neuroleptyk pochodny fenotiazyny
Neuroleptyki pochodne fenotiazyny to klasyczna grupa leków przeciwpsychotycznych, które wprowadzono do lecznictwa w latach 50. XX wieku. Pierwszym przedstawicielem tej grupy była chlorpromazyna, która zrewolucjonizowała podejście do leczenia schizofrenii i innych psychoz.
Mechanizm działania tych leków opiera się głównie na blokowaniu receptorów dopaminowych D2 w układzie mezolimbicznym i mezokortykalnym mózgu, co prowadzi do redukcji objawów wytwórczych, takich jak omamy i urojenia. Fenotiazyny wykazują również działanie antagonistyczne wobec receptorów histaminowych, cholinergicznych i adrenergicznych, co przyczynia się do ich profilu działań niepożądanych.
Do najczęściej stosowanych neuroleptyków pochodnych fenotiazyny należą: chlorpromazyna, lewomepromazyna, perfenazyna, flufenazyna i trifluoperazyna. Leki te różnią się między sobą siłą działania przeciwpsychotycznego oraz profilem działań niepożądanych, co pozwala na dobór odpowiedniego preparatu w zależności od stanu klinicznego pacjenta.
Neuroleptyki fenotiazyny cechują się znacznymi działaniami niepożądanymi, w tym objawami pozapiramidowymi (parkinsonizm polekowy, dystonia ostra, akatyzja), sedacją, działaniem antycholinergicznym, hipotensją ortostatyczną oraz wydłużeniem odstępu QT. Szczególnie istotnym powikłaniem długotrwałego stosowania jest ryzyko późnych dyskinez, które mogą mieć charakter nieodwracalny.
Współcześnie fenotiazyny są stosowane rzadziej na rzecz neuroleptyków atypowych, które cechują się korzystniejszym profilem bezpieczeństwa i tolerancji. Nadal jednak znajdują zastosowanie w wybranych przypadkach klinicznych, szczególnie w stanach silnego pobudzenia psychoruchowego, w leczeniu objawów psychotycznych opornych na inne leki oraz jako środki przeciwwymiotne.
Powiązane wpisy
- Leksykon substancji czynnych
Prochloroperazyna – Działania niepożądane
Prochloroperazyna, będąca pochodną fenotiazyny i substancją czynną preparatu Chloropernazinum (10 mg tabletki), wykazuje skuteczność terapeutyczną, jednak jej stosowanie wiąże się z ryzykiem działań niepożądanych o różnym nasileniu i częstości. Wśród hematologicznych powikłań najczęściej obserwuje się łagodną leukopenię (≥1/1 000 do <1/100), szczególnie przy długotrwałym stosowaniu dużych dawek, wymagającą monitorowania morfologii krwi. Znacznie rzadsza, ale poważniejsza jest agranulocytoza (≥1/10 000 do <1/1 000), niezależna od dawki, stanowiąca bezpośrednie zagrożenie życia i wymagająca natychmiastowego odstawienia leku. Prochloroperazyna może także indukować hiperprolaktynemię o nieznanej częstości, manifestującą się mlekotokiem, ginekomastią, zaburzeniami miesiączkowania i impotencją, co wpływa na jakość życia pacjentów i ich współpracę terapeutyczną.
agranulocytoza, alergia kontaktowa skóry, amenorrhea, bromokryptyna, Chloropernazinum, dantrolen, działanie niepożądane, fotosensytyzacja, fototoksyczność, galaktorrhea, ginekomastia, granulocyty obojętnochłonne, hiperprolaktynemia, hipertermia, morfologia krwi, neuroleptyk pochodny fenotiazyny, pochodna fenotiazyny, prochloroperazyna, stężenie prolaktyny, system MedDRA, tachykardia, toczeń rumieniowaty, wtórny hipogonadyzm, złośliwy zespół neuroleptyczny