hiperkalcemia wywołana chorobą nowotworową
Hiperkalcemia wywołana chorobą nowotworową (HCM, ang. Hypercalcemia of Malignancy) to poważne powikłanie metaboliczne występujące u pacjentów onkologicznych, charakteryzujące się podwyższonym stężeniem wapnia w surowicy krwi (>2,6 mmol/l). Dotyczy około 20-30% pacjentów z zaawansowaną chorobą nowotworową i stanowi niekorzystny czynnik prognostyczny.
Mechanizmy powstawania hiperkalcemii nowotworowej obejmują: wydzielanie przez komórki nowotworowe peptydu podobnego do parathormonu (PTHrP), osteolityczne przerzuty do kości z miejscowym uwalnianiem cytokin aktywujących osteoklasty, wytwarzanie 1,25-dihydroksywitaminy D przez komórki nowotworowe oraz rzadziej ektopową produkcję parathormonu (PTH). Najczęściej występuje w przebiegu szpiczaka mnogiego, raka płuca, piersi, nerki oraz nowotworów głowy i szyi.
Objawy hiperkalcemii nowotworowej mogą obejmować: zaburzenia neurologiczne (splątanie, senność, śpiączka), dolegliwości żołądkowo-jelitowe (nudności, wymioty, zaparcia), poliurię, polidypsję, odwodnienie, zaburzenia rytmu serca oraz niewydolność nerek. Ciężkość objawów koreluje ze stopniem i szybkością narastania hiperkalcemii.
Leczenie hiperkalcemii nowotworowej polega na odpowiednim nawodnieniu pacjenta, podawaniu leków hamujących resorpcję kości (bisfosfoniany, denosumab), stosowaniu kalcytoniny oraz glikokortykosteroidów. W wybranych przypadkach stosuje się leczenie nerkozastępcze. Podstawowe znaczenie ma także skuteczne leczenie przeciwnowotworowe ukierunkowane na chorobę podstawową.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Zomikos
Przed zastosowaniem kwasu zoledronowego (Zomikos 4 mg/5 ml) konieczna jest dokładna ocena stanu pacjenta, ze szczególnym uwzględnieniem nawodnienia oraz funkcji nerek i metabolizmu elektrolitów (Ca, fosforany, Mg). U pacjentów z hiperkalcemią nowotworową i zaburzeniami czynności nerek należy rozważyć korzyści i ryzyko nefrotoksyczności. Monitorowanie stężenia kreatyniny w surowicy przed każdą dawką jest obowiązkowe, a w przypadku pogorszenia czynności nerek leczenie należy przerwać do czasu powrotu parametrów do wartości wyjściowych (±10%). Nie zaleca się stosowania u pacjentów z ciężką niewydolnością nerek (kreatynina > 400 μmol/l lub > 4,5 mg/dl dla TIH, ≥ 265 μmol/l lub ≥ 3,0 mg/dl dla przerzutów do kości, klirens kreatyniny < 30 ml/min). Zomikos nie powinien być stosowany jednocześnie z innymi bisfosfonianami, w tym Aclastą, ze względu na nieznane i potencjalnie niebezpieczne interakcje.
anemia, arytmia serca, bisfosfonian, chemioterapia, choroba przyzębia, ciężka niewydolność nerek, drgawki, hiperkalcemia wywołana chorobą nowotworową, hipofosfatemia, hipokalcemia, hipomagnezemia, inhibitor angiogenezy, klirens kreatyniny, kortykosteroid, kwas zoledronowy, martwica kości przewodu słuchowego zewnętrznego, martwica kości szczęki, niedoczulica, nietypowe złamanie kości udowej, niewydolność krążenia, niewydolność nerek, przerzuty do kości, radioterapia głowy i szyi, tężyczka, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie krzepnięcia krwi, złamanie podkrętarzowe - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Zoledronic acid Fresenius Kabi
Zoledronic acid Fresenius Kabi wymaga starannej oceny stanu pacjenta przed podaniem, ze szczególnym uwzględnieniem nawodnienia oraz funkcji nerek, zwłaszcza u osób z hiperkalcemią nowotworową i ryzykiem niewydolności serca. Monitorowanie parametrów metabolicznych, takich jak stężenia wapnia, fosforanów i magnezu w surowicy, jest obligatoryjne, a w przypadku hipokalcemii, hipofosfatemii lub hipomagnezemii konieczne może być wprowadzenie terapii uzupełniającej. Dawka 4 mg kwasu zoledronowego powinna być podawana przez co najmniej 20 minut, aby ograniczyć nefrotoksyczność, jednak ryzyko uszkodzenia nerek, w tym niewydolności wymagającej dializ, nie jest całkowicie wyeliminowane. U pacjentów z łagodnymi do umiarkowanych zaburzeniami czynności nerek zaleca się stosowanie dawek zredukowanych, a w przypadku ciężkich zaburzeń (stężenie kreatyniny ≥400 μmol/l lub ≥4,5 mg/dl u TIH, ≥265 μmol/l lub ≥3,0 mg/dl u przerzutów do kości) stosowanie leku jest przeciwwskazane. Przed każdą kolejną dawką należy oznaczyć stężenie kreatyniny, a w przypadku pogorszenia czynności nerek – odstawić preparat do czasu powrotu do wartości wyjściowych (±10%).
bisfosfonian, ból mięśniowo-kostny, chemioterapia, choroba przyzębia, działanie niepożądane neurologiczne, elektrolity w surowicy, funkcja nerek, hiperkalcemia wywołana chorobą nowotworową, hipokalcemia, inhibitor angiogenezy, koagulopatia, kortykosteroid, kreatynina w surowicy, kwas zoledronowy, martwica kości przewodu słuchowego zewnętrznego, martwica kości szczęki, niedokrwistość, nietypowe złamanie kości udowej, niewydolność serca, odwodnienie, przerzut do kości, przewodnienie, radioterapia głowy i szyi, tężyczka, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie rytmu serca, złamanie z przeciążenia