idarubicyny chlorowodorek
Idarubicyny chlorowodorek to antybiotyk antracyklinowy stosowany jako lek przeciwnowotworowy w leczeniu różnych typów nowotworów, szczególnie białaczek. Działa poprzez wbudowywanie się w strukturę DNA, hamowanie topoizomerazy II oraz generowanie wolnych rodników, co prowadzi do zahamowania syntezy DNA i RNA, a w konsekwencji do śmierci komórki nowotworowej.
W praktyce klinicznej idarubicyna jest wykorzystywana głównie w terapii ostrej białaczki szpikowej (AML) u dorosłych, zarówno w leczeniu indukcyjnym, jak i konsolidacyjnym. Lek podawany jest dożylnie, zazwyczaj w schematach wielolekowych, często w połączeniu z cytarabiną. Idarubicyna wykazuje lepszą penetrację do komórek oraz wyższą aktywność przeciwbiałaczkową w porównaniu do doksorubicyny.
Do najważniejszych działań niepożądanych idarubicyny należą: kardiotoksyczność (zarówno ostra, jak i przewlekła, manifestująca się jako niewydolność serca), mielosupresja (neutropenia, trombocytopenia), nudności, wymioty oraz wyłysienie. Szczególną uwagę należy zwrócić na ryzyko kardiotoksyczności, które zwiększa się wraz z kumulacyjną dawką leku oraz przy jednoczesnym stosowaniu innych kardiotoksycznych terapii.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Zavedos
Idarubicyna, składnik leku Zavedos, wymaga stosowania pod ścisłym nadzorem lekarza doświadczonego w terapii cytostatykami, ze względu na ryzyko poważnych powikłań, w tym kardiotoksyczności. Leczenie należy rozpocząć dopiero po ustąpieniu ostrych objawów toksyczności poprzednich terapii cytotoksycznych, takich jak zapalenie błony śluzowej jamy ustnej, neutropenia, małopłytkowość oraz uogólnione zakażenia. Kardiotoksyczność może manifestować się w formie wczesnych objawów, takich jak tachykardia zatokowa, zmiany w EKG, tachyarytmie, bradykardia czy bloki przewodzenia, które rzadko wymagają przerwania leczenia. Późne powikłania, rozwijające się do 2-3 miesięcy po terapii lub nawet później, obejmują obniżoną frakcję wyrzutową lewej komory (LVEF) oraz objawy zastoinowej niewydolności serca (dusznosć, obrzęki, wodobrzusze, wysięk opłucnowy). Kardiomiopatia związana z idarubicyną występuje u około 5% pacjentów przy dawkach kumulacyjnych 150-290 mg/m² (dożylnie), natomiast dawki doustne do 400 mg/m² wiążą się z mniejszym ryzykiem.
antracenodion, antracyklina, blok odnogi pęczka Hisa, blok przedsionkowo-komorowy, choroba sercowo-naczyniowa, duszność, echokardiografia, frakcja wyrzutowa lewej komory, idarubicyny chlorowodorek, kardiomiopatia, kardiotoksyczność, lek cytostatyczny, małopłytkowość, napromienianie śródpiersia, neutropenia, obrzęk płuc, oliguria, rytm cwałowy serca, tachyarytmia, tachykardia zatokowa, trastuzumab, wentrykulografia izotopowa, wodobrzusze, wysięk opłucnowy, zapalenie błony śluzowej jamy ustnej, zapalenie mięśnia sercowego, zastoinowa niewydolność serca - Leksykon leków
Skład i postać leku – Idarubicin Accord 20 mg/20 ml
Idarubicin Accord to roztwór do wstrzykiwań zawierający idarubicynę chlorowodorek w stężeniu 1 mg/ml, dostępny w fiolkach o objętości 5 ml, 10 ml i 20 ml, co odpowiada dawkom 5 mg, 10 mg oraz 20 mg substancji czynnej. Preparat ma kwaśne pH w zakresie 3–4,5 i zawiera substancje pomocnicze takie jak glicerol, kwas solny, sodu wodorotlenek oraz wodę do wstrzykiwań. Podawanie leku odbywa się wyłącznie dożylnie w infuzji trwającej 5–10 minut, rozcieńczonej w 0,9% roztworze chlorku sodu, co minimalizuje ryzyko zakrzepicy, wynaczynienia i martwicy tkanek. Należy unikać podawania do małych żył oraz wielokrotnych iniekcji do tego samego naczynia, a także mieszać lek wyłącznie z chlorkiem sodu, unikając roztworów o zasadowym pH i heparyny ze względu na ryzyko degradacji i powstawania osadów.
degradacja substancji czynnej, droga dożylna, fiolka szklana, idarubicyny chlorowodorek, infuzja, martwica tkanek, naczynie krwionośne, niezgodność farmaceutyczna, odpady niebezpieczne, osad farmaceutyczny, podchloryn sodu, roztwór chlorku sodu, roztwór do wstrzykiwań, środek cytotoksyczny, stwardnienie żyły, węglan sodu, właściwości cytotoksyczne, wynaczynienie okołonaczyniowe, zakrzepica, zapalenie tkanki łącznej - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Idarubicin Accord 10 mg/10 ml
Przedkliniczne badania bezpieczeństwa idarubicyny chlorowodorku wykazały, że LD50 po podaniu dożylnym wynosi 4,4 mg/kg u myszy, 2,9 mg/kg u szczurów oraz 1,0 mg/kg u psów. Głównymi narządami docelowymi toksyczności ostrej są układ krwiotwórczy i limfatyczny, z dodatkowym działaniem toksycznym na przewód pokarmowy u psów. W badaniach przewlekłych obserwowano mielosupresję, limfocytopenię, uszkodzenia błony śluzowej jelita, zmiany morfologiczne i funkcjonalne nerek, odchylenia biochemiczne i histopatologiczne wątroby oraz zaburzenia funkcji gonad u obu płci. Kardiotoksyczność idarubicyny jest łagodna lub umiarkowana i występuje głównie w dawkach śmiertelnych, co stanowi korzystniejszy profil w porównaniu do doksorubicyny i daunorubicyny.
antracyklina, błona śluzowa jelita, daunorubicyna, doksorubicyna, działanie embriotoksyczne, działanie genotoksyczne, działanie kardiotoksyczne, działanie teratogenne, genotoksyczność, idarubicyny chlorowodorek, kardiotoksyczność, limfocytopenia, martwica tkanek, mediana dawki śmiertelnej, mielosupresja, parametry biochemiczne, potencjał kardiotoksyczny, potencjał rakotwórczy, przewód pokarmowy, toksyczność reprodukcyjna, układ krwiotwórczy, uszkodzenie mięśnia sercowego, wada rozwojowa, wynaczynienie leku, zmiany histopatologiczne - Leksykon leków
Skład i postać leku – Idarubicin Accord 5 mg/5 ml
Idarubicin Accord to roztwór do wstrzykiwań zawierający 1 mg idarubicyny chlorowodorku na 1 ml roztworu, dostępny w fiolkach o pojemnościach 5 ml (5 mg substancji czynnej), 10 ml (10 mg) oraz 20 ml (20 mg). Preparat charakteryzuje się pomarańczowo-czerwonym zabarwieniem, pH w zakresie 3,0–4,5 oraz klarownością bez zawiesin. Substancje pomocnicze to glicerol, kwas solny, wodorotlenek sodu oraz woda do wstrzykiwań. Produkt przechowuje się w temperaturze 2–8°C, w oryginalnym opakowaniu chroniącym przed światłem, z okresem ważności 3 lata. Po otwarciu fiolki roztwór należy zużyć natychmiast. Podanie odbywa się wyłącznie dożylnie, wlewając lek w 5–10 minut w 0,9% roztworze chlorku sodu, co minimalizuje ryzyko zakrzepicy i wynaczynienia. Należy unikać podawania do małych żył oraz mieszania z heparyną ze względu na ryzyko powstania osadu i degradacji substancji czynnej w środowisku zasadowym.
degradacja substancji czynnej, glicerol, heparyna, idarubicyny chlorowodorek, kwas solny, martwica tkanek, podanie dożylne, podchloryn sodu, przewód infuzyjny, roztwór chlorku sodu, roztwór do wstrzykiwań, środek cytotoksyczny, stwardnienie żyły, właściwości cytotoksyczne, woda do wstrzykiwań, wodorotlenek sodu, wodorowęglan sodu, wynaczynienie okołonaczyniowe, zakrzepica, zapalenie tkanki łącznej, zasadowe pH - Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Idarubicin Accord 20 mg/20 ml
Idarubicyna chlorowodorek, dostępny w stężeniach 1 mg/ml (5 mg/5 ml, 10 mg/10 ml, 20 mg/20 ml), jest podawany wyłącznie dożylnie, a dawkowanie ustala się na podstawie powierzchni ciała pacjenta (mg/m²). W leczeniu ostrej białaczki szpikowej (AML) u dorosłych zaleca się dawkę 12 mg/m² na dobę przez 3 dni w skojarzeniu z cytarabiną lub alternatywnie 8 mg/m² na dobę przez 5 dni w monoterapii lub leczeniu skojarzonym. U dzieci z AML dawka wynosi 10-12 mg/m² na dobę przez 3 dni, zawsze w połączeniu z cytarabiną. W przypadku ostrej białaczki limfoblastycznej (ALL) dorośli otrzymują 12 mg/m² na dobę przez 3 dni w monoterapii, natomiast dzieci 10 mg/m² na dobę przez 3 dni.
- Leksykon leków
Przedawkowanie – Zavedos 1 mg/ml
Przedawkowanie idarubicyny chlorowodorku (Zavedos) stanowi poważne zagrożenie ze względu na silne działanie cytotoksyczne antracykliny, prowadząc do ostrych i opóźnionych powikłań kardiotoksycznych oraz mielosupresji. Ostre objawy kardiotoksyczne mogą pojawić się już w ciągu 24 godzin od przedawkowania, manifestując się zaburzeniami rytmu serca, obniżeniem frakcji wyrzutowej i ostrą niewydolnością serca. Mielosupresja rozwija się w ciągu 1-2 tygodni, objawiając się neutropenią, trombocytopenią i anemią, co może wymagać podania czynników wzrostu, transfuzji oraz profilaktyki przeciwinfekcyjnej. Szczególnie istotne jest ryzyko opóźnionej niewydolności serca, pojawiającej się nawet po kilku miesiącach, co wskazuje na długotrwały, uszkadzający wpływ idarubicyny na mięsień sercowy.
anemia, antracykliny, beta-blokery, biomarkery uszkodzenia mięśnia sercowego, czynniki wzrostu, diuretyki, echokardiografia, EKG, frakcja wyrzutowa, idarubicyny chlorowodorek, inhibitory ACE, kardiotoksyczność, mielosupresja, morfologia krwi, neutropenia, niewydolność serca, preparaty krwiopochodne, profilaktyka przeciwinfekcyjna, szpik kostny, trombocytopenia, układ sercowo-naczyniowy, zaburzenia rytmu serca - Leksykon substancji czynnych
Idarubicyna – Przedawkowanie
Idarubicyna, antracyklinowy lek przeciwnowotworowy o wąskim indeksie terapeutycznym, wykazuje dwie główne formy toksyczności przy przedawkowaniu: ostrą kardiotoksyczność oraz mielosupresję. Ostra kardiotoksyczność może pojawić się w ciągu pierwszych 24 godzin po podaniu zbyt dużej dawki, manifestując się zaburzeniami rytmu serca, zmianami w EKG, spadkiem frakcji wyrzutowej i objawami niewydolności serca, co stanowi bezpośrednie zagrożenie życia. W ciągu 1-2 tygodni rozwija się ciężka mielosupresja prowadząca do pancytopenii, zwiększającej ryzyko infekcji, krwawień i niedokrwistości. Dodatkowo, u pacjentów stosujących doustną formę idarubicyny, obserwuje się ryzyko krwawień z przewodu pokarmowego oraz uszkodzenia błony śluzowej, co wymaga ścisłej obserwacji i natychmiastowej interwencji.
agranulocytoza, antracykliny, czynnik wzrostu komórek krwi, echokardiografia, EKG, frakcja wyrzutowa, idarubicyna, idarubicyny chlorowodorek, indeks terapeutyczny, infekcja, infekcja oportunistyczna, izolacja pacjenta, kardiotoksyczność ostra, krwawienie z przewodu pokarmowego, małopłytkowość, mielosupresja, miokardium, morfologia krwi obwodowej, neutropenia, niedokrwistość, niewydolność serca, obserwacja kardiologiczna, owrzodzenie, pancytopenia, preparaty krwiopochodne, szpik kostny, uszkodzenie błony śluzowej, uszkodzenie kardiomiocytów, uszkodzenie mięśnia sercowego, zaburzenia rytmu serca, zaburzenia wchłaniania, zahamowanie czynności szpiku kostnego - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Zavedos
Zavedos, zawierający idarubicynę chlorowodorek, jest lekiem cytotoksycznym wymagającym ścisłego nadzoru specjalistycznego ze względu na ryzyko ciężkich powikłań, w tym kardiotoksyczności i mielosupresji. Kardiotoksyczność może manifestować się w postaci wczesnych zaburzeń rytmu serca (tachykardia zatokowa, zmiany ST-T, tachyarytmie, bloki przewodzenia) oraz późnych powikłań, takich jak zastoinowa niewydolność serca, obniżona frakcja wyrzutowa lewej komory (LVEF) i objawy CHF. Skumulowane dawki dożylne 150-290 mg/m² pc. wiążą się z 5% ryzykiem kardiomiopatii, a doustne dawki do 400 mg/m² pc. wykazują mniejsze ryzyko. Monitorowanie funkcji serca powinno odbywać się za pomocą EKG, echokardiografii lub wentrykulografii izotopowej (MUGA), szczególnie u pacjentów z czynnikami ryzyka, takimi jak choroby sercowo-naczyniowe, wcześniejsza radioterapia śródpiersia, wcześniejsze leczenie antracyklinami lub stosowanie leków kardiotoksycznych (np. trastuzumab). Zaleca się unikanie terapii antracyklinowej do 7 miesięcy po zakończeniu leczenia trastuzumabem, jeśli to możliwe.
antracykliny, blok odnogi pęczka Hisa, blok przedsionkowo-komorowy, bradykardia, ciężkie powikłania, duszność, echokardiografia, frakcja wyrzutowa lewej komory, gorączka neutropeniczna, granulocytopenia, hepatomegalia, idarubicyny chlorowodorek, kardiomegalia, kardiomiopatia, kardiotoksyczność, lek cytotoksyczny, leukopenia, małopłytkowość, mielosupresja, neutropenia, nieprawidłowości EKG, obrzęk ortostatyczny, obrzęk płuc, oliguria, ostra białaczka, owrzodzenie błony śluzowej, perforacja, przedwczesny skurcz komorowy, rytm cwałowy, stan przedbiałaczkowy, tachyarytmia, tachykardia komorowa, tachykardia zatokowa, uogólnione zakażenie, wentrykulografia izotopowa, wodobrzusze, wtórna białaczka, wysięk opłucnowy, zapalenie błony śluzowej, zapalenie mięśnia sercowego, zapalenie osierdzia, zastoinowa niewydolność serca - Leksykon leków
Przedawkowanie – Idarubicin Accord 5 mg/5 ml
Przedawkowanie idarubicyny chlorowodorku, substancji czynnej leku Idarubicin Accord, prowadzi do poważnych powikłań, głównie kardiotoksyczności i mielosupresji. Ostra kardiotoksyczność może wystąpić już w ciągu 24 godzin od podania, manifestując się zaburzeniami rytmu serca, spadkiem frakcji wyrzutowej lewej komory oraz objawami niewydolności serca. Mielosupresja, objawiająca się ciężką neutropenią, trombocytopenią i anemią, pojawia się zwykle po 1-2 tygodniach. Szczególnie niebezpieczna jest opóźniona niewydolność serca, rozwijająca się nawet do kilku miesięcy po przedawkowaniu, co wymaga długotrwałego monitoringu kardiologicznego. U pacjentów stosujących idarubicynę doustnie istnieje dodatkowe ryzyko krwawień z przewodu pokarmowego oraz poważnego uszkodzenia błony śluzowej, co wymaga ścisłej obserwacji i ewentualnego leczenia protekcyjnego.
anemia, antybiotyk antracyklinowy, ciężka mielosupresja, frakcja wyrzutowa lewej komory, idarubicyny chlorowodorek, kardiotoksyczność, krwawienie z przewodu pokarmowego, leczenie przeciwkrwotoczne, mielosupresja, neutropenia, niewydolność mięśnia sercowego, niewydolność serca, objawy niewydolności serca, toksyczność sercowa, trombocytopenia, uszkodzenie błony śluzowej, zaburzenia rytmu serca, zahamowanie szpiku kostnego, zapalenie śluzówki - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Zavedos 1 mg/ml
Idarubicyna, będąca syntetycznym analogiem daunorubicyny z grupy antracyklin (kod ATC: L01DB06), wykazuje silne działanie przeciwnowotworowe poprzez wbudowywanie się w DNA, hamowanie syntezy kwasów nukleinowych oraz interakcję z topoizomerazą II. Strukturalna modyfikacja polegająca na braku grupy metoksylowej w pozycji 4 zwiększa lipofilność leku, co przekłada się na lepszą penetrację komórkową w porównaniu do doksorubicyny i daunorubicyny. W modelach zwierzęcych idarubicyna wykazała wyższą skuteczność terapeutyczną w leczeniu białaczek i chłoniaków, zarówno po podaniu dożylnym, jak i doustnym, a także mniejszą częstość oporności krzyżowej względem innych antracyklin.
antracyklina, antybiotyk cytotoksyczny, białaczka i chłoniak, daunorubicyna, DNA, doksorubicyna, działanie przeciwnowotworowe, idarubicynol, idarubicyny chlorowodorek, kardiotoksyczność, kwas nukleinowy, lipofilność, modyfikacja strukturalna, oporność krzyżowa, podanie dożylne, topoizomeraza II, wskaźnik terapeutyczny - Leksykon leków
Skład i postać leku – Zavedos 5 mg
Zavedos, zawierający idarubicynę chlorowodorek w dawkach 5 mg i 10 mg, jest dostępny w postaci proszku do sporządzania roztworu do wstrzykiwań o charakterystycznej czerwonopomarańczowej barwie. Proszek należy rozpuścić odpowiednio w 5 ml lub 10 ml wody do wstrzykiwań, uzyskując roztwór hipotoniczny, który powinien być przechowywany w temperaturze 2–8°C i zużyty w ciągu 24 godzin. Preparat zawiera laktozę (50 mg w fiolce 5 mg i 100 mg w fiolce 10 mg) i jest pakowany w fiolki z bezbarwnego szkła, zabezpieczone korkiem z gumy chlorobutylowej. Przechowywanie produktu wymaga temperatury poniżej 25°C. Istotne jest unikanie mieszania idarubicyny z heparyną oraz innymi lekami, a także kontaktu z roztworami o zasadowym pH, które mogą powodować rozkład substancji czynnej.
- Leksykon leków
Działania niepożądane – Idarubicin Accord 20 mg/20 ml
Idarubicyna, antracyklinowy lek przeciwnowotworowy, charakteryzuje się szerokim spektrum działań niepożądanych, z których najistotniejsze klinicznie to mielosupresja i kardiotoksyczność. Mielosupresja manifestuje się ciężką leukopenią, neutropenią, trombocytopenią oraz niedokrwistością, co jest kluczowe dla efektu terapeutycznego, ale jednocześnie zwiększa ryzyko infekcji i krwawień. Kardiotoksyczność może występować zarówno w formie ostrej, jak i przewlekłej, obejmując arytmie (bradykardia, tachykardia zatokowa, tachyarytmie), bezobjawowe zmniejszenie frakcji wyrzutowej lewej komory oraz najpoważniejsze powikłanie – zastoinową niewydolność serca. Dodatkowo, często obserwuje się objawy ze strony przewodu pokarmowego, takie jak zapalenie jamy ustnej, nudności, wymioty, biegunka oraz ryzyko perforacji jelita. Profil toksyczności obejmuje także reakcje skórne (łysienie, wysypka, świąd), zakażenia, hiperurykemię oraz charakterystyczny czerwony kolor moczu utrzymujący się 1-2 dni po terapii.
alkalizacja moczu, allopurynol, anafilaksja, antracykliny, blok odnogi pęczka Hisa, blok przedsionkowo-komorowy, bradykardia, frakcja wyrzutowa lewej komory, hiperurykemia, idarubicyny chlorowodorek, kardiomiopatia antracyklinowa, kardiotoksyczność, krwotok mózgowy, leukopenia, łysienie, martwica tkanek, mielosupresja, nadżerki żołądka, neutropenia, neutropeniczne zapalenie jelit, niedokrwistość, nudności, ostra białaczka szpikowa, owrzodzenie błony śluzowej, pancytopenia, perforacja jelita, powikłania zakrzepowo-zatorowe, tachyarytmia, tachykardia zatokowa, trombocytopenia, wstrząs, zahamowanie szpiku kostnego, zakrzepowe zapalenie żył, zapalenie jamy ustnej, zapalenie mięśnia sercowego, zapalenie osierdzia, zapalenie przełyku, zapalenie tkanki łącznej, zapalenie żył, zastoinowa niewydolność serca, zawał mięśnia sercowego, zespół dłoniowo-podeszwowy, zespół mielodysplastyczny, zespół rozpadu guza - Leksykon leków
Skład i postać leku – Zavedos 10 mg
Produkt leczniczy Zavedos zawiera idarubicynę chlorowodorku w dawkach 5 mg i 10 mg, dostępny w postaci proszku do sporządzania roztworu do wstrzykiwań. Każda fiolka zawiera odpowiednio 5 mg lub 10 mg substancji czynnej oraz 50 mg lub 100 mg laktozy jako jedynej substancji pomocniczej, co jest istotne u pacjentów z nietolerancją laktozy. Proszek ma charakterystyczną czerwonopomarańczową barwę i wymaga rozpuszczenia w wodzie do wstrzykiwań w objętości 5 ml lub 10 ml, tworząc roztwór hipotoniczny. Produkt jest pakowany w fiolki z bezbarwnego szkła, zabezpieczone korkiem z gumy chlorobutylowej i kapslem aluminiowym. Należy unikać mieszania idarubicyny z heparyną oraz innymi lekami ze względu na ryzyko wytrącenia osadu i rozkładu substancji czynnej w środowisku zasadowym. Po rozpuszczeniu roztwór można przechowywać w temperaturze 2–8°C przez 24 godziny, a nieotwarty produkt w temperaturze poniżej 25°C przez 3 lata.
dwuwęglan sodowy, idarubicyny chlorowodorek, laktoza, laminarny przepływ powietrza, lek cytotoksyczny, lek przeciwnowotworowy, nietolerancja laktozy, niezgodność farmaceutyczna, odpady cytotoksyczne, podchloryn sodowy, proszek do sporządzania roztworu do wstrzykiwań, roztwór hipotoniczny, właściwości cytotoksyczne, zasadowe pH - Leksykon leków
Przedawkowanie – Zavedos 5 mg
Przedawkowanie idarubicyny chlorowodorku, substancji czynnej leku Zavedos, stanowi poważne zagrożenie życia, manifestujące się dwufazowym przebiegiem toksyczności. W fazie ostrej, w ciągu pierwszych 24 godzin, dominuje kardiotoksyczność objawiająca się zaburzeniami rytmu serca, spadkiem kurczliwości mięśnia sercowego oraz hipotensją. W fazie opóźnionej, rozwijającej się w ciągu 1-2 tygodni, występuje ciężka mielosupresja prowadząca do pancytopenii (neutropenia, małopłytkowość, niedokrwistość). Dodatkowo, nawet po kilku miesiącach od przedawkowania, mogą pojawić się odległe powikłania kardiologiczne, takie jak niewydolność serca, kardiomiopatia oraz zmniejszenie frakcji wyrzutowej lewej komory.
antracykliny, badanie echokardiograficzne, biomarkery uszkodzenia mięśnia sercowego, frakcja wyrzutowa lewej komory, hipotensja, idarubicyny chlorowodorek, kardiomiopatia, kardiotoksyczność, leczenie kardiologiczne, małopłytkowość, mielosupresja, neutropenia, niedokrwistość, niewydolność serca, pancytopenia, powikłania kardiologiczne, przetoczenie preparatów krwi, toksyczność kardiologiczna, zaburzenia rytmu serca, zahamowanie czynności szpiku kostnego