inhibitory SSRI
Inhibitory selektywnego wychwytu zwrotnego serotoniny (SSRI) to grupa leków przeciwdepresyjnych, które zwiększają poziom serotoniny w mózgu poprzez blokowanie jej wychwytu zwrotnego do neuronów presynaptycznych. Dzięki temu mechanizmowi działania więcej serotoniny pozostaje dostępne w szczelinie synaptycznej, co prowadzi do nasilenia przekaźnictwa serotoninergicznego.
Do grupy SSRI należą takie leki jak fluoksetyna, sertralina, escitalopram, paroksetyna, fluwoksamina i citalopram. Są one powszechnie stosowane w leczeniu zaburzeń depresyjnych, zaburzeń lękowych (w tym zaburzenia lękowego uogólnionego, zaburzenia obsesyjno-kompulsyjnego, zespołu lęku napadowego), zespołu stresu pourazowego oraz zaburzeń odżywiania.
SSRI charakteryzują się korzystnym profilem bezpieczeństwa w porównaniu do starszych leków przeciwdepresyjnych, takich jak trójpierścieniowe leki przeciwdepresyjne. Ich działania niepożądane obejmują najczęściej zaburzenia żołądkowo-jelitowe, bóle głowy, bezsenność lub senność, zaburzenia funkcji seksualnych oraz rzadziej zespół serotoninowy. Pełny efekt terapeutyczny SSRI rozwija się zwykle po 2-4 tygodniach stosowania.
Powiązane wpisy
- Leksykon substancji czynnych
Lipa – Przeciwwskazania stosowania
Lipa (Tilia cordata, Tilia platyphyllos, Tilia x vulgaris) jest składnikiem wielu preparatów stosowanych w schorzeniach dróg oddechowych, jednak jej stosowanie jest przeciwwskazane u pacjentów z nadwrażliwością na kwiat lipy oraz na substancje pomocnicze, szczególnie w preparatach złożonych takich jak DEXApico, Melissed i Pectobonisol. Preparat DEXApico zawiera dodatkowo dekstrometorfanu bromowodorek, co rozszerza przeciwwskazania o kaszel z dużą ilością wydzieliny, astmę oskrzelową, niewydolność oddechową, ciężką niewydolność wątroby oraz interakcje z inhibitorami MAO (zakaz stosowania w trakcie i do 14 dni po odstawieniu), SSRI i lekami mukolitycznymi. Melissed jest przeciwwskazany u osób uczulonych na rośliny z rodziny Asteraceae, a Pectobonisol u pacjentów z nadwrażliwością na mentol, tymol oraz rośliny z rodziny Lamiaceae, a także u dzieci po ostrym zwężającym zapaleniu krtani/tchawicy.
astma oskrzelowa, choroba wątroby, cukrzyca, dekstrometorfan, działanie niepożądane, inhibitory MAO, inhibitory SSRI, interakcja lekowa, leki mukolityczne, mechanizm działania leku, nadwrażliwość na substancję czynną, niewydolność oddechowa, niewydolność wątroby, obturacja dróg oddechowych, padaczka, schorzenia dróg oddechowych, substancja pomocnicza, zwężające zapalenie krtani - Leksykon leków
Przeciwwskazania – Selgres 5 mg
Lek Selgres zawierający 5 mg chlorowodorku selegiliny w postaci tabletek powlekanych posiada istotne przeciwwskazania, które należy uwzględnić przed rozpoczęciem terapii. Podstawowym przeciwwskazaniem jest nadwrażliwość na selegilinę lub substancje pomocnicze, w tym 70 mg laktozy jednowodnej w tabletce, co jest istotne u pacjentów z nietolerancją laktozy. Bezwzględnie przeciwwskazane jest łączenie Selgresu z lekami z grupy SSRI, SNRI (w tym wenlafaksyną), trójpierścieniowymi lekami przeciwdepresyjnymi, sympatykomimetykami, innymi inhibitorami MAO (np. linezolid) oraz opioidami, zwłaszcza petydyną, ze względu na ryzyko zespołu serotoninowego, przełomu nadciśnieniowego oraz innych poważnych działań niepożądanych.
chlorowodorek selegiliny, choroba Parkinsona, choroba wrzodowa, inhibitor MAO, inhibitory monoaminooksydazy, inhibitory SSRI, laktoza jednowodna, leki sympatykomimetyczne, lewodopa, linezolid, nietolerancja laktozy, opioidy, petydyna, przełom nadciśnieniowy, selegilina, tabletka powlekana, trójpierścieniowe leki przeciwdepresyjne, układ sercowo-naczyniowy, wenlafaksyna, wrzód dwunastnicy, wrzód żołądka, zaburzenia ciśnienia tętniczego, zespół serotoninowy - Leksykon leków
Interakcje leku – Ticagrelor Aristo 90 mg
Tikagrelor jest substratem i łagodnym inhibitorem izoenzymu CYP3A4 oraz substratem i słabym inhibitorem glikoproteiny P (P-gp), co wpływa na jego farmakokinetykę i interakcje lekowe. Silne inhibitory CYP3A4, takie jak ketokonazol, powodują znaczące zwiększenie ekspozycji na tikagrelor (Cmax wzrost 2,4-krotny, AUC wzrost 7,3-krotny), co jest przeciwwskazane. Umiarkowane inhibitory CYP3A4 (np. diltiazem) zwiększają Cmax tikagreloru o 69% i AUC do 2,7-krotnie, co wymaga ostrożności, ale nie jest przeciwwskazane. Induktory CYP3A (np. ryfampicyna) znacznie zmniejszają ekspozycję na tikagrelor (Cmax spadek o 73%, AUC o 86%), co może obniżyć skuteczność leku i jest niezalecane. Cyklosporyna zwiększa ekspozycję tikagreloru (Cmax 2,3x, AUC 2,8x), co wymaga ostrożności. Morfina i inne opioidy opóźniają i zmniejszają ekspozycję na tikagrelor o 35%, co może obniżać jego skuteczność u pacjentów z ostrym zespołem wieńcowym (OZW). Interakcje z lekami hipolipemizującymi obejmują zwiększenie ekspozycji na symwastatynę (>40 mg/dobę) i lowastatynę, co jest niezalecane, natomiast wpływ na atorwastatynę jest klinicznie nieistotny (Cmax ↑ 23%, AUC ↑ 36%). Tikagrelor zwiększa także ekspozycję na digoksynę (Cmax ↑ 75%, AUC ↑ 28%), co wymaga monitorowania klinicznego i laboratoryjnego.
agregacja płytek krwi, antagoniści receptora angiotensyny, antagoniści wapnia, aPTT, czas krzepnięcia po aktywacji, czynnik Xa, glikoproteina p, heparyna drobnocząsteczkowa, induktory CYP3A, inhibitory ACE, inhibitory CYP3A4, inhibitory GpIIb/IIIa, inhibitory pompy protonowej, inhibitory SSRI, izoenzym CYP3A4, ostry zespół wieńcowy, rabdomioliza, ryfampicyna, substrat P-gp - Leksykon substancji czynnych
Lit – Interakcje
Lit charakteryzuje się wąskim indeksem terapeutycznym, co sprawia, że nawet niewielkie zmiany jego stężenia w surowicy mogą prowadzić do toksyczności lub utraty efektu terapeutycznego. Leki takie jak NLPZ (indometacyna, ketoprofen, koksyby), tiazydowe diuretyki, inhibitory ACE, antagoniści receptora angiotensyny II oraz metronidazol mogą znacząco zwiększać stężenie litu poprzez zmniejszenie jego wydalania nerkowego, co zwiększa ryzyko objawów toksyczności (np. drżenia, ataksja, nudności). Z kolei substancje takie jak mocznik, ksantyny (aminofilina, kofeina, teofilina), inhibitory SGLT2, acetazolamid czy węglan sodu mogą obniżać stężenie litu, prowadząc do zmniejszenia skuteczności terapii. Ponadto, leki neuroleptyczne (chloropromazyna, haloperidol), SSRI, karbamazepina, metyldopa, antagoniści kanału wapniowego oraz trójpierścieniowe leki przeciwdepresyjne mogą nasilać neurotoksyczność litu, nawet przy prawidłowych jego poziomach.
acetazolamid, antagoniści kanału wapniowego, ataksja, drżenie, filtracja kłębuszkowa, funkcja nerek, gospodarka wodno-elektrolitowa, hiperkalcemia, hiperrefleksja, hipertonia, hormon przytarczyc, indeks terapeutyczny, inhibitory ACE, inhibitory anhydrazy węglanowej, inhibitory SGLT2, inhibitory SSRI, koksyby, leki moczopędne, leki zwiotczające mięśnie, metronidazol, nadczynność przytarczyc, niedoczynność tarczycy, niesteroidowe leki przeciwzapalne, objawy pozapiramidowe, oczopląs, ośrodkowy układ nerwowy, przekaźnictwo nerwowo-mięśniowe, reabsorpcja sodu, sartany, stężenie litu, sukcynylocholina, toksyczność litu, trójpierścieniowe leki przeciwdepresyjne, układ renina-angiotensyna-aldosteron, zaburzenia równowagi, zespół serotoninowy, złośliwy zespół neuroleptyczny - Leksykon leków
Przeciwwskazania – Dexapini (426 mg + 65 mg + 6,5 mg)/5 ml
Preparat DEXAPINI w formie syropu zawiera dekstrometorfanu bromowodorek (426 mg/5 ml), wyciąg płynny z pędów sosny (65 mg/5 ml) oraz nalewkę z owocu kopru włoskiego odmiany gorzkiej (6,5 mg/5 ml). Lek jest przeciwwskazany u pacjentów z nadwrażliwością na składniki aktywne, w tym rośliny z rodziny baldaszkowatych (Apiaceae) oraz anetol, ze względu na ryzyko reakcji alergicznych. Nie należy stosować DEXAPINI w kaszlu z dużą ilością wydzieliny, astmie oskrzelowej, niewydolności oddechowej lub ryzyku jej wystąpienia, gdyż hamowanie odruchu kaszlowego może prowadzić do zalegania wydzieliny i pogorszenia stanu klinicznego. Ponadto, lek jest przeciwwskazany u pacjentów z ciężką niewydolnością wątroby z powodu ryzyka kumulacji substancji czynnych i metabolitów.
astma oskrzelowa, baldaszkowate, choroby OUN, dekstrometorfan, inhibitory MAO, inhibitory SSRI, interakcja farmakodynamiczna, kaszel mokry, koper włoski, leki mukolityczne, nadwrażliwość, niewydolność oddechowa, niewydolność wątroby, odruch kaszlowy, reakcja alergiczna, reakcja nadwrażliwości, wyciąg z pędów sosny, zaleganie wydzieliny, zespół serotoninowy - Leksykon leków
Interakcje leku – Tigrix 90 mg
Tikagrelor, aktywny składnik leku Tigrix, jest substratem i umiarkowanym inhibitorem izoenzymu CYP3A4 oraz substratem i słabym inhibitorem glikoproteiny P (P-gp). Interakcje farmakokinetyczne z lekami wpływającymi na CYP3A4 mają istotne znaczenie kliniczne. Silne inhibitory CYP3A4, takie jak ketokonazol, powodują 2,4-krotne zwiększenie Cmax i 7,3-krotne zwiększenie AUC tikagreloru, co jest przeciwwskazaniem do jednoczesnego stosowania. Umiarkowane inhibitory, np. diltiazem, zwiększają Cmax tikagreloru o 69% i AUC 2,7-krotnie, wymagając ostrożności. Induktory CYP3A, takie jak ryfampicyna, obniżają Cmax tikagreloru o 73% i AUC o 86%, co może zmniejszać skuteczność terapii i jest przeciwwskazane. Cyklosporyna zwiększa ekspozycję tikagreloru (Cmax 2,3x, AUC 2,8x), co wymaga ostrożności. Spożycie dużych ilości soku grejpfrutowego podwaja ekspozycję na tikagrelor, choć zwykle bez istotnego znaczenia klinicznego. Morfina i inne opioidy zmniejszają ekspozycję na tikagrelor o 35%, co może obniżać skuteczność leczenia u pacjentów z ostrym zespołem wieńcowym.
ACT, antagoniści receptora angiotensyny, antagoniści wapnia, aPTT, beta-adrenolityki, bradykardia, CPK, cyklosporyna, doustne środki antykoncepcyjne, glikoproteina p, heparyna drobnocząsteczkowa, induktory CYP3A, inhibitor P-gp, inhibitor P2Y12, inhibitory ACE, inhibitory CYP3A4, inhibitory GpIIb/IIIa, inhibitory pompy protonowej, inhibitory SSRI, izoenzym CYP3A4, kwas atorwastatyny, ostry zespół wieńcowy, rabdomioliza, silne inhibitory CYP3A4, sok grejpfrutowy, statyny, tikagrelor - Leksykon leków
Interakcje leku – Plasmalyte –
Plasmalyte, roztwór do infuzji zawierający elektrolity: sód 140 mmol/l, potas 5,0 mmol/l oraz magnez 1,5 mmol/l, wykazuje liczne interakcje farmakologiczne o istotnym znaczeniu klinicznym. Szczególnie istotne jest ryzyko hiponatremii u pacjentów stosujących leki pobudzające lub nasilające działanie wazopresyny (np. chlorpropamid, karbamazepina, SSRI, NLPZ, desmopresyna), a także u osób przyjmujących diuretyki i leki przeciwpadaczkowe (np. okskarbazepina). Zawartość sodu w Plasmalyte może nasilać zatrzymanie sodu i wody pod wpływem kortykosteroidów i karbenoksolonu, co zwiększa ryzyko obrzęków i nadciśnienia. Ponadto, potas zawarty w roztworze może prowadzić do potencjalnie śmiertelnej hiperkaliemii w połączeniu z lekami oszczędzającymi potas (amiloryd, spironolakton), inhibitorami ACE i antagonistami receptora angiotensyny II, a także lekami immunosupresyjnymi (takrolimus, cyklosporyna), zwłaszcza u pacjentów z niewydolnością nerek.
alkalizacja, aminoglikozyd, analog wazopresyny, antagonista receptora angiotensyny, blokada nerwowo-mięśniowa, diuretyk oszczędzający potas, działanie moczopędne, hiperkaliemia, hiponatremia szpitalna, inhibitor ACE, inhibitory SSRI, klirens nerkowy, kortykosteroidy, lek moczopędny, lek o charakterze kwasowym, lek o charakterze zasadowym, lek przeciwpadaczkowy, lek sympatykomimetyczny, leki immunosupresyjne, leki wazopresyjne, niewydolność nerek, NLPZ, roztwór do infuzji, zaburzenia wodno-elektrolitowe, zaburzenie elektrolitowe - Leksykon leków
Interakcje leku – Dicloberl 100 mg 100 mg
Diklofenak sodowy (Dicloberl 100 mg) wykazuje liczne interakcje farmakokinetyczne i farmakodynamiczne o istotnym znaczeniu klinicznym. Jednoczesne stosowanie z innymi NLPZ, kortykosteroidami, SSRI oraz lekami przeciwzakrzepowymi zwiększa ryzyko choroby wrzodowej żołądka, dwunastnicy oraz krwawień z przewodu pokarmowego. Diklofenak może podnosić stężenia digoksyny, fenytoiny i litu, co wymaga monitorowania ich poziomów w surowicy. Ponadto, obniża skuteczność leków hipotensyjnych (beta-adrenolityki, inhibitory ACE, antagoniści angiotensyny II) i moczopędnych, co wymaga kontroli ciśnienia tętniczego, zwłaszcza u pacjentów z zaburzeniami czynności nerek i osób starszych. Interakcje z metotreksatem, cyklosporyną, probenecydem, silnymi inhibitorami CYP2C9 oraz lekami przeciwcukrzycowymi również wymagają szczególnej ostrożności i monitorowania parametrów klinicznych i laboratoryjnych. W przypadku pemetreksedu zaleca się unikanie stosowania diklofenaku na 2 dni przed i po podaniu leku u pacjentów z klirensem kreatyniny 45-79 ml/min.
antagoniści angiotensyny II, azot mocznikowy, beta-adrenolityki, choroba wrzodowa, cyklosporyna, deferazyroks, digoksyna, diklofenak sodowy, dojrzewanie szyjki macicy, doustne leki przeciwcukrzycowe, działanie drażniące, działanie hiperglikemizujące, działanie hipoglikemizujące, hepatotoksyczność, hiperkaliemia, inhibitory ACE, inhibitory CYP2C9, inhibitory SSRI, inhibitory syntezy prostaglandyn, klirens kreatyniny, klirens nerkowy, kolestyramina, kortykosteroidy, krwawienie z przewodu pokarmowego, kurczliwość macicy, leki hipotensyjne, leki moczopędne, leki moczopędne oszczędzające potas, leki przeciwzakrzepowe, metotreksat, mifepryston, nefrotoksyczność, niesteroidowe leki przeciwzapalne, niewydolność nerek, pemetreksed, pochodne kwasu salicylowego, pochodne sulfonylomocznika, probenecyd, prostaglandyny nerkowe, stężenie glukozy we krwi, sulfinpyrazon, tenofowir, warfaryna, worykonazol, zaburzenie czynności nerek