model ksenograftu
Model ksenograftu (xenograft model) to istotne narzędzie badawcze w onkologii, polegające na przeszczepieniu tkanek nowotworowych pochodzących od człowieka do immunosupresyjnych zwierząt laboratoryjnych, najczęściej myszy. Modele te pozwalają na obserwację wzrostu guza w żywym organizmie oraz testowanie nowych terapii przeciwnowotworowych.
Wyróżnia się dwa główne typy ksenograftów: CDX (cell-line derived xenografts) powstające z linii komórkowych oraz PDX (patient-derived xenografts) tworzone bezpośrednio z tkanek pobranych od pacjentów. Modele PDX lepiej odzwierciedlają heterogenność guza i mikrośrodowisko nowotworowe, co zwiększa ich wartość translacyjną w badaniach przedklinicznych.
Ksenografty znajdują zastosowanie w badaniach nad biologią nowotworów, w ocenie skuteczności leków przeciwnowotworowych oraz identyfikacji biomarkerów odpowiedzi na leczenie. Stanowią pomost między badaniami in vitro a próbami klinicznymi, umożliwiając personalizację terapii onkologicznych oraz przyśpieszenie procesu rozwoju nowych leków.
Powiązane wpisy
- Leksykon chorób i schorzeń
Niezróżnicowany mięsak pleomorficzny – Etiologia i przyczyny
Niezróżnicowany mięsak pleomorficzny (UPS) to agresywny mięsak tkanek miękkich o złożonym podłożu genetycznym, charakteryzujący się mutacjami w genach supresorowych nowotworów (TP53, CDKN2A, RB1), regulatorowym ATRX, fuzjami genów PRDM10-TRIO oraz utratą PTEN z nadekspresją pAKT w szlaku PIK3/PTEN/AKT/mTOR. W około 30% przypadków obserwuje się ekspresję PD-1, a w UPS skóry mutacje genu TERT występują w 76% przypadków, co wiąże się z uszkodzeniami wywołanymi promieniowaniem UV. Kluczowe zaburzenia dotyczą szlaków sygnałowych Hedgehog, Notch, Hippo (amplifikacja kofaktorów VGLL3 i YAP1) oraz Wnt/β-katenina (nadekspresja DKK1). Tumorogenezę inicjują komórki populacji bocznej (SP), wykazujące zdolność samoodnowy i proliferacji, co potwierdzają modele ksenograftów. Etiologia UPS pozostaje niejasna, z dwiema głównymi teoriami: dedyferencjacji mięsaków lub transformacji mezenchymalnych komórek macierzystych (MSC). Wtórny UPS (28% przypadków) wiąże się z chorobami kości, takimi jak zawał kości, choroba Pageta, czy obecność metalowych implantów.
choroba Pageta, czynnik prognostyczny, gen supresorowy nowotworów, histiocyt, mezenchymalna komórka macierzysta, mięsak tkanek miękkich, miofibroblast, model ksenograftu, mutacja genetyczna, mutacja molekularna, neurofibromatoza typu 1, niezróżnicowany mięsak pleomorficzny, obrzęk limfatyczny, osteoklast, promieniowanie UV, przerzut, przewlekłe zapalenie, radioterapia, siatkówczak, stwardnienie guzowate, szlak Hedgehog, szlak Hippo, szlak sygnałowy, szlak Wnt/β-katenina, terapia celowana, zespół Gorlina, zespół Li-Fraumeni, zespół Wernera, złośliwy włóknisty histiocytoma - Leksykon chorób i schorzeń
Retinoblastoma – Patofizjologia i mechanizm
Retinoblastoma jest najczęstszym pierwotnym nowotworem wewnątrzgałkowym u dzieci, występującym z częstością około 1 na 15 000-23 000 żywych urodzeń, zwykle diagnozowanym przed 5 rokiem życia. Patogeneza nowotworu opiera się na inaktywacji obu alleli genu supresorowego RB1 (13q14), kodującego białko pRB, które reguluje przejście fazy G1 do S cyklu komórkowego poprzez hamowanie czynnika transkrypcyjnego E2F. Mutacje germinalne (dziedziczne) lub somatyczne (sporadyczne) prowadzą do utraty funkcji pRB, co skutkuje niekontrolowaną proliferacją komórek siatkówki. Hipoteza „dwóch uderzeń” Alfreda Knudsona wyjaśnia mechanizm genetyczny retinoblastoma, gdzie w postaci dziedzicznej pierwsze „uderzenie” to mutacja linii zarodkowej, a drugie to mutacja somatyczna. Dodatkowo, progresję guza wspierają zmiany genetyczne, takie jak amplifikacje 1q, 2p, 6p, utrata 16q oraz amplifikacja onkogenu MYCN (2p24.3) w około 6% przypadków bez mutacji RB1, a także epigenetyczne mechanizmy, w tym hipermetylacja promotora RB1 (około 13% przypadków). Kluczowe szlaki sygnałowe zaangażowane w onkogenezę to Rb, p53 (często inaktywowany przez amplifikację MDM2/MDMX), Ras/MAPK, Notch oraz Wnt, które wpływają na proliferację, unikanie apoptozy i przejście nabłonkowo-mezenchymalne (EMT).
apoptoza, białko retinoblastoma, cykl komórkowy, czynnik transkrypcyjny E2F, gen RB1, hipermetylacja promotora, kinaza tyrozynowa, metylacja CpG, model ksenograftu, modyfikacje epigenetyczne, mutacja linii zarodkowej, nowotwór wewnątrzgałkowy, onkogeneza, przejście nabłonkowo-mezenchymalne, siatkówka, szlak Notch, szlak p53, szlak PI3K/AKT, teoria dwóch uderzeń, VEGF, zmiany przedrakowe