Działania niepożądane leku Crusia (enoksaparyna sodowa)

Enoksaparyna sodowa, substancja czynna produktu leczniczego Crusia, została dokładnie przebadana pod kątem bezpieczeństwa w licznych badaniach klinicznych obejmujących ponad 15 000 pacjentów. Profil bezpieczeństwa został określony na podstawie obserwacji pacjentów otrzymujących lek w różnych wskazaniach, takich jak profilaktyka zakrzepicy żył głębokich, leczenie zakrzepicy żył głębokich powikłanej lub niepowikłanej zatorowością płucną, leczenie niestabilnej dławicy piersiowej oraz zawału mięśnia sercowego.¹

Najczęstsze działania niepożądane

W badaniach klinicznych najczęściej zgłaszanymi działaniami niepożądanymi były krwotoki, małopłytkowość i trombocytoza. W przedłużonym leczeniu zakrzepicy żył głębokich (ZŻG) i zatorowości płucnej (ZP) u pacjentów z czynną chorobą nowotworową profil bezpieczeństwa jest podobny do profilu bezpieczeństwa stosowania enoksaparyny w standardowym leczeniu tych schorzeń.²

Należy szczególnie podkreślić, że w okresie po wprowadzeniu produktu do obrotu odnotowano przypadki ostrej uogólnionej osutki krostkowej związanej z leczeniem enoksaparyną.³

Opis krwawień jako istotnego działania niepożądanego

Krwotoki stanowią jedno z najważniejszych działań niepożądanych enoksaparyny sodowej. Duże krwotoki odnotowano u nie więcej niż 4,2% pacjentów pooperacyjnych. Niektóre z tych przypadków zakończyły się zgonem. U pacjentów chirurgicznych powikłania krwotoczne uznawano za poważne, jeśli krwotok spowodował istotne zdarzenie kliniczne lub jeśli towarzyszył mu spadek poziomu hemoglobiny o ≥ 2 g/dl lub konieczne było przetoczenie 2 lub więcej jednostek produktów krwiopochodnych. Krwotoki zaotrzewnowe i wewnątrzczaszkowe zawsze uznawano za poważne.⁴

Ryzyko krwotoku zwiększa się w obecności określonych czynników, takich jak: zmiany organiczne powodujące krwawienie, procedury inwazyjne lub jednoczesne stosowanie produktów leczniczych zaburzających hemostazę.⁵

Podział działań niepożądanych według częstotliwości występowania

Działania niepożądane enoksaparyny sodowej zostały sklasyfikowane według częstości występowania w następujący sposób: bardzo często (≥ 1/10), często (≥ 1/100 do < 1/10), niezbyt często (≥ 1/1 000 do < 1/100), rzadko (≥ 1/10 000 do < 1/1 000), bardzo rzadko (< 1/10 000) oraz o częstości nieznanej (nie może być określona na podstawie dostępnych danych).⁶

Zaburzenia krwi i układu chłonnego

W zakresie zaburzeń krwi i układu chłonnego obserwowano: krwotoki, niedokrwistość związaną z krwawieniem, małopłytkowość i trombocytozę (często). Rzadziej występowała eozynofilia. Odnotowano również rzadkie przypadki małopłytkowości immunoalergicznej z zakrzepicą, która w niektórych przypadkach była powikłana zawałem narządu lub niedokrwieniem kończyny.⁷

Zaburzenia układu immunologicznego

Reakcje alergiczne występują często podczas stosowania enoksaparyny sodowej, natomiast rzadko obserwuje się reakcje anafilaktyczne/anafilaktoidalne, w tym wstrząs.⁸

Zaburzenia układu nerwowego

Często zgłaszanym działaniem niepożądanym są bóle głowy.⁹

Zaburzenia naczyniowe

Rzadkim, ale poważnym powikłaniem jest krwiak okołordzeniowy (lub krwiak w kanale kręgowym). Reakcje te mogą prowadzić do różnego stopnia deficytów neurologicznych, w tym długotrwałego lub trwałego porażenia.¹⁰

Zaburzenia wątroby i dróg żółciowych

W zakresie funkcji wątroby bardzo często obserwuje się zwiększenie aktywności enzymów wątrobowych (głównie aminotransferaz) do wartości przekraczających 3-krotnie górną granicę normy. Niezbyt często występuje uszkodzenie komórek wątroby, a rzadko cholestatyczne uszkodzenie wątroby.¹¹

Zaburzenia skóry i tkanki podskórnej

Często występującymi objawami skórnymi są: pokrzywka, świąd i rumień. Niezbyt często zgłaszane jest pęcherzowe zapalenie skóry. Do rzadko występujących działań niepożądanych należą: łysienie, zapalenie naczyń skóry oraz martwica skóry (zwykle w miejscu wstrzyknięcia, poprzedzona wystąpieniem plamicy lub plam rumieniowych). Mogą również występować guzki w miejscu wstrzyknięcia (zapalne, niebędące otorbionymi zbiornikami enoksaparyny), które zazwyczaj ustępują po kilku dniach. Z częstością nieznaną raportowano ostrą uogólnioną osutkę krostkową (AGEP).¹²

Zaburzenia mięśniowo-szkieletowe, tkanki łącznej i kości

Rzadkim powikłaniem długotrwałego leczenia (trwającego dłużej niż 3 miesiące) jest osteoporoza.¹³

Zaburzenia ogólne i stany w miejscu podania

Często występujące reakcje miejscowe to: krwiak w miejscu wstrzyknięcia, ból w miejscu wstrzyknięcia oraz inne reakcje, takie jak obrzęk, krwotok, reakcja nadwrażliwości, stan zapalny czy guzek. Niezbyt często obserwuje się miejscowe podrażnienie i martwicę skóry w miejscu wstrzyknięcia.¹⁴

Zaburzenia w badaniach diagnostycznych

Rzadkim zaburzeniem biochemicznym jest hiperkaliemia.¹⁵

Działania niepożądane enoksaparyny sodowej – zestawienie tabelaryczne

Szczególne uwagi dotyczące bezpieczeństwa stosowania enoksaparyny

Należy podkreślić, że schemat dawkowania enoksaparyny sodowej różni się w zależności od wskazania klinicznego. W profilaktyce zakrzepicy żył głębokich po operacjach lub u unieruchomionych pacjentów z ostrymi schorzeniami stosuje się lek w dawce 4000 j.m. (40 mg) podskórnie, raz na dobę. W leczeniu zakrzepicy żył głębokich powikłanej bądź niepowikłanej zatorowością płucną pacjenci otrzymują wyższe dawki: 100 j.m./kg mc. (1 mg/kg mc.) podskórnie co 12 godzin lub 150 j.m./kg mc. (1,5 mg/kg mc.) podskórnie raz na dobę.¹⁶

W leczeniu niestabilnej dławicy piersiowej oraz zawału mięśnia sercowego bez załamka Q stosuje się dawki 100 j.m./kg mc. (1 mg/kg mc.) podskórnie co 12 godzin. W leczeniu świeżego zawału mięśnia sercowego z uniesieniem odcinka ST schemat podawania jest bardziej złożony: początkowo 3000 j.m. (30 mg) w szybkim wstrzyknięciu dożylnym (bolus), a następnie 100 mg/kg mc. (1 mg/kg mc.) podskórnie co 12 godzin.¹⁷

Różnice w dawkowaniu mogą wpływać na profil działań niepożądanych, szczególnie w odniesieniu do częstości i nasilenia krwawień, dlatego właściwe dostosowanie dawki do wskazania klinicznego ma kluczowe znaczenie dla bezpieczeństwa terapii.