zakażenie przenoszone przez krew
Zakażenia przenoszone przez krew (ZPK) to grupa chorób zakaźnych, które mogą być przekazywane poprzez bezpośredni kontakt z zakażoną krwią lub innymi płynami ustrojowymi zawierającymi krew. Do najważniejszych patogenów przenoszonych tą drogą należą wirusy zapalenia wątroby typu B (HBV) i C (HCV) oraz wirus HIV.
Transmisja zakażeń krwiopochodnych w środowisku medycznym może nastąpić poprzez zakłucia igłą, skaleczenia ostrymi narzędziami, kontakt błon śluzowych lub uszkodzonej skóry z zakażoną krwią, a także przez przetaczanie zakażonych preparatów krwiopochodnych. W populacji ogólnej do zakażeń dochodzi najczęściej przez wspólne używanie igieł i strzykawek, niesterylne zabiegi (tatuaże, akupunktura), kontakty seksualne oraz wertykalnie – z matki na dziecko.
Profilaktyka zakażeń przenoszonych przez krew opiera się na stosowaniu standardowych środków ostrożności, w tym używaniu środków ochrony osobistej, właściwym postępowaniu z ostrymi narzędziami, szczepieniach ochronnych (przeciwko HBV), badaniach przesiewowych dawców krwi oraz postępowaniu poekspozycyjnym. W przypadku ekspozycji zawodowej kluczowe znaczenie ma natychmiastowe podjęcie działań, takich jak dezynfekcja miejsca ekspozycji oraz wdrożenie profilaktyki poekspozycyjnej zgodnie z aktualnymi wytycznymi.
Diagnostyka ZPK opiera się głównie na badaniach serologicznych i molekularnych. Wczesne wykrycie zakażenia pozwala na wdrożenie odpowiedniego leczenia, co w przypadku wirusowego zapalenia wątroby typu C oraz zakażenia HIV może prowadzić do skutecznej kontroli choroby, a w przypadku HCV nawet do całkowitej eliminacji wirusa.
Powiązane wpisy
- Leksykon chorób i schorzeń
Wirusowe zapalenie wątroby typu c – Epidemiologia
Wirusowe zapalenie wątroby typu C (WZW C) pozostaje istotnym problemem zdrowia publicznego globalnie, z około 50 milionami przewlekle zakażonych osób na świecie i rocznym przyrostem około 1 miliona nowych zakażeń. W USA w 2022 roku zgłoszono 4 848 przypadków ostrego WZW C (około 67 400 szacowanych zakażeń po korekcie), co stanowi spadek o 3,5% względem 2021, ale wzrost o 99% względem 2015 roku. Przewlekłe WZW C odnotowano u 93 805 osób (40,2/100 000 mieszkańców), a śmiertelność wyniosła 2,89 zgonów na 100 000 mieszkańców, co oznacza spadek o 9% względem 2021. Zakażenie HCV odpowiada za około 27% przypadków marskości i 25% raka wątrobowokomórkowego. Najwyższe wskaźniki zachorowań i umieralności obserwuje się wśród rdzennych Amerykanów, mieszkańców Alaski oraz osób rasy czarnej, a głównym czynnikiem ryzyka pozostaje używanie narkotyków drogą iniekcji. Epidemiologia wskazuje na wzrost zachorowalności od lat 60. do 80. XX wieku, z późniejszym spadkiem, jednak od 2013 roku obserwuje się ponowny wzrost nowych zakażeń, szczególnie wśród młodych dorosłych.
bezpośrednio działające leki przeciwwirusowe, ciężka choroba wątroby, dysfunkcja wątroby, ekspozycja zawodowa, epidemia opioidowa, leczenie antywirusowe, lek przeciwwirusowy, marskość wątroby, nadzór epidemiologiczny, narkotyki drogą iniekcji, ostre zakażenie HCV, przeszczepienie narządów, przewlekłe wirusowe zapalenie wątroby typu C, rak wątrobowokomórkowy, rdzenni Amerykanie, wirus HCV, wirusowe zapalenie wątroby typu C, zachorowalność i umieralność, zakażenie HCV, zakażenie krwiopochodne, zakażenie przenoszone przez krew, zakłucie igłą - Leksykon chorób i schorzeń
Rak dróg żółciowych (cholangiocarcinoma) – Zapobieganie i profilaktyka
Rak dróg żółciowych (cholangiocarcinoma) to agresywny nowotwór układu wątrobowo-żółciowego, którego profilaktyka opiera się na modyfikacji czynników ryzyka i kontroli chorób współistniejących. Kluczowe zalecenia obejmują utrzymanie wskaźnika masy ciała (BMI) poniżej 25, regularną aktywność fizyczną oraz dietę bogatą w owoce, warzywa i pełne ziarna, z ograniczeniem czerwonego i przetworzonego mięsa oraz napojów słodzonych. Szczepienie przeciwko wirusowemu zapaleniu wątroby typu B (HBV) oraz unikanie zakażeń HBV, HCV i HIV poprzez środki ostrożności są istotne w prewencji, podobnie jak leczenie istniejących zakażeń i ograniczenie spożycia alkoholu do maksymalnie 1 drinka dziennie u kobiet i 2 u mężczyzn. Dodatkowo, eliminacja ekspozycji na szkodliwe chemikalia (np. azbest, radon, dioksyny) oraz zaprzestanie palenia tytoniu stanowią ważne elementy zmniejszające ryzyko rozwoju tego nowotworu.
cholangiocarcinoma, cukrzyca, cyklooksygenaza, dysplazja nabłonka, infekcja pasożytnicza, insulinooporność, kamica żółciowa, kwas acetylosalicylowy, marker nowotworowy, marskość wątroby, niealkoholowa stłuszczeniowa choroba wątroby, nowotwór przewodu pokarmowego, pierwotne stwardniające zapalenie dróg żółciowych, prazykwantel, proces zapalny, przewlekła choroba wątroby, przywra wątrobowa, rak płuca, stan zapalny, substancja chemiczna, udar mózgu, wirusowe zapalenie wątroby, wirusowe zapalenie wątroby typu B, wskaźnik masy ciała, zakażenie przenoszone przez krew, zawał serca, zmiana przedrakowa