frakcja wolnego hormonu

Frakcja wolnego hormonu odnosi się do części całkowitego stężenia hormonu we krwi, która nie jest związana z białkami transportowymi i może swobodnie dyfundować przez błony komórkowe, oddziałując z receptorami tkankowymi. W przypadku hormonów tarczycy (FT3, FT4) oraz hormonów steroidowych (np. testosteron, kortyzol), to właśnie frakcja wolna jest biologicznie aktywna i odpowiada za efekty fizjologiczne.

Oznaczanie frakcji wolnej hormonu ma istotne znaczenie diagnostyczne, szczególnie w przypadkach, gdy stężenie białek wiążących jest zaburzone (np. w ciąży, chorobach wątroby, zespole nerczycowym). Metody oznaczania frakcji wolnej obejmują m.in. dializę równowagową, ultrafiltrację oraz nowoczesne metody immunochemiczne z bezpośrednim pomiarem wolnej frakcji.

W praktyce klinicznej najczęściej oznacza się frakcje wolne hormonów tarczycy (FT3, FT4), które stanowią zaledwie 0,03% i 0,02% całkowitej puli tych hormonów w surowicy. Pomiar frakcji wolnej daje bardziej wiarygodną informację o rzeczywistym stanie metabolicznym pacjenta niż oznaczanie całkowitego stężenia hormonu, szczególnie w stanach, gdy występują zmiany w stężeniu białek transportowych.

Powiązane wpisy

Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Eferox 175 mcg

Lewotyroksyna sodowa (T4) zawarta w preparacie Eferox charakteryzuje się wysoką biodostępnością, sięgającą do 80% dawki podanej doustnie, z maksymalnym stężeniem w osoczu osiąganym po 2-3 godzinach. Absorpcja jest istotnie zależna od postaci galenowej oraz warunków podania – preparat powinien być stosowany na czczo, gdyż posiłek znacząco ogranicza wchłanianie. Objętość dystrybucji wynosi około 10-12 litrów, a lewotyroksyna wiąże się z białkami transportowymi w 99,97%, co umożliwia dynamiczną wymianę między frakcją związaną a wolną. Hormon przenika przez barierę łożyskową w niewielkich ilościach, a podczas terapii substytucyjnej jego stężenie w mleku kobiecym jest minimalne.
bariera łożyskowa, białka transportowe, biotransformacja, dystrybucja leku, frakcja wolnego hormonu, hemoperfuzja, hormon tarczycy, jelito cienkie, klirens metaboliczny, konwersja lewotyroksyny, lewotyroksyna sodowa, nadczynność tarczycy, niedoczynność tarczycy, objętość dystrybucji, okres półtrwania, osocze krwi, postać galenowa, trójjodotyronina, zaburzenia czynności nerek, zaburzenia czynności wątroby
Leksykon leków
Interakcje leku – Levothyroxine Accord 150 mcg

Lewotyroksyna wykazuje liczne interakcje farmakokinetyczne i farmakodynamiczne, które mogą znacząco wpływać na jej biodostępność, metabolizm oraz skuteczność terapeutyczną. Leki takie jak cholestyramina, kolestypol, preparaty zawierające glin, żelazo i wapń, a także sewelamer i orlistat, hamują wchłanianie lewotyroksyny, co wymaga zachowania odpowiednich odstępów czasowych (np. 4-5 godzin przed cholestyraminą, 2 godziny przed preparatami mineralnymi) oraz monitorowania funkcji tarczycy. Inhibitory pompy protonowej mogą zmniejszać absorpcję leku poprzez podwyższenie pH żołądka, co również wymaga kontroli parametrów tarczycy i ewentualnej korekty dawki. Ponadto, leki wypierające lewotyroksynę z białek osocza (salicylany, dikumarol, furosemid w dawkach ≥250 mg, klofibrat) zwiększają stężenie wolnej frakcji fT4, co może nasilać działanie hormonu i ryzyko działań niepożądanych.
amiodaron, badania immunologiczne tarczycy, barbiturany, beta-adrenolityki, chlorochina, dikumarol, dziurawiec zwyczajny, estrogeny, fenytoina, frakcja wolnego hormonu, furosemid, glikokortykoidy, hormonalna terapia zastępcza, induktory enzymów wątrobowych, inhibitory kinazy tyrozynowej, inhibitory pompy protonowej, inhibitory proteazy, inhibitory proteazy HIV, interakcja biotyna-streptawidyna, karbamazepina, klirens wątrobowy, klofibrat, konwersja T4 do T3, leki przeciwcukrzycowe, leki przeciwzakrzepowe, leki wiążące kwasy żółciowe, leki zobojętniające, lewotyroksyna sodowa, nadczynność tarczycy, niedoczynność tarczycy, orlistat, pochodne kumaryny, produkty sojowe, propylotiouracyl, salicylany, sertralina, sewelamer, środki kontrastowe jodowe, sukralfat, suplementy mineralne, wole guzkowe

frakcja wolnego hormonu

Powiązane wpisy

Właściwości farmakokinetyczne – Eferox 175 mcg

Interakcje leku – Levothyroxine Accord 150 mcg