jad żmii
Jad żmii to mieszanina biologicznie aktywnych substancji wytwarzana przez gruczoły jadowe żmij (Viperidae), służąca głównie do unieruchomienia ofiary oraz rozpoczęcia procesu trawienia zewnętrznego. W skład jadu wchodzą przede wszystkim enzymy proteolityczne, fosfolipazy, hialuronidazy oraz różne neurotoksyny i kardiotoksyny.
Pod względem klinicznym, ukąszenie żmii powoduje zazwyczaj silny ból, obrzęk, zasinienie oraz martwicę tkanek w miejscu ukąszenia. Systemowe efekty działania jadu mogą obejmować zaburzenia krzepnięcia krwi, krwawienia, hipotonię, wstrząs, niewydolność nerek oraz zaburzenia neurologiczne. Ciężkość objawów zależy od gatunku żmii, ilości wprowadzonego jadu oraz stanu zdrowia pacjenta.
Leczenie ukąszeń żmij opiera się na podaniu swoistej surowicy przeciwjadowej (antytoksyny), która neutralizuje toksyny zawarte w jadzie. Istotne jest również leczenie objawowe, monitorowanie parametrów życiowych, funkcji nerek i układu krzepnięcia. W przypadku rozwinięcia się martwicy tkanek może być konieczna interwencja chirurgiczna.
Należy pamiętać, że jad żmij znalazł również zastosowanie w medycynie. Niektóre jego składniki są wykorzystywane do produkcji leków przeciwzakrzepowych, przeciwbólowych oraz preparatów stosowanych w leczeniu nadciśnienia tętniczego i niewydolności serca.
Powiązane wpisy
- Leksykon substancji czynnych
Przeciwciała – Wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn
Antytoksyna jadu żmij, zawierająca przeciwciała neutralizujące jad żmii zygzakowatej (Vipera berus), jest preparatem stosowanym w nagłych przypadkach zatrucia jadem. W 1 ml roztworu znajduje się co najmniej 130 jednostek LD₅₀ neutralizujących jad, a jedna ampułka zawiera przeciwciała neutralizujące minimum 500 jednostek LD₅₀. Jednostka LD₅₀ odnosi się do dawki jadu powodującej śmierć 50% populacji myszy w badaniach laboratoryjnych. Preparat występuje w formie roztworu do wstrzykiwań o żółtym lub bezbarwnym, klarownym lub lekko opalizującym wyglądzie, zawierającym mniej niż 1 mmol (23 mg) sodu na 1 ml, co klasyfikuje go jako lek „wolny od sodu”.
- Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Antytoksyna jadu żmij 1 ml zawiera przeciwciała neutralizujące nie mniej niż 130 j. LD50 jadu żmii zygzakowatej; 1 ampułka zawiera przeciwciała neutralizujące nie mniej, niż 500 j. LD50 jadu żmii zygzakowatej
Decyzja o zastosowaniu Antytoksyny jadu żmij powinna być poprzedzona szczegółowym wywiadem alergicznym oraz wykonaniem śródskórnej próby uczuleniowej na antytoksynę końską (białko końskie). Próba polega na śródskórnym wstrzyknięciu 0,1 ml antytoksyny rozcieńczonej 1:10 w 0,9% NaCl i obserwacji reakcji przez 10-20 minut; obecność zaczerwienienia i bąbla wskazuje na uczulenie. W przypadku wyniku ujemnego podaje się domięśniowo całą dawkę z jednej ampułki (zawierającej ≥500 jednostek LD₅₀ neutralizujących jad żmii zygzakowatej), a w razie braku poprawy po 1-2 godzinach dawkę można powtórzyć. Antytoksynę podaje się najlepiej w okolice miejsca ukąszenia, a przed podaniem należy mieć przygotowany zestaw przeciwwstrząsowy. W sytuacjach nagłych, gdy nie ma czasu na próbę uczuleniową, antytoksynę można podać pod osłoną leków przeciwwstrząsowych, decyzję podejmuje lekarz.
antybiotyk, antytoksyna jadu żmij, antytoksyna końska, białko końskie, jad żmii, kortykosteroid, lek przeciwhistaminowy, lek przeciwwstrząsowy, metoda odczulająca, nawodnienie pozajelitowe, niesterydowy lek przeciwzapalny, podanie domięśniowe, podanie podskórne, podanie śródskórne, roztwór chlorku sodu, stan alergiczny, ukąszenie, zatrucie jadem, zestaw przeciwwstrząsowy, żmija zygzakowata - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Antytoksyna jadu żmij 1 ml zawiera przeciwciała neutralizujące nie mniej niż 130 j. LD50 jadu żmii zygzakowatej; 1 ampułka zawiera przeciwciała neutralizujące nie mniej, niż 500 j. LD50 jadu żmii zygzakowatej
Antytoksyna jadu żmij (kod ATC: J06AA03) to surowica odpornościowa zawierająca oczyszczone fragmenty F(ab)₂ immunoglobulin klasy IgG, pozyskiwanych z surowicy koni immunizowanych jadem żmii zygzakowatej (Vipera berus). Fragmenty F(ab)₂ uzyskuje się metodą termiczną Pop’a, obejmującą enzymatyczną proteolizę pepsyną, termokoagulację oraz wysolenie siarczanem amonu, co eliminuje fragmenty Fc i białka balastowe odpowiedzialne za reakcje niepożądane. Mechanizm działania polega na neutralizacji toksyn jadu poprzez tworzenie kompleksów immunologicznych, które są metabolizowane przez układ makrofagów i odkładane m.in. w śródbłonku naczyń, kłębkach nerkowych, stawach i mięśniu sercowym. Preparat może wywoływać reakcje alergiczne, w tym uogólnioną pokrzywkę, ze względu na obecność obcogatunkowych białek końskich.
białko obcogatunkowe, ciśnienie tętnicze krwi, hipotonia, immunoglobulina, jad żmii, kompleks immunologiczny, kwasica, leukocytoza, pokrzywka uogólniona, przeciwciało klasy IgE, reakcja alergiczna, reakcja niepożądana, równowaga kwasowo-zasadowa, senność, surowica końska, układ makrofagów, zaburzenie świadomości, żmija zygzakowata