy oraz skroni, zaopatrując w krew skórę, tkankę podskórną i mięśnie tej okolicy.
W praktyce klinicznej tętnica skroniowa ma szczególne znaczenie diagnostyczne. Jest często wykorzystywana do pobierania biopsji w przypadku podejrzenia olbrzymiokomórkowego zapalenia tętnic (arteritis temporalis), które stanowi najczęstszą formę zapalenia naczyń u osób starszych. Choroba ta manifestuje się silnym, jednostronnym bólem głowy, tkliwością skóry głowy, zaburzeniami widzenia oraz ogólnymi objawami zapalnymi.
Tętnica skroniowa jest również wykorzystywana jako miejsce badania tętna obwodowego. Dzięki jej powierzchownemu położeniu, pulsację można łatwo wyczuć na skroni, tuż przed uchem. W niektórych procedurach medycznych, jak monitorowanie ciśnienia tętniczego podczas zabiegów kardiochirurgicznych, może być wykorzystywana do bezpośredniego pomiaru ciśnienia tętniczego.
Powiązane wpisy
- Leksykon chorób i schorzeń
Arteritis tętnicy skroniowej – Diagnostyka i diagnoza
Arteritis tętnicy skroniowej (GCA) to zapalne schorzenie dużych i średnich naczyń, występujące głównie u osób >50 r.ż., charakteryzujące się niespecyficznymi objawami, co utrudnia diagnostykę. Kluczowe kryteria diagnostyczne ACR obejmują: wiek >50 lat, nowy ból głowy, nieprawidłowości tętnicy skroniowej, OB >50 mm/h oraz nieprawidłową biopsję tętnicy skroniowej, z czułością 93,5% i swoistością 91,2%. Badania laboratoryjne wykazują podwyższone OB (często >50 mm/h, niekiedy >100 mm/h), podwyższone CRP (czułość 98,6%, swoistość 75,7%) oraz łagodną niedokrwistość i trombocytozę (>400 000/μL). Biopsja tętnicy skroniowej pozostaje złotym standardem, wykazując zmiany takie jak naciek zapalny, fragmentację blaszki elastycznej i obecność komórek olbrzymich, z czułością 15-87% i swoistością 100%. W diagnostyce obrazowej ultrasonografia dopplerowska (CDUS) wykazuje czułość 54-63% i swoistość 79-81%, a badania MRI, CT i PET/CT są stosowane w ocenie zajęcia dużych naczyń pozaczaszkowych.
Amerykańskie Kolegium Reumatologiczne, angiografia CT, arteritis tętnicy skroniowej, białko C-reaktywne, biopsja tętnicy skroniowej, chromanie żuchwy, Europejska Liga Przeciw Reumatyzmowi, glikokortykosteroid, komórka olbrzymia, naciek zapalny, niedokrwistość, objaw halo, objaw kompresji, odczyn Biernackiego, olbrzymiokomórkowe zapalenie tętnic, polimialgia reumatyczna, pozytonowa tomografia emisyjna, rezonans magnetyczny, tętnica skroniowa, tomografia komputerowa, trombocytoza, ultrasonografia doplerowska, utrata wzroku, zajęcie dużych naczyń, zmiany histopatologiczne - Leksykon chorób i schorzeń
Olbrzymiokomórkowe zapalenie tętnic – Objawy
Olbrzymiokomórkowe zapalenie tętnic (GCA) jest najczęstszą formą zapalenia naczyń u osób >50 r.ż., charakteryzującą się zapaleniem dużych i średnich tętnic, głównie czaszkowych i dużych naczyń, prowadzącym do ich zwężenia i niedokrwienia. Dominującym objawem jest nowy, uporczywy ból głowy (70-80% pacjentów), często zlokalizowany w okolicy skroniowej, któremu towarzyszy tkliwość skóry głowy (50%) oraz klaudykacja żuchwy (ok. 50%), będąca wysoce specyficznym objawem niedokrwienia mięśni żwaczy. Zaburzenia widzenia występują u 20-50% chorych i obejmują amaurosis fugax, diplopię, ubytki w polu widzenia oraz nagłą, trwałą utratę wzroku, która jest najpoważniejszym powikłaniem GCA. Objawy ogólnoustrojowe, takie jak niska gorączka, zmęczenie, utrata masy ciała i poty nocne, występują u około połowy pacjentów i mogą poprzedzać objawy naczyniowe. Współistniejąca polimialgia reumatyczna dotyczy 40-60% pacjentów.
amaurosis fugax, białko C-reaktywne, diplopia, kortykosteroid, mięsień żuchwy, neuropatia niedokrwienna nerwu wzrokowego, niedokrwienie narządów, obrzęk tarczy nerwu wzrokowego, olbrzymiokomórkowe zapalenie tętnic, polimialgia reumatyczna, przejściowy atak niedokrwienny, remisja choroby, rozwarstwienie aorty, tętniak aorty, tętnica skroniowa, tętnica środkowa siatkówki, tkliwość skóry głowy, tocilizumab, udar mózgu, uporczywy ból głowy, utrata wzroku, zaburzenie widzenia, zajęcie dużych naczyń, zapalenie naczyń krwionośnych, zawał mięśnia sercowego, zwężenie naczyń - Leksykon leków
Interakcje leku – Fluimucil Muko 200 mg
Acetylocysteina (200 mg w preparacie Fluimucil Muko) wykazuje istotne interakcje farmakodynamiczne i farmakokinetyczne z wieloma lekami, które mogą wpływać na skuteczność i bezpieczeństwo terapii. Przeciwwskazane jest łączenie acetylocysteiny z lekami przeciwkaszlowymi ze względu na ryzyko nagromadzenia wydzieliny w oskrzelach i niedrożności dróg oddechowych. Węgiel aktywny zmniejsza biodostępność acetylocysteiny przez adsorpcję, dlatego należy unikać ich jednoczesnego stosowania. Zaleca się zachowanie 2-godzinnego odstępu między podaniem acetylocysteiny a doustnymi antybiotykami, z wyjątkiem lorakarbefu, który nie wykazuje klinicznie istotnych interakcji. Acetylocysteina może zwiększać przenikanie cefuroksymu do wydzieliny oskrzelowej, co potencjalnie poprawia skuteczność leczenia zakażeń dróg oddechowych.
acetylocysteina, antybiotyk, badanie laboratoryjne, biodostępność, błona śluzowa, cefuroksym, dolegliwość żołądkowo-jelitowa, drogi oskrzelowe, działanie wazodylatacyjne, interakcja farmakodynamiczna, interakcja farmakokinetyczna, karbamazepina, ketony w moczu, leczenie przeciwpadaczkowe, lek mukolityczny, lek przeciwkaszlowy, nabłonek rzęskowy, napad padaczkowy, niedociśnienie, niedrożność dróg oddechowych, nitrogliceryna, odruch kaszlowy, rozrzedzenie wydzieliny, salicylany, tętnica skroniowa, węgiel aktywny, wydzielina w oskrzelach, zakażenie dróg oddechowych - Leksykon chorób i schorzeń
Arteritis tętnicy skroniowej – Epidemiologia
Arteritis tętnicy skroniowej (Giant Cell Arteritis, GCA) jest najczęstszym pierwotnym zapaleniem naczyń u dorosłych powyżej 50. roku życia, ze szczytem zachorowań w wieku 70-79 lat. Kobiety chorują 2,5 razy częściej niż mężczyźni, a palenie tytoniu zwiększa ryzyko u kobiet 6-krotnie. Zapadalność na GCA wynosi średnio około 10 przypadków na 100 000 osób powyżej 50 lat, z najwyższą w krajach skandynawskich (21,57/100 000), a najniższą w populacjach afroamerykańskich, azjatyckich i latynoamerykańskich. Genetycznie, haplotyp HLA-DRB1*04 wiąże się z wyższym ryzykiem rozwoju GCA, powikłań (utrata wzroku) oraz oporności na glikokortykosteroidy. Epidemiologia wykazuje wzrost średniego wieku diagnozy (z 75 do 79 lat) i tendencję spadkową zapadalności i śmiertelności, choć przewiduje się wzrost zachorowań do 2050 roku z powodu starzenia się populacji.
arteritis tętnicy skroniowej, badania laboratoryjne, biopsja tętnicy skroniowej, czułość badania, czynnik ryzyka, glikokortykosteroidy, kortykosteroidy, kryteria diagnostyczne, naczynia krwionośne, palenie tytoniu, pęknięcie aorty, pierwotne zapalenie naczyń, polymyalgia rheumatica, rozwarstwienie aorty, szybka ścieżka diagnostyczna, tętniak aorty, tętnica skroniowa, tętnica szyjna, utrata wzroku, zajęcie dużych naczyń, zapalenie tętnic skroniowych, zwężenie tętnic