samoindukcja metaboliczna

Samoindukcja metaboliczna to zjawisko, w którym lek stymuluje własny metabolizm poprzez indukcję enzymów odpowiedzialnych za jego biotransformację. Proces ten prowadzi do stopniowego zmniejszania się stężenia leku we krwi i skrócenia jego okresu półtrwania podczas długotrwałej terapii.

Mechanizm samoindukcji polega najczęściej na aktywacji receptorów jądrowych, takich jak PXR (pregnane X receptor) lub CAR (constitutive androstane receptor), które regulują ekspresję genów kodujących enzymy cytochromu P450, zwłaszcza z rodziny CYP3A4. Leki o właściwościach samoindukcyjnych mogą także zwiększać ekspresję transporterów błonowych odpowiedzialnych za ich wydalanie.

Klinicznie samoindukcja metaboliczna objawia się stopniowym osłabieniem działania terapeutycznego leku przy stałej dawce. Przykładami leków wykazujących to zjawisko są karbamazepina, ryfampicyna, fenobarbital czy newirapina. W praktyce klinicznej może być konieczne dostosowanie dawkowania tych leków w miarę trwania terapii, aby utrzymać ich skuteczność.

Samoindukcja metaboliczna może również prowadzić do interakcji lekowych, gdyż leki indukujące własny metabolizm często przyspieszają też biotransformację innych substancji leczniczych. Zjawisko to jest istotnym czynnikiem, który należy uwzględniać przy planowaniu długotrwałych terapii farmakologicznych.

Powiązane wpisy

  1. 09.04.2026
  2. www.leksykon.com.pl