wąski wskaźnik terapeutyczny

Wąski wskaźnik terapeutyczny (ang. narrow therapeutic index) to parametr farmakodynamiczny określający zakres stężeń leku, w którym wykazuje on działanie terapeutyczne bez powodowania toksyczności. Leki o wąskim wskaźniku terapeutycznym charakteryzują się niewielką różnicą między dawką skuteczną a dawką toksyczną.

W praktyce klinicznej leki o wąskim wskaźniku terapeutycznym wymagają szczególnej uwagi przy dawkowaniu oraz regularnego monitorowania stężenia w surowicy. Niewielkie zmiany w dawce lub biodostępności mogą prowadzić do utraty skuteczności terapeutycznej lub wystąpienia poważnych działań niepożądanych.

Do klasycznych przykładów leków o wąskim wskaźniku terapeutycznym należą: warfaryna, digoksyna, fenytoina, karbamazepina, cyklosporyna, teofilina, lit oraz lewotyroksyna. Przy stosowaniu tych substancji szczególnie istotne jest uwzględnianie interakcji lekowych oraz indywidualnych czynników pacjenta, takich jak wiek, masa ciała, funkcja nerek i wątroby.

Z perspektywy klinicznej, przy zamianie preparatów zawierających substancje o wąskim wskaźniku terapeutycznym (np. leku oryginalnego na generyczny) należy zachować ostrożność i rozważyć dodatkowe monitorowanie pacjenta, ponieważ nawet niewielkie różnice w biodostępności mogą mieć znaczenie kliniczne.

Powiązane wpisy

Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Fampridine Teva 10 mg

Famprydyna, zawarta w preparacie Fampridine Teva 10 mg o przedłużonym uwalnianiu, charakteryzuje się szybkim i niemal całkowitym wchłanianiem z przewodu pokarmowego, z biodostępnością względną wynoszącą 95% w porównaniu z roztworem wodnym. Tabletki o przedłużonym uwalnianiu powodują opóźnienie wchłaniania, skutkując niższym i późniejszym osiągnięciem maksymalnego stężenia w osoczu (Cmax), które przy jednoczesnym przyjmowaniu z posiłkiem wzrasta o 15-23%, podczas gdy pole pod krzywą (AUC0-∞) zmniejsza się o 2-7%. Ze względu na związek między Cmax a działaniami niepożądanymi, zaleca się podawanie leku na czczo. Famprydyna wykazuje niskie wiązanie z białkami osocza (3-7%), objętość dystrybucji około 2,6 l/kg masy ciała oraz łatwo przenika przez barierę krew-mózg. Nie jest substratem P-glikoproteiny, co ogranicza potencjalne interakcje na poziomie transportu komórkowego.
3-hydroksy-4-aminopirydyna, bariera krew-mózg, biodostępność względna, ciężkie zaburzenie czynności nerek, CYP2E1, cytochrom P450 2E1, famprydyna, farmakokinetyka liniowa, filtracja kłębuszkowa, indukcja izoenzymów, klirens kreatyniny, klirens nerkowy, łagodne zaburzenie czynności nerek, maksymalne stężenie w osoczu, objętość dystrybucji, okres półtrwania, opóźnienie wchłaniania, pole pod krzywą, stężenie maksymalne, stężenie w osoczu, substancja lipofilna, substrat P-glikoproteiny, tabletka o przedłużonym uwalnianiu, transporter kationów organicznych, transporter OCT2, wąski wskaźnik terapeutyczny, wiązanie z białkami osocza, zaburzenie czynności nerek
Leksykon leków
Interakcje leku – Darunavir Accord 150 mg

Darunavir w skojarzeniu z rytonawirem wykazuje złożone interakcje farmakokinetyczne, głównie poprzez silną inhibicję enzymu CYP3A, co prowadzi do około 14-krotnego wzrostu ekspozycji na darunawir po podaniu doustnym. Ponadto, kombinacja ta hamuje CYP2D6 oraz P-glikoproteinę (P-gp), a także wpływa na aktywność CYP2C9 i CYP2C19, co skutkuje zmiennym wpływem na metabolizm leków metabolizowanych przez te szlaki. Induktory CYP3A (np. ryfampicyna, dziurawiec zwyczajny) znacząco obniżają stężenia darunawiru i rytonawiru, natomiast inhibitory CYP3A (np. ketokonazol) je podwyższają. Z tego względu darunawir powinien być stosowany wyłącznie w skojarzeniu z niską dawką rytonawiru, a jednoczesne podawanie leków o wąskim indeksie terapeutycznym metabolizowanych przez CYP3A jest przeciwwskazane ze względu na ryzyko ciężkich działań niepożądanych.
antagonista receptora endotelinowego, antykoagulant, atorwastatyna, beta-adrenolityk, bozentan, darunawir z rytonawirem, digoksyna, dziurawiec zwyczajny, eteksylat dabigatranu, fenobarbital, fenytoina, flekainid, glikozyd nasercowy, hamowanie glikoproteiny P, hamowanie OATP1B1, hepatotoksyczność, induktor CYP3A, inhibicja CYP2D6, inhibicja CYP3A, inhibicja P-glikoproteiny, inhibitor CYP3A, inhibitor proteazy HIV, itrakonazol, karbamazepina, ketokonazol, klotrymazol, lek opioidowy, lek przeciwarytmiczny, lek przeciwcukrzycowy, lek przeciwgruźliczy, lek przeciwgrzybiczny azolowy, lek przeciwpadaczkowy, lek przeciwzakrzepowy, lopinawir, metadon, metoprolol, miopatia, paklitaksel, propafenon, rabdomioliza, repaglinid, rozuwastatyna, rozyglitazon, ryfampicyna, statyna, substrat OATP1B1, terapia antyretrowirusowa, warfaryna, wąski wskaźnik terapeutyczny

wąski wskaźnik terapeutyczny

Powiązane wpisy

Właściwości farmakokinetyczne – Fampridine Teva 10 mg

Interakcje leku – Darunavir Accord 150 mg