lek osmotyczny

Lek osmotyczny to substancja farmakologiczna działająca poprzez zmianę ciśnienia osmotycznego w organizmie, co prowadzi do przemieszczania się wody między przestrzeniami tkankowymi. Mechanizm ten jest wykorzystywany głównie w leczeniu obrzęków, nadciśnienia śródczaszkowego oraz zaparć.

W praktyce klinicznej leki osmotyczne stosowane są m.in. jako środki przeczyszczające (np. laktuloza, makrogole), diuretyki osmotyczne (mannitol, glicerol) oraz w okulistyce do obniżania ciśnienia wewnątrzgałkowego (glicerol, mannitol). Ich działanie opiera się na tworzeniu gradientu osmotycznego, który powoduje przepływ wody zgodnie z prawami fizycznymi osmotyczności.

Podanie leków osmotycznych wymaga ostrożności u pacjentów z zaburzeniami czynności nerek, niewydolnością serca oraz zaburzeniami elektrolitowymi. Przy stosowaniu mannitolu należy monitorować bilans płynów i elektrolitów, aby uniknąć odwodnienia lub przewodnienia. Efekt terapeutyczny tych preparatów jest przewidywalny i zwykle szybki, co czyni je cennymi narzędziami w stanach nagłych.

Powiązane wpisy

Leksykon substancji czynnych
Mannitol – Właściwości farmakokinetyczne

Mannitol, podawany dożylnie w dawce 0,5 g/kg jako 20% roztwór, wykazuje dystrybucję głównie w przestrzeni zewnątrzkomórkowej z objętością dystrybucji około 15,4 l. Nie ulega metabolizmowi i jest eliminowany niemal w całości w postaci niezmienionej przez nerki, z szybkim wydalaniem około 80% dawki w ciągu 3 godzin. Okres półtrwania u osób zdrowych wynosi około 100 minut (1,7 h), natomiast u pacjentów z ostrą niewydolnością nerek może się wydłużyć nawet do 36 godzin, co wymaga modyfikacji dawkowania. Mannitol nie przenika przez barierę krew-mózg w warunkach fizjologicznych, jednak przy wysokich stężeniach w osoczu lub kwasicy możliwe jest jego przenikanie, co może skutkować wzrostem ciśnienia śródczaszkowego. Ponadto, mannitol jest usuwany podczas hemodializy, co należy uwzględnić w terapii pacjentów dializowanych.
bariera krew-mózg, betahistyna, ciśnienie śródczaszkowe, diureza osmotyczna, działanie diuretyczne, eliminacja nerkowa, hemodializa, kanalik nerkowy, kłębuszek nerkowy, kwasica, lek diuretyczny, lek osmotyczny, mannitol, niewydolność nerek, objętość dystrybucji, okres półtrwania, ostra niewydolność nerek, przesączanie kłębuszkowe, przestrzeń zewnątrzkomórkowa, równowaga elektrolitowa, roztwór mannitolu, wyciąg alergenowy
Leksykon substancji czynnych
Parafina ciekła – Właściwości farmakodynamiczne

Parafina ciekła (Paraffinum liquidum), kod ATC A06AA01, jest lekiem przeczyszczającym o działaniu miejscowym w świetle jelita, nieulegającym wchłanianiu z przewodu pokarmowego. Mechanizm jej działania obejmuje powlekanie błony śluzowej jelit warstwą ochronną, hamowanie wchłaniania wody oraz rozmiękczanie mas kałowych, co ułatwia wypróżnianie. Działanie przeczyszczające pojawia się po kilku godzinach od podania, a preparat nie wykazuje działania drażniącego na błonę śluzową jelit, co stanowi istotną przewagę nad innymi środkami przeczyszczającymi. Parafina ciekła jest stosowana w różnych formułach, klasyfikowanych jako leki przeczyszczające osmotyczne lub zmiękczające, w zależności od preparatu (np. MINGAST, Parafina ciekła Aflofarm, Parafina ciekła LGO).
działanie antyseptyczne, działanie drażniące na błonę śluzową, działanie miejscowe w jelicie, działanie uspokajające, działanie żółciopędne, efekt przeczyszczający, farmakodynamika, hamowanie wchłaniania wody, kod ATC, lek osmotyczny, lek przeczyszczający, mięśnie gładkie jelit, olejek mięty pieprzowej, parafina ciekła, podrażnienie błony śluzowej, powlekanie błony śluzowej, rozmiękczanie mas kałowych, właściwości znieczulające

lek osmotyczny

Powiązane wpisy

Mannitol – Właściwości farmakokinetyczne

Parafina ciekła – Właściwości farmakodynamiczne