izoenzym 2C9 cytochromu P450
Izoenzym 2C9 cytochromu P450 (CYP2C9) to jeden z kluczowych enzymów wątrobowych uczestniczących w metabolizmie leków i innych ksenobiotyków. Należy do rodziny cytochromu P450, która odpowiada za większość reakcji I fazy biotransformacji w organizmie człowieka.
CYP2C9 jest zaangażowany w metabolizm około 15-20% wszystkich leków podlegających przemianom enzymatycznym w wątrobie. Do substratów tego izoenzymu należą m.in. warfaryna, fenytoina, tolbutamid, losartan, wiele niesteroidowych leków przeciwzapalnych (np. diklofenak, ibuprofen, naproksen) oraz niektóre inhibitory receptora angiotensyny II.
Aktywność CYP2C9 charakteryzuje się znacznym polimorfizmem genetycznym, co prowadzi do międzyosobniczych różnic w metabolizmie leków. Najczęstsze warianty alleliczne to CYP2C9*2 i CYP2C9*3, które wykazują obniżoną aktywność enzymatyczną w porównaniu z wariantem dzikim (CYP2C9*1). U osób z genotypem wolno metabolizującym stężenia leków będących substratami CYP2C9 mogą osiągać toksyczne poziomy przy standardowych dawkach.
Interakcje lekowe na poziomie CYP2C9 mają istotne znaczenie kliniczne. Inhibitory tego izoenzymu (np. amiodaron, flukonazol, mikonazol) mogą znacząco podwyższać stężenia jego substratów w osoczu, zwiększając ryzyko działań niepożądanych. Z kolei induktory (np. ryfampicyna, karbamazepina) mogą obniżać skuteczność terapeutyczną leków metabolizowanych przez CYP2C9.
Znajomość farmakogenetyki CYP2C9 ma szczególne znaczenie w przypadku leków o wąskim indeksie terapeutycznym, takich jak warfaryna. Dostępne są testy genetyczne umożliwiające identyfikację polimorfizmów CYP2C9, co pozwala na indywidualizację dawkowania leków i zmniejszenie ryzyka działań niepożądanych.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Interakcje leku – Capecitabinum Glenmark 150 mg
Kapecytabina, fluoropirymidyna stosowana w terapii onkologicznej, wykazuje liczne interakcje lekowe o istotnym znaczeniu klinicznym. Szczególnie niebezpieczna jest interakcja z brywudyną, która hamuje dehydrogenazę pirymidynową, prowadząc do znacznego wzrostu toksyczności kapecytabiny i ryzyka zgonu; dlatego jednoczesne stosowanie jest przeciwwskazane, a przerwy między terapiami powinny wynosić odpowiednio 4 tygodnie po brywudynie i 24 godziny po kapecytabinie. Kapecytabina wpływa na metabolizm pochodnych kumaryny (np. warfaryny), zwiększając AUC S-warfaryny o 57% i INR o 91%, co wymaga regularnego monitorowania parametrów krzepnięcia i dostosowania dawki antykoagulantu. Ponadto, konieczne jest monitorowanie stężenia fenytoiny ze względu na ryzyko jej toksyczności oraz redukcja dawki kapecytabiny do 2000 mg/m²/dobę podczas jednoczesnego podawania z kwasem folinowym, interferonem alfa-2a lub radioterapią, aby ograniczyć nasilenie działań niepożądanych.
5-fluorouracyl, allopurynol, bewacyzumab, biegunka, brywudyna, cytochrom P-450, czas protrombinowy, dehydrogenaza pirymidynowa, działanie niepożądane, fenoprokumon, fenytoina, fluoropirymidyna, hepatotoksyczność, INR, interakcja farmakokinetyczna, interakcja lekowa, interferon alfa, izoenzym 2C9 cytochromu P450, kapecytabina, kwas folinowy, kwas foliowy, lek zobojętniający, maksymalna tolerowana dawka, nudność, odwodnienie, oksaliplatyna, pochodna kumaryny, radioterapia, S-warfaryna, toksyczność żołądkowo-jelitowa, warfaryna, wodorotlenek glinu, wodorotlenek magnezu, zaburzenie krzepnięcia, zatrucie fenytoiną - Leksykon leków
Interakcje leku – Capecitabine Glenmark 500 mg
Kapecytabina wykazuje liczne interakcje farmakokinetyczne i farmakodynamiczne, które mają istotne znaczenie kliniczne. Bezwzględnie przeciwwskazane jest jednoczesne stosowanie kapecytabiny z brywudyną ze względu na hamowanie dehydrogenazy pirymidynowej i ryzyko śmiertelnej toksyczności; zaleca się co najmniej 4-tygodniową przerwę po brywudynie przed rozpoczęciem kapecytabiny oraz 24-godzinną przerwę po kapecytabinie przed brywudyną. Kapecytabina zwiększa AUC S-warfaryny o 57% i INR o 91%, co wymaga regularnego monitorowania parametrów krzepnięcia (INR, PT) i dostosowania dawki leków przeciwzakrzepowych z grupy kumaryny. Podobnie, u pacjentów stosujących fenytoinę zaleca się monitorowanie stężenia leku w surowicy z uwagi na ryzyko toksyczności. Współpodawanie kwasu folinowego lub foliowego zwiększa toksyczność kapecytabiny, co wymaga redukcji dawki do maksymalnie 2000 mg/m² pc./dobę (w porównaniu do 3000 mg/m² pc./dobę w monoterapii). Analogicznie, podczas jednoczesnego stosowania interferonu alfa-2a lub radioterapii dawka kapecytabiny powinna być obniżona do 2000 mg/m² pc./dobę.
5-fluorouracyl, allopurynol, bewacyzumab, biegunka, czas protrombinowy, dehydrogenaza pirymidynowa, fenoprokumon, fenytoina, fluoropirymidyny, hepatotoksyczność, interferon alfa-2a, izoenzym 2C9 cytochromu P450, izoenzymy cytochromu P450, kapecytabina, kwas folinowy, kwas foliowy, leki przeciwzakrzepowe z grupy kumaryny, leki zobojętniające, maksymalna tolerowana dawka, niedobór folianów, nudności i wymioty, oksaliplatyna, parametry krzepnięcia krwi, radioterapia raka odbytnicy, warfaryna, wodorotlenek glinu, wodorotlenek magnezu, wskaźnik INR, zaburzenia krzepnięcia