fluoropirymidyna
Fluoropirymidyny to grupa leków przeciwnowotworowych, będących pochodnymi pirymidyny z podstawnikiem fluorowym. Do najważniejszych przedstawicieli tej grupy należą 5-fluorouracyl (5-FU), kapecytabina, tegafur oraz floksurydyna. Mechanizm działania fluoropirymidyn polega głównie na hamowaniu syntazy tymidylanowej, kluczowego enzymu w biosyntezie DNA, co prowadzi do zaburzenia replikacji DNA i śmierci komórki.
5-fluorouracyl, jako prototypowa fluoropirymidyna, jest szeroko stosowany w leczeniu nowotworów przewodu pokarmowego (zwłaszcza raka jelita grubego), raka piersi oraz nowotworów głowy i szyi. Kapecytabina to doustny prolek, który ulega przekształceniu do 5-FU w tkankach nowotworowych, co zwiększa selektywność działania i zmniejsza toksyczność ogólnoustrojową.
Fluoropirymidyny często stosuje się w schematach wielolekowych, takich jak FOLFOX (5-FU, oksaliplatyna, leukoworyna) czy FOLFIRI (5-FU, irynotekan, leukoworyna). Najczęstsze działania niepożądane związane ze stosowaniem fluoropirymidyn obejmują mielosupresję, zapalenie błon śluzowych, biegunkę, zespół ręka-stopa oraz kardiotoksyczność. Istotnym aspektem farmakogenetycznym jest polimorfizm genu DPD (dehydrogenaza dihydropirymidynowa), którego niedobór może prowadzić do nasilonych, zagrażających życiu toksyczności.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Interakcje leku – Verrumal (100 mg + 5 mg)/g
Preparat Verrumal w postaci płynu na skórę zawiera kwas salicylowy (100 mg/g) oraz fluorouracyl (5 mg/g), które mogą ulegać interakcjom farmakologicznym mimo miejscowego stosowania, ze względu na możliwe wchłanianie do krwiobiegu. Szczególnie istotne są interakcje fluorouracylu z lekami wpływającymi na aktywność dehydrogenazy dihydropirymidyny, np. analogami nukleozydów (brywudyna, sorywudyna), które mogą prowadzić do znacznego wzrostu stężenia fluorouracylu i nasilonej toksyczności – zaleca się zachowanie co najmniej 4-tygodniowej przerwy między terapiami. Ponadto fluorouracyl może zwiększać stężenie fenytoiny w osoczu, co wymaga monitorowania i ewentualnej korekty dawki. Kwas salicylowy może natomiast wypierać metotreksat z połączeń z białkami osocza, zwiększając jego stężenie i ryzyko działań niepożądanych, a także nasilać działanie hipoglikemizujące pochodnych sulfonylomocznika, co wymaga monitorowania glikemii.
analog nukleozydu, brywudyna, dehydrogenaza dihydropirymidyny, dimetylosulfotlenek, działanie hepatotoksyczne, działanie hipoglikemizujące, fluoropirymidyna, fluorouracyl, hipoglikemia, kwas salicylowy, lek przeciwcukrzycowy, metotreksat, morfologia krwi, pochodna sulfonylomocznika, przepuszczalność skóry, stan zapalny, stężenie glukozy, toksyczność fluorouracylu, zaburzenie czynności wątroby, zatrucie fenytoiną - Leksykon substancji czynnych
Kapecytabina – Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie
Badania przedkliniczne kapecytabiny wykazały charakterystyczną dla fluoropirymidyn toksyczność obejmującą układ pokarmowy, limfatyczny i krwiotwórczy, obserwowaną u małp Cynomolgus i myszy po wielokrotnym podaniu doustnym. Objawy te, w tym zmiany zwyrodnieniowe i zanikowe skóry, były odwracalne po zaprzestaniu terapii. W zakresie bezpieczeństwa sercowo-naczyniowego, dożylne podanie dawki 100 mg/kg u małp wywołało wydłużenie odstępów PR i QT, natomiast podanie doustne w dawce 1379 mg/m²/dobę nie skutkowało takimi zaburzeniami. Dwuletnie badania na myszach nie wykazały działania rakotwórczego kapecytabiny, co jest istotne dla oceny długoterminowego bezpieczeństwa leku.
5-fluorouracyl, analog nukleozydowy, atrofia narządów, działanie karcynogenne, działanie klastogenne, działanie mutagenne, działanie teratogenne, embriotoksyczność, fluoropirymidyna, kapecytabina, komórki ssaków, limfocyt ludzki, obumarcie płodu, ośrodkowy układ nerwowy, potencjał genotoksyczny, potencjał rakotwórczy, resorpcja płodu, szpik kostny, test Amesa, test mikrojądrowy, toksyczność dermatologiczna, toksyczność po podaniu wielokrotnym, toksyczność sercowo-naczyniowa, układ krwiotwórczy, wpływ na płodność, wydłużenie odstępu QT - Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Oxaliplatin Kalceks 5 mg/ml
Oxaliplatin Kalceks, dostępny jako koncentrat 5 mg/ml do sporządzania roztworu do infuzji, jest stosowany wyłącznie u dorosłych pacjentów w leczeniu raka jelita grubego, zarówno w terapii uzupełniającej, jak i w przypadku choroby z przerzutami. Standardowa dawka wynosi 85 mg/m² powierzchni ciała, podawana dożylnie co 2 tygodnie. W terapii uzupełniającej leczenie trwa 12 cykli (6 miesięcy), natomiast w przypadku choroby przerzutowej kontynuuje się je do progresji choroby lub wystąpienia nieakceptowalnej toksyczności. Lek podaje się po rozcieńczeniu w 250-500 ml roztworu glukozy 5% (50 mg/ml), uzyskując stężenie końcowe 0,2-0,7 mg/ml, w infuzji trwającej od 2 do 6 godzin, zawsze przed podaniem fluoropirymidyn, np. 5-fluorouracylu. W przypadku wynaczynienia infuzję należy natychmiast przerwać i wdrożyć odpowiednie postępowanie.
5-fluorouracyl, bolus dożylny, choroba z przerzutami, ciągła infuzja dożylna, cytotoksyczność, fluoropirymidyna, guzy lite, infuzja dożylna, leczenie skojarzone, leczenie uzupełniające, monoterapia, niewydolność nerek, oksaliplatyna, powierzchnia ciała, progresja choroby, rak jelita grubego, rak jelita grubego z przerzutami, terapia skojarzona, terapia uzupełniająca, toksyczność leku, wkłucie centralne, wynaczynienie, zaburzenia dróg żółciowych, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie czynności wątroby - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Calciumfolinat-Ebewe 15 mg
Folinian wapnia (calcii folinas), aktywny składnik leku Calciumfolinat-Ebewe, jest solą wapniową kwasu 5-formylo-4-hydroksyfoliowego i pełni rolę kluczowego koenzymu w syntezie kwasów nukleinowych, co jest istotne w terapii przeciwnowotworowej. Jego główne zastosowanie polega na zmniejszeniu toksyczności i neutralizacji antagonistów kwasu foliowego, takich jak metotreksat, poprzez konkurencję o transport błonowy, zabezpieczenie komórek przez wysycenie puli zredukowanego folinianu oraz dostarczanie zredukowanego H-4 folinianu, co przełamuje blokadę enzymatyczną wywołaną przez te antymetabolity. Lek jest dostępny w kapsułkach zawierających 15 mg kwasu folinowego, co odpowiada 19,06 mg pięciowodnego folinianu wapnia, umożliwiając precyzyjne dawkowanie.
5-fluorouracyl, antagonista kwasu foliowego, biosynteza pirymidyny, działanie cytotoksyczne, fluoropirymidyna, folinian wapnia, kwas 5-formylo-4-hydroksyfoliowy, kwas folinowy, metotreksat, niedobór kwasu foliowego, niedokrwistość megaloblastyczna, syntetaza tymidynowa, synteza kwasów nukleinowych, terapia cytotoksyczna, transport błonowy, zaburzenie wchłaniania, zredukowany folinian, żywienie parenteralne, żywienie pozajelitowe - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Capecitabine Glenmark 150 mg
Przedkliniczne badania bezpieczeństwa kapecytabiny wykazały typowe dla fluoropirymidyn objawy toksyczne, głównie dotyczące układu pokarmowego, limfatycznego i krwiotwórczego, które były odwracalne po zakończeniu terapii. Nie zaobserwowano toksyczności wątroby ani ośrodkowego układu nerwowego. W badaniach na małpach Cynomolgus stwierdzono zmiany w układzie sercowo-naczyniowym (wydłużenie odstępów PR i QT) jedynie po dożylnym podaniu dawki 100 mg/kg, natomiast doustne podawanie nawet w dawce 1379 mg/m²/dobę nie wywołało takich efektów. Dwuletnie badania na myszach nie wykazały działania rakotwórczego kapecytabiny, co potwierdza jej bezpieczeństwo w długoterminowym stosowaniu.
atrofia narządów płciowych, działanie embriotoksyczne, działanie genotoksyczne, działanie klastogenne, działanie mutagenne, działanie rakotwórcze, działanie teratogenne, fluoropirymidyna, kapecytabina, obumieranie płodu, ośrodkowy układ nerwowy, resorpcja płodu, szpik kostny, test Amesa, test mikrojądrowy, toksyczność po podaniu wielokrotnym, toksyczność skórna, układ krwiotwórczy, układ limfatyczny, układ pokarmowy, układ sercowo-naczyniowy, wydłużenie odstępu PR, wydłużenie odstępu QT - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Capecitabine LEK-AM 500 mg
Przedkliniczne badania bezpieczeństwa kapecytabiny wykazały charakterystyczną toksyczność dla fluoropirymidyn, obejmującą układ pokarmowy, limfatyczny i krwiotwórczy, z odwracalnymi zmianami po zaprzestaniu leczenia. Zaobserwowano również toksyczność skórną, natomiast brak było objawów uszkodzenia wątroby i ośrodkowego układu nerwowego. W zakresie układu sercowo-naczyniowego, dożylne podanie dawki 100 mg/kg u małp Cynomolgus powodowało wydłużenie odcinków PR i QT, co nie występowało przy doustnym podaniu 1379 mg/m²/dobę. Dwuletnie badania na modelu mysim nie wykazały działania rakotwórczego kapecytabiny, co potwierdza bezpieczeństwo długoterminowe. Wpływ na płodność ujawnił odwracalne zaburzenia u samic i samców myszy, w tym atrofię narządów płciowych u samców po 13 tygodniach terapii.
5-fluorouracyl, analog nukleozydowy, atrofia narządów, działanie klastogenne, działanie rakotwórcze, działanie teratogenne, embriotoksyczność, fluoropirymidyna, kapecytabina, poronienie, potencjał mutagenny, resorpcja płodów, śmierć płodu, szpik kostny, test Amesa, test mikrojądrowy, toksyczność sercowo-naczyniowa, toksyczność skórna, układ krwiotwórczy, układ limfatyczny, układ pokarmowy, uszkodzenie chromosomalne, wady wrodzone, zaburzenia płodności, zmiany zwyrodnieniowe - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Fluorouracil Accord
Fluorouracil Accord (50 mg/ml) jest lekiem przeciwmetabolicznym o wąskim indeksie terapeutycznym, stosowanym wyłącznie pod ścisłym nadzorem specjalisty onkologa, z koniecznością monitorowania parametrów hematologicznych, biochemicznych i klinicznych. Najczęstszą toksycznością jest mielosupresja, manifestująca się leukopenią, granulocytopenią, trombocytopenią, z najniższą liczbą WBC między 7. a 14. dniem terapii; dopuszczalne wartości to >3500/mm³ dla WBC i >100 000/mm³ dla płytek. W przypadku spadku WBC poniżej 2000/mm³ z granulocytopenią wskazane jest leczenie w izolacji szpitalnej. Należy przerwać terapię przy pierwszych objawach toksyczności przewodu pokarmowego (owrzodzenia, zapalenie jamy ustnej, biegunka, krwawienia). Szczególną ostrożność wymaga się u pacjentów z wcześniejszą radioterapią, zaburzeniami czynności nerek i wątroby, a także u osób starszych i osłabionych. Ryzyko kardiotoksyczności (zawał, arytmie, zapalenie mięśnia sercowego, zespół takotsubo) jest wyższe przy ciągłej infuzji i u pacjentów z chorobą niedokrwienną serca w wywiadzie.
choroba niedokrwienna serca, dehydrogenaza dihydropirymidynowa, dławica piersiowa, encefalopatia hiperamonemiczna, fluoropirymidyna, gen DPYD, granulocytopenia, hiperurykemia, immunosupresja, kardiomiopatia stresowa, kardiotoksyczność, krwinki białe, kwasica mleczanowa, leukoencefalopatia, leukopenia, mielosupresja, nadwrażliwość na światło, neurotoksyczność, neutropenia, niedobór DPD, owrzodzenie jamy ustnej, pancytopenia, toksyczność przewodu pokarmowego, trombocytopenia, wstrząs kardiogenny, zapalenie jamy ustnej, zapalenie mięśnia sercowego, zawał mięśnia sercowego, zespół erytrodyzestezji dłoniowo-podeszwowej, zespół ręka-stopa, zespół rozpadu guza, zespół takotsubo, zespół tylnej odwracalnej encefalopatii - Leksykon leków
Interakcje leku – Hydroxyurea medac 500 mg
Hydroksykarbamid (Hydroxycarbamidum) stosowany w dawce 500 mg (preparat HYDROXYUREA medac) wykazuje liczne interakcje farmakodynamiczne, szczególnie z lekami przeciwnowotworowymi, inhibitorami odwrotnej transkryptazy nukleotydowej oraz podczas radioterapii. Współstosowanie z innymi cytostatykami, takimi jak arabinozyd cytozyny (ara-C) i fluoropirymidyny, prowadzi do nasilenia działania cytotoksycznego. U pacjentów poddawanych radioterapii obserwuje się zwiększone ryzyko rumienia popromiennego oraz nasilonej mielosupresji. Hydroksykarbamid może również zwiększać aktywność antyretrowirusową inhibitorów odwrotnej transkryptazy nukleotydowej (didanozyna, stawudyna), ale jednocześnie nasilać ich działania niepożądane, takie jak hepatotoksyczność, zapalenie trzustki i neuropatia obwodowa. W badaniu ACTG 5025 odnotowano medianę spadku liczby limfocytów CD4 o około 100/mm³ u pacjentów leczonych hydroksykarbamidem w skojarzeniu z dydanozyną, stawudyną i indynawirem.
arabinozyd cytozyny, didanozyna, działania niepożądane układu pokarmowego, działanie cytotoksyczne, działanie niepożądane, fluoropirymidyna, hepatotoksyczność, hydroksykarbamid, indynawir, komórki CD4, lek antyretrowirusowy, lek przeciwnowotworowy, lek przeciwretrowirusowy, mielosupresja, neuropatia obwodowa, parametry biochemiczne krwi, parametry morfologiczne krwi, podrażnienie błony śluzowej żołądka, radioterapia, replikacja HIV, rumień popromienny, stawudyna, supresja szpiku kostnego, szczepionka żywa, uszkodzenie nerwów obwodowych, zahamowanie szpiku kostnego, zapalenie błony śluzowej, zapalenie trzustki - Leksykon leków
Interakcje leku – Capecitabinum Glenmark 150 mg
Kapecytabina, fluoropirymidyna stosowana w terapii onkologicznej, wykazuje liczne interakcje lekowe o istotnym znaczeniu klinicznym. Szczególnie niebezpieczna jest interakcja z brywudyną, która hamuje dehydrogenazę pirymidynową, prowadząc do znacznego wzrostu toksyczności kapecytabiny i ryzyka zgonu; dlatego jednoczesne stosowanie jest przeciwwskazane, a przerwy między terapiami powinny wynosić odpowiednio 4 tygodnie po brywudynie i 24 godziny po kapecytabinie. Kapecytabina wpływa na metabolizm pochodnych kumaryny (np. warfaryny), zwiększając AUC S-warfaryny o 57% i INR o 91%, co wymaga regularnego monitorowania parametrów krzepnięcia i dostosowania dawki antykoagulantu. Ponadto, konieczne jest monitorowanie stężenia fenytoiny ze względu na ryzyko jej toksyczności oraz redukcja dawki kapecytabiny do 2000 mg/m²/dobę podczas jednoczesnego podawania z kwasem folinowym, interferonem alfa-2a lub radioterapią, aby ograniczyć nasilenie działań niepożądanych.
5-fluorouracyl, allopurynol, bewacyzumab, biegunka, brywudyna, cytochrom P-450, czas protrombinowy, dehydrogenaza pirymidynowa, działanie niepożądane, fenoprokumon, fenytoina, fluoropirymidyna, hepatotoksyczność, INR, interakcja farmakokinetyczna, interakcja lekowa, interferon alfa, izoenzym 2C9 cytochromu P450, kapecytabina, kwas folinowy, kwas foliowy, lek zobojętniający, maksymalna tolerowana dawka, nudność, odwodnienie, oksaliplatyna, pochodna kumaryny, radioterapia, S-warfaryna, toksyczność żołądkowo-jelitowa, warfaryna, wodorotlenek glinu, wodorotlenek magnezu, zaburzenie krzepnięcia, zatrucie fenytoiną - Leksykon substancji czynnych
Kwas folinowy – Właściwości farmakodynamiczne
Kwas folinowy, występujący w postaci folinianu wapnia, jest aktywnym metabolitem kwasu foliowego i kluczowym koenzymem w biosyntezie kwasów nukleinowych, szczególnie podczas terapii cytotoksycznej. Jego mechanizm działania opiera się na dostarczaniu zredukowanego tetrahydrofolianu (H4 folianu), co pozwala na ominięcie blokad metabolicznych wywołanych przez antagonistów kwasu foliowego, takich jak metotreksat. Folinian wapnia konkuruje z antagonistami o ten sam przenośnik błonowy, co stymuluje wypływ antagonistów z komórki oraz chroni komórki przez wysycenie puli zredukowanego folianu. Ponadto, kwas folinowy wzmacnia cytotoksyczność 5-fluorouracylu (5-FU) poprzez stabilizację kompleksu 5-FU-syntaza tymidynowa, co zwiększa hamowanie syntazy tymidynowej i efektywność przeciwnowotworową 5-FU.
5-fluorouracyl, antagonista kwasu foliowego, biosynteza kwasów nukleinowych, biosynteza pirymidyn, działanie przeciwnowotworowe, fluoropirymidyna, folinian wapnia, koenzym kwasu foliowego, kwas 5-formylo-tetrahydrofoliowy, kwas folinowy, kwas nukleinowy, leczenie cytotoksyczne, metotreksat, niedobór folianów, niedokrwistość megaloblastyczna, odtrutka przeciwnowotworowa, przenośnik błonowy, syntaza tymidynowa, terapia przeciwnowotworowa, tetrahydrofolian, zaburzenie wchłaniania, żywienie pozajelitowe - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Capecitabinum Glenmark 150 mg
Przedkliniczne badania bezpieczeństwa kapecytabiny wykazały, że doustne podawanie leku u małp Cynomolgus i myszy powoduje odwracalne objawy toksyczności charakterystyczne dla fluoropirymidyn, obejmujące układ pokarmowy, limfatyczny oraz krwiotwórczy. Zaobserwowano również odwracalne zmiany zwyrodnieniowe i zanikowe skóry, bez toksyczności wątroby i ośrodkowego układu nerwowego. W badaniach kardiotoksyczności u małp, dożylne podanie dawki 100 mg/kg skutkowało wydłużeniem odstępów PR i QT w EKG, natomiast doustne podawanie w dawce 1379 mg/m²/dobę nie wywołało takich efektów, co ma istotne znaczenie kliniczne. Dwuletnie badania na myszach nie wykazały działania rakotwórczego kapecytabiny, a wpływ na płodność u myszy był odwracalny – samice wykazywały zaburzenia płodności, a samce atrofie narządów płciowych, które ustępowały po przerwaniu terapii.
analog nukleozydowy, atrofia narządów, działanie klastogenne, działanie rakotwórcze, embriotoksyczność, fluoropirymidyna, genotoksyczność, hematopoeza, hepatotoksyczność, kapecytabina, kardiotoksyczność, mutagenność, obumarcie płodu, ośrodkowy układ nerwowy, resorpcja płodu, szpik kostny, teratogenność, test Amesa, test mikrojądrowy, tkanka limfoidalna, toksyczność leku, toksyczność skórna, układ krwiotwórczy, układ limfatyczny, układ pokarmowy, układ sercowo-naczyniowy, uszkodzenie chromosomu, zapis EKG - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Capecitabine Glenmark 500 mg
Przedkliniczne badania toksykologiczne kapecytabiny wykazały charakterystyczne dla fluoropirymidyn objawy toksyczności układu pokarmowego, limfatycznego i krwiotwórczego u małp Cynomolgus oraz myszy po wielokrotnym podaniu doustnym, które były odwracalne po zaprzestaniu leczenia. Zaobserwowano również toksyczność skórną o charakterze zwyrodnieniowym i zanikowym, bez zmian toksycznych w wątrobie i ośrodkowym układzie nerwowym. W badaniach sercowo-naczyniowych u małp toksyczność objawiająca się wydłużeniem odstępów PR i QT wystąpiła jedynie po dożylnym podaniu dawki 100 mg/kg, natomiast nie zaobserwowano jej po podawaniu doustnym w dawce 1379 mg/m²/dobę. Dwuletnie badania rakotwórczości na myszach nie wykazały działania karcynogennego kapecytabiny.
analog nukleozydowy, atrofia narządów, badanie mutagenności, badanie toksykologiczne, dawka leku, działanie karcynogenne, działanie klastogenne, działanie teratogenne, embriotoksyczność, fluoropirymidyna, kapecytabina, obumarcie płodu, ośrodkowy układ nerwowy, resorpcja płodu, szpik kostny, test Amesa, test mikrojądrowy, test mutacji genowej, toksyczność sercowo-naczyniowa, układ krwiotwórczy, uszkodzenie chromosomalne, wydłużenie odstępu QT, zaburzenie płodności, zmiany zwyrodnieniowe - Leksykon leków
Interakcje leku – Fluorouracil medac 50 mg/ml (500 mg/10 ml)
Fluorouracil medac wykazuje liczne interakcje farmakologiczne, które mogą znacząco wpływać na jego skuteczność przeciwnowotworową oraz profil toksyczności. Szczególnie krytyczne jest unikanie jednoczesnego stosowania z brywudyną ze względu na hamowanie dehydrogenazy pirymidynowej i ryzyko zgonu; zalecany odstęp to minimum 4 tygodnie. Kwas folinowy zwiększa zarówno efektywność, jak i toksyczność 5-fluorouracylu, zwłaszcza przy dawce 600 mg/m² (dożylnie, bolus, raz w tygodniu), co może prowadzić do ciężkiej, zagrażającej życiu biegunki. Współistniejące leczenie fenytoiną wymaga monitorowania stężenia leku z uwagi na ryzyko toksyczności. Ponadto, cymetydyna, metronidazol i interferon mogą podnosić stężenie fluorouracylu w osoczu, nasilając jego toksyczność, a warfaryna w połączeniu z fluorouracylem może wydłużać czas protrombinowy i INR, zwiększając ryzyko krwawień.
agranulocytoza, aminotransferaza, brywudyna, cisplatyna, cyklofosfamid, cymetydyna, czas protrombinowy, dehydrogenaza pirymidynowa, działanie immunosupresyjne, efekt neurotoksyczny, fenytoina, fluoropirymidyna, fluorouracyl, fosfataza alkaliczna, hepatotoksyczność, INR, interferon, kardiotoksyczność antracyklin, klozapina, kwas folinowy, lek cytostatyczny, leukoworyna, lewamizol, metotreksat, metronidazol, międzynarodowy wskaźnik znormalizowany, radioterapia, stężenie bilirubiny, szczepionka zawierająca żywe drobnoustroje, tamoksyfen, tiazydowy lek moczopędny, uszkodzenie błony śluzowej, warfaryna, winorelbina, zapalenie błony śluzowej, zawał mózgu, zdarzenie zakrzepowo-zatorowe - Leksykon substancji czynnych
Kapecytabina – Właściwości farmakodynamiczne
Kapecytabina jest prolekiem 5-fluorouracylu (5-FU), aktywowanym enzymatycznie, głównie przez fosforylazę tymidynową, obecna w tkankach nowotworowych i zdrowych, lecz w niższych stężeniach. Mechanizm działania polega na hamowaniu syntezy DNA poprzez blokadę metylacji kwasu deoksyurydylowego do tymidylowego oraz na zahamowaniu syntezy RNA i białek, co prowadzi do selektywnej cytotoksyczności wobec szybko dzielących się komórek nowotworowych. W badaniach klinicznych fazy III kapecytabina wykazała równoważną lub lepszą skuteczność w porównaniu do standardowego schematu 5-FU/leukoworyna w leczeniu uzupełniającym raka okrężnicy w stadium III, z dawkowaniem 1250 mg/m² pc. dwa razy na dobę przez 2 tygodnie w cyklach 3-tygodniowych. Schemat XELOX (kapecytabina 1000 mg/m² pc. dwa razy na dobę + oksaliplatyna 130 mg/m² pc. co 3 tygodnie) wykazał istotną poprawę czasu przeżycia bez choroby (HR=0,80; p=0,0045) i trend do poprawy całkowitego przeżycia w porównaniu do 5-FU/LV.
5-fluorouracyl, badanie randomizowane kontrolowane, bewacyzumab, całkowity czas przeżycia, cisplatyna, cytotoksyczność, czas przeżycia bez choroby, docetaksel, działanie przeciwnowotworowe, epirubicyna, fluoropirymidyna, FOLFOX, fosforylaza tymidynowa, kwas deoksyrybonukleinowy, leczenie uzupełniające, leukoworyna, mediana przeżycia, oksaliplatyna, progresja choroby, rak jelita grubego, rak jelita grubego z przerzutami, rak okrężnicy, schemat Mayo, XELOX, zaawansowany rak piersi, zaawansowany rak żołądka, zespół ręka-stopa - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Capecitabinum Glenmark 500 mg
Przedkliniczne badania kapecytabiny wykazały charakterystyczną toksyczność po wielokrotnym podaniu u małp Cynomolgus i myszy, obejmującą układ pokarmowy, limfatyczny i krwiotwórczy, z odwracalnym charakterem zmian. Zaobserwowano również toksyczność skórną, natomiast nie stwierdzono uszkodzeń ośrodkowego układu nerwowego ani wątroby. W zakresie układu sercowo-naczyniowego, dożylne podanie dawki 100 mg/kg u małp powodowało wydłużenie odstępów PR i QT w EKG, co nie występowało przy podawaniu doustnym w dawce 1379 mg/m²/dobę. Dwuletnie badania rakotwórczości na myszach nie wykazały działania karcynogennego kapecytabiny, co potwierdza bezpieczeństwo długoterminowe leku.
5-fluorouracyl, analog nukleozydowy, badanie rakotwórczości, badanie toksykologiczne, działanie karcynogenne, działanie klastogenne, działanie mutagenne, działanie teratogenne, elektrokardiogram, embriotoksyczność, fluoropirymidyna, kapecytabina, ośrodkowy układ nerwowy, resorpcja płodu, szpik kostny, test Amesa, test mikrojądrowy, toksyczność sercowo-naczyniowa, toksyczność skórna, układ krwiotwórczy, układ limfatyczny, układ pokarmowy, układ sercowo-naczyniowy - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Capecitabine Glenmark
Kapecytabina, fluoropirymidyna stosowana w terapii onkologicznej, wiąże się z ryzykiem licznych działań niepożądanych, które wymagają ścisłego monitorowania i odpowiedniej modyfikacji dawkowania. Do najczęstszych należą biegunka (klasyfikowana wg NCIC CTC: stopień 2 – 4-6 wypróżnień/dobę, stopień 3 – 7-9 wypróżnień/dobę, stopień 4 – ≥10 wypróżnień/dobę), zespół ręka-stopa (od drętwienia i rumienia do owrzodzeń i silnego bólu), zapalenie jamy ustnej oraz objawy gastroenterologiczne. W przypadku odwodnienia stopnia ≥2 konieczne jest natychmiastowe przerwanie leczenia i korekta płynów, aby zapobiec ostrej niewydolności nerek. Szczególną ostrożność należy zachować u pacjentów z chorobami serca, zaburzeniami elektrolitowymi, cukrzycą oraz zaburzeniami czynności nerek (klirens kreatyniny 30-50 ml/min). Współistniejące leczenie doustnymi antykoagulantami z grupy kumaryny wymaga ścisłego monitorowania INR ze względu na ryzyko interakcji farmakokinetycznych.
astenia, biegunka, brywudyna, częstoskurcz komorowy, dehydrogenaza pirymidynowa, dławica piersiowa, erytrodyzestezja dłoniowo-podeszwowa, fluoropirymidyna, hiperkalcemia, interakcja lekowa, jadłowstręt, kapecytabina, kardiomiopatia, kardiotoksyczność, migotanie komór, neuropatia obwodowa, neurotoksyczność, neutropenia, niedobór dehydrogenazy pirymidynowej, niedobór DPD, niewydolność mięśnia sercowego, odwodnienie, ostra niewydolność nerek, przerzuty do OUN, toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka, warfaryna, wstrząs kardiogenny, zaburzenia czynności nerek, zaburzenia czynności wątroby, zaburzenia rytmu serca, zapalenie jamy ustnej, zapalenie rogówki, zespół ręka-stopa, zespół Stevensa-Johnsona - Leksykon leków
Przeciwwskazania – Capecitabine Glenmark 150 mg
Capecitabine Glenmark, dostępny w dawkach 150 mg i 500 mg w postaci tabletek powlekanych, jest fluoropirymidyną stosowaną w terapii przeciwnowotworowej. Bezwzględnymi przeciwwskazaniami do jego stosowania są: nadwrażliwość na kapecytabinę, fluorouracyl lub substancje pomocnicze (w tym laktozę bezwodną: 7,640 mg w tabletce 150 mg i 25,470 mg w tabletce 500 mg), całkowity niedobór dehydrogenazy dihydropirymidynowej (DPD), ciąża i karmienie piersią, ciężka leukopenia, neutropenia, trombocytopenia, ciężkie zaburzenia czynności wątroby oraz nerek (klirens kreatyniny <30 ml/min). Szczególną uwagę należy zwrócić na przeciwwskazanie do jednoczesnego lub niedawnego stosowania brywudyny ze względu na ryzyko śmiertelnej toksyczności wynikającej z hamowania metabolizmu fluoropirymidyn. Przed rozpoczęciem terapii konieczna jest pełna ocena morfologii krwi oraz funkcji wątroby i nerek.
brywudyna, częściowy niedobór DPD, dehydrogenaza dihydropirymidynowa, działanie toksyczne, fluoropirymidyna, inhibitory CYP2C9, kapecytabina, klirens kreatyniny, laktoza bezwodna, lek przeciwnowotworowy, leukopenia, morfologia krwi, nadwrażliwość na fluorouracyl, nadwrażliwość na lek, neutropenia, niedobór DPD, niedobór laktazy, nietolerancja galaktozy, reakcja krzyżowa, tabletka 150 mg, tabletka 500 mg, tabletka powlekana, teratogenność, trombocytopenia, warfaryna, wyniszczenie nowotworowe, zaburzenia czynności nerek, zaburzenia czynności wątroby, zespół złego wchłaniania glukozy-galaktozy - Leksykon chorób i schorzeń
Rak przełyku – Leczenie
Leczenie raka przełyku wymaga indywidualizacji terapii w oparciu o typ histologiczny (rak płaskonabłonkowy lub gruczolakorak), stopień zaawansowania, lokalizację guza oraz stan ogólny pacjenta. Wczesne stadia (T1a) mogą być leczone endoskopowo (EMR, ESD, PDT, RFA, krioterapia), natomiast w bardziej zaawansowanych przypadkach podstawą jest ezofagektomia, często uzupełniana neoadjuwantową chemioterapią lub chemioradioterapią. Chemioterapia opiera się na fluoropirymidynach (fluorouracyl, kapecytabina), pochodnych platyny (cisplatyna, oksaliplatyna), taksanach i irynotekanie, z preferencją oksaliplatyny ze względu na lepszą tolerancję. Radioterapia, najczęściej EBRT w dawce 41,4 Gy/23 frakcje, stosowana jest samodzielnie, jako uzupełnienie leczenia chirurgicznego lub paliatywnie. Chemioterapia i radioterapia łączone są w schematy neoadjuwantowe lub definitywne, szczególnie w raku płaskonabłonkowym szyjnym, co potwierdzają badania takie jak CROSS i RTOG 85-01.
ablacja falami radiowymi, brachyterapia, chemioradioterapia, chemioterapia neoadjuwantowa, dysfagia, endoskopowa dysekcja podśluzówkowa, endoskopowa resekcja śluzówki, ezofagektomia, fluoropirymidyna, gruczolakorak, inhibitor punktów kontrolnych, krioterapia, minimalnie inwazyjna ezofagektomia, niwolumab, pembrolizumab, pochodne platyny, przezskórna endoskopowa gastrostomia, rak płaskonabłonkowy, remisja, taksan, terapia fotodynamiczna, terapia protonowa, trastuzumab, wielodyscyplinarny zespół specjalistów, zapalenie przełyku, zewnętrzna radioterapia wiązką - Leksykon leków
Interakcje leku – Capecitabine Glenmark 150 mg
Kapecytabina wykazuje istotne interakcje farmakologiczne, szczególnie z brywudyną, lekami przeciwzakrzepowymi z grupy kumaryny (np. warfaryną), fenytoiną, kwasem folinowym oraz interferonem alfa-2a. Brywudyna hamuje dehydrogenazę pirymidynową, co znacząco zwiększa toksyczność kapecytabiny i jest przeciwwskazaniem do jednoczesnego stosowania; zaleca się zachowanie co najmniej 4-tygodniowego odstępu po terapii brywudyną przed rozpoczęciem kapecytabiny. Współpodawanie z warfaryną zwiększa AUC S-warfaryny o 57% i INR o 91%, co wymaga regularnego monitorowania parametrów krzepnięcia i dostosowania dawki antykoagulantu. Fenytoina, metabolizowana przez CYP2C9, może osiągać toksyczne stężenia podczas terapii kapecytabiną, dlatego konieczne jest monitorowanie jej poziomu w surowicy. Kwas folinowy nasila toksyczność kapecytabiny, obniżając maksymalną tolerowaną dawkę (MTD) z 3000 mg/m² do 2000 mg/m² na dobę. Interferon alfa-2a również zmniejsza MTD kapecytabiny do 2000 mg/m² na dobę.
allopurynol, bewacyzumab, brywudyna, czas protrombinowy, dehydrogenaza pirymidynowa, fenytoina, fluoropirymidyna, interferon alfa, izoenzym 2C9 cytochromu P-450, kapecytabina, kwas folinowy, kwas foliowy, lek przeciwzakrzepowy z grupy kumaryny, maksymalna tolerowana dawka, oksaliplatyna, parametry krzepnięcia krwi, radioterapia, stężenie fenytoiny w surowicy, warfaryna, wodorotlenek glinu, wodorotlenek magnezu, zaburzenie krzepnięcia, zapalenie błony śluzowej - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Capecitabine Glenmark
Terapia kapecytabiną (Capecitabine Glenmark) wymaga ścisłego monitorowania ze względu na potencjalne działania niepożądane, które są w większości odwracalne, ale mogą wymagać modyfikacji dawkowania lub czasowego wstrzymania leczenia. Kluczowe działania niepożądane obejmują biegunki (stopień 2: 4-6 wypróżnień/dobę, stopień 3: 7-9 wypróżnień/dobę, stopień 4: ≥10 wypróżnień/dobę lub biegunka krwawa), które mogą prowadzić do odwodnienia i ostrej niewydolności nerek, szczególnie u pacjentów z istniejącymi zaburzeniami nerkowymi lub stosujących leki nefrotoksyczne. Zespół ręka-stopa klasyfikuje się na stopnie 1-3, gdzie stopień 2 i 3 wymaga przerwania terapii i zmniejszenia dawki po ustąpieniu objawów. Należy unikać stosowania witaminy B6 w terapii skojarzonej z cisplatyną, natomiast deksopantenol może być skuteczny w profilaktyce zespołu ręka-stopa. Monitorowanie elektrolitów, w tym wapnia, jest istotne ze względu na ryzyko hipo- i hiperkalcemii oraz potencjalne nasilenie zaburzeń u pacjentów z cukrzycą lub innymi zaburzeniami równowagi elektrolitowej.
antykoagulant kumarynowy, biegunka, bradykardia, brywudyna, czas protrombinowy, częstoskurcz komorowy, dehydrogenaza pirymidynowa, dławica piersiowa, erytrodyzestezja dłoniowo-podeszwowa, fluoropirymidyna, genotyp, hiperkalcemia, INR, izoenzym 2C9 cytochromu P-450, kardiomiopatia, kardiotoksyczność, klirens kreatyniny, lek nefrotoksyczny, migotanie komór, neuropatia, neurotoksyczność, neutropenia, niedobór DPD, odwodnienie, ostra niewydolność nerek, toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka, torsade de pointes, warfaryna, wstrząs kardiogenny, wydłużenie odstępu QT, zapalenie błony śluzowej, zapalenie jamy ustnej, zapalenie rogówki, zawał mięśnia sercowego, zespół ręka-stopa, zespół Stevensa-Johnsona - Leksykon substancji czynnych
Fluorouracyl – Przeciwwskazania stosowania
Fluorouracyl, stosowany jako lek przeciwnowotworowy, posiada liczne przeciwwskazania, które należy uwzględnić w planowaniu terapii. Bezwzględnym przeciwwskazaniem jest nadwrażliwość na substancję czynną lub substancje pomocnicze. W przypadku podawania ogólnoustrojowego (roztwór do wstrzykiwań i infuzji) nie należy stosować leku u pacjentów z zahamowaniem czynności szpiku kostnego, znaczącymi zaburzeniami hematologicznymi, krwotokami, zapaleniem lub owrzodzeniami błony śluzowej jamy ustnej i przewodu pokarmowego, ciężką biegunką, ciężkimi zaburzeniami czynności wątroby i nerek oraz stężeniem bilirubiny w osoczu powyżej 85 μmol/l. Ponadto, całkowity niedobór dehydrogenazy dihydropirymidynowej (DPD) stanowi przeciwwskazanie ze względu na ryzyko nasilonych działań niepożądanych. Fluorouracyl jest także przeciwwskazany u pacjentów z ciężkimi chorobami zakaźnymi, ciężkim wyniszczeniem, ciężkim stanem ogólnym oraz w okresie karmienia piersią. Szczególną uwagę należy zwrócić na interakcje z brywudyną, sorywudyną i ich analogami, które mogą prowadzić do toksyczności wskutek hamowania enzymu DPD; stosowanie fluorouracylu jest niedozwolone w ciągu 4 tygodni od zakończenia terapii tymi lekami.
alergia na orzeszki ziemne, brywudyna, choroba zakaźna, ciężka biegunka, ciężki stan ogólny, dehydrogenaza dihydropirymidynowa, fluoropirymidyna, inhibitor enzymu, interakcja lekowa, karmienie piersią, krwotok, lek przeciwnowotworowy, nadwrażliwość na fluorouracyl, niedobór dehydrogenazy dihydropirymidynowej, niewydolność nerek, olej arachidowy, owrzodzenie błony śluzowej, owrzodzenie przewodu pokarmowego, podanie parenteralne, preparat miejscowy, radioterapia, stężenie bilirubiny, szczepionka żywa, wirus polio, wyniszczenie organizmu, zaburzenia czynności nerek, zaburzenia czynności wątroby, zahamowanie czynności szpiku kostnego, zapalenie błony śluzowej jamy ustnej, zmiany w składzie krwi - Leksykon leków
Interakcje leku – Neurovit 100 mg + 200 mg + 0,2 mg
Produkt leczniczy Neurovit, zawierający witaminy B1 (tiaminę), B6 (pirydoksynę) oraz B12 (cyjanokobalaminę), wykazuje istotne interakcje farmakokinetyczne i farmakodynamiczne z różnymi lekami oraz substancjami spożywczymi. Tiamina ulega inaktywacji przez 5-fluorouracyl, który hamuje jej fosforylację do aktywnej formy – pirofosforanu tiaminy, co może obniżać skuteczność terapii. Wchłanianie tiaminy jest również hamowane przez leki neutralizujące kwas żołądkowy, alkohol oraz herbatę, a długotrwałe stosowanie diuretyków pętlowych (np. furosemidu) prowadzi do zwiększonego wydalania tiaminy i jej niedoboru. Napoje zawierające siarczyny, takie jak wino, nasilają degradację tiaminy, co zmniejsza jej biodostępność. Alkohol dodatkowo zwiększa zapotrzebowanie na tiaminę i obniża jej poziom w organizmie, co jest szczególnie istotne u pacjentów z przewlekłym alkoholizmem.
alkohol etylowy, antagonista pirydoksyny, antybiotyk, biodostępność, choroba Parkinsona, choroba Wilsona, cyjanokobalamina, cykloseryna, dekarboksylacja, diuretyk pętlowy, fluoropirymidyna, fluorouracyl, fosforylacja tiaminy, furosemid, gruźlica, hydralazyna, inhibitor dekarboksylazy, izoniazyd, lek przeciwgruźliczy, lek przeciwnadciśnieniowy, leki neutralizujące kwas żołądkowy, lewodopa, niedobór tiaminy, penicylamina, pirofosforan tiaminy, pirydoksyna, przewlekły alkoholizm, reumatoidalne zapalenie stawów, siarczyny, tiamina, wchłanianie zwrotne - Leksykon substancji czynnych
Kwas folinowy – Wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn
Kwas folinowy, stosowany klinicznie w postaci folinianu wapnia, dostępny jest w formie roztworów do wstrzykiwań/infuzji (Calcium Folinate Kabi, Kalceks, Sandoz – 10 mg/ml) oraz kapsułek twardych (Calciumfolinat-Ebewe – 15 mg). Analiza charakterystyk produktów leczniczych oraz dostępnych danych klinicznych nie wykazała wpływu tej substancji na funkcje psychomotoryczne, które mogłyby zaburzać zdolność prowadzenia pojazdów mechanicznych lub obsługiwania maszyn. W szczególności brak jest dowodów na negatywny wpływ folinianu wapnia na zdolności poznawcze i motoryczne pacjentów, co potwierdza bezpieczeństwo stosowania kwasu folinowego w kontekście prowadzenia pojazdów i pracy z urządzeniami mechanicznymi.
analog kwasu foliowego, charakterystyka produktu leczniczego, działanie niepożądane, fluoropirymidyna, folinian wapnia, funkcja motoryczna, funkcja poznawcza, funkcja psychomotoryczna, infuzja, kapsułka twarda, kwas folinowy, leczenie nowotworów, lek cytotoksyczny, metotreksat, ośrodkowy układ nerwowy, postać farmaceutyczna, preparat leczniczy, roztwór do wstrzykiwań, schemat leczenia przeciwnowotworowego, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie czynności wątroby - Leksykon leków
Przeciwwskazania – Capecitabine Glenmark 500 mg
Kapecytabina (Capecitabine Glenmark 150 mg i 500 mg) jest prolekiem fluorouracylu, stosowanym w terapii przeciwnowotworowej, którego stosowanie jest bezwzględnie przeciwwskazane u pacjentów z nadwrażliwością na kapecytabinę, fluorouracyl lub substancje pomocnicze, w tym laktozę (7,640 mg w tabletce 150 mg i 25,470 mg w tabletce 500 mg). Bezwzględnym przeciwwskazaniem jest całkowity niedobór dehydrogenazy dihydropirymidynowej (DPD), co grozi kumulacją toksycznych metabolitów i ciężkimi działaniami niepożądanymi. Ponadto, kapecytabina nie powinna być stosowana u pacjentów z ciężką leukopenią, neutropenią, trombocytopenią, ciężkimi zaburzeniami czynności wątroby oraz nerek (klirens kreatyniny <30 ml/min), a także w okresie ciąży i karmienia piersią ze względu na ryzyko teratogenności i przenikania do mleka matki. Szczególnie istotne jest przeciwwskazanie do jednoczesnego lub niedawnego stosowania brywudyny, co może prowadzić do śmiertelnej toksyczności fluoropirymidyn.
brywudyna, ciąża, częściowy niedobór DPD, fluoropirymidyna, fluorouracyl, kapecytabina, karmienie piersią, klirens kreatyniny, lek przeciwnowotworowy, leukopenia, nadwrażliwość, neutropenia, niedobór dehydrogenazy dihydropirymidynowej, nietolerancja laktozy, prolek, trombocytopenia, umiarkowane zaburzenie nerek, umiarkowane zaburzenie wątroby, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie czynności wątroby - Leksykon leków
Przeciwwskazania – Capecitabinum Glenmark 150 mg
Capecitabinum Glenmark, dostępny w tabletkach powlekanych o dawkach 150 mg i 500 mg, jest fluoropirymidyną przeciwnowotworową, której stosowanie jest bezwzględnie przeciwwskazane u pacjentów z nadwrażliwością na kapecytabinę, fluorouracyl lub substancje pomocnicze, a także u osób z całkowitym niedoborem dehydrogenazy dihydropirymidynowej (DPD). Przeciwwskazania obejmują także ciężkie zaburzenia hematologiczne (leukopenia, neutropenia, trombocytopenia ciężkiego stopnia), ciężką niewydolność wątroby i nerek (klirens kreatyniny <30 ml/min), okres ciąży i karmienia piersią, a także jednoczesne lub niedawne leczenie brywudyną. Lek zawiera laktozę (7 mg w tabletce 150 mg i 25 mg w tabletce 500 mg), co wymaga ostrożności u pacjentów z nietolerancją galaktozy lub niedoborem laktazy. Wskazane jest unikanie stosowania u pacjentów z ciężkimi zakażeniami, kacheksją, planowanymi szczepieniami żywymi oraz w okresie do 4 tygodni po terapii brywudyną.
brywudyna, dehydrogenaza dihydropirymidynowa, działanie neurotoksyczne, działanie niepożądane, fluoropirymidyna, fluorouracyl, immunosupresja, kacheksja, kapecytabina, klirens kreatyniny, lek przeciwnowotworowy, leukopenia, neutropenia, niedobór laktazy, nietolerancja galaktozy, reakcja krzyżowa, tabletka powlekana, terapia przeciwnowotworowa, trombocytopenia, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie czynności wątroby, zespół złego wchłaniania glukozy-galaktozy - Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Oxaliplatin Eugia 5 mg/ml
Oksaliplatyna (Oxaliplatin Eugia, 5 mg/mL) jest stosowana wyłącznie u dorosłych pacjentów w leczeniu raka jelita grubego, dostępna w fiolkach zawierających 50 mg, 100 mg lub 200 mg substancji czynnej. Standardowe dawkowanie wynosi 85 mg/m² powierzchni ciała, podawane dożylnie co 2 tygodnie. W leczeniu uzupełniającym stosuje się 12 cykli przez 6 miesięcy, natomiast w terapii raka z przerzutami leczenie kontynuuje się do progresji choroby lub wystąpienia nieakceptowalnej toksyczności. Oksaliplatynę podaje się przed pochodnymi fluoropirymidyny (np. 5-fluorouracylem), który może być podawany w bolusie lub ciągłej infuzji. Koncentrat rozcieńcza się w 250-500 ml 5% roztworu glukozy, unikając roztworów zawierających chlorki, a infuzja trwa od 2 do 6 godzin, możliwa do podania zarówno do żyły obwodowej, jak i centralnej.
5-fluorouracyl, centralne wkłucie dożylne, dawka standardowa, działania niepożądane, fluoropirymidyna, infuzja dożylna, koncentrat do sporządzania roztworu do infuzji, leczenie uzupełniające, nawodnienie pacjenta, oksaliplatyna, pacjent w podeszłym wieku, progresja choroby, rak jelita grubego, rak jelita grubego z przerzutami, schemat leczenia, toksyczność leku, wynaczynienie leku, zaburzenia czynności nerek, zaburzenia czynności wątroby - Leksykon leków
Przeciwwskazania – Capecitabinum Glenmark 500 mg
Kapecytabina (Capecitabinum Glenmark) w dawkach 150 mg i 500 mg jest fluoropirymidyną stosowaną w terapii przeciwnowotworowej, której podanie wymaga ścisłego przestrzegania przeciwwskazań. Bezwzględne przeciwwskazania obejmują: wcześniejsze ciężkie reakcje na fluoropirymidyny, nadwrażliwość na substancję czynną lub pomocnicze (w tym laktozę 7 mg/tabletka 150 mg i 25 mg/tabletka 500 mg oraz sód), całkowity niedobór dehydrogenazy dihydropirymidynowej (DPD), ciążę i karmienie piersią. Ponadto, kapecytabina jest przeciwwskazana u pacjentów z ciężką leukopenią, neutropenią, trombocytopenią, ciężkimi zaburzeniami czynności wątroby oraz nerek (klirens kreatyniny <30 ml/min), ze względu na ryzyko nasilonej toksyczności i powikłań hematologicznych.
brywudyna, dehydrogenaza dihydropirymidynowa, działanie toksyczne, fluoropirymidyna, kapecytabina, klirens kreatyniny, lek przeciwnowotworowy, leukopenia, mielosupresja, neutropenia, nietolerancja laktozy, niewydolność nerek, niewydolność wątroby, powikłanie infekcyjne, powikłanie krwotoczne, tabletka powlekana, terapia skojarzona, trombocytopenia, zaburzenie hematologiczne - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Capecitabine LEK-AM 500 mg
Capecitabine LEK-AM, zawierający 500 mg kapecytabiny, jest fluoropirymidynowym lekiem przeciwnowotworowym stosowanym w leczeniu różnych nowotworów. Wskazania obejmują leczenie adjuwantowe raka okrężnicy w stadium III (TNM) po resekcji chirurgicznej, terapię chorych z przerzutowym rakiem jelita grubego i odbytnicy zarówno w monoterapii, jak i w schematach skojarzonych. Lek jest również stosowany w pierwszym rzucie zaawansowanego raka żołądka w połączeniu z pochodnymi platyny (cisplatyna, oksaliplatyna), co zwiększa skuteczność terapii. W raku piersi kapecytabina jest wskazana w skojarzeniu z docetakselem u pacjentek z miejscowo zaawansowanym lub przerzutowym nowotworem po niepowodzeniu leczenia antracyklinami, a także w monoterapii u pacjentek po niepowodzeniu taksanów lub z przeciwwskazaniami do dalszego stosowania antracyklin.
antracyklina, cisplatyna, docetaksel, doksorubicyna, działanie niepożądane, epirubicyna, fluoropirymidyna, kapecytabina, klasyfikacja Dukesa, klasyfikacja TNM, leczenie adjuwantowe, leczenie cytotoksyczne, leczenie skojarzone, lek przeciwnowotworowy, miejscowo zaawansowany rak piersi, monoterapia, oksaliplatyna, paklitaksel, pochodna platyny, profil toksyczności, rak jelita grubego z przerzutami, rak okrężnicy, rak piersi, rak piersi z przerzutami, rozsiany rak piersi, schemat skojarzony, skala ECOG, skala Karnofsky’ego, skumulowana dawka, taksan, zaawansowany rak żołądka - Leksykon leków
Interakcje leku – Fluorouracil Accord 50 mg/ml
Fluorouracil Accord (50 mg/ml) wykazuje liczne interakcje farmakologiczne o istotnym znaczeniu klinicznym, które mogą prowadzić do zwiększonej toksyczności lub zmniejszenia skuteczności terapii przeciwnowotworowej. Szczególnie niebezpieczne jest jednoczesne stosowanie z brywudyną, sorywudyną i ich analogami, które nieodwracalnie hamują dehydrogenazę dihydropirymidynową (DPD), powodując znaczny wzrost ekspozycji na fluorouracyl i potencjalnie śmiertelną toksyczność. W przypadku konieczności terapii przeciwwirusowej zaleca się co najmniej 4-tygodniową przerwę przed rozpoczęciem leczenia fluorouracylem. Interakcje z kwasem folinowym (folinianem wapnia) zwiększają wiązanie fluorouracylu z syntazą tymidylanową, co nasila zarówno skuteczność, jak i toksyczność, w tym ryzyko ciężkiej biegunki, szczególnie przy dawce 600 mg/m² podawanej dożylnie w bolusie raz w tygodniu. Ponadto, fluorouracyl może modulować metabolizm i działanie leków takich jak fenytoina (wymaga monitorowania stężenia i dostosowania dawki), warfaryna (konieczne jest regularne monitorowanie INR), a także wykazuje addytywne lub synergistyczne działania toksyczne z lekami cytostatycznymi, tiazydowymi diuretykami, klozapiną, lewamizolem, cisplatyną i winorelbina, co wymaga ścisłej kontroli klinicznej i często modyfikacji dawkowania.
agranulocytoza, allopurynol, aminotransferazy, biegunka, brywudyna, cisplatyna, cyklofosfamid, cymetydyna, czas protrombinowy, dehydrogenaza dihydropirymidynowa, fenytoina, fluoropirymidyna, fosfataza alkaliczna, granulocyty, hepatotoksyczność, interferon alfa, izoenzymy CYP, klozapina, kwas folinowy, lek moczopędny tiazydowy, lek przeciwwirusowy, lewamizol, metotreksat, metronidazol, napromienianie, pochodna kumaryny, substancja mielosupresyjna, syntaza tymidylanowa, szczepionka żywa, tamoksyfen, warfaryna, winorelbina, wskaźnik INR, zapalenie błony śluzowej, zawał mózgu, zdarzenie zakrzepowo-zatorowe - Leksykon leków
Przeciwwskazania – Capecitabine LEK-AM 500 mg
Kapecytabina, doustny prolek fluoropirymidyny, wymaga starannej kwalifikacji pacjentów do terapii ze względu na liczne przeciwwskazania. Bezwzględne przeciwwskazania obejmują: całkowity niedobór dehydrogenazy pirymidynowej (DPD), ciężką leukopenię, neutropenię, trombocytopenię, ciężką niewydolność wątroby, niewydolność nerek z klirensem kreatyniny poniżej 30 ml/min, nadwrażliwość na kapecytabinę lub fluorouracyl, a także stosowanie brywudyny lub jej analogów. Lek jest również przeciwwskazany w ciąży i laktacji z powodu ryzyka teratogenności. W przypadku planowania terapii skojarzonej, przeciwwskazania do któregokolwiek z leków w schemacie wykluczają stosowanie całego schematu terapeutycznego.
antykoncepcja, brywudyna, dehydrogenaza pirymidynowa, działanie niepożądane, fluoropirymidyna, fluorouracyl, hepatotoksyczność, immunosupresja, interakcja farmakodynamiczna, interakcja farmakokinetyczna, kapecytabina, klirens kreatyniny, leukopenia, morfologia krwi, neutropenia, niewydolność nerek, niewydolność wątroby, sorywudyna, terapia skojarzona, trombocytopenia, zaburzenia hematologiczne - Leksykon leków
Przeciwwskazania – Fluorouracil Accord 50 mg/ml
Fluorouracil Accord (50 mg/ml roztwór do wstrzykiwań lub infuzji) jest cytotoksycznym lekiem przeciwnowotworowym, którego stosowanie wymaga szczegółowej oceny wskazań oraz przeciwwskazań. Bezwzględne przeciwwskazania obejmują nadwrażliwość na fluorouracyl lub substancje pomocnicze (w tym sód 8,25 mg/ml), ciężkie zakażenia wirusowe (półpasiec, ospa wietrzna), ciężki stan ogólny pacjenta, zahamowanie czynności szpiku kostnego po radioterapii lub chemioterapii, ciężkie zaburzenia czynności wątroby, całkowity lub homozygotyczny niedobór dehydrogenazy dihydropirymidynowej (DPD), a także stosowanie brywudyny, sorywudyny lub ich analogów w ciągu ostatnich 4 tygodni. U kobiet karmiących piersią lek jest przeciwwskazany ze względu na ryzyko ciężkich działań niepożądanych u dziecka. Fluorouracil Accord nie jest wskazany do leczenia chorób niezłośliwych ze względu na niekorzystny profil ryzyka i korzyści.
brywudyna, choroba nowotworowa, choroba wieńcowa, ciężkie zakażenie, dehydrogenaza dihydropirymidynowa, dysfagia, działanie cytotoksyczne, działanie niepożądane, fluoropirymidyna, fluorouracyl, hepatotoksyczność, immunosupresja, kacheksja, kacheksja nowotworowa, kardiotoksyczność, leczenie onkologiczne, lek cytotoksyczny, małopłytkowość, mielosupresja, nadwrażliwość na fluorouracyl, neutropenia, niedokrwistość, niestabilna dławica piersiowa, ospa wietrzna, pancytopenia, półpasiec, radioterapia, sorywudyna, upośledzona czynność nerek, zaburzenie czynności wątroby, zaburzenie rytmu serca, zahamowanie czynności szpiku kostnego - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – 5-Fluorouracil-Ebewe
5-Fluorouracil-Ebewe (50 mg/ml) jest lekiem o potencjalnym działaniu mutagennym i rakotwórczym, wymagającym ścisłego przestrzegania zasad bezpieczeństwa podczas przygotowywania i podawania, w tym stosowania odzieży ochronnej i pracy w warunkach jałowych z przepływem laminarnym. Kobiety w ciąży nie powinny mieć kontaktu z lekiem. Leczenie może wywoływać poważne działania niepożądane kardiotoksyczne, takie jak zawał mięśnia sercowego, arytmie, zapalenie mięśnia sercowego czy zespół takotsubo, szczególnie częstsze przy ciągłej infuzji niż bolusie. Należy monitorować czynność serca, zwłaszcza u pacjentów z chorobą niedokrwienną serca w wywiadzie, i natychmiast przerwać terapię w przypadku ciężkiej kardiotoksyczności. Ponadto, odnotowano przypadki encefalopatii (w tym hiperamonemicznej, leukoencefalopatii i PRES), które wymagają przerwania leczenia i oznaczenia stężenia amoniaku w surowicy, szczególnie u pacjentów z niewydolnością nerek lub wątroby. Ryzyko zespołu rozpadu guza jest zwiększone u pacjentów z zaburzeniami czynności nerek, hiperkaliemią, dużym obciążeniem nowotworowym lub szybko postępującą chorobą, co wymaga profilaktyki w postaci nawodnienia i korekty hipourykemii.
5-fluorouracyl, arytmia, ataksja, brywudyna, choroba niedokrwienna serca, częściowy niedobór DPD, dehydrogenaza dihydropirymidynowa, dezorientacja, dławica piersiowa, encefalopatia hiperamonemiczna, fluoropirymidyna, fluorouracyl, hiperkaliemia, kapecytabina, kardiomiopatia stresowa, kardiotoksyczność, kwasica mleczanowa, leukoencefalopatia, neurotoksyczność, neutropenia, niedobór DPD, splątanie, wstrząs kardiogenny, zapalenie jamy ustnej, zapalenie mięśnia sercowego, zawał mięśnia sercowego, zespół rozpadu guza, zespół takotsubo, zespół tylnej odwracalnej encefalopatii - Leksykon leków
Wpływ na płodność, ciążę i laktację – Capecitabinum Glenmark 150 mg
Kapecytabina, lek przeciwnowotworowy z grupy fluoropirymidyn, wymaga szczególnej ostrożności u kobiet w wieku rozrodczym, ciężarnych oraz karmiących piersią ze względu na ryzyko poważnych działań niepożądanych. Kobiety w wieku rozrodczym powinny stosować skuteczne metody antykoncepcji podczas terapii oraz przez 6 miesięcy po ostatniej dawce, natomiast mężczyźni z partnerkami w wieku rozrodczym – przez 3 miesiące po zakończeniu leczenia. Kapecytabina jest przeciwwskazana w ciąży, gdyż badania przedkliniczne wykazały ryzyko wad rozwojowych i obumarcia zarodka. W przypadku nieplanowanej ciąży podczas terapii konieczna jest natychmiastowa konsultacja specjalistyczna i rozważenie przerwania leczenia.