substancja cholinomimetyczna

Substancje cholinomimetyczne, znane również jako agonisty cholinergiczne, to związki chemiczne naśladujące działanie acetylocholiny – kluczowego neuroprzekaźnika w układzie nerwowym. Ich działanie polega na pobudzaniu receptorów cholinergicznych (muskarynowych lub nikotynowych), co wywołuje efekty podobne do stymulacji przez acetylocholinę.

W medycynie substancje cholinomimetyczne znajdują zastosowanie w leczeniu różnych schorzeń, w tym jaskry (pilocarpina), miastenii (neostygmina), atonii pęcherza moczowego oraz choroby Alzheimera (inhibitory acetylocholinoesterazy jak donepezil czy rywastygmina). Ich działanie poprawia funkcje poznawcze poprzez zwiększenie stężenia acetylocholiny w synapsach.

Substancje cholinomimetyczne dzielą się na bezpośrednio działające (aktywujące receptory cholinergiczne) oraz pośrednio działające (hamujące rozkład acetylocholiny poprzez blokowanie enzymu acetylocholinoesterazy). Do najczęściej stosowanych należą: betanechol, karbachol, pilocarpina, fizostygmina oraz preparaty zawierające inhibitory acetylocholinoesterazy.

Stosowanie leków cholinomimetycznych wiąże się z potencjalnymi działaniami niepożądanymi, które wynikają z nadmiernej aktywacji układu przywspółczulnego. Obejmują one: bradykardię, skurcz oskrzeli, zwiększone wydzielanie gruczołów, zwężenie źrenic, wzmożoną perystaltykę przewodu pokarmowego oraz obniżenie ciśnienia tętniczego. W przypadku przedawkowania może dojść do tzw. kryzy cholinergicznej, wymagającej pilnej interwencji medycznej.

Powiązane wpisy

  1. 14.04.2026
  2. www.leksykon.com.pl