układ prostaglandyn

Układ prostaglandyn to kompleksowy system fizjologiczny oparty na działaniu eikozanoidów – biologicznie aktywnych związków lipidowych powstających z kwasów tłuszczowych, głównie kwasu arachidonowego. Prostaglandyny, tromboksany i leukotrieny stanowią główne grupy tych związków, odgrywając kluczową rolę w regulacji wielu procesów fizjologicznych i patologicznych.

Synteza prostaglandyn rozpoczyna się od uwolnienia kwasu arachidonowego z błon komórkowych przez fosfolipazę A2, po czym cyklooksygenazy (COX-1 i COX-2) przekształcają go w prostaglandyny i tromboksany, natomiast lipooksygenazy prowadzą do powstania leukotrienów. COX-1 odpowiada głównie za syntezę prostaglandyn niezbędnych do utrzymania homeostazy, podczas gdy COX-2 jest indukowana w stanach zapalnych.

Układ prostaglandyn pełni istotne funkcje w regulacji stanu zapalnego, krzepnięcia krwi, napięcia mięśni gładkich naczyń krwionośnych i oskrzeli, czynności nerek, funkcji układu rozrodczego oraz percepcji bólu. Zaburzenia w układzie prostaglandyn wiążą się z wieloma schorzeniami, takimi jak choroby układu krążenia, choroby zapalne, astma czy nowotwory.

Farmakologiczna modulacja układu prostaglandyn stanowi podstawę działania niesteroidowych leków przeciwzapalnych (NLPZ), które hamują aktywność enzymów COX. Selektywne inhibitory COX-2 zostały opracowane w celu zmniejszenia działań niepożądanych związanych z hamowaniem COX-1, szczególnie w przewodzie pokarmowym, jednak ich stosowanie wiąże się z ryzykiem powikłań sercowo-naczyniowych.

Powiązane wpisy

  1. 11.04.2026
  2. www.leksykon.com.pl