płuco
Płuco to kluczowy narząd układu oddechowego odpowiedzialny za wymianę gazową między powietrzem atmosferycznym a krwią. Człowiek posiada dwa płuca – lewe (mniejsze, składające się z dwóch płatów) i prawe (większe, z trzema płatami), umieszczone w jamie klatki piersiowej.
Anatomicznie płuco zbudowane jest z oskrzeli, które rozgałęziają się na coraz mniejsze struktury aż do oskrzelików oddechowych i pęcherzyków płucnych. To właśnie w pęcherzykach zachodzi dyfuzja tlenu i dwutlenku węgla. Płuca są pokryte opłucną, dwuwarstwową błoną surowiczą, która umożliwia ich swobodne przemieszczanie podczas oddychania.
Diagnostyka płuc obejmuje badania obrazowe (RTG, tomografia komputerowa, rezonans magnetyczny), badania czynnościowe (spirometria), bronchoskopię oraz badania laboratoryjne. Najczęstsze patologie płuc to przewlekła obturacyjna choroba płuc (POChP), astma, zapalenie płuc, gruźlica, nowotwory płuc oraz choroby śródmiąższowe.
Płuca podlegają także szeregowi interwencji terapeutycznych, od farmakoterapii po zabiegi chirurgiczne, takie jak resekcje, lobektomie czy transplantacje. Współczesna medycyna rozwija również techniki małoinwazyjne, w tym torakoskopię czy ablację przezskórną zmian nowotworowych.
Powiązane wpisy
- Leksykon chorób i schorzeń
Padaczka – Charakterystyka, pielęgnacja i opieka
Napad padaczkowy drgawkowy wymaga przede wszystkim zapewnienia bezpieczeństwa pacjenta poprzez ochronę przed urazami oraz monitorowanie czasu trwania napadu, który zwykle ustępuje samoistnie w ciągu kilku minut. Kluczowe jest ułożenie pacjenta w pozycji bezpiecznej na boku, poluzowanie ciasnych elementów odzieży, usunięcie niebezpiecznych przedmiotów z otoczenia oraz unikanie działań takich jak powstrzymywanie ruchów czy wkładanie czegokolwiek do ust. W sytuacjach szczególnych, takich jak napad trwający ponad 5 minut, pierwszy napad, napad w wodzie, czy brak odzyskania świadomości, konieczne jest wezwanie pomocy medycznej. Personel pielęgniarski powinien stosować protokół DRSABCD, monitorować parametry życiowe, podawać leki przeciwdrgawkowe (benzodiazepiny: lorazepam, midazolam, diazepam) zgodnie z zaleceniami oraz dokumentować przebieg napadu.
aura, benzodiazepina, czynnik wyzwalający napad, deprywacja snu, diazepam, diazepam doodbytniczy, drogi oddechowe, drożność dróg oddechowych, identyfikator medyczny, lek przeciwdrgawkowy, lek przeciwpadaczkowy, lek ratunkowy, lorazepam, midazolam, napad drgawkowy, napad padaczkowy, oddychanie, padaczka, parametr życiowy, płuco, pozycja bezpieczna, stan neurologiczny, stan padaczkowy - Leksykon chorób i schorzeń
Rak podniebienia miękkiego – Rokowania, prognozy i postęp choroby
Rokowanie w raku podniebienia miękkiego jest wieloczynnikowe i zależy od stadium zaawansowania nowotworu, momentu diagnozy, zastosowanych metod leczenia oraz współistniejących chorób. 5-letni względny wskaźnik przeżywalności dla tego nowotworu wynosi około 68,5%, z różnicami w zależności od stadium: zlokalizowany nowotwór cechuje się przeżywalnością 59-87%, regionalny 62-69%, a odległy 29-39%. Średnia ogólna przeżywalność wynosi 68,7 miesięcy, natomiast przeżywalność specyficzna dla raka podniebienia miękkiego u osób zmarłych z powodu choroby to 161,3 miesięcy. Czynniki prognostyczne obejmują grubość guza, marginesy chirurgiczne, naciekanie okołonerwowe, inwazję naczyniową, zajęcie węzłów chłonnych oraz status HPV, które istotnie wpływają na ryzyko wznowy i przerzutów.
choroba serca, choroba współistniejąca, cukrzyca, czynnik prognostyczny, grubość guza, historia medyczna, inwazja naczyniowa, margines chirurgiczny, naciekanie okołonerwowe, naczynie krwionośne, nowotwór jamy ustnej i gardła, nowotwór zlokalizowany, płuco, przerzut odległy, przeżycie wolne od nawrotu, radiomika MRI, rak jamy ustnej, rak podniebienia miękkiego, rezonans magnetyczny, stadium nowotworu, ujemny margines chirurgiczny, węzeł chłonny, wirus brodawczaka ludzkiego, wskaźnik przeżywalności, wznowa miejscowa, zajęcie węzłów chłonnych - Leksykon chorób i schorzeń
Naczyniakomłoniak – Objawy
Naczyniakomłoniak (angiosarcoma) to rzadki, wysoce złośliwy nowotwór wywodzący się z komórek śródbłonka naczyń krwionośnych lub limfatycznych, charakteryzujący się szybkim wzrostem, agresywnym przebiegiem oraz wysokim ryzykiem przerzutów, najczęściej do płuc, węzłów chłonnych, kości, wątroby i mózgu. Objawy kliniczne są zróżnicowane i zależą od lokalizacji guza – od zmian skórnych przypominających siniaki, przez guzy piersi (pierwotne u młodszych kobiet i wtórne po radioterapii u starszych), po objawy narządowe, takie jak ból brzucha i żółtaczka w przypadku zajęcia wątroby czy duszność i ból w klatce piersiowej przy lokalizacji sercowej. Mediana przeżycia waha się od 6 do 16 miesięcy, z 5-letnim wskaźnikiem przeżycia na poziomie 30-38%, przy czym rokowanie jest gorsze w przypadku choroby z przerzutami (mediana przeżycia 3-12 miesięcy, 5-letnie przeżycie około 15%). Lokalizacja narządowa, wielkość guza powyżej 5 cm, starszy wiek pacjenta, wysoki stopień złośliwości oraz obecność przerzutów to czynniki niekorzystne prognostycznie. Naczyniakomłoniak wątroby cechuje się szczególnie złym rokowaniem (mediana przeżycia poniżej 6 miesięcy, 2-letnie przeżycie 3%), a naczyniakomłoniak serca – mediana przeżycia 10-16 miesięcy i 5-letnie przeżycie 14%.
biopsja, ból w klatce piersiowej, brodawka sutkowa, czerniak anaplastyczny, duszność, echokardiogram, hepatomegalia, immunoterapia, jama otrzewnowa, krwioplucie, lokalizacja guza, margines chirurgiczny, mózg, naczyniakomłoniak, nawrót choroby, niedokrwistość, nowotwór wtórny, objawy neurologiczne, omdlenie, owrzodzenie, płuco, popromienne zapalenie skóry, poty nocne, pozytonowa tomografia emisyjna, przerzut nowotworowy, radiodermatitis, radioterapia, rak nabłonkowy, rak piersi, rezonans magnetyczny, śródbłonek naczyń, stadium zaawansowania choroby, stopień zróżnicowania, tomografia komputerowa, ucisk na rdzeń kręgowy, ultrasonografia, utrata masy ciała, węzeł chłonny, wyciek z brodawki, wysięk opłucnowy, złamanie patologiczne, zmiana skórna, zmiany satelitarne, żółtaczka - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Cyxodil 160 mcg/dawkę inh.
Cyklezonid, będący prolekiem glikokortykosteroidowym stosowanym wziewnie w leczeniu obturacyjnych chorób dróg oddechowych, ulega enzymatycznej konwersji w płucach do aktywnego metabolitu C21-demetylopropionylo-cyklezonidu, który wykazuje silne działanie przeciwzapalne. W badaniach klinicznych wykazano, że cyklezonid w dawkach 320, 640 i 1280 μg/dobę nie wpływa istotnie na stężenie kortyzolu w osoczu, co świadczy o niskim ryzyku supresji osi podwzgórze-przysadka-nadnercza. Leczenie tym lekiem prowadzi do zmniejszenia liczby eozynofilów i mediatorów zapalnych w plwocinie, a także do istotnej poprawy parametrów spirometrycznych (FEV1, maksymalny przepływ wydechowy) oraz kontroli objawów astmy, co przekłada się na zmniejszenie zapotrzebowania na beta-2 mimetyki wziewne.
astma oskrzelowa, beta-2-mimetyk, C21-demetylopropionylo-cyklezonid, ciężka astma, działanie przeciwzapalne, eozynofil, FEV1, glikokortykosteroid, kosyntropina, maksymalny przepływ wydechowy, mediator zapalny, monofosforan adenozyny, nadreaktywność oskrzeli, natężona objętość wydechowa pierwszosekundowa, obturacyjna choroba dróg oddechowych, oś podwzgórze-przysadka-nadnercza, parametr spirometryczny, płuco, plwocina indukowana, próba prowokacyjna, propionian flutykazonu, stężenie kortyzolu, test stymulacji, zaostrzenie objawów - Leksykon chorób i schorzeń
Gruźlica – Charakterystyka, pielęgnacja i opieka
Gruźlica (TB) jest chorobą zakaźną wywołaną przez Mycobacterium tuberculosis, najczęściej atakującą płuca, ale mogącą zajmować także inne narządy. Przenosi się drogą powietrzną poprzez kropelki wydzielane podczas kaszlu i kichania. Wyróżnia się postać utajoną (latent TB) bezobjawową i nie zakaźną oraz aktywną (active TB disease) z objawami takimi jak kaszel trwający ponad 2-3 tygodnie, krwioplucie, ból w klatce piersiowej, gorączka, nocne poty i powiększone węzły chłonne. Standardowe leczenie aktywnej gruźlicy obejmuje początkowo 4 leki (izoniazyd, ryfampicyna, pirazynamid, etambutol) przez 2 miesiące, a następnie kontynuację dwoma lekami przez kolejne 4 miesiące. Kluczowe jest ścisłe przestrzeganie reżimu terapeutycznego, monitorowanie skutków ubocznych oraz kontrola zakażeń, w tym izolacja pacjentów w pomieszczeniach z ujemnym ciśnieniem i stosowanie masek N95 przez personel. Terapia bezpośrednio nadzorowana (DOT) zwiększa skuteczność leczenia i zapobiega rozwojowi lekooporności.
aktywna gruźlica, deficyt wiedzy, dietetyk, duszność, etambutol, filtr HEPA, fluorochinolon, funkcja wątroby, gruźlica wielolekooporna, hipertermia, hipotermia, izolacja powietrzna, izoniazyd, krwioplucie, leki mukolityczne, leki przeciwwymiotne, Mycobacterium tuberculosis, nieskuteczne oczyszczanie dróg oddechowych, nietolerancja aktywności, odkrztuszanie plwociny, pirazynamid, płuco, powiększone węzły chłonne, prątki gruźlicy, ryfampicyna, utajona gruźlica, zaburzenia wymiany gazowej - Leksykon chorób i schorzeń
Sarcoma nabłonkowate – Objawy
Sarcoma nabłonkowate to rzadki, agresywny mięsak tkanek miękkich, charakteryzujący się nabłonkowym i mezenchymalnym różnicowaniem, najczęściej występujący u młodych dorosłych. Typ dystalny lokalizuje się głównie w kończynach górnych (dłonie, przedramiona), manifestując się bezbolesnymi, powoli rosnącymi guzkami, natomiast rzadszy typ proksymalny dotyczy głębokich tkanek tułowia i miednicy, cechując się gorszym rokowaniem. Wczesne objawy obejmują bezbolesne guzki, obrzęk, owrzodzenia skóry, a w zaawansowanych stadiach pojawiają się ból, ograniczenie ruchomości, objawy ogólnoustrojowe (np. utrata masy ciała, gorączka) oraz zaburzenia neurologiczne wynikające z zajęcia nerwów obwodowych. Wskaźnik nawrotów miejscowych wynosi 40-60%, z medianą czasu do nawrotu 1-2 lata, a ryzyko nawrotu po 5 latach sięga 70%. Typ proksymalny cechuje się wyższą agresywnością, częstszymi nawrotami i przerzutami, co przekłada się na gorsze rokowanie.
amputacja, drętwienie palców, inwazja naczyniowa, limfadenopatia, martwica, mózg, nawrót miejscowy, nerw obwodowy, obrzęk, opóźnienie diagnostyczne, owrzodzenie, płuco, przerzut do węzłów chłonnych, przerzut in-transit, przerzut odległy, rwa kulszowa, sarcoma nabłonkowate, splot ramienny, tkanka miękka, zaczerwienienie, zespół cieśni nadgarstka, zespół rowka nerwu łokciowego - Leksykon chorób i schorzeń
Rak wargi – Charakterystyka, pielęgnacja i opieka
Rak wargi, najczęściej w postaci raka płaskonabłonkowego, stanowi istotny odsetek nowotworów jamy ustnej, z predylekcją do wargi dolnej. Wczesne rozpoznanie jest kluczowe dla skutecznego leczenia, co potwierdzają dane American Cancer Society: pięcioletni wskaźnik przeżycia wynosi 94% dla nowotworów ograniczonych do wargi, 63% przy zajęciu węzłów chłonnych oraz 38% w przypadku przerzutów odległych. Objawy kliniczne obejmują niegojące się owrzodzenia, zmiany barwy (czerwone lub białe plamy utrzymujące się ponad 2 tygodnie), guzki, krwawienia, ból, obrzęk wargi lub węzłów chłonnych oraz trudności w funkcjach jamy ustnej. Diagnostyka opiera się na biopsji, a czynniki ryzyka to m.in. ekspozycja na promieniowanie UV, palenie tytoniu, nadmierne spożycie alkoholu, zakażenie HPV oraz wiek powyżej 60 lat.
biopsja, cetuximab, chemioterapia, chirurgia Mohsa, dysfagia, gruczoł ślinowy, higiena jamy ustnej, immunoterapia, komórka nabłonkowa, kserostomia, lek cytotoksyczny, logopeda, owrzodzenie, płuco, promieniowanie ultrafioletowe, radioterapia, rak płaskonabłonkowy, rak wargi, terapia celowana, układ odpornościowy, węzeł chłonny, wirus brodawczaka ludzkiego, zapalenie błony śluzowej, zapalenie jamy ustnej - Leksykon chorób i schorzeń
Miksyfibrosarkom – Epidemiologia
Miksyfibrosarkom (MFS) to rzadki, złośliwy nowotwór tkanek miękkich, stanowiący 5-10% wszystkich mięsaków tkanek miękkich, o częstości występowania około 0,1/100 000/rok. Choroba dotyka głównie osoby starsze, ze średnim wiekiem diagnozy 62 lata, z przewagą mężczyzn. Lokalizuje się przede wszystkim w kończynach (77%), rzadziej w tułowiu, przestrzeni zaotrzewnowej, śródpiersiu oraz głowie i szyi. MFS cechuje się stosunkowo dobrym rokowaniem z 5-letnim wskaźnikiem przeżycia w zakresie 60-84,3%, jednak z wysokim ryzykiem nawrotów miejscowych (16-61%) oraz przerzutów odległych (15-38%), najczęściej do płuc. Czynniki prognostyczne negatywnie wpływające na przeżycie to m.in. starszy wiek (HR=7,94), wielkość guza >5 cm, głęboka lokalizacja, naciekanie poza kompartment, lokalizacja osiowa, wyższy stopień histologiczny, zaawansowane stadium choroby, obecność przerzutów przy diagnozie oraz margines chirurgiczny. Ekspresja CD44 może służyć do oceny ryzyka przerzutów.
badanie obrazowe, baza danych SEER, czynnik prognostyczny, konsylium onkologiczne, leczenie systemowe, margines chirurgiczny, mediana przeżycia, mięsak tkanek miękkich, miksyfibrosarkom, nawrót miejscowy, nowotwór złośliwy tkanek miękkich, płuco, przerzut odległy, przestrzeń zaotrzewnowa, resekcja chirurgiczna, skóra właściwa, system prognostyczny, tkanka miękka, tkanka podskórna, węzeł chłonny, wielokrotny nawrót, wskaźnik przeżycia 5-letniego, zespół multidyscyplinarny - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Davercin 250 mg
Przedkliniczna ocena bezpieczeństwa cyklicznego 11,12-węglanu erytromycyny A, substancji czynnej leku Davercin, wykazała niski potencjał toksyczności ostrej z LD50 wynoszącym 5,8 g/kg m.c. u szczurów oraz 4,05 g/kg m.c. u myszy po podaniu doustnym. W badaniach przewlekłych (90 dni) na szczurach stosowano dawki odpowiadające 0,0125%, 0,025% i 0,05% LD50, nie obserwując istotnych zmian patologicznych w narządach takich jak wątroba, nerki, płuca, śledziona i jelita. Zaobserwowano jedynie przejściowe, niewielkie powiększenie wątroby, które ustąpiło w ciągu 4 tygodni po zakończeniu terapii. Dodatkowe badania hepatotoksyczności wykazały brak wzrostu toksyczności wątrobowej, mimo proporcjonalnego do wzrostu produkcji żółci zwiększenia aktywności enzymów wątrobowych.
cykliczny węglan erytromycyny A, Davercin, dawka letalna średnia, działanie hepatotoksyczne, enzym wątrobowy, erytromycyna, jelito, nerka, obraz krwi, parametry hematologiczne, płuco, potencjał genotoksyczny, potencjał mutagenny, śledziona, substancja czynna, toksyczność długoterminowa, toksyczność ostra, toksyczność wątrobowa, układ krwiotwórczy, wątroba, wytwarzanie żółci - Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Duexon (25 mcg + 250 mcg)/dawkę odmierzoną
Duexon to lek wziewny w postaci aerozolu inhalacyjnego, zawierający 25 µg salmeterolu (w formie salmeterolu ksynafonianu) oraz flutykazon propionian w dawkach 50, 125 lub 250 µg na jedną dawkę odmierzoną. Stosowanie leku jest zalecane codziennie, nawet w okresach bezobjawowych, aby utrzymać kontrolę astmy i zapobiegać zaostrzeniom. Dawkowanie u dorosłych i młodzieży ≥12 lat wynosi 2 inhalacje dwa razy na dobę, z doborem dawki zależnym od nasilenia astmy. U dzieci w wieku 4-11 lat zaleca się 2 inhalacje (25 µg salmeterolu + 50 µg flutykazonu) dwa razy na dobę, z maksymalną dawką flutykazonu 100 µg dwa razy na dobę. Brak danych dotyczących stosowania u dzieci poniżej 4 lat. Modyfikacja dawkowania powinna odbywać się wyłącznie pod kontrolą lekarza, dążąc do najmniejszej skutecznej dawki zapewniającej kontrolę objawów.
aerozol inhalacyjny, astma, astma przewlekła umiarkowana, ciężka astma, dawka odmierzona, długo działający beta2-mimetyk, droga wziewna, flutykazon propionian, komora inhalacyjna, kontrola astmy, kortykosteroid, kortykosteroid wziewny, leczenie pierwszego rzutu, lek doraźny, monoterapia kortykosteroidem wziewnym, ograniczenie przepływu powietrza, płuco, salmeterol ksynafonian, technika inhalacji, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie czynności wątroby, zaostrzenie - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Cyclolux multidose 0,5 mmol/ml
Cyclolux multidose, zawierający kwas gadoterynowy w postaci soli z megluminą o stężeniu 0,5 mmol/ml (279,32 mg/ml), jest środkiem kontrastowym przeznaczonym do diagnostyki obrazowej metodą rezonansu magnetycznego (MRI). Preparat stosuje się w celu poprawy kontrastu radiologicznego, co umożliwia precyzyjne zobrazowanie i określenie granic zmian patologicznych w ośrodkowym układzie nerwowym (mózg, kręgosłup, tkanki otaczające) oraz w badaniach całego ciała, obejmujących narządy takie jak wątroba, nerki, trzustka, miednica, płuca, serce, pierś oraz układ mięśniowo-szkieletowy. U dorosłych Cyclolux multidose znajduje także zastosowanie w angiografii MR naczyń innych niż wieńcowe. Preparat dostępny jest w formie roztworu do wstrzykiwań o osmolalności 1,35 Osm/kg H₂O, lepkości 1,8 mPas i pH w zakresie 6,5-8,0.
angiografia MR, kwas gadoterynowy, lepkość, miednica, MRI, MRI całego ciała, MRI ośrodkowego układu nerwowego, nerka, osmolalność, ośrodkowy układ nerwowy, płuco, rezonans magnetyczny, roztwór do wstrzykiwań, serce, środek kontrastowy, trzustka, układ mięśniowo-szkieletowy, wątroba, wzmocnienie kontrastowe, zwężenie tętnic