utrwalona wysypka polekowa
Utrwalona wysypka polekowa to przewlekła reakcja skórna, która utrzymuje się przez dłuższy czas po odstawieniu leku wywołującego objawy. W przeciwieństwie do typowych wysypek polekowych, które zazwyczaj ustępują po zaprzestaniu stosowania leku, wysypka utrwalona może pozostawać widoczna przez tygodnie, miesiące, a nawet lata.
Zmiany skórne mają najczęściej postać dobrze odgraniczonych, rumieniowych lub sinoczerwonaych plam, czasem z tendencją do hiperpigmentacji pozapalnej. Najczęstszą lokalizacją są kończyny, tułów oraz twarz. Charakterystyczną cechą jest nawrót zmian w tym samym miejscu po ponownej ekspozycji na lek wywołujący.
W patogenezie istotną rolę odgrywają mechanizmy immunologiczne typu IV według klasyfikacji Gella i Coombsa, z udziałem limfocytów T pamięci rezydujących w skórze. Diagnostyka opiera się na dokładnym wywiadzie farmakologicznym oraz obserwacji powtarzalności zmian po ekspozycji na lek. W przypadkach wątpliwych można rozważyć testy prowokacyjne pod ścisłą kontrolą lekarską.
Leczenie polega przede wszystkim na identyfikacji i eliminacji leku wywołującego. W łagodzeniu objawów zastosowanie znajdują miejscowe glikokortykosteroidy, leki przeciwhistaminowe oraz w ciężkich przypadkach ogólnoustrojowe leczenie immunosupresyjne. Pacjenci z rozpoznaniem utrwalonej wysypki polekowej powinni być uczuleni na konieczność unikania leku wywołującego oraz leków o podobnej strukturze chemicznej.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Działania niepożądane – Hydroxyzinum Amara 2 mg/ml
Hydroksyzyna chlorowodorek w stężeniu 2 mg/ml (syrop Hydroxyzinum Amara) wykazuje działania niepożądane wynikające z depresyjnego lub paradoksalnego wpływu na ośrodkowy układ nerwowy, efektów przeciwcholinergicznych oraz reakcji nadwrażliwości. Najczęściej obserwowaną niepożądaną reakcją jest senność (≥1/10), a także ból głowy i sedacja (≥1/100 do <1/10). Rzadziej występują drgawki, dyskineza, dezorientacja, omamy, tachykardia, niedociśnienie tętnicze oraz zaburzenia widzenia i akomodacji. Reakcje alergiczne, w tym wstrząs anafilaktyczny, są rzadkie (<1/10000), podobnie jak ciężkie reakcje skórne typu zespół Stevensa-Johnsona. Ponadto, mogą pojawić się zaburzenia czynności wątroby, zapalenie wątroby oraz skurcz oskrzeli, co jest szczególnie istotne u pacjentów z chorobami układu oddechowego.
ból głowy, dezorientacja, drgawki, drżenie, dyskineza, działanie przeciwcholinergiczne, gorączka, hydroksyzyna, komorowe zaburzenie rytmu serca, niedociśnienie tętnicze, nieprawidłowe wyniki testów wątrobowych, niewyraźne widzenie, nudności, obrzęk naczynioruchowy, omamy, ośrodkowy układ nerwowy, ostra uogólniona osutka krostkowa, pobudzenie, pokrzywka, reakcja nadwrażliwości, rumień wielopostaciowy, sedacja, senność, skurcz oskrzeli, splątanie, substancja czynna, suchość w jamie ustnej, świąd, tachykardia, torsade de pointes, utrwalona wysypka polekowa, wstrząs anafilaktyczny, wydłużenie odstępu QT, wymioty, wysypka grudkowo-plamkowa, wysypka rumieniowa, wzmożona potliwość, zaburzenie akomodacji, zapalenie skóry, zapalenie wątroby, zaparcie, zatrzymanie moczu, zawroty głowy, zespół Stevensa-Johnsona, złe samopoczucie, zmęczenie - Leksykon leków
Działania niepożądane – Hydroxyzinum PPH 10 mg
Hydroksyzyna chlorowodorek wykazuje działania niepożądane głównie związane z depresyjnym lub paradoksalnym pobudzającym wpływem na ośrodkowy układ nerwowy, działaniem przeciwcholinergicznym oraz reakcjami nadwrażliwości. W badaniach klinicznych kontrolowanych placebo (n=735 dla hydroksyzyny 50 mg/dobę, n=630 placebo) najczęściej obserwowano senność (13,74% vs. 2,70%, bardzo często), ból głowy (1,63% vs. 1,90%, często), suchość w jamie ustnej (1,22% vs. 0,63%, często) oraz zmęczenie (1,36% vs. 0,63%, często). Po wprowadzeniu leku do obrotu zgłaszano dodatkowe działania niepożądane, takie jak reakcje nadwrażliwości (rzadko), wstrząs anafilaktyczny (bardzo rzadko), pobudzenie i splątanie (niezbyt często), sedacja (często), drgawki i dyskineza (rzadko), tachykardia (rzadko), skurcz oskrzeli (bardzo rzadko) oraz ciężkie reakcje skórne, w tym zespół Stevensa-Johnsona (bardzo rzadko). Występują również potencjalnie zagrażające życiu powikłania, takie jak komorowe zaburzenia rytmu serca (np. torsade de pointes) i wydłużenie odstępu QT, które wymagają natychmiastowej interwencji.
astenia, cetyryzyna, dyskineza, dystonia, działanie przeciwcholinergiczne, hydroksyzyna, komorowe zaburzenia rytmu serca, małopłytkowość, martwica toksyczno-rozpływna naskórka, napady przymusowego patrzenia, niedociśnienie tętnicze, nietrzymanie moczu, obrzęk naczynioruchowy, ośrodkowy układ nerwowy, ostra uogólniona osutka krostkowa, parestezja, pokrzywka, reakcja nadwrażliwości, rumień wielopostaciowy, senność, skurcz oskrzeli, splątanie, tachykardia, torsade de pointes, trombocytopenia, utrwalona wysypka polekowa, wstrząs anafilaktyczny, wydłużenie odstępu QT, zaburzenia napięcia mięśniowego, zaburzenie akomodacji, zapalenie skóry, zapalenie wątroby, zatrzymanie moczu, zespół Stevensa-Johnsona - Leksykon leków
Działania niepożądane – Hydroxyzinum Espefa 10 mg
Hydroksyzyna, stosowana w dawce 10 mg (Hydroxyzinum Espefa), wykazuje szerokie spektrum działań niepożądanych o różnej częstości występowania. Najczęściej obserwuje się senność (≥1/10), suchość w jamie ustnej oraz zmęczenie (≥1/100 do <1/10). Często pojawiają się także ból głowy i sedacja, a niezbyt często zawroty głowy, bezsenność, drżenie, pobudzenie i splątanie (≥1/1000 do <1/100). Rzadko notuje się poważniejsze objawy neurologiczne, takie jak drgawki, dyskineza, dezorientacja, omamy, tachykardia, niedociśnienie tętnicze, zaparcia, wymioty, zaburzenia akomodacji i niewyraźne widzenie (≥1/10 000 do <1/1000). Bardzo rzadkie, ale potencjalnie zagrażające życiu reakcje obejmują zespół Stevensa-Johnsona, wstrząs anafilaktyczny, skurcz oskrzeli oraz torsade de pointes i wydłużenie odstępu QT, co wymaga szczególnej ostrożności u pacjentów z ryzykiem zaburzeń rytmu serca.
astma, bezsenność, ból głowy, chlorowodorek hydroksyzyny, dezorientacja, drgawki, drżenie, dyskineza, działanie antycholinergiczne, gorączka, komorowe zaburzenia rytmu serca, nagła śmierć sercowa, niedociśnienie tętnicze, nieprawidłowe wyniki testów wątrobowych, niewyraźne widzenie, nudności, obrzęk naczynioruchowy, omamy, ostra uogólniona osutka krostkowa, pobudzenie, POChP, pokrzywka, przewlekła obturacyjna choroba płuc, reakcja nadwrażliwości, rumień wielopostaciowy, sedacja, senność, skurcz oskrzeli, splątanie, suchość w jamie ustnej, świąd, tachykardia, torsade de pointes, utrwalona wysypka polekowa, wstrząs anafilaktyczny, wydłużenie odstępu QT, wymioty, wysypka grudkowo-plamkowa, wysypka rumieniowa, wzmożona potliwość, zaburzenia akomodacji, zapalenie skóry, zaparcia, zatrzymanie moczu, zawroty głowy, zespół Stevensa-Johnsona, złe samopoczucie, zmęczenie, zwiększenie masy ciała - Leksykon leków
Działania niepożądane – Fervex ból i gorączka 500 mg
Paracetamol w postaci tabletek musujących Efferalgan 500 mg charakteryzuje się dobrym profilem bezpieczeństwa, jednak może wywoływać działania niepożądane o różnym nasileniu i częstości. Działania te klasyfikowane są jako rzadkie (≥ 1/10 000 do < 1/1000), bardzo rzadkie (< 1/10 000) oraz o nieznanej częstości. Do najpoważniejszych należą reakcje anafilaktyczne, wstrząs anafilaktyczny, obrzęk naczynioruchowy, skurcz oskrzeli, a także ciężkie reakcje skórne, takie jak toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka (TEN), zespół Stevensa-Johnsona (SJS) oraz ostra uogólniona osutka krostkowa. Inne działania niepożądane obejmują m.in. zaburzenia hematologiczne (trombocytopenia, leukopenia, neutropenia), podwyższenie aktywności aminotransferaz wątrobowych, kolkę nerkową, martwicę brodawek nerkowych oraz objawy dyspeptyczne (biegunka, nudności, wymioty). Wystąpienie tych objawów wymaga natychmiastowego odstawienia leku i wdrożenia odpowiedniego leczenia.
aminotransferazy wątrobowe, astma, biegunka, ból brzucha, choroba obturacyjna dróg oddechowych, częstoskurcz, duszność, hepatotoksyczność, kolka nerkowa, leukopenia, martwica brodawek nerkowych, nadmierne pocenie się, neutropenia, nudności i wymioty, objawy uboczne, obniżenie ciśnienia krwi, obrzęk naczynioruchowy, ostra niewydolność nerek, ostra uogólniona osutka krostkowa, paracetamol, plamica, pokrzywka, reakcja anafilaktyczna, reakcja nadwrażliwości, rumień, skurcz oskrzeli, tabletki musujące, toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka, trombocytopenia, utrwalona wysypka polekowa, wstrząs anafilaktyczny, wysypka, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie czynności wątroby, zaczerwienienie skóry, zespół Stevensa-Johnsona - Leksykon leków
Działania niepożądane – Fervex ból i gorączka Forte 1 g
Podczas stosowania leku Efferalgan Forte zawierającego paracetamol w dawce 1 g mogą wystąpić działania niepożądane o zróżnicowanej częstości i nasileniu, które wymagają szczególnej uwagi klinicznej. Należy monitorować możliwość wystąpienia reakcji nadwrażliwości, w tym anafilaksji, wstrząsu anafilaktycznego oraz obrzęku naczynioruchowego, których częstość jest nieznana, a które mogą zagrażać życiu. W zakresie układu oddechowego odnotowano skurcz oskrzeli, a w układzie sercowo-naczyniowym bardzo rzadko częstoskurcz oraz rzadko obniżenie ciśnienia tętniczego, co jest istotne u pacjentów z chorobami serca. Ze strony przewodu pokarmowego mogą wystąpić biegunka, bóle brzucha (częstość nieznana) oraz nudności i wymioty (bardzo rzadko). Paracetamol może wykazywać hepatotoksyczność manifestującą się zwiększoną aktywnością aminotransferaz wątrobowych (częstość nieznana), co wymaga monitorowania funkcji wątroby, zwłaszcza przy długotrwałym stosowaniu lub wysokich dawkach.
biegunka, ból brzucha, ciężka reakcja nadwrażliwości, częstoskurcz, hepatotoksyczność, hipotensja, kolka nerkowa, leukopenia, martwica brodawek nerkowych, neutropenia, nudności, obrzęk naczynioruchowy, ostra niewydolność nerek, ostra uogólniona osutka krostkowa, paracetamol, plamica, podwyższone aminotransferazy, pokrzywka, reakcja anafilaktyczna, reakcja nadwrażliwości, rumień, skurcz oskrzeli, toksyczna nekroliza naskórka, trombocytopenia, utrwalona wysypka polekowa, wstrząs anafilaktyczny, wymioty, wysypka skórna, zaburzenia hematologiczne, zespół Stevensa-Johnsona - Leksykon leków
Działania niepożądane – Hydroxyzine Orion 25 mg
Hydroksyzyna chlorowodorek, substancja czynna preparatu Hydroxyzine Orion (dostępnego w dawkach 10 mg i 25 mg), wykazuje szerokie spektrum działań niepożądanych, z których najczęstsze to depresja ośrodkowego układu nerwowego manifestująca się sennością (13,74% vs 2,70% placebo), zmęczeniem (1,36% vs 0,63% placebo), suchością w jamie ustnej (1,22% vs 0,63% placebo) oraz bólem głowy (1,63% vs 1,90% placebo). Działania te mogą ulegać zmniejszeniu po kilku dniach terapii. W rzadkich przypadkach obserwuje się paradoksalne pobudzenie, zwłaszcza u dzieci i osób starszych. Ponadto hydroksyzyna może wywoływać działania przeciwcholinergiczne, reakcje nadwrażliwości, zaburzenia psychomotoryczne oraz przeciwmuskarynowe. W badaniach klinicznych dawka 50 mg/dobę była stosowana u 735 pacjentów, co pozwoliło na dokładną ocenę profilu bezpieczeństwa leku.
anafilaksja, częstoskurcz komorowy, depresja ośrodkowego układu nerwowego, dezorientacja, dyskineza, dystonia, działanie przeciwcholinergiczne, działanie przeciwmuskarynowe, hydroksyzyna chlorowodorek, komorowe zaburzenie rytmu serca, małopłytkowość, migotanie komór, moczenie mimowolne, niedociśnienie tętnicze, obrzęk naczynioruchowy, omam, ostra uogólniona osutka krostkowa, paradoksalne pobudzenie, parestezja, pemfigoid, pokrzywka, reakcja nadwrażliwości, rumień wielopostaciowy, sedacja, skurcz oskrzeli, splątanie, tik, toksyczna nekroliza naskórka, torsade de pointes, utrwalona wysypka polekowa, wydłużenie odstępu QT, zaburzenie akomodacji, zaburzenie koordynacji ruchowej, zaburzenie rytmu serca, zapalenie wątroby, zatrzymanie moczu, zespół Stevensa-Johnsona - Leksykon leków
Działania niepożądane – Hydroxyzinum VP 25 mg
Hydroksyzyna, stosowana w dawce 50 mg/dobę, wykazuje szerokie spektrum działań niepożądanych, głównie związanych z depresyjnym i paradoksalnym pobudzającym wpływem na ośrodkowy układ nerwowy, działaniem przeciwcholinergicznym oraz reakcjami nadwrażliwości. W badaniach klinicznych senność występowała u 13,74% pacjentów (vs 2,70% placebo), a inne często zgłaszane objawy to ból głowy (1,63%), zmęczenie (1,36%) i suchość w jamie ustnej (1,22%). Hydroksyzyna może powodować poważne zaburzenia kardiologiczne, w tym rzadką tachykardię oraz groźne dla życia komorowe zaburzenia rytmu serca, takie jak torsade de pointes, związane z wydłużeniem odstępu QT, co wymaga szczególnej ostrożności u pacjentów z czynnikami ryzyka. Ponadto, lek może wywoływać zaburzenia neurologiczne (drgawki, dyskinezy), reakcje nadwrażliwości (w tym wstrząs anafilaktyczny) oraz zaburzenia psychiczne (pobudzenie, splątanie, dezorientacja, omamy), które są szczególnie niebezpieczne u osób starszych i z chorobami psychicznymi.
drgawki, dyskineza, dystonia, efekt przeciwcholinergiczny, komorowe zaburzenia rytmu serca, małopłytkowość, niedociśnienie tętnicze, obrzęk naczynioruchowy, ośrodkowy układ nerwowy, ostra uogólniona osutka krostkowa, pokrzywka, rumień wielopostaciowy, sedacja, senność, skurcz oskrzeli, tachykardia, test czynnościowy wątroby, utrwalona wysypka polekowa, wstrząs anafilaktyczny, wydłużenie odstępu QT, zaburzenia psychiczne, zapalenie skóry, zapalenie wątroby, zatrzymanie moczu, zespół Stevensa-Johnsona, zespół torsade de pointes - Leksykon leków
Działania niepożądane – Hydroxyzinum Bluefish 10 mg
Hydroksyzyna, lek przeciwhistaminowy o działaniu uspokajającym, wykazuje przede wszystkim efekt sedacyjny, który może manifestować się od łagodnej senności do głębokiego snu, a także objawami takimi jak znużenie, zawroty głowy i brak koordynacji. U pacjentów, zwłaszcza dzieci i osób starszych, po dużych dawkach może wystąpić paradoksalne pobudzenie. W badaniach klinicznych z udziałem 735 pacjentów stosujących hydroksyzynę w dawce do 50 mg/dobę, częstość występowania senności wyniosła 13,74% w porównaniu do 2,7% w grupie placebo. Inne częste działania niepożądane to ból głowy (1,63%), zmęczenie (1,36%) oraz suchość w jamie ustnej (1,22%). Efekt sedacyjny może ulegać zmniejszeniu po kilku dniach terapii.
astenia, bezsenność, biegunka, częstoskurcz komorowy, dezorientacja, drgawki, drżenie, dyskineza, dystonia, działanie przeciwcholinergiczne, działanie przeciwmuskarynowe, hydroksyzyna, lek przeciwhistaminowy uspokajający, migotanie komór, niedociśnienie tętnicze, niewyraźne widzenie, nudności, obrzęk naczynioruchowy, omamy, omdlenie, ośrodkowy układ nerwowy, ostra uogólniona osutka krostkowa, parestezja, pemfigoid, pobudzenie, pokrzywka, rumień, rumień wielopostaciowy, sedacja, skurcz oskrzeli, splątanie, świąd, toksyczna martwica naskórka, torsade de pointes, trombocytopenia, utrwalona wysypka polekowa, wstrząs anafilaktyczny, wydłużenie odstępu QT, wymioty, wysypka grudkowa, zaburzenie akomodacji, zapalenie skóry, zapalenie wątroby, zaparcie, zatrzymanie akcji serca, zatrzymanie moczu, zawroty głowy, zespół Stevensa-Johnsona - Leksykon leków
Działania niepożądane – Aleve 220 mg
Naproksen sodowy, substancja czynna leku Aleve (220 mg, tabletki powlekane), wykazuje szerokie spektrum działań niepożądanych obejmujących układy krwiotwórczy, immunologiczny, nerwowy, sercowo-naczyniowy, oddechowy, pokarmowy, skórny, nerkowy oraz rozrodczy. Szczególnie istotne jest zwiększone ryzyko powikłań sercowo-naczyniowych, takich jak incydenty zakrzepowo-zatorowe tętnic (zawał mięśnia sercowego, udar mózgu), nadciśnienie tętnicze, obrzęki obwodowe i niewydolność serca, zwłaszcza przy długotrwałym stosowaniu w dużych dawkach. Najczęstsze działania niepożądane dotyczą przewodu pokarmowego i obejmują m.in. owrzodzenia z możliwym krwawieniem lub perforacją, nudności, wymioty, biegunkę, zaparcia oraz bóle brzucha. Rzadziej obserwuje się poważne reakcje skórne, takie jak zespół Stevensa-Johnsona, toksyczna nekroliza naskórka oraz zespół DRESS. Naproksen może także powodować zaburzenia hematologiczne (leukopenia, małopłytkowość, agranulocytoza), reakcje anafilaktyczne, zaburzenia neurologiczne (aseptyczne zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych, drgawki), a także zmiany w badaniach laboratoryjnych, w tym podwyższenie stężenia kreatyniny i nieprawidłowości w funkcji wątroby.
agranulocytoza, anafilaksja, aseptyczne zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych, astma oskrzelowa, choroba Leśniowskiego-Crohna, eozynofilia, eozynofilowe zapalenie płuc, hiperkaliemia, incydent zakrzepowo-zatorowy, leukopenia, małopłytkowość, martwica brodawek nerkowych, nadciśnienie tętnicze, naproksen sodowy, niedokrwistość aplastyczna, niedokrwistość hemolityczna, niesteroidowy lek przeciwzapalny, niewydolność nerek, niewydolność serca, obrzęk naczynioruchowy, owrzodzenie przewodu pokarmowego, porfiria późna skórna, reakcja anafilaktoidalna, rumień wielopostaciowy wysiękowy, śródmiąższowe zapalenie nerek, toczeń rumieniowaty układowy, toksyczna nekroliza naskórka, udar mózgu, utrwalona wysypka polekowa, zaburzenie układu krwiotwórczego, zapalenie błony śluzowej żołądka, zapalenie naczyń krwionośnych, zapalenie okrężnicy, zapalenie przełyku, zapalenie trzustki, zapalenie wątroby, zawał mięśnia sercowego, zespół DRESS, zespół nerczycowy, zespół Stevensa-Johnsona, żółtaczka