polimialgia reumatyczna
Polimialgia reumatyczna (PMR) to choroba zapalna charakteryzująca się silnym bólem i sztywnością mięśni obręczy barkowej i biodrowej. Występuje głównie u osób powyżej 50. roku życia, ze szczytem zachorowań między 70. a 80. rokiem życia, i około dwa razy częściej dotyka kobiet niż mężczyzn.
Typowe objawy PMR to symetryczny ból i sztywność mięśni szyi, obręczy barkowej, ramion, bioder i ud, nasilające się w godzinach porannych i po okresie bezczynności. Pacjenci często zgłaszają trudności w wykonywaniu codziennych czynności, takich jak wstawanie z łóżka czy podnoszenie rąk powyżej poziomu barków. Objawom towarzyszą zwykle ogólne symptomy, jak gorączka o niskim nasileniu, zmęczenie, utrata masy ciała, depresja i anemia.
W diagnostyce PMR kluczowe znaczenie mają badania laboratoryjne wykazujące podwyższone parametry zapalne (OB, CRP). Charakterystyczną cechą jest szybka odpowiedź na leczenie małymi dawkami glikokortykosteroidów, co stanowi jednocześnie test diagnostyczny. Ważne jest różnicowanie z olbrzymiokomórkowym zapaleniem tętnic (GCA), które współistnieje u około 10-15% pacjentów z PMR i wymaga pilnego leczenia ze względu na ryzyko utraty wzroku.
Leczenie polimialgi reumatycznej opiera się na stosowaniu glikokortykosteroidów, zazwyczaj prednizonu w dawce początkowej 15-20 mg/dobę. Po uzyskaniu kontroli objawów dawkę leku stopniowo się zmniejsza. Terapia zwykle trwa 1-2 lata, choć u niektórych pacjentów konieczne jest dłuższe leczenie. W przypadkach opornych lub przy próbie redukcji dawki steroidów można rozważyć dołączenie metotreksatu lub innych leków modyfikujących przebieg choroby.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Medrol 16 mg
Medrol, zawierający metyloprednizolon w dawkach 4 mg lub 16 mg, jest glikokortykosteroidem stosowanym głównie w leczeniu objawowym wielu schorzeń zapalnych i autoimmunologicznych. W reumatologii znajduje zastosowanie w leczeniu zaostrzeń łuszczycowego i reumatoidalnego zapalenia stawów, zesztywniającego zapalenia stawów kręgosłupa, ostrych zapaleń kaletki maziowej, pochewki ścięgna oraz dny moczanowej. W chorobach układowych tkanki łącznej, takich jak toczeń rumieniowaty układowy, zapalenie wielomięśniowe, polimialgia reumatyczna czy olbrzymiokomórkowe zapalenie tętnic, Medrol może być stosowany zarówno w okresach zaostrzeń, jak i jako leczenie podtrzymujące. Ponadto lek jest wskazany w ciężkich chorobach dermatologicznych (np. pęcherzyca, rumień wielopostaciowy, łuszczyca), alergicznych (astma oskrzelowa, atopowe zapalenie skóry) oraz w ostrych i przewlekłych procesach zapalnych oka (np. zapalenie błony naczyniowej, zapalenie rogówki). Dawkowanie i podawanie powinny uwzględniać specyfikę choroby oraz indywidualną odpowiedź pacjenta, z uwzględnieniem, że tabletki posiadają linię podziału nieprzeznaczoną do przełamywania.
alergiczne zapalenie błony śluzowej nosa, alergiczne zapalenie spojówek, astma oskrzelowa, atopowe zapalenie skóry, beryloza, białaczka, białkomocz, chłoniak, choroba Leśniowskiego-Crohna, choroba posurowicza, dnawe zapalenie stawów, glikokortykosteroid, gruźlica płuc, hiperkalcemia, kontaktowe zapalenie skóry, lek immunosupresyjny, łojotokowe zapalenie skóry, łuszczyca, łuszczycowe zapalenie stawów, małopłytkowość, metyloprednizolon, nadwrażliwość na leki, niedobór erytroblastów, niedoczynność kory nadnerczy, niedokrwistość hemolityczna, nieropne zapalenie tarczycy, obrzęk mózgu, olbrzymiokomórkowe zapalenie tętnic, ostra białaczka, pęcherzowe opryszczkowate zapalenie skóry, pęcherzyca, polimialgia reumatyczna, półpasiec oczny, pourazowa choroba zwyrodnieniowa stawów, reumatoidalne zapalenie stawów, reumatyczne zapalenie mięśnia sercowego, rumień wielopostaciowy, samoistna plamica małopłytkowa, sarkoidoza, stwardnienie rozsiane, toczeń rumieniowaty układowy, wrodzony przerost nadnerczy, wrzodziejące zapalenie jelita grubego, współczulne zapalenie błony naczyniowej, wyprysk kontaktowy, zachłystowe zapalenie płuc, zapalenie błony maziowej, zapalenie błony naczyniowej, zapalenie kaletki maziowej, zapalenie naczyniówki, zapalenie naczyniówki i siatkówki, zapalenie nadkłykcia, zapalenie nerwu wzrokowego, zapalenie pochewki ścięgna, zapalenie rogówki, zapalenie skórno-mięśniowe, zapalenie tęczówki, zapalenie tęczówki i ciała rzęskowego, zapalenie wielomięśniowe, zespół Loefflera, zespół nerczycowy, zespół Stevensa-Johnsona, zesztywniające zapalenie stawów kręgosłupa, ziarniniak grzybiasty, złuszczające zapalenie skóry - Leksykon leków
Działania niepożądane – Simorion 40 mg
Analiza działań niepożądanych symwastatyny opiera się na dużych, kontrolowanych badaniach klinicznych, takich jak HPS (n=20 536) i 4S (n=4 444). W badaniu HPS, przy dawce 40 mg/dobę przez średnio 5 lat, profil bezpieczeństwa był porównywalny z placebo, z odsetkiem przerwania terapii z powodu działań niepożądanych wynoszącym 4,8% vs 5,1%. Miopatia występowała rzadko (<0,1%), a podwyższenie aktywności aminotransferaz (ALT, AST) ponad 3-krotnie powyżej normy, potwierdzone powtórnym badaniem, dotyczyło 0,21% pacjentów leczonych symwastatyną (w porównaniu do 0,09% w grupie placebo). Wyższe dawki (80 mg/dobę) wiązały się z większą częstością miopatii (1,0% vs 0,02% przy 20 mg/dobę). Zgłaszano także bardzo rzadkie przypadki martwiczej miopatii immunologicznej (IMNM) wymagającej leczenia immunosupresyjnego.
aminotransferaza, anafilaksja, bezsenność, depresja, eozynofilia, ginekomastia, hemoglobina glikowana, hipercholesterolemia rodzinna, martwicza miopatia immunologiczna, miastenia, miastenia oczna, miopatia, neuropatia obwodowa, niedokrwistość, niewydolność wątroby, obrzęk naczynioruchowy, parestezja, polimialgia reumatyczna, rabdomioliza, śródmiąższowa choroba płuc, symwastatyna, trombocytopenia, zaburzenie erekcji, zaburzenie pamięci, zapalenie mięśni, zapalenie naczyń, zapalenie skórno-mięśniowe, zapalenie trzustki, zapalenie wątroby, zespół nadwrażliwości, zespół toczniopodobny - Leksykon chorób i schorzeń
Olbrzymiokomórkowe zapalenie tętnic – Diagnostyka i diagnoza
Olbrzymiokomórkowe zapalenie tętnic (GCA) jest najczęstszym zapaleniem naczyń u osób >50 r.ż., niosącym ryzyko utraty wzroku i udaru mózgu. Diagnostyka opiera się na ocenie klinicznej, badaniach laboratoryjnych (OB zwykle >50 mm/h, często >100 mm/h; CRP podwyższone; morfologia z niedokrwistością normocytową, leukocytozą, trombocytozą) oraz obrazowych (USG, MRI, PET-CT). Biopsja tętnicy skroniowej pozostaje złotym standardem, choć jej czułość jest zmienna (15-87%), a wynik ujemny nie wyklucza choroby ze względu na obecność skip lesions. Nowe kryteria ACR/EULAR z 2022 roku uwzględniają zaawansowane metody obrazowe, a EULAR rekomenduje ultrasonografię tętnic skroniowych i pachowych jako badanie pierwszego wyboru, wykazujące objaw „halo”, kompresji, zwężenia lub niedrożności naczynia.
białko C-reaktywne, biopsja tętnicy skroniowej, całkowita niedrożność, czynniki ryzyka sercowo-naczyniowe, diagnostyka ultrasonograficzna, fluorodeoksyglukoza, komórki olbrzymie, kryteria ACR, leukocytoza, niedokrwistość normocytowa, objaw halo, objaw kompresji, obrazowanie PET, odczyn Biernackiego, olbrzymiokomórkowe zapalenie tętnic, polimialgia reumatyczna, pozytonowa tomografia emisyjna, rezonans magnetyczny, rezonans magnetyczny wysokiej rozdzielczości, tocilizumab, trombocytoza, udar mózgu, ultrasonografia dopplerowska, utrata wzroku - Leksykon chorób i schorzeń
Arteritis tętnicy skroniowej – Diagnostyka i diagnoza
Arteritis tętnicy skroniowej (GCA) to zapalne schorzenie dużych i średnich naczyń, występujące głównie u osób >50 r.ż., charakteryzujące się niespecyficznymi objawami, co utrudnia diagnostykę. Kluczowe kryteria diagnostyczne ACR obejmują: wiek >50 lat, nowy ból głowy, nieprawidłowości tętnicy skroniowej, OB >50 mm/h oraz nieprawidłową biopsję tętnicy skroniowej, z czułością 93,5% i swoistością 91,2%. Badania laboratoryjne wykazują podwyższone OB (często >50 mm/h, niekiedy >100 mm/h), podwyższone CRP (czułość 98,6%, swoistość 75,7%) oraz łagodną niedokrwistość i trombocytozę (>400 000/μL). Biopsja tętnicy skroniowej pozostaje złotym standardem, wykazując zmiany takie jak naciek zapalny, fragmentację blaszki elastycznej i obecność komórek olbrzymich, z czułością 15-87% i swoistością 100%. W diagnostyce obrazowej ultrasonografia dopplerowska (CDUS) wykazuje czułość 54-63% i swoistość 79-81%, a badania MRI, CT i PET/CT są stosowane w ocenie zajęcia dużych naczyń pozaczaszkowych.
Amerykańskie Kolegium Reumatologiczne, angiografia CT, arteritis tętnicy skroniowej, białko C-reaktywne, biopsja tętnicy skroniowej, chromanie żuchwy, Europejska Liga Przeciw Reumatyzmowi, glikokortykosteroid, komórka olbrzymia, naciek zapalny, niedokrwistość, objaw halo, objaw kompresji, odczyn Biernackiego, olbrzymiokomórkowe zapalenie tętnic, polimialgia reumatyczna, pozytonowa tomografia emisyjna, rezonans magnetyczny, tętnica skroniowa, tomografia komputerowa, trombocytoza, ultrasonografia doplerowska, utrata wzroku, zajęcie dużych naczyń, zmiany histopatologiczne - Leksykon chorób i schorzeń
Arteritis tętnicy skroniowej – Objawy
Arteritis tętnicy skroniowej (GCA) to najczęstsze zapalenie dużych i średnich naczyń u osób >50 r.ż., z szczytem zachorowań w 7.-8. dekadzie życia, częściej u kobiet (2-6x). Choroba charakteryzuje się zmiennym przebiegiem objawów, z dominującym bólem głowy (70-80%), często nowym lub zmienionym u pacjentów bez wcześniejszych dolegliwości. Typowe są bóle w okolicy skroniowej lub potylicznej, często oporne na standardowe analgetyki, oraz tkliwość skóry głowy. Chromanie żuchwy (40-50%) i zaburzenia widzenia (20-30%), w tym nagła, trwała utrata wzroku (8-15%) spowodowana AION, stanowią poważne objawy. Objawy ogólnoustrojowe (gorączka do >39°C u 15%, osłabienie, utrata masy ciała) oraz współistniejąca polimialgia reumatyczna (40-50%) są częste. Zajęcie dużych naczyń (30-80%) może prowadzić do chromania kończyn, asymetrii ciśnienia, aortitis i tętniaków. Nieleczona GCA grozi trwałą utratą wzroku, udarami, zawałami i rozwarstwieniem aorty.
amaurosis fugax, aortitis, arteritis tętnicy skroniowej, biopsja, chromanie żuchwy, diplopia, giant cell arteritis, kortykosteroid, mikroangiopatyczna niedokrwistość hemolityczna, mononeuropatia, niedokrwienie jelit, olbrzymiokomórkowe zapalenie tętnic, podwójne widzenie, polimialgia reumatyczna, polineuropatia, polymyalgia rheumatica, prednizon, przejściowy atak niedokrwienny, rozwarstwienie aorty, scotoma, SIADH, tętniak aorty, zapalenie aorty, zapalenie naczyń, zespół nieadekwatnego wydzielania hormonu antydiuretycznego - Leksykon chorób i schorzeń
Polimialgia reumatyczna – Zapobieganie i profilaktyka
Polimialgia reumatyczna (PMR) to zapalna choroba mięśni i stawów proksymalnych, dotykająca głównie osoby powyżej 50. roku życia. Wczesne rozpoznanie i odpowiednia diagnostyka, w tym monitorowanie markerów zapalnych (OB, CRP), są kluczowe dla skutecznej profilaktyki powikłań. Leczenie opiera się na glikokortykosteroidach, jednak ze względu na ryzyko działań niepożądanych, zaleca się suplementację wapnia (1000-1200 mg/dzień) i witaminy D (do 1000 IU/dzień) od początku terapii oraz wykonanie badania gęstości mineralnej kości (DEXA). U pacjentów wysokiego ryzyka (wiek >65 lat, złamania niskoenergetyczne) wskazane jest stosowanie bisfosfonianów (alendronian, risedronian) w celu zapobiegania osteoporozie. Dodatkowo, profilaktyka powikłań żołądkowo-jelitowych obejmuje stosowanie inhibitorów pompy protonowej, a szczepienia przeciwko pneumokokom i grypie powinny być wykonane przed rozpoczęciem terapii steroidami.
alendronian, azatiopryna, badanie DEXA, bisfosfonian, ćwiczenia z obciążeniem, dieta bezglutenowa, dieta paleo, fizjoterapia, gęstość mineralna kości, glikokortykosteroid, inhibitor pompy protonowej, inhibitor TNF, kwas tłuszczowy omega-3, lek oszczędzający steroidy, lek przeciwosteoporotyczny, markery zapalne, metotreksat, nawrót choroby, olbrzymiokomórkowe zapalenie tętnic, osteoporoza, polimialgia reumatyczna, reumatoidalne zapalenie stawów, risedronian, sarilumab, szczepienie przeciwko pneumokokom, tocilizumab - Leksykon substancji czynnych
Metyloprednizolon – Wskazania do stosowania
Metyloprednizolon jest glikokortykosteroidem o silnym działaniu przeciwzapalnym, immunosupresyjnym i przeciwalergicznym, stosowanym w leczeniu licznych schorzeń o podłożu zapalnym i immunologicznym. Wskazania obejmują zaburzenia endokrynologiczne (np. pierwotną i wtórną niedoczynność kory nadnerczy, ostrą niedoczynność kory nadnerczy, wrodzony przerost nadnerczy), choroby reumatyczne (reumatoidalne zapalenie stawów, zesztywniające zapalenie stawów kręgosłupa, łuszczycowe zapalenie stawów), układowe choroby tkanki łącznej (toczeń rumieniowaty układowy, zapalenie wielomięśniowe), choroby dermatologiczne (pęcherzyca, ciężka postać łuszczycy, atopowe zapalenie skóry), ciężkie choroby alergiczne (astma oskrzelowa, reakcje anafilaktyczne), choroby okulistyczne (zapalenie tęczówki, zapalenie naczyniówki), pulmonologiczne (sarkoidoza, zaostrzenie POChP do 10 dni leczenia), hematologiczne (autoimmunologiczna niedokrwistość hemolityczna, idiopatyczna plamica małopłytkowa) oraz neurologiczne (zaostrzenie stwardnienia rozsianego, ostre urazy rdzenia kręgowego – leczenie należy rozpocząć w ciągu 8 godzin od urazu). Metyloprednizolon jest dostępny w formie doustnej (tabletki Medrol, Meprelon, Metypred), dożylnej (Solu-Medrol, Methylprednisolone Sopharma), domięśniowej (Depo-Medrol) oraz miejscowej (Advantan, Skinatan), co umożliwia dostosowanie drogi podania do stanu klinicznego pacjenta.
alergiczny nieżyt nosa, astma oskrzelowa, atopowe zapalenie skóry, beryloza, białaczka, chłoniak, choroba Leśniowskiego-Crohna, choroba posurowicza, choroba zwyrodnieniowa stawów, dnawe zapalenie stawów, działanie przeciwzapalne, glikokortykosteroid, gruźlica płuc, guzkowe zapalenie tętnic, hiperkalcemia, kontaktowe zapalenie skóry, leczenie podtrzymujące, leczenie substytucyjne, łojotokowe zapalenie skóry, łuszczyca, łuszczycowe zapalenie stawów, niedoczynność kory nadnerczy, niedokrwistość hemolityczna, niedokrwistość hipoplastyczna, niewydolność kory nadnerczy, obrzęk krtani, obrzęk mózgu, olbrzymiokomórkowe zapalenie tętnic, pęcherzowe opryszczkowate zapalenie skóry, pęcherzyca, plamica małopłytkowa, Pneumocystis jiroveci, polimialgia reumatyczna, półpasiec oczny, przerost nadnerczy, przeszczep narządów, przewlekła obturacyjna choroba płuc, reumatoidalne zapalenie stawów, sarkoidoza, śródmiąższowe choroby płuc, stwardnienie rozsiane, terapia objawowa, toczeń rumieniowaty układowy, uraz rdzenia kręgowego, włośnica, wrzodziejące zapalenie jelita grubego, zachłystowe zapalenie płuc, zapalenie błony maziowej, zapalenie błony naczyniowej, zapalenie kaletki maziowej, zapalenie mięśnia sercowego, zapalenie naczyniówki, zapalenie nadkłykcia, zapalenie nerwu wzrokowego, zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych, zapalenie pęcherzyków płucnych, zapalenie pochewki ścięgna, zapalenie rogówki, zapalenie siatkówki, zapalenie skórno-mięśniowe, zapalenie spojówek, zapalenie tarczycy, zapalenie tęczówki, zapalenie wielomięśniowe, zespół Goodpasture’a, zespół Loefflera, zespół nerczycowy, zespół Stevensa-Johnsona, zesztywniające zapalenie stawów kręgosłupa, ziarniniak grzybiasty, złuszczające zapalenie skóry, zwłóknienie płuc - Leksykon leków
Działania niepożądane – Corr 40 40 mg
Symwastatyna, substancja czynna preparatu CORR 40 stosowana w dawce 40 mg, wykazuje profil bezpieczeństwa potwierdzony w dużych, kontrolowanych badaniach klinicznych, takich jak HPS (n=20 536) i 4S (n=4 444). W badaniu HPS częstość przerwania leczenia z powodu działań niepożądanych była porównywalna z placebo (odpowiednio 4,8% vs 5,1%). Miopatia występowała rzadko (<0,1%) przy dawce 40 mg, natomiast dawka 80 mg wiązała się z wyższym ryzykiem (1,0%). Działania niepożądane obejmują m.in. zaburzenia hematologiczne (niedokrwistość, rzadko), reakcje alergiczne (anafilaksja, bardzo rzadko), zaburzenia psychiczne (depresja, częstość nieznana), neurologiczne (bóle głowy, parestezje, neuropatia obwodowa, bardzo rzadkie zaburzenia pamięci), mięśniowo-szkieletowe (miopatia, rabdomioliza, rzadko), a także zaburzenia wątroby (zapalenie, podwyższenie enzymów wątrobowych, rzadko) i skóry (wysypka, świąd, rzadko). Występują także rzadkie przypadki immunozależnej miopatii martwiczej (IMNM) oraz zespołu rzekomej nadwrażliwości o różnorodnych objawach.
anafilaksja, choroba ścięgna, eozynofilia, ginekomastia, hemoglobina glikowana, hipercholesterolemia, immunozależna miopatia martwicza, kinaza kreatynowa, małopłytkowość, miastenia, miopatia, neuropatia obwodowa, niedokrwistość, niewydolność wątroby, obrzęk naczynioruchowy, parestezja, polekowa zmiana liszajowata, polimialgia reumatyczna, rabdomioliza, rodzinna heterozygotyczna hipercholesterolemia, śródmiąższowa choroba płuc, statyna, symwastatyna, zaburzenie pamięci, zaburzenie wzwodu, zapalenie naczyń, zapalenie skórno-mięśniowe, zapalenie trzustki, zapalenie wątroby, zespół nadwrażliwości, zespół toczniopodobny - Leksykon leków
Działania niepożądane – Corr 20 20 mg
Analiza bezpieczeństwa stosowania symwastatyny (CORR) w dawkach 20 mg i 40 mg opiera się na danych z dużych, długoterminowych badań klinicznych, takich jak HPS (n=20 536) i 4S (n=4 444). W badaniu HPS, przy dawce 40 mg przez około 5 lat, odsetek przerwania terapii z powodu działań niepożądanych wyniósł 4,8% w grupie leczonej wobec 5,1% w grupie placebo. Częstość miopatii była bardzo niska (<0,1%), a podwyższona aktywność aminotransferaz (>3 x GGN) wystąpiła u 0,21% pacjentów na symwastatynie w porównaniu do 0,09% w grupie placebo. W badaniu 4S odnotowano szeroki zakres działań niepożądanych, sklasyfikowanych według częstości występowania, obejmujących m.in. rzadkie przypadki miopatii, rabdomiolizy, zaburzeń poznawczych, a także bardzo rzadkie immunozależne miopatie martwicze i zespół rzekomej nadwrażliwości.
aminotransferaza, amnezja, anafilaksja, apatia, duszność, eozynofilia, fosfataza zasadowa, fotowrażliwość, ginekomastia, immunosupresja, immunozależna miopatia martwicza, kinaza kreatynowa, małopłytkowość, miopatia, miopatia martwicza, neuropatia obwodowa, niedokrwistość, niewydolność wątroby, obrzęk naczynioruchowy, ostra niewydolność nerek, pokrzywka, polekowa zmiana liszajowata, polimialgia reumatyczna, rabdomioliza, rodzinna heterozygotyczna hipercholesterolemia, śródmiąższowa choroba płuc, symwastatyna, zapalenie naczyń, zapalenie skórno-mięśniowe, zapalenie stawów, zapalenie trzustki, zapalenie wątroby, zespół toczniopodobny - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Metypred 16 mg
Metypred (metyloprednizolon) w dawkach 4 mg i 16 mg jest glikokortykosteroidem stosowanym w terapii objawowej wielu schorzeń zapalnych i autoimmunologicznych, a także jako leczenie substytucyjne w zaburzeniach endokrynologicznych, takich jak pierwotna i wtórna niedoczynność kory nadnerczy. Lek znajduje zastosowanie w chorobach reumatycznych (np. reumatoidalne zapalenie stawów, łuszczycowe zapalenie stawów, zesztywniające zapalenie stawów kręgosłupa), układowych chorobach tkanki łącznej (np. toczeń rumieniowaty układowy, zapalenie wielomięśniowe), schorzeniach dermatologicznych (np. pęcherzyca, ciężka postać łuszczycy), alergicznych i zapalnych chorobach oczu oraz w ciężkich chorobach alergicznych i zapalnych układu oddechowego (np. astma oskrzelowa, sarkoidoza). Metypred jest także stosowany w hematologii (np. samoistna plamica małopłytkowa, autoimmunologiczna niedokrwistość hemolityczna) oraz w leczeniu zespołu nerczycowego i zaostrzeń chorób zapalnych jelit (wrzodziejące zapalenie jelita grubego, choroba Leśniowskiego-Crohna).
alergiczne zapalenie błony śluzowej nosa, astma oskrzelowa, atopowe zapalenie skóry, beryloza, białaczka i chłoniak, choroba Leśniowskiego-Crohna, choroba posurowicza, choroba zwyrodnieniowa stawów, dnawe zapalenie stawów, glikokortykosteroid, gruźlica płuc, hiperkalcemia, łojotokowe zapalenie skóry, łuszczycowe zapalenie stawów, metyloprednizolon, niedobór erytroblastów, niedoczynność kory nadnerczy, niedokrwistość hemolityczna, niedokrwistość hipoplastyczna, obrzęk mózgu, olbrzymiokomórkowe zapalenie tętnic, ostra białaczka, owrzodzenie rogówki, pęcherzowe opryszczkowate zapalenie skóry, pęcherzyca, polimialgia reumatyczna, półpasiec oczny, przeszczep narządu, reumatoidalne zapalenie stawów, reumatyczne zapalenie mięśnia sercowego, rumień wielopostaciowy, samoistna plamica małopłytkowa, sarkoidoza, stwardnienie rozsiane, toczeń rumieniowaty układowy, wrodzony przerost nadnerczy, wrzodziejące zapalenie jelita grubego, wyprysk kontaktowy, zachłystowe zapalenie płuc, zapalenie błony naczyniowej, zapalenie kaletki maziowej, zapalenie naczyniówki, zapalenie naczyniówki i siatkówki, zapalenie nadkłykcia, zapalenie nerwu wzrokowego, zapalenie pochewki ścięgna, zapalenie rogówki, zapalenie skórno-mięśniowe, zapalenie spojówek, zapalenie tarczycy, zapalenie tęczówki, zapalenie wielomięśniowe, zespół Loefflera, zespół nerczycowy, zespół Stevensa-Johnsona, zesztywniające zapalenie stawów kręgosłupa, ziarniniak grzybiasty, złuszczające zapalenie skóry - Leksykon substancji czynnych
Symwastatyna – Działania niepożądane
Symwastatyna, inhibitor HMG-CoA reduktazy, jest skutecznym lekiem hipolipemizującym stosowanym w leczeniu hipercholesterolemii, którego profil bezpieczeństwa został potwierdzony w dużych badaniach klinicznych (HPS, 20 536 pacjentów; 4S, 4 444 pacjentów). Najpoważniejszymi działaniami niepożądanymi są zaburzenia mięśniowo-szkieletowe, w tym miopatia i rabdomioliza, definiowane przez wzrost aktywności kinazy kreatynowej (CK) ≥10x górnej granicy normy (GGN). Miopatia występuje rzadko (<0,1% przy dawce 40 mg/dobę), ale ryzyko wzrasta do 1,0% przy dawce 80 mg/dobę. Immunozależna miopatia martwicza (IMNM) to rzadkie, autoimmunologiczne powikłanie, które wymaga leczenia immunosupresyjnego. Symwastatyna może także powodować tendinopatię, zaburzenia funkcji wątroby (wzrost aminotransferaz >3x GGN u 0,21% pacjentów na 40 mg), objawy neuropsychiatryczne, zaburzenia metaboliczne (wzrost HbA1c i glukozy na czczo), a także rzadkie reakcje alergiczne i śródmiąższową chorobę płuc.
aminotransferazy, biosynteza cholesterolu, eozynofilia, ginekomastia, glukoza w surowicy, hemoglobina glikowana, hipercholesterolemia, hipercholesterolemia rodzinna, HMG-CoA reduktaza, immunozależna miopatia martwicza, kinaza kreatynowa, miastenia, miopatia, neuropatia obwodowa, niewydolność wątroby, obrzęk naczynioruchowy, ostra niewydolność nerek, polimialgia reumatyczna, rabdomioliza, śródmiąższowa choroba płuc, tendinopatia, trombocytopenia, zaburzenia erekcji, zaburzenia poznawcze, zapalenie naczyń, zapalenie skórno-mięśniowe, zapalenie trzustki, zapalenie wątroby, zerwanie ścięgna, zespół nadwrażliwości, zespół toczniopodobny, zmiany liszajowate - Leksykon chorób i schorzeń
Arteritis tętnicy skroniowej – Rokowania, prognozy i postęp choroby
Olbrzymiokomórkowe zapalenie tętnic (GCA) jest najczęstszym zapaleniem naczyń u osób >50 r.ż., a rokowanie zależy od szybkiego wdrożenia terapii kortykosteroidami, które znacząco poprawiły przeżywalność (wcześniej śmiertelność wynosiła 12,5%). Długoterminowo przeżycie pacjentów z GCA jest porównywalne z populacją ogólną, nawet przy powikłaniach dużych naczyń. Wczesne leczenie jest kluczowe dla zachowania wzroku – opóźnienie zwiększa ryzyko niedokrwiennych powikłań oka, takich jak AAION czy CRAO, które rzadko ulegają poprawie. Pogorszenie widzenia podczas terapii występuje u 9-17% pacjentów, najczęściej w ciągu pierwszych 5 dni, a zajęcie drugiego oka mimo leczenia dotyczy około 9% chorych (w porównaniu do 20-62% u nieleczonych). Biopsja tętnicy skroniowej pozostaje złotym standardem diagnostycznym, a obecność komórek olbrzymich może wskazywać na bardziej agresywną postać choroby z wyższym ryzykiem ślepoty i polimialgii reumatycznej.
anemia, białko C-reaktywne, biopsja tętnicy skroniowej, chromanie żuchwy, glikokortykosteroid, kortykosteroid, nadciśnienie tętnicze, niedokrwienie, obrzęk tarczy nerwu wzrokowego, olbrzymiokomórkowe zapalenie tętnic, osteoporoza, ostrość widzenia, polimialgia reumatyczna, przednia niedokrwienna neuropatia nerwu wzrokowego, steroid, tocilizumab, trombocytoza, udar mózgu, wstrzyknięcie podskórne, zamknięcie tętnicy środkowej siatkówki, zapalenie dużych naczyń, zapalenie tętnic wieńcowych, zapalenie tętnicy skroniowej, zawał mięśnia sercowego - Leksykon chorób i schorzeń
Polimialgia reumatyczna – Objawy
Polimialgia reumatyczna (PMR) to zapalna choroba reumatyczna występująca głównie u osób powyżej 50. roku życia, z predylekcją do kobiet (2-3 razy częściej). Charakteryzuje się nagłym początkiem bólu i symetrycznej sztywności mięśniowo-stawowej, zwłaszcza w obrębie barków (95% przypadków), szyi oraz bioder, z poranną sztywnością trwającą co najmniej 30-45 minut. Objawy ogólne, takie jak zmęczenie, stan podgorączkowy, utrata masy ciała i obniżony nastrój, występują u 30-50% pacjentów i są związane z podwyższonym poziomem IL-6. Diagnostycznie istotne jest zachowanie prawidłowej siły mięśniowej pomimo subiektywnego odczucia osłabienia. PMR wykazuje dramatyczną odpowiedź na niskie dawki glikokortykosteroidów (prednizon 10-20 mg), z poprawą objawów w ciągu 1-3 dni, co stanowi ważny element potwierdzający rozpoznanie.
allele HLA, choroba reumatyczna, choroba samoograniczająca się, choroba zapalna, chromanie żuchwy, glikokortykosteroid, interleukina-6, malaise, objawy ogólnoustrojowe, olbrzymiokomórkowe zapalenie tętnic, polimialgia reumatyczna, prednizon, przykurcz torebki stawowej, stan podgorączkowy, sztywność poranna, tkliwość skóry głowy, wskaźniki zapalne, zanik mięśni, zapalenie naczyń krwionośnych - Leksykon chorób i schorzeń
Olbrzymiokomórkowe zapalenie tętnic – Objawy
Olbrzymiokomórkowe zapalenie tętnic (GCA) jest najczęstszą formą zapalenia naczyń u osób >50 r.ż., charakteryzującą się zapaleniem dużych i średnich tętnic, głównie czaszkowych i dużych naczyń, prowadzącym do ich zwężenia i niedokrwienia. Dominującym objawem jest nowy, uporczywy ból głowy (70-80% pacjentów), często zlokalizowany w okolicy skroniowej, któremu towarzyszy tkliwość skóry głowy (50%) oraz klaudykacja żuchwy (ok. 50%), będąca wysoce specyficznym objawem niedokrwienia mięśni żwaczy. Zaburzenia widzenia występują u 20-50% chorych i obejmują amaurosis fugax, diplopię, ubytki w polu widzenia oraz nagłą, trwałą utratę wzroku, która jest najpoważniejszym powikłaniem GCA. Objawy ogólnoustrojowe, takie jak niska gorączka, zmęczenie, utrata masy ciała i poty nocne, występują u około połowy pacjentów i mogą poprzedzać objawy naczyniowe. Współistniejąca polimialgia reumatyczna dotyczy 40-60% pacjentów.
amaurosis fugax, białko C-reaktywne, diplopia, kortykosteroid, mięsień żuchwy, neuropatia niedokrwienna nerwu wzrokowego, niedokrwienie narządów, obrzęk tarczy nerwu wzrokowego, olbrzymiokomórkowe zapalenie tętnic, polimialgia reumatyczna, przejściowy atak niedokrwienny, remisja choroby, rozwarstwienie aorty, tętniak aorty, tętnica skroniowa, tętnica środkowa siatkówki, tkliwość skóry głowy, tocilizumab, udar mózgu, uporczywy ból głowy, utrata wzroku, zaburzenie widzenia, zajęcie dużych naczyń, zapalenie naczyń krwionośnych, zawał mięśnia sercowego, zwężenie naczyń - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Medrol 4 mg
Medrol, zawierający metyloprednizolon w dawkach 4 mg i 16 mg, jest glikokortykosteroidem o szerokim spektrum działania przeciwzapalnego i immunosupresyjnego, stosowanym w leczeniu wielu schorzeń o podłożu zapalnym, autoimmunologicznym i alergicznym. W reumatologii znajduje zastosowanie w łuszczycowym i reumatoidalnym zapaleniu stawów, zesztywniającym zapaleniu stawów kręgosłupa oraz ostrych stanach zapalnych kaletek i pochewek ścięgnistych. W chorobach tkanki łącznej, takich jak toczeń rumieniowaty układowy, zapalenie wielomięśniowe czy olbrzymiokomórkowe zapalenie tętnic, Medrol stosuje się zarówno w zaostrzeniach, jak i jako leczenie podtrzymujące. W dermatologii lek jest wskazany w ciężkich postaciach pęcherzycy, rumienia wielopostaciowego, łuszczycy oraz innych ciężkich dermatozach. Ponadto, w alergologii, okulistyce, pulmonologii, hematologii, onkologii, gastroenterologii, neurologii, transplantologii i endokrynologii Medrol pełni rolę leku wspomagającego lub podstawowego, dostosowanego do specyfiki i nasilenia choroby.
alergiczne zapalenie błony śluzowej nosa, alergiczne zapalenie spojówek, astma oskrzelowa, atopowe zapalenie skóry, beryloza, białaczka, chłoniak, choroba Leśniowskiego-Crohna, choroba posurowicza, choroba zwyrodnieniowa stawów, dnawe zapalenie stawów, glikokortykosteroid, gruźlica płuc, hiperkalcemia, kontaktowe zapalenie skóry, łojotokowe zapalenie skóry, łuszczyca, łuszczycowe zapalenie stawów, małopłytkowość, metyloprednizolon, młodzieńcze reumatoidalne zapalenie stawów, niedobór erytroblastów, niedoczynność kory nadnerczy, niedokrwistość hemolityczna, niedokrwistość hipoplastyczna, nieropne zapalenie tarczycy, nietolerancja laktozy, obrzęk mózgu, olbrzymiokomórkowe zapalenie tętnic, ostra białaczka, owrzodzenie rogówki, pęcherzowe opryszczkowate zapalenie skóry, pęcherzyca, polimialgia reumatyczna, półpasiec oczny, reumatoidalne zapalenie stawów, reumatyczne zapalenie mięśnia sercowego, rumień wielopostaciowy, samoistna plamica małopłytkowa, sarkoidoza, stwardnienie rozsiane, toczeń rumieniowaty układowy, wrodzony przerost nadnerczy, wrzodziejące zapalenie jelita grubego, współczulne zapalenie błony naczyniowej, wyprysk kontaktowy, zachłystowe zapalenie płuc, zapalenie błony maziowej, zapalenie błony naczyniowej, zapalenie kaletki maziowej, zapalenie naczyniówki, zapalenie naczyniówki i siatkówki, zapalenie nadkłykcia, zapalenie nerwu wzrokowego, zapalenie pochewki ścięgna, zapalenie rogówki, zapalenie skórno-mięśniowe, zapalenie tęczówki, zapalenie tęczówki i ciała rzęskowego, zapalenie wielomięśniowe, zespół Loefflera, zespół nerczycowy, zespół Stevensa-Johnsona, zesztywniające zapalenie stawów kręgosłupa, ziarniniak grzybiasty, złuszczające zapalenie skóry - Leksykon leków
Działania niepożądane – Simorion 80 mg
Simorion, zawierający symwastatynę w dawkach 10 mg, 20 mg, 40 mg oraz 80 mg, wykazuje profil bezpieczeństwa potwierdzony w dużych, kontrolowanych badaniach klinicznych, takich jak HPS i 4S, obejmujących odpowiednio 20 536 i 4 444 pacjentów. W badaniu HPS stosowanie 40 mg symwastatyny przez średnio 5 lat nie różniło się istotnie pod względem działań niepożądanych od placebo, z częstością przerwania leczenia na poziomie 4,8% vs 5,1%. Miopatia występowała rzadko (<0,1%), a podwyższenie aminotransferaz (>3x ULN) u 0,21% pacjentów. Działania niepożądane obejmują m.in. zaburzenia mięśniowo-szkieletowe (miopatia, rabdomioliza), zaburzenia wątroby (zapalenie, niewydolność), reakcje alergiczne (anafilaksja), zaburzenia neurologiczne (neuropatia, zaburzenia pamięci), a także rzadkie przypadki immunozależnej martwiczej miopatii (IMNM). W trakcie terapii obserwowano także wzrost HbA1c i glukozy na czczo, co wymaga monitorowania u pacjentów z czynnikami ryzyka cukrzycy.
aminotransferazy, anafilaksja, eozynofilia, ginekomastia, hipercholesterolemia rodzinna, immunozależna miopatia martwicza, kinaza kreatynowa, miastenia, miastenia oczna, miopatia, neuropatia obwodowa, niedokrwistość, obrzęk naczynioruchowy, ostra niewydolność nerek, polimialgia reumatyczna, rabdomioliza, śródmiąższowa choroba płuc, symwastatyna, trombocytopenia, wykwity lichenoidalne, zaburzenia erekcji, zapalenie mięśni, zapalenie naczyń, zapalenie skórno-mięśniowe, zapalenie trzustki, zapalenie wątroby, zespół nadwrażliwości, zespół toczniopodobny - Leksykon leków
Działania niepożądane – Simorion 10 mg
Profil bezpieczeństwa symwastatyny został potwierdzony w dużych, kontrolowanych badaniach klinicznych, takich jak HPS (n=20 536) i 4S (n=4 444), wykazując porównywalne wskaźniki działań niepożądanych do placebo przy dawce 40 mg przez około 5 lat. Miopatia występowała rzadko (<0,1% przy 40 mg), jednak jej częstość wzrastała do 1,0% przy dawce 80 mg, w porównaniu do 0,02% przy 20 mg. Zwiększenie aktywności aminotransferaz powyżej 3-krotnej normy odnotowano u 0,21% pacjentów na 40 mg, wobec 0,09% w grupie placebo. Działania niepożądane klasyfikowane są według częstości: bardzo często (≥1/10), często (≥1/100 do <1/10), niezbyt często (≥1/1 000 do <1/100), rzadko (≥1/10 000 do <1/1 000), bardzo rzadko (<1/10 000) oraz nieznana.
aminotransferaza, anafilaksja, eozynofilia, ginekomastia, heterozygotyczna hipercholesterolemia rodzinna, immunozależna miopatia martwicza, kinaza kreatynowa, miastenia, miastenia oczna, miopatia, neuropatia obwodowa, niewydolność wątroby, obrzęk naczynioruchowy, polimialgia reumatyczna, rabdomioliza, śródmiąższowa choroba płuc, symwastatyna, trombocytopenia, zaburzenia erekcji, zaburzenia funkcji poznawczych, zaburzenia pamięci, zapalenie naczyń, zapalenie skórno-mięśniowe, zapalenie trzustki, zapalenie wątroby, zerwanie mięśnia, zespół nadwrażliwości, zespół toczniopodobny - Leksykon chorób i schorzeń
Polimialgia reumatyczna – Charakterystyka, pielęgnacja i opieka
Polimialgia reumatyczna (PMR) to zapalna choroba mięśni, manifestująca się bólem i poranną sztywnością w obrębie dużych stawów, zwłaszcza bioder, szyi i ramion, dotykająca głównie osoby powyżej 50. roku życia, ze średnim wiekiem zachorowania około 70 lat, częściej kobiety (2:1). Diagnostycznie istotne jest szybkie ustąpienie objawów po wprowadzeniu glikokortykosteroidów, zwykle prednizonu w dawce początkowej 10-15 mg/dobę (niekiedy 12,5-25 mg/dobę), z poprawą w ciągu 1-3 dni i całkowitą remisją w 2-4 tygodnie. Leczenie wymaga stopniowego zmniejszania dawki do 2,5-5 mg/dobę w ciągu 1-2 lat, z uwzględnieniem kontroli klinicznej i markerów zapalnych (OB, CRP). Należy monitorować ryzyko współistnienia olbrzymiokomórkowego zapalenia tętnic (GCA), które wymaga pilnej interwencji. W terapii wspomagającej stosuje się metotreksat (10-20 mg/tydzień) oraz tocilizumab w przypadkach powiązanego GCA, a także NLPZ i paracetamol jako uzupełnienie leczenia.
alendronian, badanie gęstości mineralnej kości, bisfosfonian, CRP, densytometria, GCA, glikokortykosteroid doustny, inhibitor IL-6, jaskra, kwas omega-3, marker zapalny, metotreksat, niesteroidowy lek przeciwzapalny, olbrzymiokomórkowe zapalenie tętnic, osteoporoza, polimialgia reumatyczna, prednizolon, prednizon, suplementacja wapnia, sztywność mięśniowa, tocilizumab, utrata masy kostnej, witamina D, złamanie kręgu - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Metypred 4 mg
Metyloprednizolon (Metypred) jest glikokortykosteroidem dostępnym w tabletkach 4 mg i 16 mg, stosowanym doustnie w terapii objawowej wielu schorzeń zapalnych i autoimmunologicznych. Lek znajduje zastosowanie w leczeniu zaostrzeń i podtrzymującym w chorobach reumatycznych (np. łuszczycowe i reumatoidalne zapalenie stawów, zesztywniające zapalenie stawów kręgosłupa), chorobach układu oddechowego (np. sarkoidoza, astma oskrzelowa), ciężkich dermatozach (np. pęcherzyca, rumień wielopostaciowy), a także w chorobach hematologicznych (np. samoistna plamica małopłytkowa, autoimmunologiczna niedokrwistość hemolityczna). Ponadto Metypred jest stosowany w leczeniu powikłań okulistycznych, chorób neurologicznych (np. zaostrzenia stwardnienia rozsianego), a także w terapii immunosupresyjnej po przeszczepach narządów. W zaburzeniach endokrynologicznych pełni funkcję terapii substytucyjnej, m.in. w niedoczynności kory nadnerczy i wrodzonym przerostu nadnerczy.
alergiczne zapalenie nosa, aplazja szpiku, astma oskrzelowa, atopowe zapalenie skóry, beryloza, białaczka, choroba Leśniowskiego-Crohna, choroba posurowicza, choroba zwyrodnieniowa stawów, dnawe zapalenie stawów, glikokortykosteroid, gruźlica płuc, hiperkalcemia, łojotokowe zapalenie skóry, łuszczyca, łuszczycowe zapalenie stawów, małopłytkowość, metyloprednizolon, nadwrażliwość na leki, nefropatia toczniowa, niedoczynność kory nadnerczy, niedokrwistość hemolityczna, niedokrwistość hipoplastyczna, obrzęk mózgu, olbrzymiokomórkowe zapalenie tętnic, ostra białaczka, owrzodzenie rogówki, pęcherzowe zapalenie skóry, pęcherzyca, plamica małopłytkowa, polimialgia reumatyczna, półpasiec oczny, przerost nadnerczy, przeszczep narządów, reumatoidalne zapalenie stawów, rumień wielopostaciowy, sarkoidoza, stwardnienie rozsiane, terapia substytucyjna, toczeń rumieniowaty układowy, wrzodziejące zapalenie jelita grubego, wyprysk kontaktowy, zachłystowe zapalenie płuc, zapalenie błony maziowej, zapalenie błony naczyniowej, zapalenie kaletki maziowej, zapalenie mięśnia sercowego, zapalenie naczyniówki, zapalenie nadkłykcia, zapalenie nerwu wzrokowego, zapalenie pochewki ścięgna, zapalenie rogówki, zapalenie siatkówki, zapalenie skórno-mięśniowe, zapalenie spojówek, zapalenie tarczycy, zapalenie tęczówki, zapalenie wielomięśniowe, zespół Loefflera, zespół nerczycowy, zespół Stevensa-Johnsona, zesztywniające zapalenie stawów kręgosłupa, ziarniniak grzybiasty, złuszczające zapalenie skóry - Leksykon chorób i schorzeń
Polimialgia reumatyczna – Leczenie
Polimialgia reumatyczna (PMR) jest chorobą zapalną leczoną głównie glikokortykosteroidami (GKS), z prednizonem lub prednizolonem jako lekami pierwszego wyboru. Zalecana dawka początkowa prednizonu wynosi 12,5-25 mg/dobę, najczęściej 15 mg/dobę, co pozwala na szybką poprawę kliniczną w ciągu 24-72 godzin. Po uzyskaniu remisji dawkę stopniowo redukuje się według schematu: 15 mg przez 3 tygodnie, następnie 12,5 mg przez kolejne 3 tygodnie, 10 mg przez 4-6 tygodni, a następnie o 1 mg co 4-8 tygodni. Całkowity czas terapii wynosi zwykle 1-2 lata. W przypadku nawrotów stosuje się ponowne zwiększenie dawki prednizonu do ostatniej skutecznej, a w nawracających zaostrzeniach rozważa się dodanie leków oszczędzających GKS, takich jak metotreksat (10-20 mg/tydzień). Długotrwałe stosowanie GKS wiąże się z ryzykiem działań niepożądanych, m.in. osteoporozy, nadciśnienia, cukrzycy, dlatego zaleca się profilaktykę wapniem (1000-1200 mg/dobę) i witaminą D (600-800 IU/dobę), a u pacjentów wysokiego ryzyka bisfosfoniany.
aktywność choroby, alendronian, badanie laboratoryjne, bisfosfonian, cukrzyca, diagnoza różnicowa, dieta śródziemnomorska, działanie niepożądane, fizjoterapia, gęstość mineralna kości, glikokortykosteroid, hydroterapia, inhibitor receptora interleukiny-6, kwas omega-3, leflunomid, lek biologiczny, metotreksat, nadciśnienie tętnicze, niesteroidowy lek przeciwzapalny, odczyn Biernackiego, olbrzymiokomórkowe zapalenie tętnic, osteoporoza, paracetamol, polimialgia reumatyczna, prednizon, remisja, ryzedronian, sarilumab, stężenie glukozy, tocilizumab, wskaźnik zapalny, zaćma, zaostrzenie choroby - Leksykon chorób i schorzeń
Olbrzymiokomórkowe zapalenie tętnic – Zapobieganie i profilaktyka
Olbrzymiokomórkowe zapalenie tętnic (GCA) jest najczęstszym układowym zapaleniem naczyń u osób powyżej 50. roku życia, charakteryzującym się ryzykiem powikłań niedokrwiennych, takich jak utrata wzroku i udary mózgu. Podstawą leczenia są glikokortykosteroidy, zwykle prednizon w dawce 40-60 mg/dobę, wdrażane natychmiast po podejrzeniu choroby. Stosowanie małych dawek kwasu acetylosalicylowego (ASA) w zakresie 75-150 mg/dobę jest rekomendowane jako profilaktyka wtórna powikłań niedokrwiennych. Leczenie wymaga także profilaktyki osteoporozy (suplementacja wapnia i witaminy D, bisfosfoniany) oraz szczepień przeciwko pneumokokom, grypie i półpaścowi, szczególnie u pacjentów leczonych glikokortykosteroidami. Profilaktyka przeciwko Pneumocystis jiroveci nie jest rutynowo zalecana ze względu na niskie ryzyko infekcji i potencjalne działania niepożądane.
agranulocytoza, beta-bloker, bisfosfoniany, choroba wrzodowa, etanercept, gęstość mineralna kości, glikokortykosteroid, inhibitor pompy protonowej, kwas acetylosalicylowy, metotreksat, olbrzymiokomórkowe zapalenie tętnic, osteoporoza indukowana steroidami, polimialgia reumatyczna, poszerzenie aorty, profilaktyka pierwotna, przeciwciało monoklonalne, receptor interleukiny-6, suplementacja wapnia i witaminy D, terapia przeciwpłytkowa, tocilizumab, udar mózgu, układowe zapalenie naczyń, utrata wzroku, zapalenie dużych naczyń, zapalenie płuc Pneumocystis jiroveci, zapalenie tętnicy skroniowej, złamanie - Leksykon chorób i schorzeń
Fibromialgia – Diagnostyka i diagnoza
Fibromialgia (FM) to przewlekły zespół charakteryzujący się uogólnionym bólem mięśniowo-szkieletowym, często współistniejącym ze zmęczeniem, zaburzeniami snu, jelitowymi i nastroju. Dotyka około 2% populacji, z przewagą kobiet (7-krotnie częściej niż mężczyzn), najczęściej w wieku młodym i średnim. Diagnostyka jest wyzwaniem ze względu na brak specyficznych testów laboratoryjnych i obrazowych oraz konieczność wykluczenia innych schorzeń. Aktualne kryteria ACR z 2016 roku definiują fibromialgię na podstawie uogólnionego bólu w co najmniej 4 z 5 regionów ciała, utrzymującego się minimum 3 miesiące, z WPI ≥ 7 i SSS ≥ 5 lub WPI 4-6 i SSS ≥ 9. Diagnostyka obejmuje szczegółowy wywiad, badanie fizykalne, badania laboratoryjne (morfologia, OB, CRP, TSH, LFT, UE, CK) oraz wykluczenie innych chorób reumatologicznych, endokrynologicznych, neurologicznych i infekcyjnych. Nowoczesne metody diagnostyczne, takie jak test FM/a (czułość 93%, swoistość 89%) i analiza RNA, oferują obiecujące narzędzia do rozróżnienia FM od innych zespołów bólowych.
Amerykańskie Kolegium Reumatologiczne, badanie funkcji tarczycy, badanie funkcji wątroby, bezdech senny, białko C-reaktywne, ból mięśniowo-powięziowy, ból mięśniowo-szkieletowy, centralna sensytyzacja, choroba Addisona, choroba autoimmunologiczna, choroba tkanki łącznej, cytokina i chemokina, czynnik reumatoidalny, dysfagia, fibromialgia, funkcjonalny rezonans magnetyczny, kinaza kreatynowa, lek immunosupresyjny, miastenia, morfologia krwi, nadczynność przytarczyc, neuropatia obwodowa, niedoczynność tarczycy, polimialgia reumatyczna, przeciwciało przeciwjądrowe, punkt tkliwy, reumatoidalne zapalenie stawów, rezonans magnetyczny, skala nasilenia objawów, stwardnienie rozsiane, toczeń rumieniowaty układowy, zaburzenie jelitowe, zakażenie HIV, zapalenie wielomięśniowe, zespół bólowy, zespół hipermobilności, zespół niespokojnych nóg, zespół Sjögrena, zespół stresu pourazowego - Leksykon chorób i schorzeń
Polimialgia reumatyczna – Epidemiologia
Polimialgia reumatyczna (PMR) jest układową chorobą zapalną o podłożu autoimmunologicznym, charakteryzującą się bólem i sztywnością w obrębie szyi, barków i bioder, najczęściej dotykającą osoby powyżej 50. roku życia, ze średnim wiekiem diagnozy około 72-74 lat. Roczna zapadalność na PMR w populacjach północnoeuropejskich wynosi od 58 do 113 przypadków na 100 000 osób powyżej 50 lat, z najwyższą częstością w krajach skandynawskich (np. Norwegia 113/100 000), a najniższą w krajach śródziemnomorskich (Włochy 12,7/100 000) oraz w populacjach azjatyckich (Korea Południowa 2,06/100 000). Kobiety chorują 2-3 razy częściej niż mężczyźni. PMR jest ściśle powiązana z olbrzymiokomórkowym zapaleniem tętnic (GCA), które rozwija się u 15-20% pacjentów z PMR, a u 40-60% chorych z GCA występują objawy PMR. Diagnostyka opiera się na obrazie klinicznym i podwyższonych markerach zapalnych (OB, CRP), a ultrasonografia mięśniowo-szkieletowa, w tym badanie tętnic skroniowych i pachowych, stanowi ważne narzędzie zwiększające swoistość rozpoznania.
abatacept, Amerykańskie Kolegium Reumatologiczne, antygen specyficzny dla prostaty, badanie ultrasonograficzne, białko C-reaktywne, błona maziowa stawów, ból stawów, choroba autoimmunologiczna, czynnik martwicy nowotworu, Europejska Liga Przeciw Reumatyzmowi, FDG PET/CT, glikokortykosteroidy, gradient geograficzny, inhibitor IL-6, inhibitor JAK, kanakinumab, lek modyfikujący przebieg choroby, ludzki antygen leukocytarny, markery zapalenia, niedoczynność tarczycy, odczyn Biernackiego, olbrzymiokomórkowe zapalenie tętnic, polimialgia reumatyczna, przejściowy atak niedokrwienny, reumatoidalne zapalenie stawów, rytuksymab, sarilumab, sekukinumab, szpik kostny, zapadalność roczna, zapalna choroba reumatyczna - Leksykon chorób i schorzeń
Polimialgia reumatyczna – Rokowania, prognozy i postęp choroby
Polimialgia reumatyczna (PMR) to przewlekła choroba zapalna o zróżnicowanym przebiegu klinicznym i rokowaniu, które zależy od wielu czynników, takich jak płeć żeńska, podwyższony poziom OB, obecność zapalenia stawów obwodowych, zwiększona lepkość osocza oraz specyficzne allele HLA. Badania ultrasonograficzne, zwłaszcza obecność obustronnego zapalenia pochewki ścięgna mięśnia dwugłowego ramienia (LHBT) oraz wysięków w kaletkach podbarkowej i poddeltoidowej, stanowią istotne narzędzia prognostyczne, pomagając przewidzieć utrzymanie lub zmianę diagnozy PMR. Początkowa dawka prednizonu 20 mg/dzień zmniejsza ryzyko wczesnych nawrotów, choć zwiększa ryzyko działań niepożądanych, natomiast dawka 15 mg wiąże się z dłuższym czasem terapii. Brak jednolitej definicji nawrotu utrudnia ocenę przebiegu choroby.
18F-FDG, allel HLA, badanie PET-CT, badanie ultrasonograficzne, biopsja tętnicy skroniowej, choroba zapalna przewlekła, czynnik prognostyczny, czynnik reumatoidalny, DMARD, glikokortykosteroid, lek modyfikujący przebieg choroby, nawrót choroby, odczyn Biernackiego, olbrzymiokomórkowe zapalenie tętnic, parametry laboratoryjne, płeć żeńska, polimialgia reumatyczna, powikłanie mózgowe, prednizon, sedymentacja erytrocytów, sztywność tętnic, terapia steroidowa, utrata wzroku, zapalenie błony maziowej stawu, zapalenie stawów obwodowych - Leksykon leków
Działania niepożądane – Febuxostat Laboratorios Liconsa 80 mg
Profil bezpieczeństwa febuksostatu został oceniony na podstawie badań klinicznych obejmujących 4072 pacjentów (dawki 10-300 mg) oraz badania FAST (3001 pacjentów, dawki 80-120 mg) i doświadczeń po wprowadzeniu leku do obrotu. Najczęstsze działania niepożądane to zaostrzenie dny moczanowej, zaburzenia czynności wątroby, biegunka, nudności, bóle głowy i zawroty, duszność, wysypka, świąd, artralgia, mialgia, obrzęki i zmęczenie, zwykle o łagodnym lub umiarkowanym nasileniu. Rzadkie, ale poważne reakcje nadwrażliwości obejmują zespół Stevensa-Johnsona, toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka oraz reakcje anafilaktyczne, które mogą prowadzić do nagłych zgonów sercowych. Zaostrzenia dny występują głównie na początku terapii i wymagają profilaktyki.
agranulocytoza, cewkowo-śródmiąższowe zapalenie nerek, ciężka reakcja skórna, dna moczanowa, febuksostat, kamica nerkowa, kamica żółciowa, małopłytkowość, migotanie przedsionków, nadwrażliwość na produkt, nagła śmierć sercowa, niewydolność nerek, obrzęk naczynioruchowy, okluzja tętnicy siatkówki, pancytopenia, polimialgia reumatyczna, rabdomioliza, reakcja anafilaktyczna, refluks żołądkowo-przełykowy, toksyczne martwicze oddzielanie naskórka, zaburzenie czynności wątroby, zaostrzenie dny moczanowej, zapalenie wątroby, zespół Stevensa-Johnsona - Leksykon chorób i schorzeń
Hiperparatyreoza – Objawy
Hiperparatyreoza charakteryzuje się nadmiernym wydzielaniem parathormonu (PTH) przez gruczoły przytarczyczne, prowadzącym do zaburzeń gospodarki wapniowo-fosforanowej. Objawy są zróżnicowane i mogą obejmować zmęczenie (80-85% pacjentów), bóle kości i stawów, osteoporozę, kamicę nerkową (około 33% pacjentów), zaburzenia neuropsychiatryczne (depresja u 48%, problemy poznawcze u ponad 80%), dolegliwości żołądkowo-jelitowe (GERD u około 50%) oraz powikłania sercowo-naczyniowe, takie jak nadciśnienie tętnicze (75% pacjentów) i arytmie. Nasilenie objawów nie zawsze koreluje z poziomem wapnia we krwi, a choroba często wykrywana jest przypadkowo podczas rutynowych badań. Wyróżnia się trzy typy hiperparatyreozy: pierwotną (PHPT), wtórną (SHPT) i trzeciorzędową, z różnymi mechanizmami patofizjologicznymi i klinicznymi. PHPT najczęściej dotyka osoby powyżej 50. roku życia, szczególnie kobiety po menopauzie, i wiąże się z hiperkalcemią oraz ryzykiem powikłań kostnych, nerkowych i sercowo-naczyniowych. SHPT jest konsekwencją przewlekłej hipokalcemii, najczęściej w przebiegu przewlekłej choroby nerek, z bardzo wysokimi poziomami PTH (>1000 pg/ml) i niskim lub prawidłowym wapniem. Trzeciorzędowa hiperparatyreoza rozwija się po długotrwałej SHPT, prowadząc do autonomicznej nadprodukcji PTH i hiperkalcemii.
choroba refluksowa przełyku, choroba wieńcowa, choroba wrzodowa, dna moczanowa, fibromialgia, gęstość mineralna kości, gospodarka wapniowo-fosforanowa, gruczoły przytarczyczne, hiperkalcemia, hiperparatyreoza, kamica nerkowa, kardiomiopatia, mgła mózgowa, migotanie przedsionków, nadciśnienie tętnicze, nefrokalcynoza, niewydolność nerek, niewydolność serca, osteodystrofia nerkowa, osteomalacja, osteoporoza, parathormon, paratyroidektomia, pierwotna hiperparatyreoza, polimialgia reumatyczna, przełom hiperkalcemiczny, przerost lewej komory, przeszczep nerki, przewlekła choroba nerek, trzeciorzędowa hiperparatyreoza, wtórna hiperparatyreoza, zakażenie układu moczowego, zapalenie trzustki - Leksykon chorób i schorzeń
Olbrzymiokomórkowe zapalenie tętnic – Epidemiologia
Olbrzymiokomórkowe zapalenie tętnic (GCA) jest najczęstszą pierwotną układową waskulopatią dużych i średnich naczyń, dotykającą głównie osoby powyżej 50. roku życia, ze szczytem zachorowań między 70. a 79. rokiem życia. Średnia zapadalność globalna wynosi około 10 przypadków na 100 000 osób powyżej 50 lat, z najwyższą częstością w krajach skandynawskich (do 32,8/100 000). Kobiety chorują około 2,5 razy częściej niż mężczyźni, a palenie tytoniu zwiększa ryzyko GCA sześciokrotnie u kobiet. GCA wiąże się z poważnymi powikłaniami, takimi jak ślepota, tętniaki aorty (ryzyko 17-krotnie wyższe) oraz udar mózgu. Diagnostyka opiera się na ultrasonografii tętnic skroniowych i pachowych, a szybkie ścieżki diagnostyczne (fast-track clinics) znacząco redukują ryzyko utraty wzroku. Monitorowanie pacjentów obejmuje regularne wizyty kontrolne i obrazowanie naczyń, szczególnie w przypadku zajęcia dużych naczyń.
angiografia CT, biopsja tętnicy skroniowej, chromanie żuchwy, FDG PET/CT, inhibitor kinazy janusowej, kolorowy doppler, leczenie indukcyjne, metyloprednizolon, ocena ultrasonograficzna, olbrzymiokomórkowe zapalenie tętnic, palenie tytoniu, pęknięcie aorty, polimialgia reumatyczna, powikłanie oczne, pozytonowa tomografia emisyjna, rezonans magnetyczny, rozwarstwienie aorty, ślepota, tętniak aorty, trwała utrata wzroku, udar mózgu - Leksykon leków
Działania niepożądane – Febuxostat Laboratorios Liconsa 120 mg
Febuksostat, stosowany głównie w leczeniu dny moczanowej oraz profilaktyce zespołu rozpadu guza u pacjentów onkologicznych, wykazuje dobrze scharakteryzowany profil bezpieczeństwa na podstawie badań klinicznych obejmujących dawki od 10 mg do 300 mg oraz badania FAST z udziałem ponad 7000 pacjentów. Najczęstsze działania niepożądane to zaostrzenie dny moczanowej, zaburzenia czynności wątroby, biegunka, nudności, bóle głowy i zawroty, duszność, wysypka, świąd, bóle stawów i mięśni, obrzęki oraz zmęczenie, zwykle o łagodnym lub umiarkowanym nasileniu. Rzadkie, ale poważne reakcje nadwrażliwości obejmują zespół Stevensa-Johnsona, toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka, reakcje anafilaktyczne oraz nagłą śmierć sercową. W badaniu FLORENCE u pacjentów z umiarkowanym do wysokiego ryzyka zespołu rozpadu guza działania niepożądane wystąpiły u 6,4% pacjentów, głównie o łagodnym lub umiarkowanym nasileniu, z dodatkowymi rzadkimi zaburzeniami serca (blok lewej odnogi pęczka Hisa, częstoskurcz zatokowy) i naczyniowymi (krwawienie).
agranulocytoza, białkomocz, blok lewej odnogi pęczka Hisa, cewkowo-śródmiąższowe zapalenie nerek, chemioterapia, częstoskurcz zatokowy, dna moczanowa, febuksostat, hiperlipidemia, kamica nerkowa, kamica żółciowa, krwiomocz, małopłytkowość, migotanie przedsionków, nagła śmierć sercowa, niedoczynność tarczycy, niewydolność nerek, nowotwór krwi, okluzja tętnicy siatkówki, pancytopenia, perforacja przewodu pokarmowego, polimialgia reumatyczna, profil bezpieczeństwa leku, rabdomioliza, reakcja anafilaktyczna, reakcja nadwrażliwości, reakcja niepożądana, refluks żołądkowo-przełykowy, toksyczne martwicze oddzielanie naskórka, zaburzenie czynności wątroby, zapalenie trzustki, zapaść krążeniowa, zespół rozpadu guza, zespół Stevensa-Johnsona