inhibicja P-glikoproteiny
Inhibicja P-glikoproteiny to proces hamowania aktywności P-glikoproteiny (P-gp), która jest transporterem błonowym należącym do rodziny ABC (ATP-binding cassette). P-glikoproteina odgrywa kluczową rolę w usuwaniu ksenobiotyków z komórek, w tym leków, co może prowadzić do zjawiska oporności wielolekowej.
W praktyce klinicznej inhibicja P-glikoproteiny ma istotne znaczenie w kontekście interakcji lekowych. Wiele substancji, takich jak werapamil, cyklosporyna A, ketokonazol czy niektóre makrolidy, może hamować aktywność P-gp, zwiększając stężenie i biodostępność leków będących substratami tego transportera. Może to prowadzić do nasilenia działania terapeutycznego, ale również do zwiększonego ryzyka działań niepożądanych.
Inhibitory P-glikoproteiny znajdują potencjalne zastosowanie w terapii nowotworów wykazujących oporność wielolekową. Hamowanie aktywności P-gp może zwiększyć wewnątrzkomórkowe stężenie cytostatyków, przezwyciężając mechanizm oporności. Jednocześnie należy pamiętać, że P-glikoproteina pełni fizjologiczną funkcję ochronną w barierze krew-mózg, jelitach oraz innych narządach, a jej długotrwała inhibicja może wiązać się z działaniami niepożądanymi.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Interakcje leku – Voriconazol Adamed 200 mg
Worykonazol jest inhibitorem izoenzymów CYP2C19, CYP2C9 oraz CYP3A4, co powoduje liczne interakcje farmakokinetyczne, zwłaszcza ze względu na silne hamowanie CYP3A4. Standardowa dawka stosowana w badaniach to 200 mg p.o. dwa razy na dobę. Interakcje mogą prowadzić do znacznego wzrostu stężeń leków metabolizowanych przez te enzymy, co zwiększa ryzyko działań niepożądanych, takich jak wydłużenie odstępu QTc i torsades de pointes (np. przy jednoczesnym stosowaniu astemizolu, cyzaprydu, pimozydu, chinidyny, terfenadyny, iwabradyny). Przeciwwskazane jest także łączenie worykonazolu z induktorami CYP450 (karbamazepina, długo działające barbiturany, ryfampicyna, rytonawir ≥400 mg BID, ziele dziurawca), które obniżają jego stężenie nawet o 77-82%. Worykonazol znacząco zwiększa stężenia m.in. syrolimusu (AUC wzrost 11-krotny), takrolimusu (AUC ↑221%), cyklosporyny (AUC ↑70%) oraz opioidów (oksykodon AUC ↑3,6-krotnie, alfentanyl AUC ↑6-krotnie, fentanyl AUC ↑1,34-krotnie), co wymaga odpowiedniej modyfikacji dawkowania i monitorowania. Zaleca się ostrożność u pacjentów przyjmujących leki wydłużające QTc oraz unikanie alkoholu ze względu na potencjalne nasilenie działań niepożądanych ośrodkowego układu nerwowego.
alkaloidy sporyszu, alkaloidy Vinca, cytochrom P450, czas protrombinowy, depresja oddechowa, doustne środki antykoncepcyjne, działania niepożądane opioidów, działania niepożądane OUN, farmakokinetyka, hipoglikemia, hydroksypropylobetadeks, indukcja enzymatyczna, indukcja P-glikoproteiny, induktor CYP450, inhibicja CYP3A4, inhibicja enzymatyczna, inhibicja P-glikoproteiny, inhibitor enzymatyczny, interakcje lekowe, izoenzym CYP3A4, izoenzymy CYP450, neurotoksyczność, niesteroidowe leki przeciwzapalne, niewydolność kory nadnerczy, opioidowe leki przeciwbólowe, pochodne sulfonylomocznika, rabdomioliza, stan stacjonarny leku, torsades de pointes, wydłużenie odstępu QTc