N-nitrozo-dimetyloamina
N-nitrozo-dimetyloamina (NDMA) to organiczny związek chemiczny z grupy N-nitrozoamin, charakteryzujący się potencjałem hepatotoksycznym i silnymi właściwościami kancerogennymi. Został sklasyfikowany przez Międzynarodową Agencję Badań nad Rakiem (IARC) jako prawdopodobny kancerogen dla ludzi (grupa 2A).
NDMA powstaje w wyniku reakcji związków zawierających grupy aminowe z azotynami, często w środowisku kwaśnym. Narażenie na tę substancję może występować poprzez spożycie zanieczyszczonej żywności (szczególnie peklowanych mięs), wody pitnej oraz dym tytoniowy. W ostatnich latach NDMA zyskała szczególną uwagę kliniczną po wykryciu jej jako zanieczyszczenia w niektórych lekach, m.in. w preparatach ranitydyny, walsartanu i metforminy.
Mechanizm toksyczności NDMA polega głównie na jej bioaktywacji przez enzymy cytochromu P450, szczególnie CYP2E1, prowadzącej do powstania reaktywnych metabolitów uszkadzających DNA. Długotrwałe narażenie na nawet niewielkie stężenia NDMA może zwiększać ryzyko rozwoju nowotworów wątroby, dróg żółciowych oraz przewodu pokarmowego. W praktyce klinicznej istotne jest monitorowanie potencjalnych źródeł narażenia na NDMA, zwłaszcza u pacjentów przyjmujących leki, w których wykryto to zanieczyszczenie.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Thiogamma Turbo-Set 600 mg/50 ml
Przedkliniczne badania toksykologiczne kwasu tioktynowego, substancji czynnej preparatu Thiogamma Turbo-Set (600 mg/50 ml), wykazały, że głównymi narządami docelowymi toksyczności po wielokrotnym podaniu są wątroba i nerki, a objawy toksyczne dotyczą zarówno ośrodkowego, jak i wegetatywnego układu nerwowego. Badania mutagenności i genotoksyczności dały wyniki negatywne, co wyklucza zdolność do indukcji mutacji genowych i aberracji chromosomalnych. Długoterminowe testy rakotwórczości u szczurów nie wykazały działania kancerogennego, również w połączeniu z N-nitrozo-dimetyloaminą (NDEA). Wpływ na rozrodczość był minimalny – doustne dawki do 68,1 mg/kg nie zaburzały płodności ani wczesnego rozwoju zarodków, a podanie dożylne nie wykazało efektów teratogennych nawet przy dawkach toksycznych dla samic.
aberracja chromosomalna, działanie kancerogenne, działanie rakotwórcze, działanie teratogenne, genotoksyczność, kwas tioktynowy, mutacja genowa, N-nitrozo-dimetyloamina, niedobór tiaminy, ośrodkowy układ nerwowy, płodność, podanie doustne, podanie dożylne, potencjał mutagenny, rozwój zarodka, toksyczność, toksyczność ostra, toksyczność przewlekła, wegetatywny układ nerwowy - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Thioctic acid Zentiva 600 mg
Przedkliniczne badania bezpieczeństwa kwasu tioktynowego wykazały, że substancja ta charakteryzuje się przede wszystkim neurotoksycznym profilem toksyczności, obejmującym objawy ze strony ośrodkowego oraz wegetatywnego układu nerwowego, co jest istotne w kontekście ryzyka przedawkowania. Długotrwałe podawanie może prowadzić do toksycznego uszkodzenia wątroby i nerek. Badania mutagenności nie wykazały potencjału do indukcji mutacji genetycznych ani aberracji chromosomalnych, co potwierdza brak genotoksyczności. Ponadto, testy karcynogenności po podaniu doustnym u szczurów oraz w połączeniu z N-nitrozo-dimetyloaminą (NDEA) nie wykazały działania rakotwórczego.
aberracja chromosomalna, badanie toksykologiczne, działanie karcynogenne, działanie rakotwórcze, działanie teratogenne, kwas tioktynowy, mutacja genetyczna, N-nitrozo-dimetyloamina, nerka, neurotoksyczność, ośrodkowy układ nerwowy, płodność, przedawkowanie leku, rozwój zarodka, toksyczność matczyna, wątroba, wegetatywny układ nerwowy - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Thiogamma 600 mg
Kwas tioktynowy, będący substancją czynną preparatu Thiogamma w dawce 600 mg, wykazuje w badaniach przedklinicznych profil toksyczności obejmujący głównie ośrodkowy i wegetatywny układ nerwowy. Wielokrotne podawanie substancji prowadzi do toksycznego działania na wątrobę i nerki, które są głównymi narządami docelowymi przy długotrwałej ekspozycji. Badania mutagenności i kancerogenności nie wykazały zdolności kwasu tioktynowego do indukowania mutacji genowych, zmian chromosomalnych ani rozwoju nowotworów, zarówno w monoterapii, jak i w połączeniu z N-nitrozo-dimetyloaminą (NDEA). Dawki do 68,1 mg/kg podawane doustnie nie wpływały negatywnie na płodność i wczesny rozwój zarodków szczurów, a podanie dożylne nie wykazało działania teratogennego do poziomu toksycznego dla matek.
działanie teratogenne, kwas tioktynowy, mutacja chromosomalna, mutacja genowa, N-nitrozo-dimetyloamina, niedobór tiaminy, ośrodkowy układ nerwowy, płodność, potencjał kancerogenny, potencjał mutagenny i rakotwórczy, Thiogamma, toksyczność matczyna, toksyczność ostra i przewlekła, toksyczność wątroby i nerek, wczesny rozwój zarodka, wegetatywny układ nerwowy, witamina B1, właściwość teratogenna, wpływ na rozrodczość