zwężenie tętnic
Zwężenie tętnic (stenoza tętnicza) to stan patologiczny, w którym dochodzi do zmniejszenia światła naczynia tętniczego, co skutkuje ograniczeniem przepływu krwi do zaopatrywanych przez nie tkanek i narządów. Najczęściej jest wynikiem miażdżycy, czyli procesu odkładania się blaszek miażdżycowych składających się z cholesterolu, włóknika, złogów wapnia i komórek zapalnych na wewnętrznej ścianie tętnicy.
Klinicznie zwężenie tętnic może manifestować się różnorodnymi objawami, zależnymi od lokalizacji i stopnia zwężenia. W przypadku tętnic wieńcowych może prowadzić do choroby niedokrwiennej serca, dławicy piersiowej lub zawału mięśnia sercowego. Zwężenie tętnic szyjnych zwiększa ryzyko udaru niedokrwiennego mózgu, a zwężenie tętnic kończyn dolnych często powoduje chromanie przestankowe.
Diagnostyka zwężenia tętnic obejmuje badania obrazowe, takie jak ultrasonografia dopplerowska, angiografia, angio-TK czy angio-MR. Leczenie zależy od stopnia zwężenia, lokalizacji oraz objawów klinicznych i może obejmować farmakoterapię (leki przeciwpłytkowe, statyny), zabiegi wewnątrznaczyniowe (angioplastyka z implantacją stentu) lub chirurgiczne (endarterektomia, pomostowanie).
Profilaktyka zwężenia tętnic opiera się na modyfikacji czynników ryzyka miażdżycy, takich jak nadciśnienie tętnicze, hipercholesterolemia, cukrzyca, otyłość, palenie tytoniu oraz promocji zdrowego stylu życia, w tym regularnej aktywności fizycznej i zbilansowanej diety.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Lisinoratio 10
Lizynopryl, składnik preparatu Lisinoratio, wymaga szczegółowego monitorowania ze względu na ryzyko wystąpienia objawowego niedociśnienia, zwłaszcza u pacjentów z zaburzeniami równowagi wodno-elektrolitowej, ciężką niewydolnością serca, niewydolnością nerek oraz u osób przyjmujących duże dawki leków moczopędnych (np. ≥80 mg furosemidu/dobę). Hipotonia może wymagać ułożenia pacjenta w pozycji poziomej z uniesionymi nogami i dożylnego podania 0,9% roztworu chlorku sodu. W przypadku zawału serca dawki lizynoprylu należy dostosować do wartości ciśnienia skurczowego (np. 2,5 mg/dobę przy ciśnieniu ≤120 mmHg). U pacjentów z zaburzeniami czynności nerek obserwowano przejściowe zwiększenie stężenia kreatyniny i mocznika, a także ryzyko ostrej niewydolności nerek, co wymaga regularnej kontroli parametrów nerkowych i ewentualnej modyfikacji leczenia. Ponadto, u pacjentów z chorobami układu krążenia i nerek należy zachować ostrożność ze względu na ryzyko hiperkaliemii (stężenie potasu >5,7 mEq/L), zwłaszcza przy jednoczesnym stosowaniu leków oszczędzających potas lub suplementów potasu.
choroba niedokrwienna serca, glikokortykosteroid, hiperkaliemia, hipoglikemia, hiponatremia, hipotonia objawowa, inhibitor konwertazy angiotensyny, inhibitor mTOR, inhibitor neprylizyny, kardiomiopatia przerostowa, klirens kreatyniny, kolagenoza naczyniowa, lek moczopędny, lek przeciwhistaminowy, leukopenia, morfologia krwi, nadciśnienie tętnicze, nefropatia cukrzycowa, neutropenia, niedociśnienie objawowe, niedokrwienie mózgu, niewydolność nerek, niewydolność oddechowa, niewydolność serca, obrzęk naczynioruchowy, ostra niewydolność nerek, piorunujące zapalenie wątroby, reakcja rzekomoanafilaktyczna, wstrząs kardiogenny, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie rytmu serca, zastoinowa niewydolność serca, zawał mięśnia sercowego, żółtaczka cholestatyczna, zwężenie tętnic, zwężenie zastawki aortalnej - Leksykon chorób i schorzeń
Dysplazja włóknisto-mięśniowa – Objawy
Dysplazja włóknisto-mięśniowa (FMD) to rzadkie schorzenie naczyniowe charakteryzujące się nieprawidłowym rozwojem komórek ścian tętnic, prowadzącym do ich zwężenia (stenozy), tętniaków oraz rozwarstwień. Najczęściej zajmuje tętnice nerkowe i szyjne wewnętrzne, dotykając głównie kobiety w wieku 30-50 lat (średni wiek debutu około 47 lat). Objawy zależą od lokalizacji zmian i obejmują nadciśnienie tętnicze (często oporne), zaburzenia czynności nerek, bóle głowy, szumy uszne, zawroty głowy, a także poważne powikłania naczyniowe jak udar mózgu, zawał serca czy krwawienie podpajęczynówkowe. U około 40% pacjentów obserwuje się poważne zdarzenia naczyniowe, a czynniki ryzyka progresji to m.in. płeć męska, palenie tytoniu oraz zajęcie wielu łożysk naczyniowych. Rozwarstwienia tętnic występują u około 20% chorych, najczęściej w tętnicach szyjnych zewnątrzczaszkowych (72,7% przypadków). FMD może prowadzić do przewlekłej niewydolności nerek, atrofii nerki, a także do powikłań neurologicznych i sercowo-naczyniowych.
atrofia, ból lędźwiowy, choroba wieńcowa, chromanie przestankowe, ciśnienie tętnicze, dysplazja włóknisto-mięśniowa, hiperaldosteronizm, hipokaliemia, krążenie oboczne, krwawienie podpajęczynówkowe, migrena, nadciśnienie tętnicze, niedokrwienie jelit, niewydolność serca, przemijający atak niedokrwienny, przewlekła niewydolność nerek, rozwarstwienie, rozwarstwienie tętnicy, spontaniczne rozwarstwienie tętnicy wieńcowej, stenoza, szmer naczyniowy, tętniak, tętnica kręgowa, tętnica nerkowa, tętnica szyjna wewnętrzna, tętnica trzewna, tinnitus pulsacyjny, udar mózgu, vertigo, zaburzenie czynności nerek, zawał jelita, zawroty głowy, zespół Hornera, zwężenie tętnic - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Ranopril
Lizynopryl, inhibitor ACE, wymaga szczególnej ostrożności u pacjentów z zaburzeniami równowagi wodno-elektrolitowej, niewydolnością serca, chorobą niedokrwienną serca, zwężeniem tętnic nerkowych oraz w okresie po zawale mięśnia sercowego. Objawowe niedociśnienie, choć rzadkie u pacjentów z niepowikłanym nadciśnieniem, może wystąpić zwłaszcza przy stosowaniu diuretyków (np. furosemid ≥ 80 mg/dobę), diecie ubogo sodowej, dializach, biegunce lub wymiotach. W przypadku niedociśnienia zaleca się ułożenie pacjenta z uniesionymi nogami, podanie 0,9% roztworu NaCl dożylnie oraz kontynuację terapii, jeśli objawy ustępują. U pacjentów z zastoinową niewydolnością serca i niskim ciśnieniem tętniczym może być konieczne zmniejszenie dawki lub odstawienie leku. Szczególną ostrożność należy zachować u osób z zwężeniem zastawki aortalnej, kardiomiopatią przerostową oraz we wczesnej fazie zawału mięśnia sercowego, gdzie dawka początkowa powinna wynosić 2,5 mg przy ciśnieniu skurczowym ≤ 120 mmHg, a leczenie jest przeciwwskazane przy ciśnieniu ≤ 100 mmHg lub wstrząsie kardiogennym.
adrenalina, afereza lipoprotein, aliskiren, amiloryd, antagonista receptora angiotensyny II, choroba niedokrwienna serca, eplerenon, ewerolimus, hemodializa, hiperkaliemia, hipoaldosteronizm, hipoglikemia, hiponatremia, inhibitor ACE, inhibitor konwertazy angiotensyny, inhibitor mTOR, inhibitor neprylizyny, kardiomiopatia przerostowa, klirens kreatyniny, kolagenoza naczyniowa, kotrimoksazol, lek moczopędny, leukopenia, lizynopryl, nefropatia cukrzycowa, neutropenia, niedociśnienie objawowe, niedokrwienie mózgu, niewydolność nerek, niewydolność serca, obrzęk naczynioruchowy, piorunujące zapalenie wątroby, racekadotryl, sakubitryl, spironolakton, syrolimus, temsyrolimus, triamteren, trimetoprym, układ renina-angiotensyna-aldosteron, wildagliptyna, wstrząs kardiogenny, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie rytmu serca, zastoinowa niewydolność serca, zawał mięśnia sercowego, żółtaczka cholestatyczna, zwężenie tętnic, zwężenie tętnic nerkowych, zwężenie zastawki aortalnej - Leksykon chorób i schorzeń
Klaudikacja – Charakterystyka, pielęgnacja i opieka
Klaudykacja to ból mięśni kończyn dolnych wywołany niedokrwieniem podczas wysiłku fizycznego, typowy dla choroby tętnic obwodowych (PAD). Objawia się bólem, dyskomfortem lub zmęczeniem mięśni łydek, ud lub pośladków po przebyciu określonego dystansu, ustępującym po 1-5 minutach odpoczynku. Etiologia najczęściej związana jest z miażdżycą tętnic, prowadzącą do zwężenia światła naczyń i ograniczenia przepływu krwi. Diagnostyka opiera się na wywiadzie, badaniu fizykalnym, pomiarze wskaźnika kostka-ramię (ABI) oraz badaniach obrazowych (USG, MRA, TK). Wczesne rozpoznanie jest istotne ze względu na zwiększone ryzyko incydentów sercowo-naczyniowych. Pielęgniarska ocena powinna uwzględniać charakterystykę bólu, dystans klaudykacji, stan skóry, tętno obwodowe oraz identyfikację czynników ryzyka, takich jak palenie, cukrzyca, nadciśnienie i hiperlipidemia.
angiografia rezonansu magnetycznego, angioplastyka balonowa, aterektomia, bloker receptora angiotensyny, choroba tętnic obwodowych, cilostazol, ciśnienie tętnicze, cukrzyca, czas powrotu włośniczkowego, dystans klaudykacji, endarterektomia, hiperlipidemia, inhibitor ACE, klaudykacja, krążenie oboczne, lek przeciwpłytkowy, miażdżyca tętnic, nadciśnienie tętnicze, niedotlenienie tkanek, niewydolność serca, pęcherz, pomostowanie naczyniowe, poziom cholesterolu, poziom glukozy we krwi, procedura hybrydowa, przeszczep naczyniowy, statyna, stentowanie, szmer naczyniowy, tętno obwodowe, udar mózgu, ultrasonografia, wskaźnik kostka-ramię, zabieg rewaskularyzacyjny, zawał serca, zwężenie tętnic - Leksykon chorób i schorzeń
Zespół złamanego serca – Etiologia i przyczyny
Zespół złamanego serca (kardiomiopatia takotsubo) to przejściowa dysfunkcja lewej komory serca, najczęściej wywołana nagłym wzrostem katecholamin (adrenalina, noradrenalina, dopamina), które prowadzą do uszkodzenia kardiomiocytów i skurczu naczyń wieńcowych. Mechanizmy patofizjologiczne obejmują zwężenie dużych i małych naczyń wieńcowych, nadmierny napływ wapnia do komórek mięśnia sercowego oraz dysfunkcję śródbłonka, szczególnie u kobiet po menopauzie z niedoborem estrogenu. Stan zapalny i stres oksydacyjny również odgrywają istotną rolę. Zespół ten jest wyzwalany przez silne stresory emocjonalne (np. żałoba, rozwód) lub fizyczne (np. infekcje, operacje, hipoglikemia), a także przez niektóre leki i substancje psychoaktywne. Około 90% przypadków dotyczy kobiet, głównie po 50. roku życia, a współistniejące zaburzenia psychiczne i choroby układu oddechowego zwiększają ryzyko. Paradoksalnie, cukrzyca może mieć efekt ochronny poprzez stępienie odpowiedzi autonomicznej.
adrenalina, astma, atak astmy, depresja, dopamina, duloksetyna, duszność, dysfunkcja śródbłonka, epinefryna, fenylefryna, gorączka, hipoglikemia, hormon stresu, hormon tarczycy, kardiomiopatia stresowa, kardiomiopatia Takotsubo, katecholamina, lewotyroksyna, napad padaczkowy, niedobór estrogenu, noradrenalina, osłabienie mięśnia sercowego, POChP, SARS-CoV-2, skurcz naczyń wieńcowych, spadek ciśnienia krwi, stan zapalny, stres oksydacyjny, udar mózgu, wenlafaksyna, wolny rodnik tlenowy, zaburzenie lękowe, zaburzenie mikrokrążenia, zespół balotującego koniuszka, zwężenie tętnic - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Dotarem multidose 0,5 mmol/ml
Dotarem multidose, zawierający kwas gadoterowy w stężeniu 0,5 mmol/ml (279,32 mg/ml w postaci soli megluminowej), jest środkiem kontrastowym przeznaczonym do diagnostyki obrazowej metodą rezonansu magnetycznego (MRI). Preparat jest wskazany do stosowania u pacjentów dorosłych oraz dzieci i młodzieży (0-18 lat) w celu poprawy wizualizacji i precyzyjnego określenia granic zmian patologicznych w ośrodkowym układzie nerwowym, narządach jamy brzusznej, miednicy, klatce piersiowej oraz układzie mięśniowo-szkieletowym. U dorosłych dodatkowo znajduje zastosowanie w angiografii MR, umożliwiając lepsze zobrazowanie zmian i zwężeń w tętnicach innych niż wieńcowe. Preparat występuje w formie przezroczystego roztworu do wstrzykiwań, dostępnego w fiolkach multidose, co wymaga zachowania szczególnej aseptyki podczas pobierania kolejnych dawek.
angiografia rezonansu magnetycznego, aseptyka i antyseptyka, kwas gadoterowy, ośrodkowy układ nerwowy, patologia kręgosłupa, patologia nerek, patologia serca, patologia wątroby, reakcja nadwrażliwości, rezonans magnetyczny, środek kontrastowy z gadolinem, układ mięśniowo-szkieletowy, wzmocnienie kontrastowe, zmiany patologiczne, zwężenie tętnic - Leksykon chorób i schorzeń
Arteritis tętnicy skroniowej – Epidemiologia
Arteritis tętnicy skroniowej (Giant Cell Arteritis, GCA) jest najczęstszym pierwotnym zapaleniem naczyń u dorosłych powyżej 50. roku życia, ze szczytem zachorowań w wieku 70-79 lat. Kobiety chorują 2,5 razy częściej niż mężczyźni, a palenie tytoniu zwiększa ryzyko u kobiet 6-krotnie. Zapadalność na GCA wynosi średnio około 10 przypadków na 100 000 osób powyżej 50 lat, z najwyższą w krajach skandynawskich (21,57/100 000), a najniższą w populacjach afroamerykańskich, azjatyckich i latynoamerykańskich. Genetycznie, haplotyp HLA-DRB1*04 wiąże się z wyższym ryzykiem rozwoju GCA, powikłań (utrata wzroku) oraz oporności na glikokortykosteroidy. Epidemiologia wykazuje wzrost średniego wieku diagnozy (z 75 do 79 lat) i tendencję spadkową zapadalności i śmiertelności, choć przewiduje się wzrost zachorowań do 2050 roku z powodu starzenia się populacji.
arteritis tętnicy skroniowej, badania laboratoryjne, biopsja tętnicy skroniowej, czułość badania, czynnik ryzyka, glikokortykosteroidy, kortykosteroidy, kryteria diagnostyczne, naczynia krwionośne, palenie tytoniu, pęknięcie aorty, pierwotne zapalenie naczyń, polymyalgia rheumatica, rozwarstwienie aorty, szybka ścieżka diagnostyczna, tętniak aorty, tętnica skroniowa, tętnica szyjna, utrata wzroku, zajęcie dużych naczyń, zapalenie tętnic skroniowych, zwężenie tętnic - Leksykon leków
Przeciwwskazania – Effortil 7,5 mg/g
Effortil (chlorowodorek etylefryny 7,5 mg/g w kroplach doustnych) jest przeciwwskazany u pacjentów z nadwrażliwością na substancję czynną lub substancje pomocnicze (parahydroksybenzoesan metylu, propylu, pirosiarczyn sodu). Nie należy go stosować u osób z nadciśnieniem tętniczym, chorobą wieńcową, zdekompensowaną niewydolnością serca, kardiomiopatią przerostową z zawężeniem drogi odpływu lewej komory, zwężeniem zastawek serca lub dużych tętnic, nadczynnością tarczycy, guzem chromochłonnym nadnerczy, jaskrą z wąskim kątem przesączania oraz rozrostem gruczołu krokowego z zaleganiem moczu. Lek może nasilać objawy tych schorzeń poprzez działanie presyjne, adrenergiczne i sympatykomimetyczne, co prowadzi do ryzyka powikłań takich jak wzrost ciśnienia tętniczego, niedokrwienie mięśnia sercowego, pogorszenie hemodynamiki czy retencja moczu.
chlorowodorek etylefryny, choroba wieńcowa, ciśnienie śródgałkowe, działanie adrenergiczne, działanie presyjne, działanie sympatykomimetyczne, guz chromochłonny nadnerczy, jaskra z wąskim kątem, kardiomiopatia przerostowa, nadciśnienie tętnicze, nadczynność tarczycy, nadwrażliwość na substancję czynną, niedokrwienie mięśnia sercowego, parahydroksybenzoesan metylu, parahydroksybenzoesan propylu, pheochromocytoma, pierwszy trymestr ciąży, pirosiarczyn sodu, przełom nadciśnieniowy, retencja moczu, rozrost gruczołu krokowego, zaleganie moczu, zdekompensowana niewydolność serca, zwężenie tętnic, zwężenie zastawek serca - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Lisinoratio 20
Lizynopryl, substancja czynna leku Lisinoratio (dostępna w dawkach 5 mg, 10 mg, 20 mg), wymaga szczególnej ostrożności u pacjentów z zaburzeniami równowagi wodno-elektrolitowej, niewydolnością serca, chorobą niedokrwienną serca, zwężeniem tętnic nerkowych oraz u osób poddawanych dializoterapii. Objawowa hipotonia, szczególnie u pacjentów przyjmujących ≥80 mg furosemidu na dobę lub z hiponatremią, wymaga monitorowania ciśnienia tętniczego i ewentualnej korekty dawki. U pacjentów po zawale serca z ciśnieniem skurczowym ≤120 mmHg zaleca się dawkę początkową 2,5 mg/dobę, a w przypadku ciśnienia ≤100 mmHg – 2,5 mg/dobę jako dawkę podtrzymującą. Wystąpienie niedociśnienia skurczowego <90 mmHg przez ponad godzinę jest wskazaniem do odstawienia leku. Lizynopryl jest przeciwwskazany we wczesnym okresie zawału serca u pacjentów z wstrząsem kardiogennym lub niskim ciśnieniem skurczowym (≤100 mmHg).
adrenalina podskórna, agranulocytoza, aliskiren, amiloryd, antagonista receptora angiotensyny II, choroba niedokrwienna serca, dializoterapia, eplerenon, furosemid, hemodializa, hiperkaliemia, hipoglikemia, hiponatremia, hipotonia objawowa, inhibitor konwertazy angiotensyny, inhibitor mTOR, inhibitor neprylizyny, kardiomiopatia przerostowa, klirens kreatyniny, kolagenoza naczyniowa, lek moczopędny, leukopenia, lizynopryl, nefropatia cukrzycowa, neutropenia, niedociśnienie tętnicze, niedokrwienie mózgu, niewydolność nerek, niewydolność serca, obrzęk naczynioruchowy, ostra niewydolność nerek, piorunujące zapalenie wątroby, reakcja rzekomoanafilaktyczna, spironolakton, triamteren, trimetoprym, układ renina-angiotensyna-aldosteron, wildagliptyna, wstrząs kardiogenny, zastoinowa niewydolność serca, zawał mięśnia sercowego, żółtaczka cholestatyczna, zwężenie tętnic, zwężenie zastawki aortalnej - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Dotarem 0,5 mmol/ml
Dotarem, zawierający kwas gadoterowy w postaci soli megluminowej o stężeniu 0,5 mmol/ml (279,32 mg/ml), jest środkiem kontrastowym przeznaczonym do diagnostyki obrazowej metodą rezonansu magnetycznego (MRI). Wskazany jest do wzmocnienia kontrastu w celu lepszego zobrazowania i określenia granic zmian patologicznych w ośrodkowym układzie nerwowym (mózg, kręgosłup, tkanki otaczające), narządach jamy brzusznej i miednicy (wątroba, nerki, trzustka, miednica), klatce piersiowej (płuca, serce), piersiach oraz układzie mięśniowo-szkieletowym (mięśnie, ścięgna, więzadła, kości). U dorosłych pacjentów dodatkowo wskazany jest do angiografii MR w celu oceny zmian patologicznych i zwężeń w tętnicach innych niż wieńcowe. Preparat dostępny jest w ampułko-strzykawkach o objętościach 10 ml (5 mmol, 2793,2 mg kwasu gadoterowego), 15 ml (7,5 mmol, 4189,8 mg) oraz 20 ml (10 mmol, 5586,4 mg).
ampułko-strzykawka, angiografia MR, diagnostyka, gruczoł piersiowy, jama brzuszna, klatka piersiowa, kwas gadoterowy, miednica, ośrodkowy układ nerwowy, patologie nerek, rezonans magnetyczny, roztwór do wstrzykiwań, środek kontrastowy, układ mięśniowo-szkieletowy, wzmocnienie kontrastowe, zwężenie tętnic - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Cyclolux multidose 0,5 mmol/ml
Cyclolux multidose, zawierający kwas gadoterynowy w postaci soli z megluminą o stężeniu 0,5 mmol/ml (279,32 mg/ml), jest środkiem kontrastowym przeznaczonym do diagnostyki obrazowej metodą rezonansu magnetycznego (MRI). Preparat stosuje się w celu poprawy kontrastu radiologicznego, co umożliwia precyzyjne zobrazowanie i określenie granic zmian patologicznych w ośrodkowym układzie nerwowym (mózg, kręgosłup, tkanki otaczające) oraz w badaniach całego ciała, obejmujących narządy takie jak wątroba, nerki, trzustka, miednica, płuca, serce, pierś oraz układ mięśniowo-szkieletowy. U dorosłych Cyclolux multidose znajduje także zastosowanie w angiografii MR naczyń innych niż wieńcowe. Preparat dostępny jest w formie roztworu do wstrzykiwań o osmolalności 1,35 Osm/kg H₂O, lepkości 1,8 mPas i pH w zakresie 6,5-8,0.
angiografia MR, kwas gadoterynowy, lepkość, miednica, MRI, MRI całego ciała, MRI ośrodkowego układu nerwowego, nerka, osmolalność, ośrodkowy układ nerwowy, płuco, rezonans magnetyczny, roztwór do wstrzykiwań, serce, środek kontrastowy, trzustka, układ mięśniowo-szkieletowy, wątroba, wzmocnienie kontrastowe, zwężenie tętnic - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Ranopril
Ranopril, zawierający lizynopryl, wymaga szczególnej ostrożności u pacjentów z zaburzeniami równowagi wodno-elektrolitowej, niewydolnością serca, nerek oraz u osób z chorobą niedokrwienną serca lub zwężeniem tętnic mózgowych. Objawowe niedociśnienie tętnicze, choć rzadkie u pacjentów z niepowikłanym nadciśnieniem, może wystąpić częściej u pacjentów przyjmujących duże dawki leków moczopędnych (np. ≥80 mg furosemidu/dobę), z hiponatremią lub zaburzeniami czynności nerek. W takich przypadkach zaleca się częste monitorowanie ciśnienia tętniczego, zwłaszcza na początku terapii i po zmianie dawki. U pacjentów po zawale mięśnia sercowego z ciśnieniem skurczowym ≤120 mmHg dawka początkowa powinna wynosić 2,5 mg/dobę, a w przypadku ciśnienia ≤100 mmHg – 2,5 mg/dobę jako dawka podtrzymująca. Wystąpienie niedociśnienia skurczowego <90 mmHg trwającego ponad godzinę wymaga odstawienia leku. Lizynopryl może powodować przejściowe pogorszenie czynności nerek, szczególnie u pacjentów z obustronnym zwężeniem tętnic nerkowych, co manifestuje się wzrostem stężenia kreatyniny i mocznika w surowicy. Należy monitorować funkcję nerek i w razie potrzeby dostosować dawkę lub odstawić lek i/lub diuretyk.
blokada układu RAA, choroba niedokrwienna serca, furosemid, hemodializa, hiperkaliemia, hipoglikemia, hiponatremia, hipotonia, inhibitor konwertazy angiotensyny, inhibitor mTOR, kardiomiopatia przerostowa, kaszel, lek moczopędny, lizynopryl, nefropatia cukrzycowa, neutropenia, niedociśnienie tętnicze, niedokrwienie mózgu, niewydolność nerek, niewydolność serca, obrzęk naczynioruchowy, piorunujące zapalenie wątroby, reakcja rzekomoanafilaktyczna, wstrząs kardiogenny, zaburzenia wodno-elektrolitowe, zawał mięśnia sercowego, żółtaczka cholestatyczna, zwężenie tętnic, zwężenie zastawki aortalnej