mutacja molekularna
Mutacja molekularna to trwała zmiana w sekwencji nukleotydów DNA lub RNA, która może prowadzić do zmian w strukturze i funkcji kodowanych białek. W medycynie stanowi kluczowy mechanizm powstawania wielu chorób genetycznych, nowotworów oraz odpowiada za zjawisko oporności na leki.
Z perspektywy klinicznej mutacje molekularne dzieli się na kilka typów: substytucje (zamiana jednego nukleotydu na inny), insercje (wstawienie dodatkowych nukleotydów), delecje (utrata fragmentu materiału genetycznego), duplikacje oraz rearanżacje. Zmiany te mogą mieć różnorodny wpływ na funkcjonowanie organizmu – od całkowitego braku efektu (mutacje ciche), przez niewielkie modyfikacje funkcji białka, aż po całkowitą utratę jego aktywności.
Identyfikacja mutacji molekularnych ma istotne znaczenie w diagnostyce medycznej, umożliwiając precyzyjne określenie podłoża genetycznego wielu schorzeń. W onkologii badanie mutacji w genach takich jak BRCA1/2, EGFR, BRAF czy RAS pozwala na wdrożenie odpowiednio ukierunkowanej terapii spersonalizowanej. Rozwój technik sekwencjonowania nowej generacji (NGS) znacząco zwiększył możliwości wykrywania mutacji molekularnych, co przekłada się na postęp w medycynie precyzyjnej.
Powiązane wpisy
- Leksykon chorób i schorzeń
Niezróżnicowany mięsak pleomorficzny – Etiologia i przyczyny
Niezróżnicowany mięsak pleomorficzny (UPS) to agresywny mięsak tkanek miękkich o złożonym podłożu genetycznym, charakteryzujący się mutacjami w genach supresorowych nowotworów (TP53, CDKN2A, RB1), regulatorowym ATRX, fuzjami genów PRDM10-TRIO oraz utratą PTEN z nadekspresją pAKT w szlaku PIK3/PTEN/AKT/mTOR. W około 30% przypadków obserwuje się ekspresję PD-1, a w UPS skóry mutacje genu TERT występują w 76% przypadków, co wiąże się z uszkodzeniami wywołanymi promieniowaniem UV. Kluczowe zaburzenia dotyczą szlaków sygnałowych Hedgehog, Notch, Hippo (amplifikacja kofaktorów VGLL3 i YAP1) oraz Wnt/β-katenina (nadekspresja DKK1). Tumorogenezę inicjują komórki populacji bocznej (SP), wykazujące zdolność samoodnowy i proliferacji, co potwierdzają modele ksenograftów. Etiologia UPS pozostaje niejasna, z dwiema głównymi teoriami: dedyferencjacji mięsaków lub transformacji mezenchymalnych komórek macierzystych (MSC). Wtórny UPS (28% przypadków) wiąże się z chorobami kości, takimi jak zawał kości, choroba Pageta, czy obecność metalowych implantów.
choroba Pageta, czynnik prognostyczny, gen supresorowy nowotworów, histiocyt, mezenchymalna komórka macierzysta, mięsak tkanek miękkich, miofibroblast, model ksenograftu, mutacja genetyczna, mutacja molekularna, neurofibromatoza typu 1, niezróżnicowany mięsak pleomorficzny, obrzęk limfatyczny, osteoklast, promieniowanie UV, przerzut, przewlekłe zapalenie, radioterapia, siatkówczak, stwardnienie guzowate, szlak Hedgehog, szlak Hippo, szlak sygnałowy, szlak Wnt/β-katenina, terapia celowana, zespół Gorlina, zespół Li-Fraumeni, zespół Wernera, złośliwy włóknisty histiocytoma