wyciąg wodny
Wyciąg wodny to forma preparatu leczniczego uzyskiwana poprzez ekstrakcję substancji aktywnych z materiału roślinnego przy użyciu wody jako rozpuszczalnika. Jest to jedna z najstarszych i najprostszych metod ekstrakcji stosowanych w farmacji i ziołolecznictwie.
W procesie przygotowania wyciągu wodnego, surowiec roślinny (np. liście, korzenie, kwiaty czy kora) poddawany jest maceracji lub dekokcji w wodzie o odpowiedniej temperaturze. Podczas tego procesu związki rozpuszczalne w wodzie, takie jak glikozydy, alkaloidy, flawonoidy, garbniki czy związki mineralne, przechodzą do roztworu wodnego.
Wyciągi wodne charakteryzują się stosunkowo krótkim okresem trwałości ze względu na podatność na rozwój mikroorganizmów. Z tego powodu często stosuje się dodatki konserwujące lub zaleca się przygotowywanie świeżych wyciągów bezpośrednio przed użyciem. W praktyce klinicznej wyciągi wodne są stosowane zarówno zewnętrznie (np. w formie okładów, płukanek) jak i wewnętrznie (np. napary, odwary).
Powiązane wpisy
- Leksykon substancji czynnych
Bajkalina – Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie
Bajkalina, główny flawonoid (≥65%) izolowany z korzenia tarczycy bajkalskiej (Scutellaria baicalensis Georgi), wykazuje bardzo niski poziom toksyczności ostrej w badaniach przedklinicznych. Podawano myszom dawki od 1 do 8 g/kg masy ciała, które wielokrotnie przekraczają dawki terapeutyczne stosowane w preparacie Baikadent (1,5 mg bajkaliny w dawce jednorazowej 2 cm żelu, co odpowiada 375 mg/100 g żelu). Wszystkie zwierzęta przeżyły okres obserwacji, a toksyczność bajkaliny sklasyfikowano jako bardzo niską (grupa 5. w skali Hodge’a i Sternera). Brak objawów toksyczności przy tak wysokich dawkach potwierdza wysoki profil bezpieczeństwa tej substancji przy miejscowym stosowaniu w jamie ustnej.
aplikacja miejscowa, badanie toksykologiczne, Baikadent, bajkalina, dawka terapeutyczna, flawony, profil toksykologiczny, Scutellaria baicalensis, skala Hodge’a i Sternera, tarczyca bajkalska, toksyczność ostra, toksyczność podprzewlekła, toksyczność przewlekła, toksyczność reprodukcyjna, wyciąg wodny - Leksykon substancji czynnych
Lipa – Właściwości farmakodynamiczne
Kwiat lipy (Tilia spp.) jest składnikiem wielu preparatów leczniczych stosowanych głównie w łagodzeniu objawów ze strony układu oddechowego oraz w działaniu uspokajającym. W preparacie DexaPico wyciąg wodny z kwiatu lipy (DER 1:5, 25% składu) działa łagodząco na podrażnienia śluzówki dróg oddechowych wywołane kaszlem i jest stosowany w połączeniu z dekstrometorfanem (6,5 mg/5 ml), który hamuje ośrodek kaszlu poprzez niekompetencyjną inhibicję receptorów NMDA. W preparacie Melissed kwiat lipy wchodzi w skład wyciągu płynnego (proporcja 2:2:2:1,5 z zielem melisy, kwiatostanem głogu i kwiatem rumianku), wykazując działanie uspokajające, nasenne i łagodnie spazmolityczne. Natomiast w Pectobonisol nalewka z kwiatu lipy (1:5, 15% składu) współdziała z innymi ekstraktami roślinnymi, wykazując działanie wykrztuśne i sekretolityczne, ułatwiając ewakuację wydzieliny z dróg oddechowych.
bromowodorek dekstrometorfanu, dekstrometorfan, działanie nasenne, działanie przeciwkaszlowe, działanie sekretolityczne, działanie spazmolityczne, działanie uspokajające, działanie wykrztuśne, inhibitor receptora NMDA, korzeń lukrecji, korzeń prawoślazu, kwiat lipy, kwiat rumianku, kwiatostan głogu, liść babki lancetowatej, liść mięty, ośrodkowy układ nerwowy, podrażnienie śluzówki, sok z ziela babki lancetowatej, Tilia cordata, Tilia platyphyllos, Tilia vulgaris, wyciąg wodny, ziele melisy, ziele tymianku - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Owoc Anyżu –
Przeprowadzono ocenę bezpieczeństwa przedklinicznego produktu leczniczego OWOC ANYŻU, 2,0 g/saszetkę, zgodnie z wymogami Dyrektywy 2001/83/EC. Test Ames’a wykonany na wodnym wyciągu z owocu anyżu z użyciem szczepów Salmonella typhimurium (TA98, TA100, TA102) wykazał brak potencjału mutagennego. Analiza anetolu, głównego składnika olejku eterycznego, ujawniła słabe działanie mutagenne in vitro, jednak dane in vivo wskazują na niskie prawdopodobieństwo genotoksyczności, co jest kluczowe dla bezpieczeństwa stosowania produktu. Estragol, obecny w owocach anyżu, również nie wykazuje istotnego klinicznie ryzyka genotoksycznego przy krótkoterminowym stosowaniu u młodzieży, dorosłych i osób starszych.
- Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Nervosol TABS 100 mg + 32 mg
Produkt leczniczy Nervosol TABS zawiera wyciąg wodno-alkoholowy z korzenia kozłka (Valeriana officinalis L.s.l., radix) oraz wyciąg z szyszek chmielu (Humulus lupulus L., flos). Badania przedkliniczne wykazały niski profil toksyczności korzenia kozłka zarówno w toksyczności ostrej, jak i przewlekłej (4-8 tygodni), co wskazuje na względnie dobre bezpieczeństwo przy stosowaniu w standardowych dawkach terapeutycznych. Wyciągi wodno-etanolowe z szyszek chmielu nie wykazały działania genotoksycznego, natomiast brak jest danych genotoksycznych dla wyciągów wodnych z chmielu oraz dla korzenia kozłka, co stanowi lukę w ocenie bezpieczeństwa tych substancji.
badanie genotoksyczności, dawka terapeutyczna, Humulus lupulus, karcynogenność, korzeń kozłka, Nervosol TABS, niski profil toksyczności, szyszki chmielu, toksyczność ostra, toksyczność przewlekła, toksyczność reprodukcyjna, uszkodzenie materiału genetycznego, Valeriana officinalis, wyciąg wodno-etanolowy, wyciąg wodny - Leksykon leków
Skład i postać leku – Kora Dębu –
Produkt leczniczy KORA DĘBU występuje w postaci ziół do zaparzania, gdzie 1 gram produktu zawiera 1 gram kory dębu pochodzącej z gatunków Quercus robur L., Quercus petraea (Matt.) Liebl. oraz Quercus pubescens Willd. Preparat nie zawiera substancji pomocniczych, co gwarantuje czystość surowca roślinnego. Forma farmaceutyczna umożliwia efektywną ekstrakcję aktywnych składników, głównie tanin, które odpowiadają za działanie lecznicze produktu. Kora dębu jest pakowana w torebki z folii polipropylenowej, co zapewnia ochronę przed czynnikami zewnętrznymi i zachowanie jakości surowca.
dąb bezszypułkowy, dąb omszony, dąb szypułkowy, działanie lecznicze, ekstrakcja składników aktywnych, kora dębu, niezgodność farmaceutyczna, postać farmaceutyczna, produkt leczniczy, skuteczność terapeutyczna, substancja pomocnicza, surowiec roślinny, taniny, właściwość lecznicza, wyciąg wodny, zioła do zaparzania - Leksykon substancji czynnych
Kwas chlorogenowy – Właściwości farmakodynamiczne
Kwas chlorogenowy, będący kwasem polifenolowym, jest kluczowym składnikiem biologicznie czynnym wyciągu z ziela jeżówki purpurowej (Echinaceae purpureae herbae). W preparacie leczniczym Echinerba standaryzowany jest na zawartość nie mniejszą niż 1 mg kwasu chlorogenowego na tabletkę, co zapewnia powtarzalność działania produktu. Wyciąg suchy stosowany w Echinerba ma proporcję ekstraktu 3,5-4,5:1, co oznacza, że do uzyskania jednej części wyciągu wykorzystuje się 3,5-4,5 części surowca roślinnego. Kwas chlorogenowy pełni funkcję markera jakościowego wyciągu i jest integralną częścią kompleksu związków polifenolowych odpowiedzialnych za immunomodulujące właściwości preparatu.
działanie immunomodulujące, echinacea purpurea, ekstrakt roślinny, farmakodynamika, immunomodulacja, kwas chlorogenowy, kwas polifenolowy, marker jakościowy, standaryzacja leku, stymulacja układu odpornościowego, wyciąg suchy z ziela jeżówki purpurowej, wyciąg wodny, wyciąg z jeżówki, wyciąg z ziela jeżówki purpurowej, związek biologicznie czynny - Leksykon substancji czynnych
Olejek eteryczny z kłączy galangi – Wpływ na płodność, ciążę i laktację
Olejek eteryczny z kłącza galangi (Alpinia officinarum) stanowi 5,57% mieszanki ziołowej w preparacie Melisana Klosterfrau, w którym całkowita zawartość olejków lotnych wynosi 62 mg/100 ml. Produkt ten zawiera wysoką zawartość alkoholu etylowego (66,3%-67,3% V/V), co stanowi główne przeciwwskazanie do stosowania u kobiet w ciąży i karmiących piersią. Ekspozycja na etanol może prowadzić do poważnych zaburzeń rozwojowych płodu, takich jak zespół alkoholowy płodu (FAS), uszkodzenia układu nerwowego oraz niska masa urodzeniowa. Alkohol przenika również do mleka matki, co może negatywnie wpływać na rozwój ośrodkowego układu nerwowego niemowlęcia, dlatego stosowanie preparatu w okresie laktacji jest bezwzględnie przeciwwskazane.
Alpinia officinarum, ekspozycja na alkohol, ekstrakt alkoholowy, karmienie piersią, kłącze galangi, laktacja, Melisana Klosterfrau, niska masa urodzeniowa, olejek eteryczny, ośrodkowy układ nerwowy, płodność, spożywanie alkoholu, suplement diety, wyciąg wodny, zaburzenie rozwoju układu nerwowego, zespół alkoholowy płodu - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Flegatussin (0,0026 g + 2,35 g)/5 ml
Flegatussin, syrop o stężeniu 0,0026 g bromoheksyny chlorowodorku oraz 2,35 g wyciągu wodnego z liścia babki lancetowatej i kwiatów dziewanny na 5 ml, wykazuje wielokierunkowe działanie mukolityczne i osłonowe w terapii schorzeń dróg oddechowych. Bromoheksyny chlorowodorek depolimeryzuje kwaśne polisacharydy, zmniejszając lepkość wydzieliny oskrzelowej, jednocześnie stymulując produkcję obojętnych polisacharydów i surfaktantu, co poprawia funkcję aparatu rzęskowego i indukuje odruch wykrztuśny. W efekcie dochodzi do zwiększenia objętości wydzieliny i ułatwienia jej usuwania, co sprzyja udrożnieniu dróg oddechowych oraz eliminacji zakaźnego materiału, ograniczając proces zapalny.
aparat rzęskowy, błona śluzowa jamy ustnej i gardła, bromoheksyny chlorowodorek, drzewo oskrzelowe, infekcja górnych dróg oddechowych, kwiat dziewanny, liść babki lancetowatej, materiał zakaźny, nabłonek dróg oddechowych, nieżyt dróg oddechowych, obojętny polisacharyd, odruch wykrztuśny, schorzenie dróg oddechowych, surfaktant, udrożnienie dróg oddechowych, upłynnienie wydzieliny, wyciąg wodny, wydzielina oskrzelowa - Leksykon substancji czynnych
Lipa – Wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn
Preparaty zawierające kwiat lipy (Tilia cordata, Tilia platyphyllos, Tilia x vulgaris) wykazują różnorodny wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługi maszyn, co jest istotne w kontekście bezpieczeństwa farmakoterapii. Preparat Bronchisan fix (0,75 g kwiatu lipy/saszetkę) nie posiada specyficznych badań dotyczących wpływu na zdolności psychomotoryczne, jednak zaleca się ostrożność, zwłaszcza na początku terapii. Syrop DEXApico zawiera wyciąg wodny z kwiatu lipy (DER 1:5) w ilości 25 g/100 g i może powodować senność oraz zawroty głowy, co wymaga zachowania szczególnej ostrożności podczas prowadzenia pojazdów. Preparaty złożone, takie jak Melissed (wyciąg płynny 1:1 z kwiatu lipy w mieszance ziołowej) oraz Pectobonisol (nalewka 1:5, 15 g/100 g, zawartość alkoholu 40-50% V/V), mogą istotnie ograniczać zdolności psychomotoryczne, zwłaszcza ze względu na obecność etanolu i innych składników o działaniu sedatywnym.
dawkowanie leku, działanie przeciwkaszlowe, działanie sedatywne, działanie uspokajające, działanie wykrztuśne, etanol, farmakoterapia, funkcja motoryczna, funkcja poznawcza, interakcja lekowa, kwiat lipy, nalewka, obsługa maszyn, ośrodkowy układ nerwowy, płyn doustny, preparat jednoskładnikowy, preparat złożony, produkt leczniczy, przedawkowanie leku, senność i zawroty głowy, spowolnienie reakcji, sprawność psychomotoryczna, Tilia cordata, Tilia platyphyllos, Tilia vulgaris, wyciąg płynny, wyciąg wodny - Leksykon substancji czynnych
Lipa – Wpływ na płodność, ciążę i laktację
Produkty lecznicze zawierające kwiat lipy (Tilia cordata, Tilia platyphyllos, Tilia x vulgaris) takie jak Bronchisan fix, DEXApico, Melissed oraz Pectobonisol wykazują istotne ograniczenia w stosowaniu u kobiet w ciąży i karmiących piersią. Brak jest wystarczających danych klinicznych potwierdzających bezpieczeństwo ich stosowania w tych grupach pacjentek, co skutkuje zaleceniem unikania tych preparatów. Szczególnie istotne jest przeciwwskazanie do stosowania Pectobonisol zawierającego nalewkę z kwiatostanu lipy w ilości 15 g/100 g oraz wysoką zawartość etanolu (40-50% V/V), a także Melissed z zawartością etanolu do 4,2% (m/m), co dodatkowo zwiększa ryzyko dla płodu i dziecka karmionego piersią. W przypadku pozostałych preparatów (Bronchisan fix, DEXApico) brak jest etanolu, jednak również nie zaleca się ich stosowania ze względu na brak danych o bezpieczeństwie.
Bronchisan fix, charakterystyka produktu leczniczego, ciąża, etanol, karmienie piersią, kwiat lipy, laktacja, Melissed, mleko matki, nalewka z kwiatostanu lipy, Pectobonisol, płodność, produkt leczniczy, przenikanie składników, Tilia cordata, Tilia platyphyllos, Tilia vulgaris, wyciąg płynny, wyciąg wodny - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Liść Orzecha włoskiego –
Liść orzecha włoskiego (Juglandis folium) jest tradycyjnym surowcem roślinnym stosowanym wyłącznie zewnętrznie w dermatologii, głównie w łagodnych stanach zapalnych skóry oraz nadmiernej potliwości kończyn. Preparat dostępny jest w formie ziół do zaparzania, gdzie 100 g produktu zawiera 100 g liścia orzecha włoskiego. Wskazania obejmują powierzchniowe zapalenia skóry, podrażnienia i zaczerwienienia, a także nadmierne pocenie dłoni i stóp, dzięki właściwościom ściągającym i przeciwbakteryjnym wodnego wyciągu z liści. Preparat stosuje się w formie okładów i obmywań, co pozwala na miejscowe działanie terapeutyczne.
Juglandis folium, liść orzecha włoskiego, medycyna tradycyjna, nadpotliwość, odwar leczniczy, okład leczniczy, podrażnienie skóry, produkt leczniczy roślinny, stan zapalny skóry, surowiec roślinny, terapia dermatologiczna, właściwość przeciwbakteryjna, właściwość ściągająca, wskazanie dermatologiczne, wyciąg wodny, zaczerwienienie skóry, zapalenie skóry, zioła do zaparzania - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Baikadent 5,77 mg/g
Przedkliniczne badania toksyczności ostrej leku Baikadent, zawierającego flawony z korzenia tarczycy bajkalskiej, wykazały bardzo niski profil toksyczności bajkaliny. W testach na modelach zwierzęcych podawano dawki od 1 do 8 g/kg masy ciała, przy czym nawet najwyższa dawka 8 g/kg nie wywołała śmiertelności, co klasyfikuje bajkalinę do grupy 5 według skali Hodge’a i Sternera (substancja o bardzo niskiej toksyczności). Dawka terapeutyczna w preparacie (2 cm żelu) zawiera około 1,5 mg bajkaliny, co jest wielokrotnie niższe niż dawki stosowane w badaniach toksyczności ostrej. Zawartość flawonów w 100 g żelu wynosi 0,577 g, a bajkaliny 375 mg, co dodatkowo potwierdza bezpieczeństwo stosowania w zalecanych dawkach.
badanie toksyczności, Baikadent, bajkalina, ciąża, dawka terapeutyczna, jama ustna, proces reprodukcyjny, profil toksykologiczny, Scutellaria baicalensis, skala Hodge’a i Sternera, tarczyca bajkalska, toksyczność, toksyczność ostra, toksyczność reprodukcyjna, wyciąg wodny, zastosowanie kliniczne, zespół flawonów - Leksykon substancji czynnych
Zespół flawonów – Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie
Badania toksyczności ostrej bajkaliny, głównego składnika zespołu flawonów z korzenia Scutellaria baicalensis, wykazały bardzo niski profil toksyczności. W badaniach na myszach podawano dawki od 1 g do 8 g/kg masy ciała, bez obserwacji śmiertelności, co klasyfikuje substancję do grupy 5 wg Hodge’a i Sternera (praktycznie nietoksyczne). W badaniach przewlekłych na szczurach, przy dawkach 30, 100 oraz 300 mg/kg m.c. przez 3 miesiące, nie stwierdzono objawów toksyczności. Preparat Baikaderm zawiera 75% bajkaliny w stężeniu 1,33 g/100 g kremu oraz 1,00 g/100 g alantoiny, co wskazuje na wysoki margines bezpieczeństwa przy stosowaniu miejscowym. Niemniej, brak jest danych klinicznych dotyczących bezpieczeństwa stosowania w ciąży, a potencjalna toksyczność reprodukcyjna wymaga dalszej oceny.
- Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Melisa Fix –
Przedkliniczne badania bezpieczeństwa produktu leczniczego Melisa Fix, zawierającego ekstrakt z liści Melissa officinalis L., wskazują na potencjalny wpływ na układ hormonalny, w szczególności na hamowanie aktywności hormonu tyreotropowego (TSH), kluczowego w regulacji funkcji tarczycy. Dane pochodzą głównie z badań in vitro oraz na modelach zwierzęcych, co ogranicza możliwość bezpośredniego przeniesienia wyników na warunki kliniczne u ludzi. Wpływ ten wymaga dalszej weryfikacji w badaniach in vivo, aby określić jego znaczenie kliniczne i potencjalne ryzyko dla pacjentów stosujących Melisa Fix.
aberracja chromosomowa, aktywność TSH, badanie przedkliniczne, ekstrakt z melisy, funkcja tarczycy, genotoksyczność, hormon tyreotropowy, kancerogenność, liść melisy, materiał genetyczny, melisa lekarska, mutacja genowa, potencjał kancerogenny, rozwój pourodzeniowy, rozwój zarodka, toksyczność reprodukcyjna, układ hormonalny, uszkodzenie DNA, wyciąg wodny - Leksykon leków
Skład i postać leku – Ziele Bukwicy –
Produkt leczniczy Ziele Bukwicy zawiera jedynie ziele bukwicy (Betonicae herba) w 100% stężeniu, bez dodatku substancji pomocniczych, co eliminuje ryzyko reakcji alergicznych na składniki pomocnicze. Preparat występuje w formie ziół do zaparzania, umożliwiającej przygotowanie wodnego wyciągu roślinnego. Produkt jest stabilny farmaceutycznie, nie wykazuje interakcji fizykochemicznych z innymi lekami, a okres ważności wynosi 1 rok od daty produkcji. Zaleca się przechowywanie w szczelnie zamkniętym opakowaniu, w temperaturze poniżej 30°C, z ochroną przed światłem, wilgocią i obcymi zapachami, co jest istotne dla zachowania właściwości farmakologicznych preparatu.
alergia lub nietolerancja, bezpieczeństwo farmakoterapii, charakterystyka produktu leczniczego, interakcja międzylekowa, lek roślinny, niezgodność farmaceutyczna, postać farmaceutyczna, skuteczność terapeutyczna, substancja czynna, substancja pomocnicza, torebka papierowa powlekana polietylenem, właściwości farmakologiczne, wyciąg wodny, ziele bukwicy, zioła do zaparzania - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Valuherb 100 mg + 50 mg
Produkt leczniczy Valuherb, zawierający wyciąg suchy z korzenia kozłka lekarskiego (Valeriana officinalis L., radix) oraz wyciąg suchy z szyszek chmielu (Humulus lupulus L., flos), nie przeszedł kompleksowych badań przedklinicznych dotyczących bezpieczeństwa stosowania jako gotowa kombinacja. Dane przedkliniczne wskazują na niski profil toksyczności ostrej i przewlekłej (4-8 tygodni) dla wyciągów etanolowych z kozłka lekarskiego, natomiast dla szyszek chmielu dostępne są jedynie częściowe dane, w tym negatywne wyniki badań genotoksyczności dla wyciągów wodno-etanolowych. Brak jest jednak istotnych danych dotyczących toksycznego wpływu na reprodukcję, potencjału genotoksycznego (dla kozłka lekarskiego i wodnych wyciągów chmielu) oraz działania rakotwórczego zarówno dla poszczególnych składników, jak i ich kombinacji w produkcie Valuherb.
badanie przedkliniczne, działanie rakotwórcze, genotoksyczność, korzeń kozłka lekarskiego, kozłek lekarski, olejek aromatyczny, profil bezpieczeństwa, szyszki chmielu, toksyczność ostra, toksyczność ostra i przewlekła, toksyczność przewlekła, toksyczność reprodukcyjna, wyciąg etanolowy, wyciąg wodno-etanolowy, wyciąg wodny, wyciąg z korzenia kozłka, wyciąg z szyszek chmielu