GCA
Olbrzymiokomórkowe zapalenie tętnic (Giant Cell Arteritis, GCA) to układowa choroba zapalna naczyń, która dotyczy głównie tętnic średniego i dużego kalibru, szczególnie gałęzi tętnicy szyjnej zewnętrznej oraz tętnicy kręgowej. Jest najczęstszą postacią zapalenia naczyń u osób dorosłych powyżej 50. roku życia, ze szczytową zachorowalnością w 8. dekadzie życia. Choroba charakteryzuje się przewagą występowania u kobiet (stosunek 2:1 do 3:1).
Patogeneza GCA obejmuje aktywację limfocytów T, makrofagów oraz komórek dendrytycznych w ścianie naczynia, prowadząc do tworzenia charakterystycznych komórek olbrzymich, zapalenia ziarniniakowego i zwężenia światła naczyń. Klasyczne objawy obejmują silny ból głowy, tkliwość skóry głowy, chromanie żuchwy, zaburzenia widzenia, objawy ogólne (gorączka, utrata masy ciała, zmęczenie) oraz współwystępowanie polimialgii reumatycznej (40-60% przypadków).
Najgroźniejszym powikłaniem GCA jest utrata wzroku spowodowana niedokrwieniem nerwu wzrokowego, która występuje u 15-20% nieleczonych pacjentów. Diagnostyka opiera się na oznaczeniu markerów zapalnych (OB, CRP), badaniach obrazowych (USG tętnic skroniowych, angio-MR, PET-CT) oraz biopsji tętnicy skroniowej. Złotym standardem leczenia są glikokortykosteroidy w wysokich dawkach, a w przypadkach opornych lub wymagających redukcji dawki steroidów stosuje się tocilizumab lub metotreksat.
Powiązane wpisy
- Leksykon chorób i schorzeń
Polimialgia reumatyczna – Charakterystyka, pielęgnacja i opieka
Polimialgia reumatyczna (PMR) to zapalna choroba mięśni, manifestująca się bólem i poranną sztywnością w obrębie dużych stawów, zwłaszcza bioder, szyi i ramion, dotykająca głównie osoby powyżej 50. roku życia, ze średnim wiekiem zachorowania około 70 lat, częściej kobiety (2:1). Diagnostycznie istotne jest szybkie ustąpienie objawów po wprowadzeniu glikokortykosteroidów, zwykle prednizonu w dawce początkowej 10-15 mg/dobę (niekiedy 12,5-25 mg/dobę), z poprawą w ciągu 1-3 dni i całkowitą remisją w 2-4 tygodnie. Leczenie wymaga stopniowego zmniejszania dawki do 2,5-5 mg/dobę w ciągu 1-2 lat, z uwzględnieniem kontroli klinicznej i markerów zapalnych (OB, CRP). Należy monitorować ryzyko współistnienia olbrzymiokomórkowego zapalenia tętnic (GCA), które wymaga pilnej interwencji. W terapii wspomagającej stosuje się metotreksat (10-20 mg/tydzień) oraz tocilizumab w przypadkach powiązanego GCA, a także NLPZ i paracetamol jako uzupełnienie leczenia.
alendronian, badanie gęstości mineralnej kości, bisfosfonian, CRP, densytometria, GCA, glikokortykosteroid doustny, inhibitor IL-6, jaskra, kwas omega-3, marker zapalny, metotreksat, niesteroidowy lek przeciwzapalny, olbrzymiokomórkowe zapalenie tętnic, osteoporoza, polimialgia reumatyczna, prednizolon, prednizon, suplementacja wapnia, sztywność mięśniowa, tocilizumab, utrata masy kostnej, witamina D, złamanie kręgu - Leksykon chorób i schorzeń
Arteritis tętnicy skroniowej – Zapobieganie i profilaktyka
Arteritis tętnicy skroniowej (GCA) jest stanem zapalnym naczynia, który wymaga natychmiastowej interwencji w celu zapobiegania nieodwracalnej utracie wzroku oraz powikłaniom niedokrwiennym, takim jak udary mózgu. Zaleca się stosowanie małych dawek kwasu acetylosalicylowego (81-100 mg/dobę) jako profilaktykę powikłań niedokrwiennych. Kluczowe jest szybkie rozpoznanie i natychmiastowe rozpoczęcie terapii kortykosteroidami, nawet przed potwierdzeniem diagnozy biopsją tętnicy skroniowej, która powinna być wykonana w ciągu pierwszego tygodnia, ale nie powinna opóźniać leczenia. Długotrwała terapia steroidowa wymaga profilaktyki osteoporozy poprzez suplementację wapnia (1500 mg/dobę), witaminy D3 (800 IU/dobę) oraz rozważenie bisfosfonianów (alendronian, ryzedronian). Monitorowanie aktywności choroby powinno być indywidualnie dostosowane, obejmując ocenę kliniczną, markery laboratoryjne oraz regularne badania okulistyczne.
arteritis tętnicy skroniowej, aspiryna, biomarker, biopsja tętnicy skroniowej, bisfosfonian, cukrzyca, GCA, gęstość kości, glikokortykosteroid, interleukina-6, kortykosteroid, kwas acetylosalicylowy, marker laboratoryjny, nadciśnienie, olbrzymiokomórkowe zapalenie tętnic, osteoporoza indukowana steroidami, PJP, Pneumocystis jiroveci, powikłanie niedokrwienne, prednizon, przeciwciało monoklonalne, remisja choroby, reumatolog, terapia steroidowa, tocilizumab, udar mózgu, utrata wzroku, zapalenie płuc, złamanie kompresyjne kręgu