transporter wątrobowy OATP
Transportery wątrobowe OATP (Organic Anion Transporting Polypeptides) to rodzina białek transportowych, które odgrywają kluczową rolę w wątrobowym wychwycie wielu endogennych związków i ksenobiotyków. Należą one do nadrodziny transporterów SLCO (Solute Carrier Organic Anion).
OATP są zlokalizowane głównie na błonie sinusoidalnej hepatocytów, gdzie ułatwiają transport substancji z krwi do wnętrza komórek wątrobowych. Transportują szerokie spektrum substratów, w tym kwasy żółciowe, hormony steroidowe, barwniki, toksyny oraz liczne leki, takie jak statyny, niektóre antybiotyki, leki przeciwnowotworowe czy przeciwwirusowe.
W praktyce klinicznej, polimorfizmy genów kodujących OATP mogą wpływać na farmakokinetykę leków, przyczyniając się do zmienności międzyosobniczej w odpowiedzi na leczenie. Zaburzenia funkcji OATP mogą również prowadzić do interakcji lek-lek, gdy dwa lub więcej substratów konkuruje o ten sam transporter, lub gdy jeden lek hamuje transport innego.
Najlepiej scharakteryzowanym transporterem z tej rodziny jest OATP1B1 (kodowany przez gen SLCO1B1), którego polimorfizmy genetyczne wiążą się ze zwiększonym ryzykiem miopatii indukowanej statynami. Z tego powodu badania farmakogenetyczne OATP mogą być istotne przy personalizacji terapii, szczególnie w przypadku leków o wąskim indeksie terapeutycznym.