mięsień zwieracz odbytu

Mięsień zwieracz odbytu (musculus sphincter ani) to kluczowa struktura układu pokarmowego odpowiedzialna za kontrolowane utrzymywanie stolca w odbytnicy i umożliwiająca świadome oddawanie stolca. Anatomicznie wyróżnia się zwieracz wewnętrzny (internal anal sphincter – IAS), zbudowany z mięśniówki gładkiej, oraz zwieracz zewnętrzny (external anal sphincter – EAS), utworzony z mięśni poprzecznie prążkowanych, podlegających kontroli świadomej.

Mięsień zwieracz wewnętrzny pozostaje w stanie ciągłego napięcia (tonus), zapewniając podstawowe zamknięcie kanału odbytu, natomiast zwieracz zewnętrzny aktywuje się dodatkowo w sytuacjach wymagających powstrzymania defekacji. Unerwienie tych struktur jest złożone – zwieracz wewnętrzny kontrolowany jest przez autonomiczny układ nerwowy, zaś zwieracz zewnętrzny przez nerw sromowy (pudendal nerve).

Dysfunkcje mięśnia zwieracza odbytu mogą prowadzić do poważnych zaburzeń defekacji, w tym nietrzymania stolca (inkontynencji kałowej) lub zaparć. Najczęstsze przyczyny uszkodzeń obejmują urazy porodowe, zabiegi chirurgiczne w obrębie odbytu, przewlekłe zaparcia, choroby neurologiczne oraz proces starzenia. Diagnostyka obejmuje badanie rektalne, manometrię anorektalną oraz badania obrazowe, takie jak endosonografia i rezonans magnetyczny miednicy.

Powiązane wpisy

  1. 10.04.2026
  2. www.leksykon.com.pl