FOLFOX
FOLFOX to schemat chemioterapii szeroko stosowany w leczeniu onkologicznym, głównie w przypadku raka jelita grubego. Składa się z trzech leków: kwasu foliowego (leukoworyny), 5-fluorouracylu (5-FU) oraz oksaliplatyny. Nazwa FOLFOX jest akronimem utworzonym od pierwszych liter składników: FOL (kwas foliowy), F (fluorouracyl) i OX (oksaliplatyna).
Mechanizm działania FOLFOX opiera się na synergistycznym efekcie leków wchodzących w jego skład. Oksaliplatyna jest pochodną platyny, która tworzy wiązania krzyżowe w DNA, hamując jego replikację. 5-fluorouracyl to antymetabolit, który po przekształceniu w aktywne metabolity hamuje syntezę tymidylanu i zakłóca syntezę DNA oraz RNA. Kwas foliowy wzmacnia cytotoksyczne działanie 5-FU poprzez stabilizację kompleksu z syntazą tymidylanową.
W praktyce klinicznej FOLFOX jest stosowany w różnych modyfikacjach (FOLFOX-4, FOLFOX-6, mFOLFOX6), które różnią się dawkowaniem i czasem podawania leków. Protokół jest podawany cyklicznie, zazwyczaj co 2 tygodnie. Najczęstsze działania niepożądane obejmują neurotoksyczność (związaną głównie z oksaliplatyną), mielosupresję, biegunkę, nudności, wymioty oraz zapalenie błon śluzowych.
FOLFOX wykazuje wysoką skuteczność zarówno w leczeniu adjuwantowym (uzupełniającym po operacji), jak i w chorobie zaawansowanej. W raku jelita grubego schemat ten może być łączony z lekami biologicznymi takimi jak bewacyzumab czy cetuksymab, co w niektórych przypadkach zwiększa jego skuteczność. FOLFOX jest również stosowany w leczeniu innych nowotworów przewodu pokarmowego, w tym raka żołądka i trzustki.
Powiązane wpisy
- Leksykon substancji czynnych
Kapecytabina – Właściwości farmakodynamiczne
Kapecytabina jest prolekiem 5-fluorouracylu (5-FU), aktywowanym enzymatycznie, głównie przez fosforylazę tymidynową, obecna w tkankach nowotworowych i zdrowych, lecz w niższych stężeniach. Mechanizm działania polega na hamowaniu syntezy DNA poprzez blokadę metylacji kwasu deoksyurydylowego do tymidylowego oraz na zahamowaniu syntezy RNA i białek, co prowadzi do selektywnej cytotoksyczności wobec szybko dzielących się komórek nowotworowych. W badaniach klinicznych fazy III kapecytabina wykazała równoważną lub lepszą skuteczność w porównaniu do standardowego schematu 5-FU/leukoworyna w leczeniu uzupełniającym raka okrężnicy w stadium III, z dawkowaniem 1250 mg/m² pc. dwa razy na dobę przez 2 tygodnie w cyklach 3-tygodniowych. Schemat XELOX (kapecytabina 1000 mg/m² pc. dwa razy na dobę + oksaliplatyna 130 mg/m² pc. co 3 tygodnie) wykazał istotną poprawę czasu przeżycia bez choroby (HR=0,80; p=0,0045) i trend do poprawy całkowitego przeżycia w porównaniu do 5-FU/LV.
5-fluorouracyl, badanie randomizowane kontrolowane, bewacyzumab, całkowity czas przeżycia, cisplatyna, cytotoksyczność, czas przeżycia bez choroby, docetaksel, działanie przeciwnowotworowe, epirubicyna, fluoropirymidyna, FOLFOX, fosforylaza tymidynowa, kwas deoksyrybonukleinowy, leczenie uzupełniające, leukoworyna, mediana przeżycia, oksaliplatyna, progresja choroby, rak jelita grubego, rak jelita grubego z przerzutami, rak okrężnicy, schemat Mayo, XELOX, zaawansowany rak piersi, zaawansowany rak żołądka, zespół ręka-stopa - Leksykon chorób i schorzeń
Rak pęcherzyka żółciowego – Leczenie
Rak pęcherzyka żółciowego, choć rzadki, stanowi niemal połowę nowotworów dróg żółciowych. Podstawową i jedyną potencjalnie leczącą metodą jest chirurgia, obejmująca cholecystektomię prostą (we wczesnym stadium, gdy nowotwór ograniczony jest do błony śluzowej) oraz cholecystektomię rozszerzoną z resekcją części wątroby i węzłów chłonnych w bardziej zaawansowanych przypadkach. Wczesne wykrycie (stadium T1) wiąże się z 5-letnim przeżyciem bliskim 100%. W przypadku zaawansowanych, nieoperacyjnych nowotworów stosuje się chemioterapię paliatywną, najczęściej gemcytabinę w połączeniu z cisplatyną, co jest standardem potwierdzonym badaniem ABC-02. Nowością jest dodanie durwalumabu (inhibitor PD-L1) do schematu gemcytabina/cisplatyna, które w badaniu TOPAZ-1 wykazało poprawę całkowitego przeżycia. Chemioterapia adjuwantowa (np. kapecytabina przez 6 miesięcy) jest zalecana po operacji w celu zmniejszenia ryzyka nawrotu. Radioterapia, często w połączeniu z chemioterapią, stosowana jest w leczeniu resztkowym lub nieoperacyjnym, a nowoczesne techniki, takie jak terapia protonowa, pozwalają na precyzyjne napromienianie z minimalizacją uszkodzeń tkanek zdrowych.
5-fluorouracyl, ablacja, blokada splotu trzewnego, chemioterapia, chemoradioterapia, cisplatyna, FOLFOX, gemcytabina, immunoterapia, inhibitor BRAF, inhibitor FGFR2, inhibitor IDH1, kapecytabina, leczenie chirurgiczne, leczenie paliatywne, nowotwór dróg żółciowych, oksaliplatyna, przerzut, radioterapia, rak pęcherzyka żółciowego, resekcja dróg żółciowych, sekwencjonowanie następnej generacji, sekwencjonowanie RNA, terapia adjuwantowa, terapia celowana, terapia neoadjuwantowa, terapia paliatywna, terapia protonowa, zespół multidyscyplinarny