małopłytkowość immunoalergiczna z zakrzepicą
Małopłytkowość immunoalergiczna z zakrzepicą to poważne powikłanie będące immunologiczną reakcją polekową, charakteryzującą się jednoczesnym występowaniem małopłytkowości i zakrzepicy żylnej lub tętniczej. Najczęściej jest kojarzona z podaniem heparyny (HIT – Heparin-Induced Thrombocytopenia), jednak może również wystąpić po zastosowaniu innych leków czy substancji, w tym niektórych szczepionek.
Mechanizm patofizjologiczny polega na tworzeniu się przeciwciał (najczęściej klasy IgG) przeciwko kompleksom czynnika płytkowego 4 (PF4) i heparyny lub innych antygenów. Prowadzi to do aktywacji płytek krwi, uwolnienia mikroziarnistości prokoagulacyjnych i nasilonej generacji trombiny, skutkując paradoksalnie zakrzepicą pomimo obniżonej liczby płytek.
Objawy kliniczne obejmują szybki spadek liczby płytek krwi (>50% wartości wyjściowej) oraz zakrzepicę, często o nietypowej lokalizacji, jak zakrzepica zatok żylnych mózgu, żył trzewnych czy tętnic. Diagnostyka opiera się na ocenie prawdopodobieństwa klinicznego (skala 4T), badaniach laboratoryjnych wykrywających przeciwciała anty-PF4 oraz testach czynnościowych.
Leczenie wymaga natychmiastowego odstawienia podejrzanego leku oraz wdrożenia alternatywnego leczenia przeciwzakrzepowego (bezpośrednie inhibitory trombiny, inhibitory czynnika Xa). Przeciwwskazane jest stosowanie heparyn oraz wlewy płytek krwi, które mogą nasilić zakrzepicę. W ciężkich przypadkach stosuje się immunoglobuliny dożylne, plazmaferezę lub leki immunosupresyjne.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Działania niepożądane – Enoxaparin sodium LEK-AM 8 000 j.m. (80 mg)/0,8 ml
Enoksaparyna sodowa jest lekiem przeciwzakrzepowym stosowanym w profilaktyce i leczeniu zakrzepicy żył głębokich, niestabilnej dławicy piersiowej oraz zawału mięśnia sercowego, z dawkowaniem dostosowanym do wskazań klinicznych: profilaktyka 4000 j.m. (40 mg) s.c. raz na dobę, leczenie zakrzepicy 100 j.m./kg mc. (1 mg/kg mc.) s.c. co 12 godzin lub 150 j.m./kg mc. (1,5 mg/kg mc.) s.c. raz na dobę, leczenie niestabilnej dławicy i zawału bez załamka Q 100 j.m./kg mc. s.c. co 12 godzin, a w świeżym zawale z uniesieniem ST – bolus 3000 j.m. (30 mg) i następnie 100 j.m./kg mc. s.c. co 12 godzin. Bezpieczeństwo leku oceniono u ponad 15 000 pacjentów, a najczęściej zgłaszanymi działaniami niepożądanymi są krwotoki, małopłytkowość, trombocytoza oraz reakcje alergiczne, w tym rzadko małopłytkowość immunoalergiczna z zakrzepicą i ciężkie reakcje anafilaktyczne. Wśród działań niepożądanych wyróżniono także podwyższenie aktywności aminotransferaz (>3x ULN), uszkodzenie hepatocytów, reakcje skórne (pokrzywka, świąd, pęcherzowe zapalenie skóry, rzadsza ostra uogólniona osutka krostkowa), a także rzadkie przypadki osteoporozy po długotrwałym stosowaniu (>3 miesiące).
cholestatyczne uszkodzenie wątroby, deficyt neurologiczny, enoksaparyna sodowa, eozynofilia, guzki w miejscu wstrzyknięcia, hiperkaliemia, krwiak okołordzeniowy, krwiak w kanale kręgowym, krwotok, krwotok wewnątrzczaszkowy, krwotok zaotrzewnowy, lek przeciwzakrzepowy, małopłytkowość, małopłytkowość immunoalergiczna z zakrzepicą, martwica skóry, niedokrwienie kończyny, niedokrwistość pokrwotoczna, niestabilna dławica piersiowa, osteoporoza, ostra uogólniona osutka krostkowa, owrzodzenie, pęcherzowe zapalenie skóry, reakcja anafilaktyczna, trombocytoza, uszkodzenie komórek wątroby, wstrząs anafilaktyczny, zakrzepica żył głębokich, zapalenie naczyń skóry, zawał mięśnia sercowego, zawał mięśnia sercowego z uniesieniem odcinka ST, zawał narządu, zawał serca bez załamka Q, zwiększenie aktywności enzymów wątrobowych - Leksykon leków
Działania niepożądane – Losmina 40 mg/0,4 ml (4000 j.m.)
Enoksaparyna sodowa, stosowana w dawkach od 2000 j.m. (20 mg) do 10 000 j.m. (100 mg) w leku Losmina, wiąże się z ryzykiem działań niepożądanych, głównie krwotoków, małopłytkowości oraz trombocytozy, co jest zgodne z jej mechanizmem przeciwzakrzepowym. Duże krwotoki wystąpiły u maksymalnie 4,2% pacjentów po zabiegach chirurgicznych, z poważnymi powikłaniami w przypadku krwotoków zaotrzewnowych i wewnątrzczaszkowych. Ryzyko krwawienia wzrasta przy obecności zmian organicznych, procedur inwazyjnych oraz jednoczesnym stosowaniu leków wpływających na hemostazę. Szczególną uwagę należy zwrócić na małopłytkowość immunoalergiczną z zakrzepicą, która może prowadzić do zawału narządu lub niedokrwienia kończyny, oraz na rzadkie, ale poważne powikłania neurologiczne, takie jak krwiak okołordzeniowy skutkujący deficytami neurologicznymi, w tym trwałym porażeniem.
cholestaza wątrobowa, enoksaparyna sodowa, eozynofilia, hemostaza, hiperkaliemia, krwiak okołordzeniowy, krwotok, krwotok wewnątrzczaszkowy, krwotok zaotrzewnowy, lek przeciwzakrzepowy, łysienie, małopłytkowość, małopłytkowość immunoalergiczna z zakrzepicą, martwica skóry, niedokrwienie kończyny, niedokrwistość pokrwotoczna, obniżona hemoglobina, osteoporoza, ostra uogólniona osutka krostkowa, pęcherzowe zapalenie skóry, podwyższone enzymy wątrobowe, pokrzywka, produkt krwiopochodny, reakcja anafilaktyczna, trombocytoza, uszkodzenie hepatocytów, wstrząs anafilaktyczny, zapalenie naczyń skórnych, zawał narządu - Leksykon leków
Działania niepożądane – Neoparin Multi 10 000 j.m. (100 mg)/ml
Enoksaparyna sodowa, stosowana w dawkach profilaktycznych 4000 j.m. (40 mg) raz na dobę oraz terapeutycznych 100 j.m./kg mc. (1 mg/kg mc.) co 12 godzin lub 150 j.m./kg mc. (1,5 mg/kg mc.) raz na dobę, wykazuje profil bezpieczeństwa potwierdzony u ponad 15 000 pacjentów. Najczęstsze działania niepożądane to krwotoki (w tym poważne, takie jak zaotrzewnowe i wewnątrzczaszkowe), małopłytkowość, trombocytoza oraz podwyższenie aktywności aminotransferaz powyżej 3-krotnej górnej granicy normy. Krwotoki poważne występują u ≤4,2% pacjentów po zabiegach chirurgicznych i mogą prowadzić do zgonu. Rzadkie, ale istotne powikłania hematologiczne obejmują małopłytkowość immunoalergiczną z zakrzepicą, która może skutkować zawałem narządu lub niedokrwieniem kończyny. Profil bezpieczeństwa u pacjentów z aktywną chorobą nowotworową jest porównywalny do standardowych populacji leczonych z powodu zakrzepicy żył głębokich i zatorowości płucnej.
aminotransferazy, enoksaparyna sodowa, enzymy wątrobowe, eozynofilia, hemostaza, hiperkaliemia, krwiak okołordzeniowy, krwiak w kanale kręgowym, krwiak w miejscu wstrzyknięcia, krwotok, krwotok wewnątrzczaszkowy, łysienie, małopłytkowość, małopłytkowość immunoalergiczna z zakrzepicą, martwica skóry, niedokrwienie kończyny, niedokrwistość pokrwotoczna, niestabilna dławica piersiowa, osteoporoza, ostra uogólniona osutka krostkowa, pęcherzowe zapalenie skóry, pokrzywka, reakcja anafilaktyczna, trombocytoza, uszkodzenie cholestatyczne wątroby, uszkodzenie wątroby, zakrzepica żył głębokich, zapalenie naczyń skóry, zatorowość płucna, zawał mięśnia sercowego - Leksykon leków
Działania niepożądane – Crusia 20 mg/0,2 ml (2000 j.m.)
Enoksaparyna sodowa, substancja czynna leku Crusia, została przebadana na ponad 15 000 pacjentów w różnych wskazaniach, w tym profilaktyce i leczeniu zakrzepicy żył głębokich (ZŻG), zatorowości płucnej (ZP), niestabilnej dławicy piersiowej oraz zawału mięśnia sercowego. Najczęściej obserwowanymi działaniami niepożądanymi są krwotoki (w tym duże krwotoki u ≤4,2% pacjentów pooperacyjnych, niektóre zakończone zgonem), małopłytkowość i trombocytoza. Krwotoki zaotrzewnowe i wewnątrzczaszkowe zawsze klasyfikowane są jako poważne. Profil bezpieczeństwa u pacjentów z aktywną chorobą nowotworową jest zbliżony do standardowego leczenia ZŻG i ZP. Rzadkie, ale istotne powikłania to małopłytkowość immunoalergiczna z zakrzepicą, krwiak okołordzeniowy prowadzący do deficytów neurologicznych oraz ostra uogólniona osutka krostkowa (AGEP). W zakresie funkcji wątroby często obserwuje się wzrost aminotransferaz >3× górnej granicy normy, a rzadziej uszkodzenie komórek wątroby i cholestazę.
cholestatyczne uszkodzenie wątroby, enoksaparyna sodowa, eozynofilia, górna granica normy, hemostaza, hiperkaliemia, krwiak okołordzeniowy, krwotok, krwotok wewnątrzczaszkowy, łysienie, małopłytkowość, małopłytkowość immunoalergiczna z zakrzepicą, martwica skóry, niedokrwistość, niestabilna dławica piersiowa, osteoporoza, ostra uogólniona osutka krostkowa, pęcherzowe zapalenie skóry, pokrzywka, reakcja anafilaktyczna, rumień, świąd, trombocytoza, uszkodzenie komórek wątroby, zakrzepica żył głębokich, zapalenie naczyń skóry, zatorowość płucna, zawał mięśnia sercowego, zawał mięśnia sercowego bez załamka Q, zawał mięśnia sercowego z uniesieniem odcinka ST, zwiększenie aktywności enzymów wątrobowych - Leksykon substancji czynnych
Enoksaparyna – Działania niepożądane
Enoksaparyna sodowa, oceniana w badaniach klinicznych u ponad 15 000 pacjentów, wykazuje skuteczność w profilaktyce i leczeniu zakrzepicy żył głębokich (ZŻG), zatorowości płucnej (ZP), niestabilnej dławicy piersiowej oraz zawału mięśnia sercowego. Profil bezpieczeństwa jest spójny niezależnie od wskazań, jednak najczęstszymi działaniami niepożądanymi są krwotoki (duże krwotoki u ≤4,2% pacjentów pooperacyjnych), małopłytkowość immunoalergiczna z zakrzepicą oraz trombocytoza. Krwotoki zaotrzewnowe i wewnątrzczaszkowe klasyfikowane są jako poważne, a ryzyko ich wystąpienia wzrasta przy obecności czynników ryzyka, takich jak zmiany organiczne powodujące krwawienie, procedury inwazyjne (zwłaszcza neurochirurgiczne) oraz jednoczesne stosowanie leków wpływających na hemostazę. Ponadto, enoksaparyna może wywoływać reakcje nadwrażliwości, w tym anafilaksję, oraz poważne zmiany skórne, takie jak martwica skóry, zapalenie naczyń czy pęcherzowe zapalenie skóry.
ból głowy, cholestatyczne uszkodzenie wątroby, enoksaparyna sodowa, eozynofilia, guzek zapalny, hiperkaliemia, krwiak, krwiak okołordzeniowy, krwotok, krwotok wewnątrzczaszkowy, krwotok zaotrzewnowy, łysienie, małopłytkowość, małopłytkowość immunoalergiczna z zakrzepicą, martwica skóry, niedokrwistość pokrwotoczna, niestabilna dławica piersiowa, osteoporoza, ostra uogólniona osutka krostkowa, pęcherzowe zapalenie skóry, pokrzywka, powikłanie krwotoczne, przewlekła niewydolność nerek, reakcja anafilaktoidalna, reakcja anafilaktyczna, rumień, siarczan protaminy, świąd, trombocytoza, uszkodzenie komórek wątroby, wstrząs anafilaktyczny, zakrzepica żył głębokich, zapalenie naczyń skóry, zatorowość płucna, zawał mięśnia sercowego, zwiększenie aktywności enzymów wątrobowych - Leksykon leków
Działania niepożądane – Clexane 4000 j.m. (40 mg)/0,4 ml
Enoksaparyna sodowa (Clexane) była szeroko badana klinicznie u ponad 15 000 pacjentów, wykazując profil bezpieczeństwa obejmujący głównie powikłania krwotoczne, małopłytkowość oraz trombocytozę. Poważne krwotoki występowały u maksymalnie 4,2% pacjentów pooperacyjnych, a ryzyko ich wystąpienia wzrastało w obecności czynników takich jak zmiany organiczne predysponujące do krwawień, procedury inwazyjne oraz jednoczesne stosowanie leków zaburzających hemostazę. Szczególną uwagę należy zwrócić na immunoalergiczną małopłytkowość z zakrzepicą, która może prowadzić do zawału narządu lub niedokrwienia kończyny i wymaga natychmiastowego rozpoznania i leczenia. W trakcie leczenia obserwowano także często przejściowe, bezobjawowe podwyższenie aminotransferaz powyżej 3-krotnej górnej granicy normy oraz rzadziej poważniejsze uszkodzenia wątroby, w tym cholestatyczne.
cholestatyczne uszkodzenie wątroby, cukrzyca, deficyt neurologiczny, enoksaparyna sodowa, hiperkaliemia, krwiak okołordzeniowy, krwiak w kanale kręgowym, krwotok, krwotok wewnątrzczaszkowy, krwotok zaotrzewnowy, lek przeciwzakrzepowy, łysienie, małopłytkowość, małopłytkowość immunoalergiczna, małopłytkowość immunoalergiczna z zakrzepicą, martwica skóry, niedokrwistość, niewydolność nerek, osteoporoza, ostra uogólniona osutka krostkowa, pęcherzowe zapalenie skóry, podwyższone enzymy wątrobowe, pokrzywka, porażenie, powikłanie krwotoczne, reakcja anafilaktoidalna, reakcja anafilaktyczna, rumień, świąd, trombocytoza, uszkodzenie wątroby, zaburzenie hemostazy, zaburzenie krzepnięcia krwi, zakrzepica żył głębokich, zapalenie naczyń skóry, zatorowość płucna, zawał narządu