toksyczność wątroby i nerek
Toksyczność wątroby i nerek to stan patologiczny polegający na uszkodzeniu tych narządów w wyniku działania substancji toksycznych. W przypadku wątroby, narządu odpowiedzialnego za detoksykację organizmu, mówi się o hepatotoksyczności, natomiast w przypadku nerek – o nefrotoksyczności.
Wątroba jest szczególnie narażona na uszkodzenia toksyczne ze względu na jej kluczową rolę w metabolizowaniu ksenobiotyków. Hepatotoksyczność może objawiać się wzrostem aktywności enzymów wątrobowych (ALT, AST, GGTP), żółtaczką, zaburzeniami krzepnięcia czy encefalopatią wątrobową. Natomiast nefrotoksyczność prowadzi do upośledzenia funkcji nerek, co manifestuje się wzrostem stężenia kreatyniny i mocznika we krwi, białkomoczem, krwinkomoczem oraz zaburzeniami gospodarki wodno-elektrolitowej.
Substancje wywołujące toksyczność wątroby i nerek mogą pochodzić z różnych źródeł – są to niektóre leki (np. paracetamol w dużych dawkach, aminoglikozydy, NLPZ), związki chemiczne (np. rozpuszczalniki organiczne, metale ciężkie), toksyny naturalne (np. toksyny grzybów) czy alkohol. Szczególnie niebezpieczne są sytuacje jednoczesnego narażenia na kilka czynników hepato- i nefrotoksycznych, co prowadzi do efektu synergistycznego.
Diagnostyka toksycznego uszkodzenia wątroby i nerek opiera się na badaniach laboratoryjnych, obrazowych oraz niekiedy na biopsji narządów. Leczenie polega przede wszystkim na eliminacji czynnika toksycznego, stosowaniu antidotów (jeśli są dostępne) oraz leczeniu podtrzymującym funkcje narządów. W ciężkich przypadkach może być konieczne zastosowanie technik pozaustrojowego oczyszczania krwi, a nawet przeszczepienia narządu.
Profilaktyka toksycznego uszkodzenia wątroby i nerek obejmuje ostrożne stosowanie leków potencjalnie hepato- i nefrotoksycznych, unikanie ekspozycji na toksyny środowiskowe oraz regularne monitorowanie funkcji tych narządów u pacjentów z grup ryzyka, szczególnie podczas stosowania terapii potencjalnie uszkadzających te narządy.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Mifoglame 50 mg
Przedkliniczne badania toksykologiczne sytagliptyny, substancji czynnej leku Mifoglame, wykazały szeroki margines bezpieczeństwa w stosunku do narażenia terapeutycznego u ludzi. Toksyczne efekty na wątrobę i nerki u gryzoni pojawiały się przy ekspozycji przekraczającej 58-krotnie poziom kliniczny, natomiast przy 19-krotnym narażeniu nie obserwowano zmian patologicznych. U szczurów nieprawidłowości siekaczy występowały powyżej 67-krotnego narażenia, a przy 58-krotnym poziomie nie stwierdzono wpływu na zęby. U psów objawy toksycznego uszkodzenia układu nerwowego oraz zwyrodnienie mięśni szkieletowych pojawiały się przy około 23-krotnym narażeniu, podczas gdy przy 6-krotnym narażeniu nie odnotowano działań niepożądanych. Badania genotoksyczności i kancerogenności wskazały na brak działania mutagennego oraz kancerogennego u myszy, natomiast u szczurów zaobserwowano wzrost częstości gruczolaków i raków wątroby przy narażeniu >58x, co wiązano z przewlekłą hepatotoksycznością. Warto podkreślić, że margines bezpieczeństwa (19-krotność narażenia klinicznego) eliminuje kliniczne znaczenie tych zmian dla ludzi.
ataksja, genotoksyczność, hepatotoksyczność, kancerogenność, margines bezpieczeństwa, neurotoksyczność, płodność, podrażnienie błon śluzowych, potencjał rakotwórczy, przenikanie do mleka, przewlekła hepatotoksyczność, rak wątroby, rozwój przedurodzeniowy, sytagliptyna, toksyczność matczyna, toksyczność narządowa, toksyczność wątroby i nerek, zaburzenia nerwowo-mięśniowe, zaburzenia oddechowe, zaburzenia żołądkowo-jelitowe, zniekształcenie żeber, zwyrodnienie mięśni szkieletowych - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Thiogamma 600 mg
Kwas tioktynowy, będący substancją czynną preparatu Thiogamma w dawce 600 mg, wykazuje w badaniach przedklinicznych profil toksyczności obejmujący głównie ośrodkowy i wegetatywny układ nerwowy. Wielokrotne podawanie substancji prowadzi do toksycznego działania na wątrobę i nerki, które są głównymi narządami docelowymi przy długotrwałej ekspozycji. Badania mutagenności i kancerogenności nie wykazały zdolności kwasu tioktynowego do indukowania mutacji genowych, zmian chromosomalnych ani rozwoju nowotworów, zarówno w monoterapii, jak i w połączeniu z N-nitrozo-dimetyloaminą (NDEA). Dawki do 68,1 mg/kg podawane doustnie nie wpływały negatywnie na płodność i wczesny rozwój zarodków szczurów, a podanie dożylne nie wykazało działania teratogennego do poziomu toksycznego dla matek.
działanie teratogenne, kwas tioktynowy, mutacja chromosomalna, mutacja genowa, N-nitrozo-dimetyloamina, niedobór tiaminy, ośrodkowy układ nerwowy, płodność, potencjał kancerogenny, potencjał mutagenny i rakotwórczy, Thiogamma, toksyczność matczyna, toksyczność ostra i przewlekła, toksyczność wątroby i nerek, wczesny rozwój zarodka, wegetatywny układ nerwowy, witamina B1, właściwość teratogenna, wpływ na rozrodczość