kwas barbiturowy

Kwas barbiturowy (2,4,6-trioksypirimidyna) to organiczny związek chemiczny, będący macierzystą strukturą dla grupy barbituranów – substancji o działaniu nasennym, przeciwdrgawkowym i przeciwlękowym. Sam kwas barbiturowy nie wykazuje jednak działania depresyjnego na ośrodkowy układ nerwowy.

Związek ten został po raz pierwszy zsyntetyzowany w 1864 roku przez Adolfa von Baeyera poprzez kondensację mocznika z kwasem malonowym. Pochodne kwasu barbiturowego (barbiturany) przez wiele dekad były powszechnie stosowane w medycynie jako leki nasenne i przeciwpadaczkowe, jednak ze względu na wąski indeks terapeutyczny i wysokie ryzyko uzależnienia zostały w większości zastąpione przez bezpieczniejsze alternatywy.

Barbiturany działają poprzez wiązanie się z receptorem GABA typu A, nasilając hamujące działanie kwasu gamma-aminomasłowego w ośrodkowym układzie nerwowym. W odróżnieniu od benzodiazepin, które jedynie zwiększają częstotliwość otwarcia kanału chlorkowego, barbiturany wydłużają czas otwarcia tego kanału, co wyjaśnia ich silniejsze działanie depresyjne i większe ryzyko przedawkowania.

W praktyce klinicznej niektóre pochodne kwasu barbiturowego nadal znajdują zastosowanie w anestezjologii (tiopental), leczeniu padaczki (fenobarbital) oraz w stanach nagłych, takich jak leczenie zwiększonego ciśnienia śródczaszkowego czy stanu padaczkowego. Ich stosowanie wymaga jednak szczególnej ostrożności ze względu na ryzyko depresji oddechowej i interakcji z innymi lekami.

Powiązane wpisy

  1. 10.04.2026
  2. www.leksykon.com.pl