śpiączka poanoksyczna
Śpiączka poanoksyczna to stan głębokiego zaburzenia świadomości, który powstaje na skutek niedotlenienia mózgu (hipoksji) lub całkowitego braku tlenu (anoksji). Najczęstszymi przyczynami tego stanu są zatrzymanie krążenia, ciężkie niedociśnienie, zator lub zakrzep tętnic mózgowych, tonięcie, zadławienie czy zatrucie tlenkiem węgla.
Uszkodzenie mózgu w śpiączce poanoksycznej ma charakter rozlany i dotyka szczególnie struktury wrażliwe na niedotlenienie, takie jak hipokamp, kora mózgowa, jądra podstawy czy móżdżek. Krytyczne niedotlenienie przez 4-6 minut prowadzi do nieodwracalnych zmian neuronalnych, chociaż hipotermia może wydłużyć ten okres.
Diagnostyka obejmuje ocenę neurologiczną, badania obrazowe (TK, MRI), EEG oraz biomarkery uszkodzenia mózgu. Leczenie koncentruje się na stabilizacji funkcji życiowych, zapewnieniu optymalnego utlenowania tkanek oraz zapobieganiu wtórnym uszkodzeniom. Hipotermia terapeutyczna zastosowana w ciągu pierwszych 6 godzin może poprawić rokowanie.
Rokowanie w śpiączce poanoksycznej zależy od czasu trwania niedotlenienia, wieku pacjenta, chorób współistniejących oraz szybkości wdrożenia leczenia. Ocena rokownicza powinna być wieloaspektowa i obejmować badania kliniczne, neurofizjologiczne oraz obrazowe. Szczególnie istotna jest ocena pnia mózgu, odpowiedzi na bodźce oraz aktywności EEG.
Powiązane wpisy
- Leksykon chorób i schorzeń
Śpiączka – Etiologia i przyczyny
Śpiączka to stan głębokiej nieświadomości wynikający z dysfunkcji obu półkul mózgowych lub uszkodzenia układu siatkowatego aktywującego (RAS). Przyczyny śpiączki dzielą się na strukturalne, takie jak urazy czaszkowo-mózgowe, krwotoki śródczaszkowe (np. krwiak nadtwardówkowy, podtwardówkowy, krwotok śródmózgowy, podpajęczynówkowy), udary mózgu (zarówno niedokrwienne, jak i krwotoczne), guzy mózgu, wodogłowie oraz rozlane uszkodzenie aksonalne, oraz niestrukturalne, obejmujące zaburzenia metaboliczne (np. hipoglikemia <40 mg/dl, hiperglikemia w DKA i HHS), elektrolitowe (hiponatremia <110 mmol/l, hipernatremia >160 mmol/l, hiperkalcemia >3,5 mmol/l, hipermagnezemia >12 mg/dl), niewydolność narządową (encefalopatia wątrobowa, mocznicowa), zaburzenia endokrynologiczne (śpiączka tyreotoksyczna, niedoczynność przysadki i nadnerczy) oraz toksyczne i infekcyjne czynniki. Niedotlenienie mózgu, będące przyczyną około 25% przypadków, może wynikać z zatrzymania krążenia, niewydolności oddechowej, zatrucia tlenkiem węgla czy ciężkiej anemii. Dodatkowo, przewlekłe lub ciężkie napady drgawkowe (status epilepticus, niekonwulsyjny stan padaczkowy) oraz ekstremalne wartości temperatury ciała (hipotermia <28°C, hipertermia >40°C) mogą prowadzić do śpiączki.
ciśnienie śródczaszkowe, encefalopatia mocznicowa, encefalopatia wątrobowa, encefalopatia Wernickego, guz mózgu, hipercholesterolemia, hiperglikemia, hiperkalcemia, hipermagnezemia, hipernatremia, hipertermia, hipertermia złośliwa, hipoglikemia, hiponatremia, hipotermia, krwiak nadtwardówkowy, krwiak podtwardówkowy, krwotok podpajęczynówkowy, krwotok śródczaszkowy, krwotok śródmózgowy, kwasica ketonowa, malaria mózgowa, niedoczynność tarczycy, niedotlenienie mózgu, niekonwulsyjny stan padaczkowy, ośrodkowy układ nerwowy, porfiria, ropień mózgu, rozlane uszkodzenie aksonalne, sepsa, śpiączka poanoksyczna, stan padaczkowy, udar mózgu, układ siatkowaty aktywujący, uraz czaszkowo-mózgowy, wodogłowie, zapalenie mózgu, zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych, zatrzymanie krążenia, zespół serotoninowy, złośliwy zespół neuroleptyczny, znieczulenie ogólne