guzkowe zapalenie tętnic

Guzkowe zapalenie tętnic (polyarteritis nodosa, PAN) to rzadka układowa choroba zapalna naczyń krwionośnych, która powoduje zmiany nekrotyczne w średnich i małych tętnicach. Choroba charakteryzuje się tworzeniem się guzków wzdłuż ścian tętnic, co może prowadzić do zwężenia światła naczyń, niedokrwienia i uszkodzenia narządów zaopatrywanych przez dotknięte naczynia.

W patomechanizmie guzkowego zapalenia tętnic istotną rolę odgrywają kompleksy immunologiczne oraz infekcja wirusem zapalenia wątroby typu B (HBV). Choroba może zajmować wiele narządów, najczęściej nerki, skórę, układ nerwowy, przewód pokarmowy i serce. Objawy kliniczne są zróżnicowane i zależą od lokalizacji zajętych naczyń, obejmując gorączkę, spadek masy ciała, bóle mięśniowe, zmiany skórne, nadciśnienie tętnicze, neuropatię obwodową czy bóle brzucha.

Diagnostyka guzkowego zapalenia tętnic opiera się na badaniach laboratoryjnych (podwyższone OB, CRP, leukocytoza), badaniach immunologicznych oraz angiografii, która może uwidocznić charakterystyczne zmiany w tętnicach. Złotym standardem diagnostycznym pozostaje jednak badanie histopatologiczne materiału z biopsji zajętego narządu. Leczenie obejmuje głównie glikokortykosteroidy oraz leki immunosupresyjne, w przypadkach związanych z zakażeniem HBV stosuje się również leczenie przeciwwirusowe.

Powiązane wpisy

Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Predasol 5 mg

Predasol, zawierający prednizolon, jest glikokortykosteroidem dostępnym w dawkach 5 mg, 10 mg i 20 mg, stosowanym w leczeniu szerokiego spektrum chorób wymagających ogólnoustrojowej terapii kortykosteroidami u dorosłych, dzieci i młodzieży. Wskazania obejmują niewydolność kory nadnerczy, stany stresowe po długotrwałym leczeniu kortykosteroidami oraz liczne choroby reumatologiczne, takie jak układowe zapalenia naczyń (np. guzowate zapalenie tętnic, olbrzymiokomórkowe zapalenie tętnic), toczeń rumieniowaty układowy, reumatoidalne zapalenie stawów i inne postacie zapaleń stawów. Predasol jest również stosowany w chorobach układu oddechowego (astma, POChP, śródmiąższowe choroby płuc), schorzeniach skóry i błon śluzowych o ciężkim przebiegu, chorobach hematologicznych i onkologicznych (np. białaczki, chłoniaki, szpiczak mnogi), a także w neurologii (miastenia, stwardnienie rozsiane) oraz w chorobach oczu, gastroenterologicznych i nefrologicznych. Dawkowanie jest dostosowane do rodzaju i ciężkości choroby, często z koniecznością stopniowego zmniejszania dawek i monitorowania parametrów klinicznych.
alergiczny nieżyt nosa, astma oskrzelowa, autoimmunologiczne zapalenie wątroby, chłoniak nieziarniczy, choroba Addisona, choroba Behçeta, choroba Leśniowskiego-Crohna, choroba Stilla, choroba Werlhofa, enteropatyczne zapalenie stawów, eozynofilowe zapalenie płuc, eozynofilowe zapalenie powięzi, erytrodermia, gammapatia monoklonalna, glikokortykosteroid, gorączka reumatyczna, gruźlicze zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych, guzkowe zapalenie tętnic, hiperkalcemia, idiopatyczne zwłóknienie pozaotrzewnowe, kłębuszkowe zapalenie nerek, linijna IgA dermatoza, liszajec opryszczkowaty, łupież czerwony mieszkowy, łuszczyca krostkowa, łuszczycowe zapalenie stawów, makroglobulinemia Waldenströma, miastenia, mieszana choroba tkanki łącznej, młodzieńcze idiopatyczne zapalenie stawów, napady zgięciowe, neuropatia nerwu wzrokowego, niedobór ACTH, niedokrwistość hemolityczna, niewydolność kory nadnerczy, obrzęk naczynioruchowy, olbrzymiokomórkowe zapalenie tętnic, opryszczka ciążowa, orbitopatia tarczycowa, ostra białaczka limfoblastyczna, osutka krostkowa, pęcherzowe oddzielanie się naskórka, pęcherzyca zwykła, pemfigoid błon śluzowych, pemfigoid pęcherzowy, piodermia zgorzelinowa, podgłośniowe zapalenie krtani, pokrzywka, polimialgia reumatyczna, polineuropatia, prednizolon, przewlekła białaczka limfatyczna, przewlekła obturacyjna choroba płuc, pyłkowica, reakcja anafilaktoidalna, reumatoidalne zapalenie stawów, rumień guzowaty, rzekomy guz oczodołu, samoistna plamica małopłytkowa, sarkoidoza, śródmiąższowa choroba płuc, stwardnienie rozsiane, szpiczak mnogi, toczeń rumieniowaty krążkowy, toczeń rumieniowaty układowy, toksyczna rozpływna martwica naskórka, twardzina układowa, układowe zapalenie naczyń, wielopostaciowy rumień wysiękowy, wrzodziejące zapalenie jelita grubego, wyprysk atopowy, wyprysk bakteryjny, wyprysk kontaktowy, wysypka polekowa, zapalenie błony naczyniowej, zapalenie ciała rzęskowego, zapalenie nadtwardówki, zapalenie pęcherzyków płucnych, zapalenie rogówki, zapalenie skórno-mięśniowe, zapalenie tętnicy skroniowej, zapalenie twardówki, zapalenie wielomięśniowe, zarostowe zapalenie oskrzelików, zespół Churga-Strauss, zespół Goodpasture’a, zespół Guillaina-Barrégo, zespół Lyella, zespół Melkerssona-Rosenthala, zespół nadnerczowo-płciowy, zespół Sézary’ego, zespół Sweeta, zespół Tolosa-Hunta, zespół Westa, zespół zaburzeń oddychania, zesztywniające zapalenie stawów kręgosłupa, ziarnica złośliwa, ziarniniakowatość Wegenera, zwłóknienie płuc
Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Medoxa 25 mg

Medoxa, zawierająca prednizon w dawkach od 1 mg do 50 mg, jest wskazana do leczenia szerokiego spektrum chorób wymagających ogólnoustrojowej terapii glikokortykosteroidami. Preparat znajduje zastosowanie w substytucyjnym leczeniu niewydolności kory nadnerczy, aktywnych fazach układowych zapaleń naczyń (np. guzkowe zapalenie tętnic, ziarniniakowatość Wegenera, eozynofilowa ziarniniakowatość z zapaleniem naczyń), chorób reumatycznych (toczeń rumieniowaty, reumatoidalne zapalenie stawów, młodzieńcze idiopatyczne zapalenie stawów), chorób pulmonologicznych (astma oskrzelowa, POChP, śródmiąższowe choroby płuc, sarkoidoza), a także w ciężkich postaciach alergicznych, dermatologicznych, hematologicznych i onkologicznych. Medoxa jest również stosowana w profilaktyce i leczeniu powikłań neurologicznych (miastenia, stwardnienie rozsiane), stanów toksycznych w ciężkich chorobach zakaźnych oraz w leczeniu okulistycznym chorób immunologicznych i zapalnych oczu, gdy leczenie miejscowe jest nieskuteczne. Dawkowanie i czas terapii są dostosowywane indywidualnie, z uwzględnieniem wskazań klinicznych i monitorowaniem parametrów, np. OB w zapaleniu tętnicy skroniowej.
artropatia enteropatyczna, astma oskrzelowa, autoimmunologiczna niedokrwistość hemolityczna, autoimmunologiczne zapalenie wątroby, chłoniak nieziarniczy, choroba Addisona, choroba Behçeta, choroba Hodgkina, choroba Leśniowskiego-Crohna, choroba Waldenströma, dermatoza neutrofilowa, eozynofilowa ziarniniakowatość z zapaleniem naczyń, erytrodermia, glikokortykosteroid, gruźlicze zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych, guzkowe zapalenie tętnic, hiperkalcemia, kłębuszkowe zapalenie nerek, łuszczyca krostkowa, łuszczycowe zapalenie stawów, miastenia, młodzieńcze idiopatyczne zapalenie stawów, neuropatia nerwu wzrokowego, niewydolność kory nadnerczy, obrzęk Quinckego, olbrzymiokomórkowe zapalenie tętnic, orbitopatia endokrynologiczna, ostra białaczka limfoblastyczna, ostre zapalenie pęcherzyków płucnych, pęcherzyca zwykła, pemfigoid pęcherzowy, piodermia zgorzelinowa, plamica małopłytkowa, polimialgia reumatyczna, polineuropatia, przewlekła białaczka limfatyczna, przewlekła obturacyjna choroba płuc, reaktywne zapalenie stawów, reumatoidalne zapalenie stawów, rumień guzowaty, sarkoidoza, stwardnienie rozsiane, szpiczak mnogi, toczeń rumieniowaty, toczeń rumieniowaty układowy, toksyczna rozpływna martwica naskórka, twardzina układowa, włóknienie zaotrzewnowe, wrzodziejące zapalenie jelita grubego, wyprysk atopowy, zapalenie błony naczyniowej oka, zapalenie rogówki, zapalenie skórno-mięśniowe, zapalenie stawów kręgosłupa, zapalenie tętnicy skroniowej, zapalenie twardówki, zapalenie wielomięśniowe, zespół Goodpasture’a, zespół Guillaina-Barrégo, zespół nadnerczowo-płciowy, zespół Sézary’ego, zespół Tolosa-Hunta, zespół Westa, ziarniniakowatość Wegenera, ziarniniakowe zapalenie warg, zwłóknienie płuc
Leksykon chorób i schorzeń
Zapalenie naczyń – Charakterystyka, pielęgnacja i opieka

Zapalenie naczyń (vasculitis) to grupa chorób autoimmunologicznych charakteryzujących się zapaleniem ścian naczyń krwionośnych różnych kalibrów (małych, średnich i dużych), co prowadzi do ich zwężenia, niedrożności, osłabienia lub tętniaków, skutkujących uszkodzeniem narządów takich jak nerki, płuca, mózg czy nerwy. W terapii podstawową rolę odgrywają glikokortykosteroidy (np. prednizon) oraz leki immunosupresyjne (cyklofosfamid, azatiopryna, metotreksat, mykofenolan mofetylu, rytuksymab, tocilizumab). W ciężkich przypadkach stosuje się plazmaferezę i dożylne immunoglobuliny (IVIg), szczególnie w chorobie Kawasaki. Monitorowanie pacjenta obejmuje ocenę parametrów życiowych, funkcji nerek, objawów skórnych, neurologicznych i oddechowych oraz kontrolę działań niepożądanych terapii, takich jak wzrost ciśnienia tętniczego, hiperglikemia czy ryzyko infekcji. Kompleksowa opieka pielęgniarska obejmuje także edukację pacjenta, wsparcie emocjonalne oraz koordynację opieki wielospecjalistycznej.
azatiopryna, badanie funkcji nerek, badanie laboratoryjne, białko C-reaktywne, ból stawów, choroba autoimmunologiczna, choroba Kawasaki, choroba Takayasu, ciśnienie tętnicze, cyklofosfamid, funkcja nerek, glikokortykosteroid, guzkowe zapalenie tętnic, hiperglikemia, immunoglobulina, krwioplucie, leczenie immunosupresyjne, lek immunosupresyjny, leukocytoklastyczne zapalenie naczyń, mesna, metotreksat, mikroskopowe zapalenie naczyń, morfologia krwi, mykofenolan mofetylu, naczynia krwionośne, objawy neurologiczne, odczyn Biernackiego, olbrzymiokomórkowe zapalenie tętnic, osteoporoza, parametry życiowe, plamica dotykalna, plamica Schönleina-Henocha, plazmafereza, Pneumocystis jiroveci, prednizon, przeciwciała ANCA, rytuksymab, stan przedrzucawkowy, tętniak, tocilizumab, układ oddechowy, wysypka, zapalenie dużych naczyń, zapalenie małych naczyń, zapalenie naczyń, zapalenie naczyń z nadwrażliwości, zmiana skórna
Leksykon chorób i schorzeń
Zespół churga-straussa – Diagnostyka i diagnoza

Zespół Churga-Straussa (EGPA) to rzadka eozynofilowa ziarniniakowatość z zapaleniem naczyń małych i średnich, charakteryzująca się astmą, eozynofilią (>10% lub >1500 komórek/μl) oraz zajęciem wielonarządowym. Diagnostyka opiera się na kryteriach ACR z 1990 roku (≥4 z 6 kryteriów, czułość 85%, swoistość 99,7%) oraz zaktualizowanych w 2022 roku kryteriach ACR/EULAR, które stosują system punktowy (m.in. eozynofile ≥1×10⁹/l +5 pkt, obturacyjna choroba dróg oddechowych +3 pkt, polipy nosa +3 pkt, ANCA -3 pkt). Diagnostyka laboratoryjna obejmuje morfologię krwi, obecność ANCA (30-50%, głównie p-ANCA/MPO), podwyższone IgE (~75% pacjentów), OB, CRP oraz badania funkcji nerek i moczu. Badania obrazowe (RTG, TK, HRCT, MRI serca) oraz badania czynnościowe (spirometria, EKG, echokardiografia, EMG) są niezbędne do oceny zajęcia narządów. Biopsja tkanek (skóra, płuca, nerwy, nerki) pozostaje złotym standardem potwierdzenia zapalenia naczyń z eozynofilowym naciekiem i ziarniniakami.
ANCA, astma eozynofilowa, białkomocz, cytometria przepływowa, czułość diagnostyczna, echokardiografia, elektrokardiografia, elektromiografia, eotaksyna-3, eozynofilia, eozynofilia krwi obwodowej, eozynofilowa ziarniniakowatość z zapaleniem naczyń, EULAR, guzkowe zapalenie tętnic, HRCT, krwiomocz, leukocytoklastyczne zapalenie naczyń, markery stanu zapalnego, morfologia krwi, nacieki płucne, obturacyjna choroba dróg oddechowych, płukanie oskrzelowo-pęcherzykowe, polineuropatia, polipy nosa, przeciwciała anty-MPO, przeciwciała anty-proteinaza 3, rezonans magnetyczny, spirometria, zapalenie naczyń, zapalenie naczyń krwionośnych, zapalenie płuc eozynofilowe, zapalenie zatok, zapalenie zatok przynosowych, zespół Churga-Straussa, zespół DRESS, zespół hipereozynofilowy, ziarniniakowatość z zapaleniem naczyń
Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Dexamethasone Krka 4 mg

Dexamethasone Krka, dostępny w dawkach 4 mg i 8 mg, jest glikokortykosteroidem o szerokim spektrum zastosowań klinicznych, obejmującym neurologię, pulmonologię, dermatologię, reumatologię, hematologię, choroby zakaźne, onkologię oraz terapię COVID-19. W neurologii stosowany jest w leczeniu obrzęku mózgu z potwierdzonym wzrostem ciśnienia wewnątrzczaszkowego, m.in. w przebiegu guzów mózgu, ropni oraz po interwencjach neurochirurgicznych. W pulmonologii wskazany jest w zaostrzeniach astmy oraz krupie, natomiast w dermatologii w ostrych, rozległych chorobach skóry takich jak erytrodermia i pęcherzyca zwykła. W chorobach autoimmunologicznych i reumatycznych, w tym w układowym toczniu rumieniowatym, guzkowym zapaleniu tętnic, reumatoidalnym zapaleniu stawów oraz młodzieńczym idiopatycznym zapaleniu stawów, Dexamethasone Krka pełni funkcję szybkiego opanowania stanu zapalnego. W hematologii jest stosowany w idiopatycznej plamicy małopłytkowej, a w chorobach zakaźnych – jako terapia wspomagająca w gruźliczym zapaleniu opon mózgowo-rdzeniowych, wyłącznie w połączeniu z terapią przeciwinfekcyjną. W COVID-19 lek jest wskazany u pacjentów ≥12 lat, o masie ciała ≥40 kg, wymagających tlenoterapii, celem modulacji nadmiernej odpowiedzi zapalnej (burzy cytokinowej).
burza cytokinowa, chłoniak nieziarniczy, choroba Hodgkina, choroba Stilla, ciśnienie wewnątrzczaszkowe, COVID-19, cytostatyki, erytrodermia, glikokortykosteroid, gruźlicze zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych, guz mózgu, guzkowe zapalenie tętnic, idiopatyczna plamica małopłytkowa, kortykosteroid doustny, krup, leczenie wymiotów, młodzieńcze idiopatyczne zapalenie stawów, nietolerancja laktozy, obrzęk mózgu, opieka paliatywna, ostra białaczka limfoblastyczna, pęcherzyca zwykła, reumatoidalne zapalenie stawów, ropień mózgu, szpiczak mnogi, tlenoterapia, toczeń rumieniowaty układowy, tomografia komputerowa, wirusowe zapalenie wątroby typu B, wymioty pooperacyjne, zaostrzenie astmy, zapalenie krtani, zapalenie naczyń, złuszczające zapalenie skóry
Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Medoxa 30 mg

Medoxa, zawierająca prednizon w dawkach od 1 mg do 50 mg, jest wskazana do leczenia szerokiego spektrum chorób wymagających ogólnoustrojowej terapii glikokortykosteroidami. Preparat znajduje zastosowanie w substytucyjnym leczeniu niewydolności kory nadnerczy, w tym choroby Addisona i zespołu nadnerczowo-płciowego, oraz w stanach stresowych po długotrwałej terapii kortykosteroidami. Medoxa jest również stosowana w aktywnych fazach układowych zapaleń naczyń (np. guzkowe zapalenie tętnic, olbrzymiokomórkowe zapalenie tętnic), chorób reumatycznych (toczeń rumieniowaty, reumatoidalne zapalenie stawów), chorób układu oddechowego (astma, POChP, śródmiąższowe choroby płuc), a także w leczeniu ciężkich postaci chorób skóry, alergii, chorób hematologicznych i onkologicznych oraz schorzeń neurologicznych (miastenia, stwardnienie rozsiane). Dawkowanie należy dostosować indywidualnie do wskazań klinicznych, nasilenia choroby oraz odpowiedzi pacjenta na terapię.
adrenalektomia, alergiczny nieżyt nosa, alveolitis, artropatia enteropatyczna, astma oskrzelowa, autoimmunologiczne zapalenie wątroby, chłoniak nieziarniczy, choroba Addisona, choroba Behçeta, choroba Hodgkina, choroba Leśniowskiego-Crohna, choroba Stilla, choroba Waldenströma, eozynofilowa ziarniniakowatość z zapaleniem naczyń, eozynofilowe zapalenie płuc, eozynofilowe zapalenie powięzi, erytrodermia, glikokortkosteroid, gorączka reumatyczna, gruźlicze zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych, guzkowe zapalenie tętnic, hiperkalcemia, idiopatyczna plamica małopłytkowa, idiopatyczne włóknienie zaotrzewnowe, katar sienny, kłębuszkowe zapalenie nerek, liniowa dermatoza IgA, łupież czerwony mieszkowy, łuszczyca krostkowa, łuszczycowe zapalenie stawów, miastenia, młodzieńcze idiopatyczne zapalenie stawów, myasthenia gravis, neuropatia nerwu wzrokowego, niedobór ACTH, niedokrwistość hemolityczna, niewydolność kory nadnerczy, obrzęk Quinckego, obturacyjne zapalenie krtani, olbrzymiokomórkowe zapalenie tętnic, opryszczka ciężarnych, orbitopatia endokrynologiczna, ostra białaczka limfoblastyczna, osutka krostkowa, pęcherzyca zwykła, pemfigoid pęcherzowy, piodermia zgorzelinowa, polimialgia reumatyczna, polineuropatia, przednia niedokrwienna neuropatia nerwu wzrokowego, przewlekła białaczka limfatyczna, przewlekła obturacyjna choroba płuc, reaktywne zapalenie stawów, reumatoidalne zapalenie stawów, rumień guzowaty, sarkoidoza, śródmiąższowa choroba płuc, stwardnienie rozsiane, szpiczak mnogi, toczeń rumieniowaty, toczeń rumieniowaty układowy, toksyczna martwica naskórka, twardzina układowa, wielopostaciowy rumień wysiękowy, wrzodziejące zapalenie jelita grubego, wyprysk atopowy, wyprysk kontaktowy, zanikowe zapalenie wielochrzęstne, zapalenie błony naczyniowej oka, zapalenie nadtwardówki, zapalenie pęcherzyków płucnych, zapalenie rogówki, zapalenie skórno-mięśniowe, zapalenie stawów kręgosłupa, zapalenie tętnicy skroniowej, zapalenie twardówki, zapalenie wielomięśniowe, zarostowe zapalenie oskrzelików, zespół Churga i Strauss, zespół Goodpasture’a, zespół Guillaina-Barrégo, zespół Lyella, zespół Melkerssona-Rosenthala, zespół nadnerczowo-płciowy, zespół niewydolności oddechowej, zespół Sézary’ego, zespół Sweeta, zespół Tolosa-Hunta, zespół Werlhofa, zespół Westa, zesztywniające zapalenie stawów kręgosłupa, ziarniniakowatość Wegenera, zwłóknienie płuc
Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Medoxa 10 mg

Medoxa, zawierająca prednizon w dawkach od 1 mg do 50 mg, jest lekiem glikokortykosteroidowym stosowanym w terapii ogólnoustrojowej wielu schorzeń o podłożu zapalnym, autoimmunologicznym i alergicznym. Wskazania obejmują m.in. niewydolność kory nadnerczy, choroby reumatyczne (np. olbrzymiokomórkowe zapalenie tętnic, ziarniniakowatość Wegenera, toczeń rumieniowaty układowy), choroby płuc (astma, POChP, śródmiąższowe choroby płuc), schorzenia dermatologiczne (m.in. ciężkie egzemy, dermatozy pęcherzowe, zapalenia naczyń), hematologiczne i onkologiczne (autoimmunologiczna niedokrwistość hemolityczna, białaczki, chłoniaki), neurologiczne (miastenia, stwardnienie rozsiane) oraz choroby zakaźne i okulistyczne. Dawkowanie prednizonu powinno być indywidualnie dostosowane do rodzaju i nasilenia choroby, z uwzględnieniem schematów dawkowania i monitorowania działań niepożądanych terapii glikokortykosteroidowej.
alergiczny nieżyt nosa, artropatia enteropatyczna, astma oskrzelowa, autoimmunologiczne zapalenie wątroby, chłoniak nieziarniczy, choroba Addisona, choroba Behçeta, choroba Hodgkina, choroba Leśniowskiego-Crohna, choroba Waldenströma, eozynofilowa ziarniniakowatość z zapaleniem naczyń, eozynofilowe zapalenie płuc, eozynofilowe zapalenie powięzi, erytrodermia, glikokortykosteroid, gorączka reumatyczna, gruźlicze zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych, guzkowe zapalenie tętnic, hiperkalcemia, idiopatyczna plamica małopłytkowa, katar sienny, kłębuszkowe zapalenie nerek, leczenie substytucyjne, liniowa dermatoza IgA, liszajec herpetiformis, łupież rubra mieszkowy, łuszczyca krostkowa, łuszczycowe zapalenie stawów, miastenia, mieszana choroba tkanki łącznej, młodzieńcze idiopatyczne zapalenie stawów, neuropatia nerwu wzrokowego, niedokrwistość hemolityczna, niewydolność kory nadnerczy, obrzęk Quinckego, olbrzymiokomórkowe zapalenie tętnic, opryszczka ciężarnych, orbitopatia endokrynologiczna, ostra białaczka limfoblastyczna, parałuszczyca, pęcherzyca zwykła, pemfigoid pęcherzowy, piodermia zgorzelinowa, polimialgia reumatyczna, polineuropatia, prednizon, przewlekła białaczka limfatyczna, przewlekła obturacyjna choroba płuc, przewlekłe zanikowe zapalenie wielochrzęstne, reaktywne zapalenie stawów, reumatoidalne zapalenie stawów, sarkoidoza, śródmiąższowa choroba płuc, stwardnienie rozsiane, szpiczak mnogi, toczeń rumieniowaty, toczeń rumieniowaty układowy, toksyczna rozpływna martwica naskórka, twardzina układowa, włóknienie zaotrzewnowe, wrzodziejące zapalenie jelita grubego, zapalenie błony naczyniowej oka, zapalenie pęcherzyków płucnych, zapalenie skórno-mięśniowe, zapalenie stawów kręgosłupa, zapalenie stawów w sarkoidozie, zapalenie tętnicy skroniowej, zapalenie wielomięśniowe, zarostowe zapalenie oskrzelików, zespół Goodpasture’a, zespół Guillaina-Barrégo, zespół Lyella, zespół Melkerssona-Rosenthala, zespół nadnerczowo-płciowy, zespół niewydolności oddechowej, zespół Sézary’ego, zespół Sweeta, zespół Tolosa-Hunta, zespół Werlhofa, zespół Westa, ziarniniakowatość Wegenera, ziarniniakowe zapalenie warg, zwłóknienie płuc
Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Medoxa 5 mg

Medoxa, zawierająca prednizon w dawkach od 1 mg do 50 mg, jest wskazana do leczenia szerokiego spektrum chorób wymagających ogólnoustrojowej terapii glikokortykosteroidami. Lek stosuje się u dorosłych, dzieci i młodzieży, z różnymi schematami dawkowania (a-e) dostosowanymi do ciężkości i rodzaju schorzenia. Wskazania obejmują m.in. niewydolność kory nadnerczy, aktywne fazy układowych zapaleń naczyń (np. guzkowe zapalenie tętnic, ziarniniakowatość Wegenera), choroby reumatyczne (toczeń, reumatoidalne zapalenie stawów), choroby układu oddechowego (astma, POChP, śródmiąższowe choroby płuc), schorzenia hematologiczne (autoimmunologiczna niedokrwistość hemolityczna, plamica małopłytkowa), nowotwory hematologiczne oraz choroby neurologiczne (miastenia, stwardnienie rozsiane). Medoxa jest również stosowana w chorobach skóry, alergiach, chorobach okulistycznych oraz w schorzeniach nefrologicznych, często w skojarzeniu z innymi lekami immunosupresyjnymi lub przeciwdrobnoustrojowymi. Dawkowanie i czas terapii są ściśle uzależnione od wskazań i przebiegu choroby, z możliwością stosowania terapii pulsacyjnej w ciężkich przypadkach.
adrenalektomia, alergiczne zapalenie naczyń, alergiczny nieżyt nosa, alveolitis, artropatia enteropatyczna, astma oskrzelowa, autoimmunologiczna niedokrwistość hemolityczna, autoimmunologiczne zapalenie wątroby, azatiopryna, chłoniak nieziarniczy, choroba Addisona, choroba Behçeta, choroba Hodgkina, choroba Leśniowskiego-Crohna, choroba Stilla, choroba Waldenströma, eozynofilowa ziarniniakowatość z zapaleniem naczyń, eozynofilowe zapalenie powięzi, gammapatia monoklonalna, glikokortykosteroid, gruźlica płuc, gruźlicze zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych, guzkowe zapalenie tętnic, hiperkalcemia, hydrokortyzon, idiopatyczna plamica małopłytkowa, idiopatyczne włóknienie zaotrzewnowe, katar sienny, kłębuszkowe zapalenie nerek, łagodny pemfigoid błony śluzowej, liniowa dermatoza IgA, liszajec herpetiformis, łupież rubra mieszkowy, łuszczyca krostkowa, łuszczycowe zapalenie stawów, metotreksat, miastenia, mieszana choroba tkanki łącznej, młodzieńcze idiopatyczne zapalenie stawów, neuropatia nerwu wzrokowego, niedobór ACTH, niewydolność kory nadnerczy, obrzęk Quinckego, olbrzymiokomórkowe zapalenie tętnic, opryszczka ciężarnych, orbitopatia endokrynologiczna, ostra białaczka limfoblastyczna, ostra pokrzywka, ostra przerywana trombocytopenia, ostre zapalenie pęcherzyków płucnych, pęcherzyca zwykła, pemfigoid pęcherzowy, piodermia zgorzelinowa, POChP, polimialgia reumatyczna, polineuropatia, prednizon, przednia niedokrwienna neuropatia nerwu wzrokowego, przewlekła białaczka limfatyczna, przewlekła obturacyjna choroba płuc, przewlekłe eozynofilowe zapalenie płuc, przewlekłe zanikowe zapalenie wielochrzęstne, reakcja anafilaktoidalna, reaktywne zapalenie stawów, reumatoidalne zapalenie stawów, rumień guzowaty, rzekomy krup, sarkoidoza, stwardnienie rozsiane, szpiczak mnogi, toczeń rumieniowaty, toczeń rumieniowaty układowy, toksyczna rozpływna martwica naskórka, twardzina układowa, układowe zapalenie naczyń, uogólniona ostra osutka krostkowa, wielopostaciowy rumień wysiękowy, wrzodziejące zapalenie jelita grubego, wyprysk atopowy, wyprysk bakteryjny, wyprysk kontaktowy, zapalenie błony naczyniowej oka, zapalenie nadtwardówki, zapalenie rogówki, zapalenie serca w gorączce reumatycznej, zapalenie skórno-mięśniowe, zapalenie stawów kręgosłupa, zapalenie stawów w sarkoidozie, zapalenie tęczówki, zapalenie tętnicy skroniowej, zapalenie twardówki, zapalenie wielomięśniowe, zarostowe zapalenie oskrzelików, zespół Churga-Straussa, zespół Goodpasture’a, zespół Guillaina-Barrégo, zespół Lyella, zespół Melkerssona-Rosenthala, zespół nadnerczowo-płciowy, zespół niewydolności oddechowej, zespół Sézary’ego, zespół Sweeta, zespół Tolosa-Hunta, zespół Werlhofa, zespół Westa, zesztywniające zapalenie stawów kręgosłupa, ziarniniakowatość Wegenera, ziarniniakowe zapalenie warg, zwłóknienie płuc
Leksykon chorób i schorzeń
Zakrzepica jelitowa – Etiologia i przyczyny

Zakrzepica jelitowa, czyli niedokrwienie krezkowe, to stan charakteryzujący się zmniejszonym przepływem krwi przez naczynia krezkowe, prowadzącym do niedokrwienia i potencjalnej martwicy jelit. Ostre niedokrwienie krezkowe najczęściej spowodowane jest zatorami tętnic krezkowych (40-50% przypadków), głównie w tętnicy krezkowej górnej, z materiałem zatorowym pochodzącym z serca (migotanie przedsionków, zawał mięśnia sercowego, niewydolność serca). Zakrzepica tętnicza odpowiada za 15-30% przypadków i rozwija się na tle miażdżycy z czynnikami ryzyka takimi jak hiperlipidemia, nadciśnienie, cukrzyca i palenie tytoniu. Zakrzepica żył krezkowych (5-15%) wiąże się z nadkrzepliwością, stanami zapalnymi jamy brzusznej, nowotworami i ciążą. Nieokluzyjne niedokrwienie krezkowe (20-30%) wynika ze skurczu naczyń i zmniejszonego przepływu, często w przebiegu wstrząsu, niewydolności serca, dializoterapii i stosowania leków wazopresyjnych. Przewlekłe niedokrwienie krezkowe (5-10%) jest efektem stopniowego zwężania naczyń na tle miażdżycy, manifestującym się bólem brzucha po posiłkach i utratą masy ciała.
anemia sierpowatokrwinkowa, choroba Buergera, choroba Takayasu, czerwienica prawdziwa, dysplazja włóknisto-mięśniowa, guzkowe zapalenie tętnic, hiperlipidemia, infekcyjne zapalenie wsierdzia, martwica ściany jelita, miażdżyca naczyń, migotanie przedsionków, mutacja czynnika V Leiden, nadciśnienie tętnicze, nadciśnienie wrotne, niedokrwienie krezkowe, nieokluzyjne niedokrwienie krezkowe, przewlekłe niedokrwienie krezkowe, rozwarstwienie aorty, skręt jelit, stan nadkrzepliwości, tętnica krezkowa górna, zakrzepica jelitowa, zakrzepica tętnicza, zakrzepica żył krezkowych, zapalenie naczyń, zapalenie trzustki, zapalenie wyrostka robaczkowego, zator tętnicy krezkowej, zawał mięśnia sercowego, zespół krótkiego jelita
Leksykon chorób i schorzeń
Niedokrwienie jelit – Etiologia i przyczyny

Niedokrwienie jelitowe to stan kliniczny charakteryzujący się ograniczeniem lub całkowitym zatrzymaniem przepływu krwi przez naczynia zaopatrujące jelita, co prowadzi do uszkodzenia tkanki jelitowej, a w skrajnych przypadkach do martwicy i perforacji. Redukcja przepływu krwi o co najmniej 75% utrzymująca się ponad 12 godzin jest krytyczna dla rozwoju niedokrwienia. Etiologia obejmuje zator tętniczy (40-50% przypadków ostrego niedokrwienia krezkowego, najczęściej tętnicy krezkowej górnej), zakrzepicę tętniczą (15-25%), niezatykające niedokrwienie krezkowe (NOMI, 20-30%) oraz zakrzepicę żylną krezkową (5-15%). Migotanie przedsionków jest głównym czynnikiem ryzyka zatorów tętniczych, odpowiadając za około 50% zatorów tętnicy krezkowej. Przewlekłe niedokrwienie krezkowe w 95% przypadków wynika z miażdżycy naczyń, a czynniki ryzyka obejmują wiek powyżej 50 lat, palenie tytoniu, cukrzycę, nadciśnienie tętnicze i hiperlipidemię. NOMI występuje u pacjentów w stanie krytycznym z niskim rzutu serca lub stosujących leki wazokonstrykcyjne, natomiast zakrzepica żylna krezkowa wiąże się z zaburzeniami krzepnięcia, nowotworami i marskością wątroby.
blaszka miażdżycowa, choroba naczyń obwodowych, choroba wieńcowa, choroba zapalna, czerwienica prawdziwa, dysplazja włóknisto-mięśniowa, guzkowe zapalenie tętnic, hipercholesterolemia, kardiomiopatia, martwica jelit, miażdżyca naczyń, migotanie przedsionków, mutacja czynnika V Leiden, nadkrzepliwość, niedokrwienie jelit, niedokrwienie jelitowe, niedokrwienie okrężnicy, niedokrwienne zapalenie okrężnicy, niedokrwistość sierpowatokrwinkowa, niedomykalność zastawki aortalnej, ostre niedokrwienie krezkowe, perforacja jelit, przepływ krwi, przepuklina, przewlekłe niedokrwienie krezkowe, rozwarstwienie aorty, skręt jelit, skrzeplina przyścienna, stan nadkrzepliwości, tętniak aorty, toczeń, triada Virchowa, trombocytoza, uszkodzenie śródbłonka, wada zastawkowa serca, zakrzepica tętnicza, zakrzepica żylna krezkowa, zapalenie naczyń, zapalenie tętnic, zapalenie tętnic Takayasu, zapalenie wsierdzia, zator septyczny, zator tętnicy krezkowej, zator tętniczy, zawał mięśnia sercowego, zespół przedziału brzusznego, zwężenie tętnicy
Leksykon substancji czynnych
Metyloprednizolon – Wskazania do stosowania

Metyloprednizolon jest glikokortykosteroidem o silnym działaniu przeciwzapalnym, immunosupresyjnym i przeciwalergicznym, stosowanym w leczeniu licznych schorzeń o podłożu zapalnym i immunologicznym. Wskazania obejmują zaburzenia endokrynologiczne (np. pierwotną i wtórną niedoczynność kory nadnerczy, ostrą niedoczynność kory nadnerczy, wrodzony przerost nadnerczy), choroby reumatyczne (reumatoidalne zapalenie stawów, zesztywniające zapalenie stawów kręgosłupa, łuszczycowe zapalenie stawów), układowe choroby tkanki łącznej (toczeń rumieniowaty układowy, zapalenie wielomięśniowe), choroby dermatologiczne (pęcherzyca, ciężka postać łuszczycy, atopowe zapalenie skóry), ciężkie choroby alergiczne (astma oskrzelowa, reakcje anafilaktyczne), choroby okulistyczne (zapalenie tęczówki, zapalenie naczyniówki), pulmonologiczne (sarkoidoza, zaostrzenie POChP do 10 dni leczenia), hematologiczne (autoimmunologiczna niedokrwistość hemolityczna, idiopatyczna plamica małopłytkowa) oraz neurologiczne (zaostrzenie stwardnienia rozsianego, ostre urazy rdzenia kręgowego – leczenie należy rozpocząć w ciągu 8 godzin od urazu). Metyloprednizolon jest dostępny w formie doustnej (tabletki Medrol, Meprelon, Metypred), dożylnej (Solu-Medrol, Methylprednisolone Sopharma), domięśniowej (Depo-Medrol) oraz miejscowej (Advantan, Skinatan), co umożliwia dostosowanie drogi podania do stanu klinicznego pacjenta.
alergiczny nieżyt nosa, astma oskrzelowa, atopowe zapalenie skóry, beryloza, białaczka, chłoniak, choroba Leśniowskiego-Crohna, choroba posurowicza, choroba zwyrodnieniowa stawów, dnawe zapalenie stawów, działanie przeciwzapalne, glikokortykosteroid, gruźlica płuc, guzkowe zapalenie tętnic, hiperkalcemia, kontaktowe zapalenie skóry, leczenie podtrzymujące, leczenie substytucyjne, łojotokowe zapalenie skóry, łuszczyca, łuszczycowe zapalenie stawów, niedoczynność kory nadnerczy, niedokrwistość hemolityczna, niedokrwistość hipoplastyczna, niewydolność kory nadnerczy, obrzęk krtani, obrzęk mózgu, olbrzymiokomórkowe zapalenie tętnic, pęcherzowe opryszczkowate zapalenie skóry, pęcherzyca, plamica małopłytkowa, Pneumocystis jiroveci, polimialgia reumatyczna, półpasiec oczny, przerost nadnerczy, przeszczep narządów, przewlekła obturacyjna choroba płuc, reumatoidalne zapalenie stawów, sarkoidoza, śródmiąższowe choroby płuc, stwardnienie rozsiane, terapia objawowa, toczeń rumieniowaty układowy, uraz rdzenia kręgowego, włośnica, wrzodziejące zapalenie jelita grubego, zachłystowe zapalenie płuc, zapalenie błony maziowej, zapalenie błony naczyniowej, zapalenie kaletki maziowej, zapalenie mięśnia sercowego, zapalenie naczyniówki, zapalenie nadkłykcia, zapalenie nerwu wzrokowego, zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych, zapalenie pęcherzyków płucnych, zapalenie pochewki ścięgna, zapalenie rogówki, zapalenie siatkówki, zapalenie skórno-mięśniowe, zapalenie spojówek, zapalenie tarczycy, zapalenie tęczówki, zapalenie wielomięśniowe, zespół Goodpasture’a, zespół Loefflera, zespół nerczycowy, zespół Stevensa-Johnsona, zesztywniające zapalenie stawów kręgosłupa, ziarniniak grzybiasty, złuszczające zapalenie skóry, zwłóknienie płuc
Leksykon chorób i schorzeń
Zapalenie naczyń – Etiologia i przyczyny

Zapalenie naczyń (vasculitis) to heterogenna grupa chorób charakteryzujących się zapaleniem ścian naczyń krwionośnych, prowadzącym do niedokrwienia i uszkodzenia tkanek. Etiologia jest w większości przypadków idiopatyczna (45-55%), choć znane są czynniki genetyczne (np. HLA-B51 w chorobie Behçeta), immunologiczne (przeciwciała ANCA, kompleksy immunologiczne, odpowiedź limfocytów T) oraz środowiskowe i infekcyjne (15-20% przypadków, m.in. HBV, HCV, COVID-19, infekcje paciorkowcowe). Zapalenie naczyń może być pierwotne lub wtórne do chorób autoimmunologicznych (RZS, SLE, twardzina układowa), nowotworów (5% przypadków) lub leków (10-15%, m.in. penicyliny, NLPZ, hydralazyna). Mechanizmy patogenetyczne obejmują aktywację układu dopełniacza, neutrofilów przez ANCA oraz tworzenie ziarniniaków, co prowadzi do pogrubienia i zwężenia naczyń, zwiększonego ryzyka zakrzepicy oraz tętniaków.
antygen HLA-B51, choroba Behçeta, choroba Kawasakiego, guzkowe zapalenie tętnic, krioglobulinemia mieszana, olbrzymiokomórkowe zapalenie tętnic, pierwotne zapalenie naczyń, plamica Henocha-Schönleina, przeciwciała przeciwko cytoplazmie neutrofilów, reumatoidalne zapalenie stawów, sarkoidoza, tętniak, toczeń rumieniowaty układowy, twardzina układowa, układ dopełniacza, wirusowe zapalenie wątroby typu B, wirusowe zapalenie wątroby typu C, zapalenie naczyń, zapalenie naczyń IgA, zapalenie naczyń reumatoidalne, zapalenie naczyń z nadwrażliwości, zapalenie naczyń związane z ANCA, zapalna choroba jelit, zespół Sjögrena, ziarniniak
Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Solu-Medrol 40 mg

Solu-Medrol (metyloprednizolon w postaci soli sodowej bursztynianu) jest glikokortykosteroidem dostępnym w dawkach 40 mg, 125 mg, 500 mg oraz 1000 mg, stosowanym głównie w leczeniu objawowym różnych schorzeń, z wyjątkiem zaburzeń endokrynologicznych, gdzie pełni rolę terapii substytucyjnej. Wskazania obejmują szeroki zakres chorób endokrynologicznych (np. niedoczynność kory nadnerczy, wrodzony przerost nadnerczy), reumatologicznych (m.in. reumatoidalne zapalenie stawów, zesztywniające zapalenie stawów kręgosłupa), dermatologicznych (np. pęcherzyca, ciężka łuszczyca), alergicznych (astma oskrzelowa, reakcje nadwrażliwości), okulistycznych (zapalenia błony naczyniowej, nerwu wzrokowego), hematologicznych (autoimmunologiczna niedokrwistość hemolityczna, idiopatyczna plamica małopłytkowa) oraz neurologicznych (obrzęk mózgu, zaostrzenia stwardnienia rozsianego, ostre urazy rdzenia kręgowego). Ponadto lek jest stosowany w leczeniu paliatywnym nowotworów oraz w celu indukcji diurezy w zespole nerczycowym bez mocznicy. W terapii gruźlicy płuc i gruźliczego zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych konieczne jest jednoczesne stosowanie chemioterapeutyku przeciwgruźliczego.
Podczas stosowania Solu-Medrol należy zwrócić uwagę na specyficzne zalecenia, takie jak wyłączne dożylne podawanie w idiopatycznej plamicy małopłytkowej u dorosłych (przeciwwskazane podanie domięśniowe), konieczność rozpoczęcia leczenia ostrego urazu rdzenia kręgowego w ciągu 8 godzin od urazu oraz podanie leku w ciągu pierwszych 72 godzin od rozpoczęcia terapii przeciw Pneumocystis jiroveci u pacjentów z AIDS. W przypadku ostrego obrzęku krtani lekiem pierwszego wyboru pozostaje epinefryna. Preparaty w dawkach 500 mg i 1000 mg zawierają alkohol benzylowy, co wymaga ostrożności szczególnie u noworodków i wcześniaków ze względu na ryzyko działań niepożądanych. Solu-Medrol jest zatem wszechstronnym lekiem o szerokim spektrum zastosowań, jednak jego stosowanie wymaga uwzględnienia specyficznych przeciwwskazań i zaleceń dotyczących dawkowania oraz monitorowania pacjentów.
alergiczne zapalenie spojówek, aplazja czysto czerwonokrwinkowa, astma oskrzelowa, atopowe zapalenie skóry, beryloza, białaczka, blok podpajęczynówkowy, choroba Leśniowskiego-Crohna, choroba posurowicza, choroba zwyrodnieniowa stawów, dnawe zapalenie stawów, glikokortykosteroid, gruźlica płuc, gruźlicze zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych, guzkowe zapalenie tętnic, hiperkalcemia, kontaktowe zapalenie skóry, łojotokowe zapalenie skóry, łuszczyca, łuszczycowe zapalenie stawów, małopłytkowość wtórna, młodzieńcze reumatoidalne zapalenie stawów, nadwrażliwość na leki, nefropatia toczniowa, niedoczynność kory nadnerczy, niedokrwistość hemolityczna, niedokrwistość hipoplastyczna, nieropne zapalenie tarczycy, niewydolność kory nadnerczy, obrzęk krtani, obrzęk mózgu, opryszczkowate zapalenie skóry, ostra białaczka, ostra niedoczynność kory nadnerczy, owrzodzenie rogówki, pęcherzyca, plamica małopłytkowa, pneumocystozowe zapalenie płuc, półpasiec oczny, przeszczep narządu, reakcja pokrzywkowa, reumatoidalne zapalenie stawów, rumień wielopostaciowy, sarkoidoza, stwardnienie rozsiane, toczeń rumieniowaty układowy, uraz rdzenia kręgowego, włośnica, wrodzony przerost nadnerczy, wrzodziejące zapalenie jelita grubego, wymioty po chemioterapii, wyprysk kontaktowy, zachłystowe zapalenie płuc, zapalenie błony maziowej, zapalenie błony naczyniowej, zapalenie ciała rzęskowego, zapalenie kaletki maziowej, zapalenie mięśnia sercowego, zapalenie naczyniówki, zapalenie nadkłykcia, zapalenie nerwu wzrokowego, zapalenie pochewki ścięgna, zapalenie przedniego odcinka oka, zapalenie rogówki, zapalenie skórno-mięśniowe, zapalenie tęczówki, zapalenie wielomięśniowe, zespół Goodpasture’a, zespół Loefflera, zespół nerczycowy, zespół Stevensa-Johnsona, zesztywniające zapalenie stawów kręgosłupa, ziarniniak grzybiasty, złuszczające zapalenie skóry
Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Predasol 20 mg

Predasol to preparat zawierający prednizolon w dawkach 5 mg, 10 mg i 20 mg, stosowany jako glikokortykosteroid o szerokim spektrum wskazań klinicznych. Lek jest wykorzystywany w terapii substytucyjnej niewydolności kory nadnerczy, w stanach zapalnych reumatologicznych (np. olbrzymiokomórkowe zapalenie tętnic, ziarniniakowatość Wegenera, toczeń rumieniowaty układowy), pulmonologicznych (astma oskrzelowa, POChP, śródmiąższowe choroby płuc), dermatologicznych (ciężkie dermatozy, choroby autoimmunologiczne skóry), hematologicznych i onkologicznych (autoimmunologiczna niedokrwistość hemolityczna, białaczki, chłoniaki), neurologicznych (miastenia, stwardnienie rozsiane) oraz okulistycznych i gastroenterologicznych. Dawkowanie jest dostosowane do schorzenia i może obejmować schematy od a do e, z uwzględnieniem terapii pulsowej lub stopniowego zmniejszania dawek.
alergiczne zapalenie naczyń, alergiczny nieżyt nosa, astma oskrzelowa, autoimmunologiczne zapalenie wątroby, chłoniak nieziarniczy, choroba Addisona, choroba Behçeta, choroba Leśniowskiego-Crohna, choroba Stilla, choroba Werlhofa, enteropatyczne zapalenie stawów, eozynofilowe zapalenie płuc, eozynofilowe zapalenie powięzi, erytrodermia, glikokortykosteroid, gorączka reumatyczna, gruźlica płuc, gruźlicze zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych, guzkowe zapalenie tętnic, hiperkalcemia, idiopatyczne zwłóknienie pozaotrzewnowe, liszaj płaski, liszajec opryszczkowaty, łupież czerwony mieszkowy, łuszczyca krostkowa, łuszczycowe zapalenie stawów, makroglobulinemia Waldenströma, miastenia, mieszana choroba tkanki łącznej, młodzieńcze idiopatyczne zapalenie stawów, naczyniak krwionośny, napady zgięciowe, neuropatia nerwu wzrokowego, niedobór ACTH, niedokrwistość hemolityczna autoimmunologiczna, niewydolność kory nadnerczy, obrzęk naczynioruchowy, olbrzymiokomórkowe zapalenie tętnic, opryszczka ciążowa, orbitopatia tarczycowa, ostra białaczka limfoblastyczna, ostre zapalenie pęcherzyków płucnych, osutka krostkowa, pęcherzyca zwykła, pemfigoid błon śluzowych, pemfigoid pęcherzowy, piodermia zgorzelinowa, POChP, podgłośniowe zapalenie krtani, pokrzywka, polimialgia reumatyczna, polineuropatia, prednizolon, przednia niedokrwienna neuropatia nerwu wzrokowego, przewlekła białaczka limfatyczna, przewlekła obturacyjna choroba płuc, pseudokrup, reakcja anafilaktoidalna, reakcja Jarischa-Herxheimera, reaktywne zapalenie stawów, reumatoidalne zapalenie stawów, rozplemowe zewnątrzwłośniczkowe kłębuszkowe zapalenie nerek, rumień guzowaty, rumień wysiękowy wielopostaciowy, rzekomy guz oczodołu, samoistna plamica małopłytkowa, sarkoidoza, śródmiąższowe choroby płuc, stwardnienie rozsiane, submikroskopowe kłębuszkowe zapalenie nerek, szpiczak mnogi, toczeń rumieniowaty krążkowy, toczeń rumieniowaty układowy, toksyczna martwica naskórka, twardzina układowa, wrzodziejące zapalenie jelita grubego, wyprysk atopowy, wyprysk bakteryjny, wyprysk kontaktowy, zapalenie błony naczyniowej, zapalenie nadtwardówki, zapalenie rogówki, zapalenie skórno-mięśniowe, zapalenie stawów kręgosłupa, zapalenie tętnicy skroniowej, zapalenie twardówki, zapalenie wielomięśniowe, zarostowe zapalenie oskrzelików, zespół Churga i Strauss, zespół Goodpasture’a, zespół Guillaina-Barrégo, zespół Lyella, zespół Melkerssona-Rosenthala, zespół nadnerczowo-płciowy, zespół Sézary’ego, zespół Sweeta, zespół Tolosa-Hunta, zespół Westa, zespół zaburzeń oddychania, zesztywniające zapalenie stawów kręgosłupa, ziarnica złośliwa, ziarniniakowatość Wegenera, ziarniniakowe zapalenie warg, zwłóknienie płuc
Leksykon chorób i schorzeń
Zapalenie naczyń – Patofizjologia i mechanizm

Zapalenie naczyń (vasculitis) to heterogenna grupa chorób charakteryzujących się zapaleniem ścian naczyń krwionośnych, prowadzącym do niedokrwienia, krwawienia i tętniaków. Patogeneza obejmuje trzy główne mechanizmy: zapalenie mediowane przez kompleksy immunologiczne, zapalenie związane z przeciwciałami ANCA (przeciwciała przeciw cytoplazmie neutrofilów) oraz zapalenie mediowane przez limfocyty T z tworzeniem ziarniny. W zapaleniach naczyń związanych z IgA (np. plamica Henocha-Schönleina) kluczową rolę odgrywa nieprawidłowa glikozylacja IgA1 i aktywacja alternatywnej drogi dopełniacza (z odkładaniem C3). W AAV przeciwciała ANCA skierowane przeciwko PR3 i MPO aktywują neutrofile, które uwalniają cytokiny, reaktywne formy tlenu i enzymy lityczne, prowadząc do uszkodzenia śródbłonka i zapalenia małych naczyń. Sieci zewnątrzkomórkowe neutrofilów (NETs) odgrywają kluczową rolę w patogenezie AAV, tworząc błędne koło produkcji ANCA i uszkodzenia naczyń. W zapaleniu dużych naczyń (np. olbrzymiokomórkowym) dominują limfocyty T CD4+ i makrofagi, które powodują ziarniniakowe zapalenie i zwężenie światła naczyń.
alternatywna droga dopełniacza, badanie asocjacyjne całego genomu, biopsja nerki, choroba Kawasakiego, cyklofosfamid, cząsteczka adhezyjna, dysfunkcja telomerów, endotelina-1, eozynofilowe ziarniniakowe zapalenie naczyń, guzkowe zapalenie tętnic, hydralazyna, immunoglobulina A, komórka dendrytyczna, komórka Th2, kompleks immunologiczny, krioglobulinemia, limfocyt T, limfocyt T CD4+, mieloperoksydaza, neutrofil, odpowiedź immunologiczna, plamica Henocha-Schönleina, proteinaza 3, przeciwciała ANCA, reaktywne formy tlenu, reumatoidalne zapalenie stawów, rytuksymab, sieć zewnątrzkomórkowa neutrofili, śródbłonek naczyniowy, tętniak, toczeń rumieniowaty układowy, uszkodzenie DNA, zapalenie naczyń, zapalenie tętnic olbrzymiokomórkowe, zapalenie tętnicy Takayasu, ziarniniak
Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Esotkaleno 1 mg

Esotkaleno, zawierający prednizon, jest glikokortykosteroidem o szerokim spektrum działania przeciwzapalnego, immunosupresyjnego i przeciwalergicznego, stosowanym u dorosłych oraz dzieci i młodzieży w różnych schorzeniach wymagających ogólnoustrojowej terapii kortykosteroidami. Dostępny w dawkach od 1 mg do 50 mg, umożliwia precyzyjne dostosowanie terapii. Wskazania obejmują m.in. substytucyjne leczenie niewydolności kory nadnerczy (choć preferowane są hydrokortyzon i kortyzon), choroby reumatyczne (np. guzkowe zapalenie tętnic, olbrzymiokomórkowe zapalenie tętnic, ziarniniakowatość Wegenera), schorzenia pulmonologiczne (astma oskrzelowa, zaostrzenia POChP, śródmiąższowe choroby płuc), choroby dermatologiczne, hematologiczne i onkologiczne (np. ostra białaczka limfoblastyczna, chłoniaki), neurologiczne (miastenia, stwardnienie rozsiane) oraz okulistyczne i gastroenterologiczne. Dawkowanie jest dostosowywane do ciężkości i rodzaju choroby według schematów SD a-e, obejmujących dawki od niskich do wysokich, w tym dawki pulsacyjne w stanach ostrych.
alergiczny nieżyt nosa, artropatia enteropatyczna, astma oskrzelowa, autoimmunologiczne zapalenie wątroby, chłoniak nieziarniczy, choroba Addisona, choroba Behçeta, choroba Hodgkina, choroba Leśniowskiego-Crohna, choroba Waldenströma, eozynofilowa ziarniniakowatość z zapaleniem naczyń, eozynofilowe zapalenie płuc, glikokortykosteroid, gruźlicze zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych, guz rzekomy oczodołu, guzkowe zapalenie tętnic, hiperkalcemia, idiopatyczna plamica małopłytkowa, idiopatyczne włóknienie zaotrzewnowe, katar sienny, kłębuszkowe zapalenie nerek, liniowa dermatoza IgA, liszaj ruberowy, łupież rubra mieszkowy, łuszczyca krostkowa, łuszczycowe zapalenie stawów, miastenia, mieszana choroba tkanki łącznej, młodzieńcze idiopatyczne zapalenie stawów, neuropatia nerwu wzrokowego, niedobór ACTH, niedokrwistość hemolityczna, niewydolność kory nadnerczy, obrzęk Quinckego, olbrzymiokomórkowe zapalenie tętnic, opryszczka ciężarnych, orbitopatia endokrynologiczna, ostra białaczka limfoblastyczna, pęcherzyca zwykła, pemfigoid pęcherzowy, piodermia zgorzelinowa, POChP, polimialgia reumatyczna, polineuropatia, przewlekła białaczka limfatyczna, reaktywne zapalenie stawów, reumatoidalne zapalenie stawów, rumień guzowaty, rumień wysiękowy, rzekomy krup, sarkoidoza, śródmiąższowa choroba płuc, stwardnienie rozsiane, szpiczak mnogi, toczeń rumieniowaty układowy, toksyczna rozpływna martwica naskórka, twardzina układowa, układowe zapalenie naczyń, wrzodziejące zapalenie jelita grubego, wyprysk atopowy, zapalenie błony naczyniowej oka, zapalenie nadtwardówki, zapalenie pęcherzyków płucnych, zapalenie rogówki, zapalenie skórno-mięśniowe, zapalenie stawów kręgosłupa, zapalenie tętnicy skroniowej, zapalenie twardówki, zapalenie wielochrzęstne, zapalenie wielomięśniowe, zarostowe zapalenie oskrzelików, zespół Goodpasture’a, zespół Guillaina-Barrégo, zespół Lyella, zespół nadnerczowo-płciowy, zespół niewydolności oddechowej, zespół Sézary’ego, zespół Sweeta, zespół Tolosa-Hunta, zespół Werlhofa, zespół Westa, ziarniniakowatość Wegenera, ziarniniakowe zapalenie warg, zwłóknienie płuc
Leksykon chorób i schorzeń
Żylakowatość zakrzepowa – Etiologia i przyczyny

Żylakowatość zakrzepowa (thrombophlebitis) to zapalenie żyły z obecnością skrzepu, najczęściej dotyczące żył powierzchownych kończyn dolnych. Etiologia opiera się na triadzie Virchowa: uszkodzeniu ściany naczynia, zaburzeniach przepływu krwi (zastój, turbulencje) oraz zwiększonej krzepliwości krwi. Czynniki ryzyka obejmują urazy żył (np. cewnikowanie, zabiegi chirurgiczne), długotrwałe unieruchomienie, żylaki (występujące w 75-88% przypadków), wrodzone trombofilie (mutacja czynnika V Leiden u ~40% pacjentów, niedobory białka C, S, antytrombiny III), stosowanie estrogenów (zwiększenie ryzyka 3-12-krotne), ciążę i okres połogu, choroby autoimmunologiczne (SLE, zespół antyfosfolipidowy), infekcje (w tym COVID-19) oraz nowotwory, zwłaszcza gruczolakoraki trzustki (zespół Trousseau). Procedury medyczne, takie jak długotrwałe cewnikowanie dożylne, zwiększają ryzyko zakrzepowego zapalenia żył powierzchownych, które może prowadzić do zakrzepicy żył głębokich (DVT) u 6-40% pacjentów, a w konsekwencji do zatorowości płucnej (PE).
cewnik dożylny, choroba Behçeta, choroba Buergera, choroba refluksowa żył, czynnik V Leiden, guzkowe zapalenie tętnic, krzepliwość krwi, niedobór antytrombiny, niedobór białka C, nieprawidłowy przepływ krwi, niewydolność żylna, septyczne zapalenie żył, skleroterapia, skrzep, triada Virchowa, trombofilia, uszkodzenie naczynia krwionośnego, zakrzepica żył głębokich, zakrzepica żylna, zakrzepowe zapalenie żył powierzchownych, zapalenie błon płodowych, zapalenie endometrium, zapalenie żyły, zatorowość płucna, zespół antyfosfolipidowy, zespół Trousseau, żyła odpiszczelowa wielka, żylaki, żylakowatość zakrzepowa
Leksykon chorób i schorzeń
Zwężenie tętnicy nerkowej – Etiologia i przyczyny

Zwężenie tętnicy nerkowej (RTAS) jest istotną przyczyną wtórnego nadciśnienia tętniczego oraz przewlekłej choroby nerek, odpowiadając za 1-10% przypadków nadciśnienia w populacji USA. Główne etiologie to miażdżyca (60-90% przypadków), dominująca u pacjentów powyżej 45-50 roku życia, oraz dysplazja włóknisto-mięśniowa (FMD) (10-30%), częściej występująca u kobiet poniżej 50 roku życia. Miażdżycowe zwężenie lokalizuje się zwykle w ujściu lub proksymalnym odcinku tętnicy nerkowej, natomiast FMD obejmuje środkową i dystalną część tętnicy lub gałęzie wewnątrznerkowe, dając obraz „sznura korali” w badaniach obrazowych. Rzadsze przyczyny to m.in. zapalenia naczyń, choroby zakrzepowo-zatorowe, rozwarstwienie tętnicy, ucisk zewnętrzny czy powikłania po przeszczepie nerki. Czynniki ryzyka dla ARAS obejmują dyslipidemię, palenie tytoniu, nadciśnienie, cukrzycę, otyłość oraz predyspozycje genetyczne, w tym allel D genu ACE.
choroba zakrzepowo-zatorowa, cukrzyca, dyslipidemia, dysplazja włóknisto-mięśniowa, guzkowe zapalenie tętnic, hipernatremia, hipokaliemia, hiponatremia, homocysteina, miażdżyca, miażdżycowe zwężenie tętnicy nerkowej, nadciśnienie naczyniowo-nerkowe, nadciśnienie tętnicze, natriureza ciśnieniowa, nefropatia niedokrwienna, nerwiakowłókniakowatość typu 1, niewydolność nerek, niewydolność serca, przewlekła choroba nerek, przewlekła niewydolność nerek, rozwarstwienie tętnicy, schyłkowa niewydolność nerek, tętniak aorty brzusznej, układ renina-angiotensyna-aldosteron, zapalenie naczyń, zapalenie tętnic Takayasu, zespół Williamsa, zwężenie tętnicy nerkowej, zwłóknienie zaotrzewnowe
Leksykon chorób i schorzeń
Rumień guzowaty – Diagnostyka i diagnoza

Rumień guzowaty (erythema nodosum) to najczęstsza postać panniculitis, manifestująca się bolesnymi, czerwonymi guzkami na przednich powierzchniach goleni, które ewoluują kolorystycznie od czerwonych przez fioletowe do żółto-zielonych i ustępują samoistnie w ciągu 3-6 tygodni bez blizn. Diagnostyka opiera się na obrazie klinicznym oraz poszukiwaniu choroby podstawowej. Typowo towarzyszą gorączka (ok. 60%), bóle stawów (artralgia u 60%) i zapalenie stawów (30%). Podstawowe badania obejmują morfologię krwi z rozmazem (leukocytoza z neutrofilią), podwyższone OB i CRP, wymaz z gardła z testem antygenowym i miano ASO, RTG klatki piersiowej oraz testy tuberkulinowe lub QuantiFERON Gold w kierunku gruźlicy. W zależności od podejrzeń klinicznych wykonuje się dodatkowe badania serologiczne, mikrobiologiczne, obrazowe i reumatologiczne.
antystreptolizyna O, badanie kliniczne, białko C-reaktywne, biopsja nacięciowa, biopsja skóry, ból stawów, choroba Leśniowskiego-Crohna, choroba zapalna jelit, gruźlica, guzkowe zapalenie tętnic, histoplazmoza, kokcydioidomykoza, morfologia krwi, odczyn Biernackiego, powierzchowne zapalenie żył, próba tuberkulinowa, rtg klatki piersiowej, rumień guzowaty, sarkoidoza, test uwalniania interferonu gamma, wrzodziejące zapalenie jelita grubego, zapalenie przegrod tkanki tłuszczowej, zapalenie stawów, zapalenie tkanki podskórnej, zespół Behceta, ziarniniak Mieschera
Leksykon chorób i schorzeń
Rozwarstwienie aorty – Etiologia i przyczyny

Rozwarstwienie aorty to stan patologiczny charakteryzujący się rozdzieleniem warstw ściany aorty na skutek wnikania krwi pomiędzy błonę wewnętrzną a środkową, prowadzący do powstania fałszywego światła naczynia. Wyróżnia się dwa typy rozwarstwienia: typ A obejmujący aortę wstępującą, oraz typ B dotyczący aorty zstępującej. Etiopatogeneza opiera się na zwyrodnieniu warstwy środkowej (media) z utratą włókien elastycznych oraz uszkodzeniu vasa vasorum, co w połączeniu z mechanicznym naprężeniem ściany aorty sprzyja rozdarciu. Najważniejszym czynnikiem ryzyka jest nadciśnienie tętnicze, obecne u 70-90% pacjentów, zwłaszcza z typem B. Inne istotne predyspozycje to genetyczne choroby tkanki łącznej (zespół Marfana, Ehlersa-Danlosa, Loeysa-Dietza, Turner), wady wrodzone serca i naczyń (dwupłatkowa zastawka aortalna, koarktacja aorty), miażdżyca oraz czynniki demograficzne (płeć męska, wiek 60-70 lat) i styl życia (palenie, używanie kokainy, intensywne podnoszenie ciężarów). Ciąża, zwłaszcza w III trymestrze, zwiększa ryzyko rozwarstwienia u kobiet poniżej 40. roku życia, stanowiąc 50% przypadków w tej grupie.
aortitis, choroba Behçeta, choroba Takayasu, dwupłatkowa zastawka aortalna, fałszywe światło, fluorochinolony, guzkowe zapalenie tętnic, intensywny wysiłek fizyczny, kiła, koarktacja aorty, macierz pozakomórkowa, miażdżyca tętnic, nadciśnienie tętnicze, obturacyjny bezdech senny, olbrzymiokomórkowe zapalenie tętnic, rozwarstwienie aorty, tętniak aorty, uszkodzenie błony wewnętrznej, vasa vasorum, zespół Ehlersa-Danlosa, zespół Loeysa-Dietza, zespół Marfana, zespół Turnera
Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Esotkaleno 50 mg

Esotkaleno, zawierający prednizon, jest lekiem glikokortykosteroidowym stosowanym ogólnoustrojowo w szerokim spektrum chorób zapalnych, autoimmunologicznych, hematologicznych, onkologicznych, pulmonologicznych, neurologicznych, okulistycznych oraz dermatologicznych. Preparat dostępny jest w postaci tabletek o dawkach: 1 mg, 2,5 mg, 5 mg, 10 mg, 20 mg, 25 mg, 30 mg oraz 50 mg, co umożliwia precyzyjne dostosowanie terapii do potrzeb pacjenta. Wskazania obejmują m.in. niewydolność kory nadnerczy, aktywne fazy układowych zapaleń naczyń (np. guzkowe zapalenie tętnic, ziarniniakowatość Wegenera, eozynofilowa ziarniniakowatość z zapaleniem naczyń), choroby reumatyczne (toczeń rumieniowaty, reumatoidalne zapalenie stawów), astmę oskrzelową, POChP, śródmiąższowe choroby płuc, ciężkie postaci alergicznego nieżytu nosa, choroby skóry i błon śluzowych o nasilonym przebiegu, a także schorzenia hematologiczne i nowotworowe, w tym leczenie paliatywne objawów nowotworów.
adrenalektomia, alergiczny nieżyt nosa, artropatia enteropatyczna, astma oskrzelowa, autoimmunologiczne zapalenie wątroby, chłoniak nieziarniczy, choroba Addisona, choroba Behçeta, choroba Hodgkina, choroba Leśniowskiego-Crohna, choroba Waldenströma, eozynofilowa ziarniniakowatość z zapaleniem naczyń, eozynofilowe zapalenie płuc, erytrodermia, glikokortykosteroid, gruźlicze zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych, guzkowe zapalenie tętnic, hiperkalcemia, hydrokortyzon, idiopatyczna plamica małopłytkowa, katar sienny, kłębuszkowe zapalenie nerek, łuszczyca krostkowa, łuszczycowe zapalenie stawów, miastenia, mieszana choroba tkanki łącznej, młodzieńcze idiopatyczne zapalenie stawów, neuropatia nerwu wzrokowego, niedobór ACTH, niedokrwistość hemolityczna, niewydolność kory nadnerczy, obrzęk Quinckego, olbrzymiokomórkowe zapalenie tętnic, orbitopatia endokrynologiczna, ostra białaczka limfoblastyczna, pęcherzyca zwykła, pemfigoid pęcherzowy, piodermia zgorzelinowa, pokrzywka, polimialgia reumatyczna, polineuropatia, prednizon, przewlekła białaczka limfatyczna, przewlekła obturacyjna choroba płuc, reaktywne zapalenie stawów, reumatoidalne zapalenie stawów, rumień guzowaty, rumień wysiękowy, rzekomy krup, sarkoidoza, stwardnienie rozsiane, szpiczak mnogi, toczeń rumieniowaty układowy, toksyczna rozpływna martwica naskórka, twardzina układowa, włóknienie zaotrzewnowe, wrzodziejące zapalenie jelita grubego, wyprysk atopowy, zapalenie błony naczyniowej oka, zapalenie pęcherzyków płucnych, zapalenie rogówki, zapalenie skórno-mięśniowe, zapalenie stawów kręgosłupa, zapalenie stawów w sarkoidozie, zapalenie tętnicy skroniowej, zapalenie twardówki, zapalenie wielomięśniowe, zarostowe zapalenie oskrzelików, zespół Goodpasture’a, zespół Guillaina-Barrégo, zespół nadnerczowo-płciowy, zespół niewydolności oddechowej, zespół Sézary’ego, zespół Sweeta, zespół Tolosa-Hunta, zespół Westa, ziarniniakowatość Wegenera, zwłóknienie płuc
Leksykon chorób i schorzeń
Krioglobulinemia – Diagnostyka i diagnoza

Krioglobulinemia to schorzenie charakteryzujące się obecnością krioglobulin – białek wytrącających się w niskich temperaturach. Diagnostyka opiera się na wykrywaniu krioglobulin w surowicy, przy czym kluczowe jest utrzymanie próbki krwi w temperaturze 37°C podczas pobierania, transportu i obróbki, aby uniknąć fałszywie negatywnych wyników. Kriokryt, czyli procentowa objętość wytrąconego osadu, różni się w zależności od typu krioglobulinemii: typ I wykazuje kriokryt powyżej 5% (czas wytrącania 24 godziny do 3-5 dni), typ II 2-7%, a typ III 1-3% (czas wytrącania 5-7 dni). Diagnostyka powinna obejmować także oznaczenie dopełniacza (szczególnie obniżone C4), czynnik reumatoidalny, badania w kierunku HCV, a także biopsje tkanek w przypadku zajęcia narządów. Immunofiksacja jest metodą z wyboru do określania typu krioglobulin.
biopsja nerki, biopsja skóry, biopsja szpiku kostnego, czynnik reumatoidalny, elektromiografia, gammopatia monoklonalna, guzkowe zapalenie tętnic, HCV RNA, immunofiksacja, kłębuszkowe zapalenie nerek, krioglobulina, krioglobulinemia, kriokryt, leukocytoklastyczne zapalenie naczyń, livedo reticularis, makroglobulinemia Waldenströma, morfologia krwi, neuropatia obwodowa, objaw Raynauda, plamica Henocha-Schönleina, przeciwciała przeciwjądrowe, szpiczak mnogi, toczeń rumieniowaty układowy, zapalenie naczyń, zapalenie naczyń reumatoidalne
Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Medoxa 2,5 mg

Medoxa, zawierająca prednizon w dawkach od 1 mg do 50 mg, jest wskazana do leczenia szerokiego spektrum chorób wymagających ogólnoustrojowego stosowania glikokortykosteroidów. Preparat znajduje zastosowanie w substytucyjnym leczeniu niewydolności kory nadnerczy (np. choroba Addisona, zespół nadnerczowo-płciowy), aktywnych fazach układowych zapaleń naczyń (guzkowe zapalenie tętnic, olbrzymiokomórkowe zapalenie tętnic), ziarniniakowatości Wegenera, eozynofilowej ziarniniakowatości z zapaleniem naczyń (EGPA), a także w chorobach reumatycznych (toczeń rumieniowaty układowy, reumatoidalne zapalenie stawów, łuszczycowe zapalenie stawów). W pulmonologii Medoxa jest stosowana m.in. w astmie oskrzelowej, zaostrzeniach POChP oraz śródmiąższowych chorobach płuc. W dermatologii preparat jest wskazany w ciężkich postaciach egzemy, dermatoz pęcherzowych, zapaleniach naczyń i chorobach autoimmunologicznych skóry. W hematologii i onkologii Medoxa stosowana jest w autoimmunologicznej niedokrwistości hemolitycznej, białaczkach, chłoniakach oraz w terapii paliatywnej nowotworów.
adrenalektomia, alergiczne zapalenie naczyń, alergiczny nieżyt nosa, artropatia enteropatyczna, astma oskrzelowa, autoimmunologiczna niedokrwistość hemolityczna, autoimmunologiczne zapalenie wątroby, chłoniak nieziarniczy, choroba Addisona, choroba Behçeta, choroba Hodgkina, choroba Leśniowskiego-Crohna, choroba Waldenströma, eozynofilowa ziarniniakowatość z zapaleniem naczyń, eozynofilowe zapalenie powięzi, erytrodermia, glikokortykosteroid, gorączka reumatyczna, gruźlicze zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych, guzkowe zapalenie tętnic, hiperkalcemia, idiopatyczna plamica małopłytkowa, katar sienny, kłębuszkowe zapalenie nerek, łagodny pemfigoid błony śluzowej, liniowa dermatoza IgA, liszaj ruberowy, łupież rubra mieszkowy, łuszczyca krostkowa, łuszczycowe zapalenie stawów, miastenia, mieszana choroba tkanki łącznej, młodzieńcze idiopatyczne zapalenie stawów, neuropatia nerwu wzrokowego, niedobór ACTH, niewydolność kory nadnerczy, obrzęk Quinckego, obturacyjne zapalenie krtani podgłośniowej, olbrzymiokomórkowe zapalenie tętnic, orbitopatia endokrynologiczna, ostra białaczka limfoblastyczna, ostra pokrzywka, parałuszczyca, pęcherzyca zwykła, pemfigoid pęcherzowy, piodermia zgorzelinowa, polimialgia reumatyczna, polineuropatia, prednizon, przewlekła białaczka limfatyczna, przewlekła obturacyjna choroba płuc, przewlekłe eozynofilowe zapalenie płuc, przewlekłe zanikowe zapalenie wielochrzęstne, reakcja anafilaktoidalna, reaktywne zapalenie stawów, reumatoidalne zapalenie stawów, rumień guzowaty, sarkoidoza, stwardnienie rozsiane, szpiczak mnogi, toczeń rumieniowaty, toczeń rumieniowaty układowy, toksyczna rozpływna martwica naskórka, twardzina układowa, układowe zapalenie naczyń, uogólniona ostra osutka krostkowa, wielopostaciowy rumień wysiękowy, włóknienie zaotrzewnowe, wrzodziejące zapalenie jelita grubego, wyprysk atopowy, wyprysk bakteryjny, wyprysk kontaktowy, zapalenie błony naczyniowej oka, zapalenie nadtwardówki, zapalenie pęcherzyków płucnych, zapalenie rogówki, zapalenie skórno-mięśniowe, zapalenie stawów kręgosłupa, zapalenie tętnicy skroniowej, zapalenie twardówki, zapalenie wielomięśniowe, zarostowe zapalenie oskrzelików, zespół Goodpasture’a, zespół Guillaina-Barrégo, zespół Lyella, zespół Melkerssona-Rosenthala, zespół nadnerczowo-płciowy, zespół niewydolności oddechowej, zespół Sézary’ego, zespół Sweeta, zespół Tolosa-Hunta, zespół Werlhofa, zespół Westa, ziarniniakowatość Wegenera, zwłóknienie płuc
Leksykon leków
Działania niepożądane – Biseptol (200 mg + 40 mg)/5 ml

Biseptol, zawiesina doustna zawierająca trimetoprim (200 mg) i sulfametoksazol (40 mg) w 5 ml, wykazuje szerokie spektrum działań niepożądanych, które wynikają z obu składników. Najczęściej obserwuje się hiperkaliemię oraz objawy ze strony przewodu pokarmowego, takie jak nudności i biegunka. Bardzo rzadko występują poważne zaburzenia hematologiczne (leukopenia, neutropenia, trombocytopenia, agranulocytoza, niedokrwistości megaloblastyczna, aplastyczna i hemolityczna), szczególnie u pacjentów z niedoborem dehydrogenazy glukozo-6-fosforanowej (G-6-PD), u których istnieje ryzyko hemolizy. Ponadto, mogą pojawić się ciężkie reakcje nadwrażliwości, w tym zespół choroby posurowiczej, anafilaksja, alergiczne zapalenie mięśnia sercowego, obrzęk naczynioruchowy oraz różne formy zapalenia naczyń. Wśród działań niepożądanych o bardzo rzadkiej częstości odnotowano także aseptyczne zapalenie opon mózgowych, drgawki, zapalenie nerwów obwodowych, a także ciężkie reakcje skórne, takie jak zespół Stevensa-Johnsona i toksyczna nekroliza naskórka.
agranulocytoza, anafilaksja, aseptyczne zapalenie opon mózgowych, ataksja, choroba posurowicza, dehydrogenaza glukozo-6-fosforanowa, drgawki, eozynofilia, folinian wapnia, gorączka polekowa, guzkowe zapalenie tętnic, hemoliza, hiperkaliemia, hipoglikemia, hiponatremia, jadłowstręt, kandydoza, kotrimoksazol, leukopenia, martwica wątroby, methemoglobinemia, naciek płucny, nadwrażliwość na światło, neutropenia, niedokrwistość aplastyczna, niedokrwistość hemolityczna, niedokrwistość megaloblastyczna, obrzęk naczynioruchowy, ostra gorączkowa dermatoza neutrofilowa, plamica, Pneumocystis jirovecii, pneumocystozowe zapalenie płuc, rabdomioliza, rumień wielopostaciowy, rzekomobłoniaste zapalenie okrężnicy, śródmiąższowe zapalenie nerek, szumy uszne, toczeń rumieniowaty układowy, toksyczna nekroliza naskórka, trombocytopenia, wysypka polekowa, zahamowanie szpiku kostnego, zapalenie błony naczyniowej oka, zapalenie mięśnia sercowego, zapalenie naczyń, zapalenie nerwów obwodowych, zapalenie trzustki, zawroty głowy, zespół Stevensa-Johnsona, zespół Sweeta, złuszczające zapalenie skóry, żółtaczka
Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Esotkaleno 30 mg

Esotkaleno, zawierający prednizon w dawkach od 1 mg do 50 mg, jest wskazany do leczenia szerokiego spektrum chorób wymagających ogólnoustrojowego podawania glikokortykosteroidów, zarówno u dorosłych, jak i dzieci. Wskazania obejmują niewydolność kory nadnerczy, aktywne fazy układowych zapaleń naczyń (np. guzkowe zapalenie tętnic, ziarniniakowatość Wegenera, eozynofilowa ziarniniakowatość z zapaleniem naczyń), choroby reumatyczne (toczeń rumieniowaty, zapalenie wielomięśniowe, reumatoidalne zapalenie stawów), choroby pulmonologiczne (astma, POChP, śródmiąższowe choroby płuc), ciężkie postacie alergicznego nieżytu nosa, choroby skóry i błon śluzowych o nasilonym przebiegu, schorzenia hematologiczne i onkologiczne, choroby neurologiczne (miastenia, stwardnienie rozsiane), stany toksyczne w ciężkich chorobach zakaźnych oraz liczne choroby okulistyczne i przewodu pokarmowego. Dawkowanie jest dostosowywane indywidualnie, z uwzględnieniem schematów od wysokich (SD: a, e) do małych dawek podtrzymujących (SD: d), zgodnie z ciężkością i charakterem choroby.
alergiczny nieżyt nosa, artropatia enteropatyczna, astma oskrzelowa, autoimmunologiczna niedokrwistość hemolityczna, autoimmunologiczne zapalenie wątroby, chłoniak nieziarniczy, choroba Addisona, choroba Behçeta, choroba Hodgkina, choroba Leśniowskiego-Crohna, choroba Waldenströma, eozynofilowa ziarniniakowatość z zapaleniem naczyń, eozynofilowe zapalenie powięzi, glikokortykosteroid, gruźlicze zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych, guz rzekomy oczodołu, guzkowe zapalenie tętnic, hiperkalcemia, idiopatyczna plamica małopłytkowa, idiopatyczne włóknienie zaotrzewnowe, katar sienny, łagodny pemfigoid błony śluzowej, liniowa dermatoza IgA, łupież rubra mieszkowy, łuszczyca krostkowa, łuszczycowe zapalenie stawów, miastenia, mieszana choroba tkanki łącznej, młodzieńcze idiopatyczne zapalenie stawów, neuropatia nerwu wzrokowego, niedobór ACTH, niewydolność kory nadnerczy, obrzęk Quinckego, obturacyjne zapalenie krtani podgłośniowej, olbrzymiokomórkowe zapalenie tętnic, orbitopatia endokrynologiczna, ostra białaczka limfoblastyczna, ostra przerywana trombocytopenia, pęcherzyca zwykła, pemfigoid pęcherzowy, piodermia zgorzelinowa, polimialgia reumatyczna, polineuropatia, przewlekła białaczka limfatyczna, przewlekła obturacyjna choroba płuc, przewlekłe eozynofilowe zapalenie płuc, przewlekłe zanikowe zapalenie wielochrzęstne, reaktywne zapalenie stawów, reumatoidalne zapalenie stawów, rozplemowe zewnątrzwłośniczkowe kłębuszkowe zapalenie nerek, rumień guzowaty, sarkoidoza, śródmiąższowa choroba płuc, stwardnienie rozsiane, submikroskopowe kłębuszkowe zapalenie nerek, szpiczak mnogi, toczeń rumieniowaty skórny, toczeń rumieniowaty układowy, toksyczna rozpływna martwica naskórka, twardzina układowa, układowe zapalenie naczyń, wrzodziejące zapalenie jelita grubego, wyprysk atopowy, zapalenie błony naczyniowej oka, zapalenie nadtwardówki, zapalenie pęcherzyków płucnych, zapalenie rogówki, zapalenie serca w gorączce reumatycznej, zapalenie skórno-mięśniowe, zapalenie stawów kręgosłupa, zapalenie tętnicy skroniowej, zapalenie twardówki, zapalenie wielomięśniowe, zarostowe zapalenie oskrzelików, zespół Goodpasture’a, zespół Guillaina-Barrégo, zespół nadnerczowo-płciowy, zespół niewydolności oddechowej, zespół Sézary’ego, zespół Sweeta, zespół Tolosa-Hunta, zespół Westa, ziarniniakowatość Wegenera, zwłóknienie płuc
Leksykon chorób i schorzeń
Żylakowatość powierzchowna (tromboflebitis powierzchowna) – Etiologia i przyczyny

Żylakowatość powierzchowna (tromboflebitis powierzchowna) to zapalenie żyły powierzchownej spowodowane zakrzepicą, wynikające z elementów triady Virchowa: uszkodzenia ściany naczynia, zastoju krwi oraz zmian w składzie krwi zwiększających krzepliwość. Najczęstszymi czynnikami ryzyka są żylaki (obecne w 75-88% przypadków), przewlekła niewydolność żylna, unieruchomienie, stany nadkrzepliwości (wrodzone mutacje, zespół antyfosfolipidowy, SLE), ciąża (z ryzykiem utrzymującym się do 6 tygodni po porodzie), leczenie hormonalne (zwiększające ryzyko zakrzepicy 3-12-krotnie), aktywna choroba nowotworowa (szczególnie nowotwory trzustki, żołądka, jelita grubego, płuc i układu moczowo-płciowego) oraz choroby autoimmunologiczne i infekcyjne zapalenia żył. Dodatkowo wiek >60 lat, otyłość, palenie tytoniu, przebyta zakrzepica żył powierzchownych lub głębokich, odwodnienie, zabiegi chirurgiczne i niewydolność serca zwiększają ryzyko rozwoju choroby.
cewnik dożylny, choroba Behçeta, choroba Buergera, guzkowe zapalenie tętnic, infuzja dożylna, krzepliwość krwi, lek przeciwkrzepliwy, lek przeciwzapalny, mutacja czynnika V Leiden, mutacja genu protrombiny, niedobór antytrombiny, niedobór białka C, niedobór białka S, oporność na aktywowane białko C, przewlekła niewydolność żylna, sepsa, skrzeplina, stan nadkrzepliwości, toczeń rumieniowaty układowy, triada Virchowa, tromboflebitis powierzchowna, turbulentny przepływ krwi, uszkodzenie ściany naczynia, wenflon, wrodzona trombofilia, wrzodziejące zapalenie jelita grubego, zakażenie HIV, zakrzep krwi, zakrzepica, zakrzepica żył głębokich, zakrzepowo-zarostowe zapalenie naczyń, zapalenie żyły, zastój krwi, zatorowość płucna, zespół antyfosfolipidowy, zespół Trousseau, żylaki, żylakowatość powierzchowna
Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Esotkaleno 25 mg

Esotkaleno to preparat zawierający prednizon w dawkach od 1 mg do 50 mg, dostępny w formie tabletek podzielnych, co umożliwia precyzyjne dostosowanie terapii. Lek jest wskazany do ogólnoustrojowego stosowania glikokortykosteroidów u dorosłych oraz dzieci i młodzieży w szerokim spektrum schorzeń, w tym w niewydolności kory nadnerczy, chorobach reumatycznych (np. guzkowe zapalenie tętnic, ziarniniakowatość Wegenera, toczeń rumieniowaty układowy), pulmonologicznych (astma, POChP, śródmiąższowe choroby płuc), dermatologicznych (m.in. pęcherzyce, sarkoidoza, łuszczyca krostkowa), hematologicznych i onkologicznych (np. ostra białaczka limfoblastyczna, choroba Hodgkina), neurologicznych (myasthenia gravis, stwardnienie rozsiane) oraz w chorobach zakaźnych i okulistycznych. Wskazania obejmują także stany wymagające terapii substytucyjnej i leczenia objawowego w zaawansowanych chorobach nowotworowych.
alergiczny nieżyt nosa, alergiczny wyprysk kontaktowy, alveolitis, artropatia enteropatyczna, astma oskrzelowa, autoimmunologiczne zapalenie wątroby, chłoniak nieziarniczy, choroba Addisona, choroba Behçeta, choroba Hodgkina, choroba Leśniowskiego-Crohna, choroba Stilla, choroba Waldenströma, eozynofilowa ziarniniakowatość z zapaleniem naczyń, eozynofilowe zapalenie płuc, eozynofilowe zapalenie powięzi, erytrodermia, glikokortykosteroid, gorączka reumatyczna, gruźlicze zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych, guzkowe zapalenie tętnic, hiperkalcemia, hydrokortyzon, idiopatyczna plamica małopłytkowa, idiopatyczne włóknienie zaotrzewnowe, katar sienny, kłębuszkowe zapalenie nerek, leczenie substytucyjne, liniowa dermatoza IgA, liszaj ruberowy, liszajec herpetiformis, łupież rubra mieszkowy, łuszczyca krostkowa, łuszczycowe zapalenie stawów, młodzieńcze idiopatyczne zapalenie stawów, myasthenia gravis, napad padaczkowy, neuropatia nerwu wzrokowego, niedobór ACTH, niedokrwistość hemolityczna, niesteroidowy lek przeciwzapalny, niewydolność kory nadnerczy, obrzęk Quinckego, obturacyjne zapalenie krtani, olbrzymiokomórkowe zapalenie tętnic, opryszczka ciężarnych, orbitopatia endokrynologiczna, ostra białaczka limfoblastyczna, ostra pokrzywka, ostre zapalenie pęcherzyków płucnych, osutka krostkowa, parałuszczyca, pęcherzyca zwykła, pemfigoid pęcherzowy, piodermia zgorzelinowa, POChP, polimialgia reumatyczna, polineuropatia, prednizon, przednia niedokrwienna neuropatia nerwu wzrokowego, przewlekła białaczka limfatyczna, przewlekła obturacyjna choroba płuc, reakcja anafilaktoidalna, reakcja Jarischa-Herxheimera, reaktywne zapalenie stawów, reumatoidalne zapalenie stawów, rumień guzowaty, rzekomy krup, sarkoidoza, śródmiąższowa choroba płuc, stwardnienie rozsiane, szpiczak mnogi, toczeń rumieniowaty, toczeń rumieniowaty układowy, toksyczna rozpływna martwica naskórka, trombocytopenia, twardzina układowa, układowe zapalenie naczyń, wielopostaciowy rumień wysiękowy, wrzodziejące zapalenie jelita grubego, wyprysk atopowy, wysypka polekowa, zapalenie błony naczyniowej oka, zapalenie nadtwardówki, zapalenie rogówki, zapalenie skórno-mięśniowe, zapalenie tęczówki, zapalenie tętnicy skroniowej, zapalenie twardówki, zapalenie wielochrzęstne, zapalenie wielomięśniowe, zarostowe zapalenie oskrzelików, zespół Churga-Strauss, zespół Goodpasture’a, zespół Guillaina-Barrégo, zespół Lyella, zespół Melkerssona-Rosenthala, zespół nadnerczowo-płciowy, zespół niewydolności oddechowej, zespół Sézary’ego, zespół Sweeta, zespół Tolosa-Hunta, zespół Werlhofa, zespół Westa, zesztywniające zapalenie stawów kręgosłupa, ziarniniakowatość Wegenera, ziarniniakowe zapalenie warg, zwłóknienie płuc
Leksykon chorób i schorzeń
Mieszana choroba tkanki łącznej – Diagnostyka i diagnoza

Mieszana choroba tkanki łącznej (MCTD) to rzadkie schorzenie autoimmunologiczne łączące cechy SLE, twardziny układowej, zapalenia wielomięśniowego i RZS. Diagnostyka opiera się na wykryciu przeciwciał anty-U1-RNP w wysokim mianie (np. ≥1:1600 według kryteriów Alarcón-Segovia, ≥1:4000 według Sharpa) oraz obecności charakterystycznych objawów klinicznych, takich jak obrzęk rąk, objaw Raynauda, zapalenie mięśni i sklerodaktylia. W 2019 roku zaproponowano zrewidowane kryteria japońskie, które wymagają obecności przeciwciał anty-U1-RNP, co najmniej jednej manifestacji wspólnej (np. palce kiełbaskowate, obrzęk rąk), oraz zajęcia narządowego lub cech nakładających się z co najmniej dwóch kategorii chorób tkanki łącznej. Diagnostyka powinna obejmować badania laboratoryjne (ANA, OB, CRP, kinaza kreatynowa), badania obrazowe (RTG klatki, HRCT, echokardiografia) oraz kapilaroskopię wału paznokciowego, która u ponad połowy pacjentów wykazuje wzór twardzinowy, korelujący z ryzykiem powikłań narządowych.
aseptyczne zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych, biopsja mięśnia, cewnikowanie prawego serca, choroba Stilla, elektromiografia, guzkowe zapalenie tętnic, kapilaroskopia wału paznokciowego, mieszana choroba tkanki łącznej, nadciśnienie płucne, niezróżnicowana choroba tkanki łącznej, objaw Raynauda, palce kiełbaskowate, przeciwciała anty-U1-RNP, przeciwciała przeciwjądrowe, restrykcyjna choroba płuc, reumatoidalne zapalenie stawów, sarkoidoza, sklerodaktylia, toczeń rumieniowaty układowy, tomografia komputerowa wysokiej rozdzielczości, twardzina układowa, zapalenie błony maziowej, zapalenie mięśni, zapalenie osierdzia, zapalenie skórno-mięśniowe, zapalenie wielomięśniowe, zdolność dyfuzyjna płuc, zespół nakładania, zwłóknienie płuc
Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Pabi-Dexamethason 8 mg

Pabi-Dexamethason, zawierający deksametazon w dawkach 4 mg i 8 mg, jest syntetycznym glikokortykosteroidem o silnym działaniu przeciwzapalnym, immunosupresyjnym i przeciwalergicznym. Lek znajduje zastosowanie w leczeniu obrzęku mózgu z potwierdzonym wzrostem ciśnienia wewnątrzczaszkowego, zapaleniach mózgu i opon mózgowo-rdzeniowych, a także w chorobach układu oddechowego takich jak zaostrzenie astmy oskrzelowej, krup oraz aktywna sarkoidoza. W dermatologii stosowany jest w ciężkich, ostrych chorobach skóry, w tym erytrodermii, pęcherzycy zwykłej i rozległych postaciach egzemy. Ponadto, deksametazon jest wskazany w leczeniu chorób autoimmunologicznych i reumatycznych, takich jak układowy toczeń rumieniowaty, układowe zapalenia naczyń, reumatoidalne zapalenie stawów oraz młodzieńcze idiopatyczne zapalenie stawów. W hematologii znajduje zastosowanie w idiopatycznej plamicy małopłytkowej u dorosłych. W chorobach zakaźnych stosowany jest wyłącznie w terapii skojarzonej z lekami przeciwinfekcyjnymi, a w onkologii w opiece paliatywnej, profilaktyce i leczeniu wymiotów po chemioterapii oraz w leczeniu wybranych nowotworów hematologicznych i chłoniaków.
astma oskrzelowa, chemioterapia emetogenna, chłoniak nieziarniczy, choroba Hodgkina, choroba pęcherzowa skóry, choroba Stilla, ciśnienie wewnątrzczaszkowe, deksametazon, dysfagia, działanie immunosupresyjne, działanie przeciwzapalne, egzema, erytrodermia, glikokortykosteroid, guz mózgu, guzkowe zapalenie tętnic, idiopatyczna plamica małopłytkowa, interwencja neurochirurgiczna, kortykosteroid doustny, krup, leczenie przeciwinfekcyjne, leczenie wymiotów, lek przeciwwymiotny, młodzieńcze idiopatyczne zapalenie stawów, niedobór laktazy, nietolerancja galaktozy, obrzęk mózgu, opieka paliatywna, ostra białaczka limfoblastyczna, ostra białaczka limfocytowa, pęcherzyca zwykła, reumatoidalne zapalenie stawów, ropień mózgu, sarkoidoza, szpiczak mnogi, terapia skojarzona, toczeń rumieniowaty układowy, tomografia komputerowa, układowe zapalenie naczyń, wirusowe zapalenie wątroby typu B, wymioty pooperacyjne, zapalenie krtani, zapalenie mózgu, zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych, zespół złego wchłaniania glukozy-galaktozy, złuszczające zapalenie skóry
Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Solu-Medrol 125 mg

Solu-Medrol, zawierający metyloprednizolon w postaci soli sodowej bursztynianu, jest glikokortykosteroidem dostępnym w dawkach 40 mg, 125 mg, 500 mg oraz 1000 mg, stosowanym głównie w terapii objawowej oraz jako leczenie substytucyjne w zaburzeniach endokrynologicznych, takich jak pierwotna i wtórna niedoczynność kory nadnerczy, wrodzony przerost nadnerczy czy ostra niedoczynność kory nadnerczy. Preparat znajduje szerokie zastosowanie w leczeniu zaostrzeń chorób reumatycznych, układowych chorób tkanki łącznej, ciężkich chorób alergicznych, schorzeń okulistycznych, chorób zapalnych jelit, pulmonologicznych oraz hematologicznych. Wskazania obejmują także leczenie paliatywne w onkologii, obrzęk mózgu, ostre urazy rdzenia kręgowego (terapia powinna być rozpoczęta w ciągu 8 godzin od urazu) oraz zapobieganie nudnościom i wymiotom po chemioterapii. Dawkowanie i droga podania (dożylna lub domięśniowa) są dostosowywane do stanu klinicznego pacjenta, z uwzględnieniem przeciwwskazań, np. w idiopatycznej plamicy małopłytkowej dozwolone jest wyłącznie podanie dożylne. Preparaty o wyższych dawkach (500 mg i 1000 mg) zawierają odpowiednio 70,2 mg i 140,4 mg alkoholu benzylowego oraz 58,3 mg i 116,8 mg sodu, co należy uwzględnić przy doborze terapii.
alergiczne zapalenie spojówek, astma oskrzelowa, atopowe zapalenie skóry, beryloza, białaczka i chłoniak, blok podpajęczynówkowy, choroba Leśniowskiego-Crohna, choroba posurowicza, dnawe zapalenie stawów, glikokortykosteroid, gruźlica płuc, gruźlicze zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych, guzkowe zapalenie tętnic, hiperkalcemia, łojotokowe zapalenie skóry, łuszczycowe zapalenie stawów, metyloprednizolon, nadwrażliwość na leki, niedobór erytroblastów, niedoczynność kory nadnerczy, niedokrwistość hemolityczna, niedokrwistość hipoplastyczna, nieropne zapalenie tarczycy, obrzęk krtani, obrzęk mózgu, ostra białaczka, ostra niedoczynność kory nadnerczy, owrzodzenie rogówki, pęcherzowe opryszczkowate zapalenie skóry, pęcherzyca, plamica małopłytkowa, pneumocystoza, półpasiec oczny, reumatoidalne zapalenie stawów, reumatyczne zapalenie mięśnia sercowego, rumień wielopostaciowy, sarkoidoza, stwardnienie rozsiane, toczeń rumieniowaty układowy, układowe zapalenie wielomięśniowe, uraz rdzenia kręgowego, włośnica, wrodzony przerost nadnerczy, wrzodziejące zapalenie jelita grubego, współczulne zapalenie błony naczyniowej, wyprysk kontaktowy, zachłystowe zapalenie płuc, zapalenie błony maziowej, zapalenie kaletki maziowej, zapalenie naczyniówki i siatkówki, zapalenie nadkłykcia, zapalenie nerwu wzrokowego, zapalenie pochewki ścięgna, zapalenie rogówki, zapalenie skórno-mięśniowe, zapalenie tęczówki, zespół Goodpasture’a, zespół Loefflera, zespół nerczycowy, zespół Stevensa-Johnsona, zesztywniające zapalenie stawów kręgosłupa, ziarniniak grzybiasty, złuszczające zapalenie skóry
Leksykon chorób i schorzeń
Demencja naczyniowa – Etiologia i przyczyny

Demencja naczyniowa, stanowiąca 15-25% wszystkich przypadków demencji, jest spowodowana uszkodzeniem mózgu na skutek zaburzeń przepływu krwi, najczęściej w wyniku udaru mózgu, choroby małych naczyń, miażdżycy czy krwotoku mózgowego. Patogeneza obejmuje niedokrwienie i hipoperfuzję mózgu, prowadzące do śmierci neuronów i uszkodzenia istoty białej, co skutkuje deficytami funkcji poznawczych. Udar zwiększa ryzyko demencji o około 70-120%, a około 33% pacjentów po udarze rozwija demencję w ciągu 5 lat. Demencja wielozawałowa i choroba małych naczyń (np. choroba Binswangera) są kluczowymi mechanizmami, a częstość występowania demencji mieszanej (naczyniowej i Alzheimera) jest wysoka, co komplikuje diagnostykę i leczenie. Czynniki genetyczne, takie jak CADASIL, są rzadkie, ale mogą predysponować do rozwoju demencji naczyniowej.
arterioskleroza, CADASIL, choroba Alzheimera, choroba Binswangera, choroba małych naczyń, choroba moyamoya, choroba naczyniowa mózgu, choroba układu sercowo-naczyniowego, cukrzyca, demencja mieszana, demencja naczyniowa, demencja wielozawałowa, dysplazja włóknisto-mięśniowa, guzkowe zapalenie tętnic, hiperintensywność istoty białej, hiperlipidemia, hipoperfuzja mózgowa, krwotok mózgowy, miażdżyca, migotanie przedsionków, mózgowa angiopatia amyloidowa, nadciśnienie tętnicze, patologia tau, podkorowa demencja naczyniowa, przejściowy atak niedokrwienny, reaktywna forma tlenu, stan lakunarny, udar mózgu, udar niedokrwienny, upośledzenie przepływu krwi, uszkodzenie tkanki mózgowej, zaburzenie funkcji poznawczej, zapalenie tętnic skroniowych, zawał lakunarny
Leksykon leków
Działania niepożądane – Phenytoinum WZF 100 mg

Fenytoina (Phenytoinum WZF, 100 mg) wykazuje szerokie spektrum działań niepożądanych, z których najczęstsze dotyczą ośrodkowego układu nerwowego i są zależne od dawki. Objawy te obejmują oczopląs, zaburzenia mowy, koordynacji ruchowej, ataksję, dezorientację, parestezje oraz senność. Rzadziej obserwuje się dyskinezy, polineuropatie obwodowe, a także zaburzenia psychiczne, takie jak agresja, osłabienie pamięci i depresja. Ze strony przewodu pokarmowego najczęściej występują nudności, wymioty i zaparcia, a rzadko toksyczne zapalenie lub uszkodzenie wątroby. W zakresie hematologicznym mogą pojawić się poważne dyskrazje krwi, w tym trombocytopenia, leukopenia, agranulocytoza, pancytopenia oraz anemia aplastyczna, które choć rzadkie, mogą mieć przebieg śmiertelny. W przypadku makrocytozy lub anemii megaloblastycznej skuteczne jest leczenie kwasem foliowym. Konieczne jest regularne monitorowanie morfologii krwi podczas terapii.
agranulocytoza, anemia aplastyczna, anemia megaloblastyczna, aplazja czerwonokrwinkowa, ataksja, choroba Hodgkina, choroba Peyroniego, dysfagia, dyskineza, fascykulacje, gęstość mineralna kości, granulocytopenia, guzkowe zapalenie tętnic, hirsutyzm, leukopenia, limfadenopatia, makrocytoza, morfologia krwi, oczopląs, osteopenia, osteoporoza, pancytopenia, parestezje, poliartropatia, polineuropatia obwodowa, przerost dziąseł, przykurcz Dupuytrena, śródmiąższowe zapalenie nerek, toczeń rumieniowaty układowy, toksyczna martwica naskórka, toksyczne zapalenie wątroby, trombocytopenia, zaburzenia funkcji móżdżku, zaburzenia mowy, zapalenie skóry pęcherzowe, zawroty głowy, zespół nadwrażliwości, zespół Stevensa-Johnsona
Leksykon chorób i schorzeń
Choroba behçeta – Diagnostyka i diagnoza

Choroba Behçeta to wielonarządowe, autoimmunologiczne zapalenie naczyń, którego rozpoznanie opiera się głównie na kryteriach klinicznych z uwagi na brak specyficznych testów laboratoryjnych. Najczęściej stosowane są kryteria Międzynarodowej Grupy Badawczej (ISG, 1990) wymagające co najmniej 3 epizodów nawracających owrzodzeń jamy ustnej w ciągu 12 miesięcy oraz dwóch dodatkowych objawów (np. owrzodzenia narządów płciowych, zmiany oczne, skórne, dodatni test patergii). Nowsze Międzynarodowe Kryteria Choroby Behçeta (ICBD, 2014) stosują system punktowy, gdzie do rozpoznania potrzebne jest ≥4 punkty, uwzględniając m.in. zajęcie układu nerwowego i naczyń, z czułością 94,8% i swoistością 90,5%. Charakterystyczne objawy to nawracające owrzodzenia jamy ustnej (u prawie wszystkich pacjentów), owrzodzenia narządów płciowych (ok. 80%), zmiany oczne (zapalenie tęczówki, błony naczyniowej, naczyń siatkówki) oraz zmiany skórne (rumień guzowaty, zapalenie mieszków włosowych). Test patergii, polegający na ocenie nadreaktywności skóry po nakłuciu, jest dodatni u około 50% pacjentów z regionów śródziemnomorskich i Japonii, ale rzadziej w USA.
angiografia fluoresceinowa, badanie immunologiczne, badanie płynu mózgowo-rdzeniowego, badanie w lampie szczelinowej, choroba Behçeta, choroba Leśniowskiego-Crohna, guzkowe zapalenie tętnic, kryteria diagnostyczne, marker stanu zapalnego, optyczna koherentna tomografia, owrzodzenie jamy ustnej, owrzodzenie narządów płciowych, reumatoidalne zapalenie stawów, rezonans magnetyczny mózgu, rumień guzowaty, schorzenie autoimmunologiczne, stwardnienie rozsiane, toczeń rumieniowaty układowy, USG dopplerowskie, wrzodziejące zapalenie jelita grubego, zajęcie narządu wzroku, zajęcie układu nerwowego, zapalenie błony naczyniowej, zapalenie mieszków włosowych, zapalenie naczyń krwionośnych, zapalenie naczyń siatkówki, zapalenie tęczówki, ziarniniakowatość z zapaleniem naczyń, zmiana skórna, zmiany grudkowo-krostkowe
Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Dexamethasone Krka 8 mg

Dexamethasone Krka, zawierający deksametazon w dawkach 4 mg i 8 mg, jest kortykosteroidem o silnym działaniu przeciwzapalnym i immunosupresyjnym, stosowanym w szerokim spektrum schorzeń. W neurologii wskazany jest w leczeniu obrzęku mózgu z potwierdzonym wzrostem ciśnienia wewnątrzczaszkowego (np. w przebiegu guza mózgu, po interwencjach neurochirurgicznych, ropnia mózgu). W pulmonologii stosowany jest w zaostrzeniach astmy oskrzelowej wymagających doustnych kortykosteroidów oraz w krupie, gdzie redukuje obrzęk dróg oddechowych. W dermatologii znajduje zastosowanie w początkowym leczeniu rozległych chorób skóry, takich jak erytrodermia i pęcherzyca zwykła. Ponadto, lek jest używany w terapii autoimmunologicznych zapaleń naczyń, układowego tocznia rumieniowatego, reumatoidalnego zapalenia stawów oraz młodzieńczego idiopatycznego zapalenia stawów. W hematologii wskazany jest w leczeniu idiopatycznej plamicy małopłytkowej u dorosłych. W leczeniu gruźliczego zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych stosowany jest jako uzupełnienie terapii przeciwinfekcyjnej. W terapii COVID-19, dawka 4 mg jest zalecana u pacjentów ≥12 lat i ≥40 kg masy ciała wymagających tlenoterapii, celem modulacji nadmiernej odpowiedzi zapalnej.
astma oskrzelowa, chemioterapia emetogenna, chłoniak nieziarniczy, choroba Hodgkina, choroba Stilla, ciśnienie wewnątrzczaszkowe, COVID-19, deksametazon, działanie immunosupresyjne, erytrodermia, gruźlicze zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych, guzkowe zapalenie tętnic, idiopatyczna plamica małopłytkowa, kortykosteroid, kortykosteroid doustny, krup, laktoza jednowodna, lek przeciwwymiotny, młodzieńcze idiopatyczne zapalenie stawów, niedobór laktazy, nietolerancja galaktozy, obrzęk mózgu, obrzęk okołoguzowy, opieka paliatywna, ostra białaczka limfoblastyczna, pęcherzyca zwykła, profilaktyka wymiotów, reumatoidalne zapalenie stawów, ropień mózgu, szpiczak mnogi, terapia przeciwinfekcyjna, tlenoterapia, toczeń rumieniowaty układowy, tomografia komputerowa, wirusowe zapalenie wątroby typu B, wymioty pooperacyjne, zapalenie naczyń, zespół odstawienia, zespół złego wchłaniania glukozy-galaktozy, złuszczające zapalenie skóry
Leksykon chorób i schorzeń
Zapalenie naczyń – Objawy

Zapalenie naczyń (vasculitis) to heterogenna grupa chorób charakteryzujących się zapaleniem ścian naczyń krwionośnych, prowadzącym do ich pogrubienia, zwężenia lub zamknięcia światła naczynia, co skutkuje niedokrwieniem i uszkodzeniem narządów. Objawy kliniczne są zróżnicowane i zależą od lokalizacji oraz rodzaju zajętych naczyń, obejmując objawy ogólnoustrojowe (gorączka, zmęczenie, utrata masy ciała, bóle mięśniowo-stawowe) oraz specyficzne manifestacje narządowe, takie jak plamica, owrzodzenia skóry, duszność, krwioplucie, białkomocz, krwiomocz, neuropatie, zaburzenia widzenia czy objawy ze strony przewodu pokarmowego i układu nerwowego. Szczególnie niebezpieczne jest zajęcie nerek, które może przebiegać bezobjawowo aż do zaawansowanego uszkodzenia, prowadząc do niewydolności nerek wymagającej dializoterapii lub przeszczepu. W przebiegu choroby mogą występować ostre, przewlekłe lub cykliczne zaostrzenia, a rokowanie zależy od typu zapalenia, zajętych narządów oraz szybkości wdrożenia leczenia.
białkomocz, choroba Takayasu, dializoterapia, guzkowe zapalenie tętnic, krwiomocz, krwioplucie, krwotok pęcherzykowy, martwica tkanek, mikroskopowe zapalenie wielonaczynowe, nadciśnienie tętnicze, neuropatia, niewydolność nerek, obrzęk naczynioruchowy, olbrzymiokomórkowe zapalenie tętnic, owrzodzenie skóry, parestezje, plamica, plamica Schönleina-Henocha, pokrzywka, polymyalgia rheumatica, przeszczep nerki, szumy uszne, tętniak, udar mózgu, wybroczyny, zakrzep, zakrzepica żył głębokich, zapalenie chrząstki, zapalenie naczyń, zapalenie naczyń IgA, zapalenie spojówek, zapalenie tętnicy skroniowej, zapalenie zatok, zawroty głowy, zespół Churga-Straussa, ziarniniakowatość Wegenera, ziarniniakowatość z zapaleniem naczyń
Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Diprophos (6,43 mg + 2,63 mg)/ml

Diprophos to kortykosteroid zawierający 7 mg betametazonu w 1 ml (6,43 mg/ml dipropionianu i 2,63 mg/ml sodu fosforanu betametazonu), stosowany w leczeniu ostrych i przewlekłych stanów zapalnych układu mięśniowo-szkieletowego, alergicznych, dermatologicznych oraz autoimmunologicznych chorób tkanki łącznej. Wskazania obejmują m.in. reumatoidalne zapalenie stawów, astmę oskrzelową (jako leczenie wspomagające w zaostrzeniach), atopowe zapalenie skóry, toczeń rumieniowaty układowy oraz twardzinę skóry. Lek wykazuje silne działanie przeciwzapalne, immunosupresyjne i antyproliferacyjne, co przekłada się na redukcję stanu zapalnego, zmniejszenie dolegliwości bólowych oraz poprawę funkcji tkanek. Diprophos jest podawany w formie zawiesiny do wstrzykiwań (domięśniowo, dostawowo, okołostawowo, śródskórnie), a jego stosowanie wymaga indywidualnego dostosowania dawki i czasu terapii, aby minimalizować ryzyko działań niepożądanych.
alergiczne zapalenie oskrzeli, alergiczny nieżyt nosa, astma oskrzelowa, atopowe zapalenie skóry, betametazon, choroba Crohna, dipropionian betametazonu, działanie immunosupresyjne, działanie przeciwzapalne, fosforan sodu, guzkowe zapalenie tętnic, katar sienny, kontaktowe zapalenie skóry, kortykosteroid, liszaj płaski, liszaj prosty, łuszczyca, łysienie plackowate, obrzęk naczynioruchowy, opryszczkowe zapalenie skóry, pęcherzyca, pokrzywka, reumatoidalne zapalenie stawów, toczeń rumieniowaty krążkowy, toczeń rumieniowaty układowy, torbiel galaretowata, trądzik torbielowaty, twardzina, wrzodziejące zapalenie jelita grubego, zapalenie kaletki, zapalenie korzeni nerwowych, zapalenie kości i stawów, zapalenie nadkłykcia, zapalenie nerek, zapalenie rozcięgna, zapalenie skórno-mięśniowe, zespół nadnerczowo-płciowy, zespół nerczycowy, zesztywniające zapalenie stawów kręgosłupa
Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Methylprednisolone Sopharma 250 mg

Methylprednisolone Sopharma, dostępny w dawkach 40 mg i 250 mg w formie proszku do sporządzania roztworu do wstrzykiwań, jest glikokortykosteroidem stosowanym głównie objawowo, z wyjątkiem leczenia substytucyjnego w zaburzeniach endokrynologicznych. Wskazania obejmują pierwotną i wtórną niedoczynność kory nadnerczy (często w skojarzeniu z mineralokortykosteroidami), wstrząs nadnerczowy, wrodzony przerost nadnerczy, hiperkalcemię w przebiegu chorób nowotworowych oraz liczne choroby reumatyczne, takie jak reumatoidalne zapalenie stawów, zesztywniające zapalenie stawów kręgosłupa czy toczeń rumieniowaty układowy. Lek jest również stosowany w ciężkich chorobach dermatologicznych (np. pęcherzyca, łuszczyca), alergicznych (astma oskrzelowa, atopowe zapalenie skóry) oraz w stanach zapalnych i alergicznych oczu (np. zapalenie tęczówki, zapalenie rogówki). Ponadto, preparat znajduje zastosowanie w leczeniu chorób układu oddechowego (sarkoidoza, beryloza, gruźlica płuc), hematologicznych (autoimmunologiczna niedokrwistość hemolityczna, idiopatyczna plamica małopłytkowa) oraz w terapii paliatywnej nowotworów hematologicznych i zespołu nerczycowego bez mocznicy.
alergiczny nieżyt nosa, aplazja czysto czerwonokrwinkowa, astma oskrzelowa, atopowe zapalenie skóry, beryloza, białaczka, chłoniak, choroba Leśniowskiego-Crohna, choroba posurowicza, choroba zwyrodnieniowa stawów, dnawe zapalenie stawów, glikokortykosteroid, gruźlica płuc, guzkowe zapalenie tętnic, hiperkalcemia, łojotokowe zapalenie skóry, łuszczyca, łuszczycowe zapalenie stawów, metyloprednizolon, nefropatia toczniowa, niedoczynność kory nadnerczy, niedokrwistość hemolityczna, niedokrwistość hipoplastyczna, niewydolność kory nadnerczy, obrzęk mózgu, ostra białaczka, pęcherzowe zapalenie skóry, pęcherzyca, pneumocystoza, półpasiec oczny, przerost nadnerczy, reumatoidalne zapalenie stawów, rumień wielopostaciowy, sarkoidoza, stwardnienie rozsiane, toczeń rumieniowaty układowy, transplantacja narządów, uraz rdzenia kręgowego, włośnica, wrzodziejące zapalenie jelita grubego, wyprysk kontaktowy, zachłystowe zapalenie płuc, zapalenie kaletki maziowej, zapalenie mięśnia sercowego, zapalenie naczyniówki, zapalenie nadkłykcia, zapalenie nerwu wzrokowego, zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych, zapalenie pochewki ścięgna, zapalenie skórno-mięśniowe, zapalenie tarczycy, zapalenie tęczówki, zespół Goodpasture’a, zespół Loefflera, zespół nerczycowy, zespół Stevensa-Johnsona, zesztywniające zapalenie stawów kręgosłupa, ziarniniak grzybiasty, złuszczające zapalenie skóry
Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Medoxa 50 mg

Medoxa, zawierająca prednizon w dawkach od 1 mg do 50 mg, jest wskazana do leczenia szerokiego spektrum chorób wymagających ogólnoustrojowej terapii glikokortykosteroidami. Wskazania obejmują niewydolność kory nadnerczy, stany stresowe po długotrwałej terapii kortykosteroidami oraz liczne schorzenia reumatologiczne, takie jak guzkowe zapalenie tętnic, olbrzymiokomórkowe zapalenie tętnic, ziarniniakowatość Wegenera, eozynofilowa ziarniniakowatość z zapaleniem naczyń (EGPA), toczeń rumieniowaty układowy, reumatoidalne zapalenie stawów oraz choroby układowe tkanki łącznej. W pulmonologii lek stosuje się m.in. w astmie oskrzelowej, zaostrzeniach POChP, śródmiąższowych chorobach płuc oraz w profilaktyce zespołu niewydolności oddechowej u wcześniaków. Medoxa jest również stosowana w ciężkich postaciach chorób skóry i błon śluzowych, hematologii, onkologii, neurologii, okulistyce, gastroenterologii, hepatologii oraz nefrologii, zgodnie z odpowiednimi schematami dawkowania (SD: a-e) dostosowanymi do rodzaju i ciężkości schorzenia.
artropatia enteropatyczna, astma oskrzelowa, autoimmunologiczne zapalenie wątroby, chłoniak nieziarniczy, choroba Addisona, choroba Behçeta, choroba Hodgkina, choroba Leśniowskiego-Crohna, choroba Waldenströma, eozynofilowa ziarniniakowatość z zapaleniem naczyń, eozynofilowe zapalenie płuc, glikokortykosteroid, gruźlicze zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych, guzkowe zapalenie tętnic, idiopatyczna plamica małopłytkowa, idiopatyczne włóknienie zaotrzewnowe, kłębuszkowe zapalenie nerek, łuszczyca krostkowa, łuszczycowe zapalenie stawów, miastenia, młodzieńcze idiopatyczne zapalenie stawów, neuropatia nerwu wzrokowego, niedokrwistość hemolityczna, niewydolność kory nadnerczy, obrzęk Quinckego, olbrzymiokomórkowe zapalenie tętnic, orbitopatia endokrynologiczna, ostra białaczka limfoblastyczna, pęcherzyca zwykła, pemfigoid pęcherzowy, piodermia zgorzelinowa, polimialgia reumatyczna, prednizon, przewlekła białaczka limfatyczna, przewlekła obturacyjna choroba płuc, przewlekłe zanikowe zapalenie wielochrzęstne, reaktywne zapalenie stawów, reumatoidalne zapalenie stawów, rumień guzowaty, sarkoidoza, stwardnienie rozsiane, szpiczak mnogi, toczeń rumieniowaty, toczeń rumieniowaty układowy, toksyczna rozpływna martwica naskórka, twardzina układowa, wielopostaciowy rumień wysiękowy, wrzodziejące zapalenie jelita grubego, wyprysk atopowy, zapalenie błony naczyniowej oka, zapalenie nadtwardówki, zapalenie pęcherzyków płucnych, zapalenie rogówki, zapalenie skórno-mięśniowe, zapalenie stawów kręgosłupa, zapalenie tętnicy skroniowej, zapalenie twardówki, zapalenie wielomięśniowe, zarostowe zapalenie oskrzelików, zespół Goodpasture’a, zespół Guillaina-Barrégo, zespół Lyella, zespół nadnerczowo-płciowy, zespół Sweeta, zespół Tolosa-Hunta, zespół Werlhofa, zespół Westa, ziarniniakowatość Wegenera, zwłóknienie płuc
Leksykon chorób i schorzeń
Zapalenie naczyń – Epidemiologia

Zapalenie naczyń stanowi heterogenną grupę chorób charakteryzujących się zapaleniem ścian naczyń krwionośnych, co może prowadzić do poważnych powikłań, takich jak utrata wzroku, tętniaki czy niewydolność nerek. Roczna zapadalność na pierwotne układowe zapalenie naczyń (PSV) wynosi około 20-54 przypadków na milion populacji, z wyraźnym wzrostem częstości w grupie wiekowej 65-74 lata (60,1/milion) oraz przewagą u mężczyzn (23,5/milion vs 16,4/milion u kobiet). Epidemiologia wykazuje znaczne zróżnicowanie geograficzne i etniczne, np. ziarniniakowatość z zapaleniem naczyń (GPA) i PR3-ANCA dominują w północnej Europie, podczas gdy mikroskopowe zapalenie naczyń (MPA) i MPO-ANCA są częstsze w krajach śródziemnomorskich i Azji Wschodniej. Zespół Behçeta wykazuje najwyższą zapadalność wzdłuż dawnego Jedwabnego Szlaku, z wartościami od 0,05 do 3,9 na 100 000 osób rocznie. Olbrzymiokomórkowe zapalenie tętnic (GCA) jest najczęstszym zapaleniem naczyń u osób powyżej 50 roku życia, z zapadalnością 130-300/milion, a choroba Kawasakiego dotyczy głównie dzieci poniżej 5 lat z zapadalnością około 20 na 100 000.
Amerykańskie Kolegium Reumatologiczne, choroba Kawasakiego, eozynofilowe ziarniniakowe zapalenie naczyń, guzkowe zapalenie tętnic, leukocytoklastyczne zapalenie naczyń, mikroskopowe zapalenie naczyń, niewydolność nerek, olbrzymiokomórkowe zapalenie tętnic, plamica Henocha-Schönleina, przeciwciała przeciwko cytoplazmie neutrofilów, przeciwciała przeciwko proteinazie 3, rodzinna gorączka śródziemnomorska, śródmiąższowa choroba płuc, tętniak, włóknienie płuc, zapalenie naczyń, zapalenie naczyń IgA, zapalenie naczyń krwionośnych, zapalenie naczyń OUN, zapalenie naczyń związane z ANCA, zapalenie tętnic Takayasu, zapalenie wątroby typu B, zespół Behceta, ziarniniakowatość z zapaleniem naczyń
Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Esotkaleno 20 mg

Esotkaleno, zawierający prednizon w dawkach od 1 mg do 50 mg, jest wskazany do leczenia szerokiego spektrum schorzeń wymagających ogólnoustrojowego podawania glikokortykosteroidów u dorosłych oraz dzieci i młodzieży. Wskazania obejmują niewydolność kory nadnerczy (po zakończeniu wzrostu), stany zapalne reumatologiczne (np. guzowate zapalenie tętnic, olbrzymiokomórkowe zapalenie tętnic, ziarniniakowatość Wegenera, toczeń rumieniowaty układowy), choroby układu oddechowego (astma, POChP, śródmiąższowe choroby płuc), schorzenia skóry i błon śluzowych (m.in. ciężkie egzemy, dermatozy pęcherzowe, zapalenia naczyń), a także choroby hematologiczne, onkologiczne, neurologiczne, zakaźne, okulistyczne, pokarmowe i nerek. Prednizon stosowany jest także w terapii paliatywnej nowotworów oraz w profilaktyce zespołu niewydolności oddechowej u wcześniaków. W reumatologii i okulistyce leczenie często łączone jest z innymi lekami immunosupresyjnymi lub cytostatykami, a w niektórych przypadkach zalecane są pulsacyjne dawki dożylne.
alergiczny nieżyt nosa, alergiczny wyprysk kontaktowy, artropatia enteropatyczna, astma oskrzelowa, autoimmunologiczna niedokrwistość hemolityczna, autoimmunologiczne zapalenie wątroby, chłoniak nieziarniczy, choroba Addisona, choroba Behçeta, choroba Hodgkina, choroba Leśniowskiego-Crohna, choroba Waldenströma, eozynofilowa ziarniniakowatość z zapaleniem naczyń, eozynofilowe zapalenie płuc, glikokortykosteroid, gruźlica płuc, gruźlicze zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych, guzkowe zapalenie tętnic, hiperkalcemia, idiopatyczna plamica małopłytkowa, idiopatyczne włóknienie zaotrzewnowe, katar sienny, kłębuszkowe zapalenie nerek, łuszczycowe zapalenie stawów, miastenia, młodzieńcze idiopatyczne zapalenie stawów, neuropatia nerwu wzrokowego, niedobór ACTH, niewydolność kory nadnerczy, obrzęk Quinckego, obturacyjne zapalenie krtani, olbrzymiokomórkowe zapalenie tętnic, orbitopatia endokrynologiczna, ostra białaczka limfoblastyczna, ostra przerywana trombocytopenia, pęcherzyca zwykła, pemfigoid pęcherzowy, piodermia zgorzelinowa, polimialgia reumatyczna, polineuropatia, przewlekła białaczka limfatyczna, przewlekła obturacyjna choroba płuc, reaktywne zapalenie stawów, reumatoidalne zapalenie stawów, rumień guzowaty, sarkoidoza, śródmiąższowa choroba płuc, stwardnienie rozsiane, szpiczak mnogi, toczeń rumieniowaty układowy, toksyczna rozpływna martwica naskórka, twardzina układowa, wielopostaciowy rumień wysiękowy, wrzodziejące zapalenie jelita grubego, wyprysk atopowy, zapalenie błony naczyniowej oka, zapalenie pęcherzyków płucnych, zapalenie rogówki, zapalenie serca, zapalenie skórno-mięśniowe, zapalenie stawów kręgosłupa, zapalenie tętnicy skroniowej, zapalenie twardówki, zapalenie wielomięśniowe, zarostowe zapalenie oskrzelików, zespół Goodpasture’a, zespół Guillaina-Barrégo, zespół Lyella, zespół niewydolności oddechowej, zespół Sweeta, zespół Tolosa-Hunta, zespół Werlhofa, zespół Westa, ziarniniakowatość Wegenera, zwłóknienie płuc
Leksykon substancji czynnych
Sulfametoksazol – Działania niepożądane

Sulfametoksazol, będący sulfonamidem, jest stosowany głównie w połączeniu z trimetoprimem (kotrimoksazol), co umożliwia synergistyczne hamowanie syntezy kwasu foliowego u bakterii. Profil działań niepożądanych sulfametoksazolu obejmuje objawy ze strony układu pokarmowego (nudności i biegunka występują często, wymioty niezbyt często do rzadko, bóle brzucha i zapalenie jamy ustnej rzadko) oraz zmiany skórne (wysypka, pokrzywka i wysypki alergiczne często). Rzadkie, ale poważne reakcje obejmują zespół Stevensa-Johnsona, toksyczną nekrolizę naskórka, DRESS, a także ciężkie zaburzenia hematologiczne, takie jak leukopenia, neutropenia, trombocytopenia, agranulocytoza, niedokrwistości (megaloblastyczna, aplastyczna, hemolityczna) oraz methemoglobinemia. Zaburzenia wątroby (np. martwica wątroby) i nerek (np. śródmiąższowe zapalenie nerek, niewydolność nerek) występują bardzo rzadko, ale mogą mieć charakter zagrażający życiu.
agranulocytoza, aseptyczne zapalenie opon mózgowych, ataksja, biegunka, ból brzucha, ból głowy, choroba posurowicza, Clostridioides difficile, depresja, drgawki, eozynofilia, fotosensytyzacja, gorączka polekowa, guzkowe zapalenie tętnic, hemoliza, hiperbilirubinemia, hiperkaliemia, hipoglikemia, hiponatremia, kotrimoksazol, krystaluria, kwas foliowy, kwasica metaboliczna, leukopenia, martwica wątroby, methemoglobinemia, neutropenia, niedobór G6PD, niedokrwistość aplastyczna, niedokrwistość hemolityczna, niedokrwistość megaloblastyczna, niewydolność nerek, nudności, obrzęk naczynioruchowy, omamy, plamica, plamica Henocha-Schoenleina, Pneumocystis jirovecii, pneumocystozowe zapalenie płuc, podwyższone aminotransferazy, pokrzywka, rabdomioliza, reakcja anafilaktyczna, rumień wielopostaciowy, rzekomobłoniaste zapalenie jelita, śródmiąższowe zapalenie nerek, sulfametoksazol, sulfonamid, szumy uszne, toczeń rumieniowaty układowy, toksyczna nekroliza naskórka, trimetoprim, trombocytopenia, układ pokarmowy, wymioty, wysypka, wysypka alergiczna, zapalenie głośni, zapalenie mięśnia sercowego, zapalenie naczyń, zapalenie nerwów obwodowych, zapalenie trzustki, zapalenie wątroby, zawroty głowy, zespół DRESS, zespół Lyella, zespół nerczycowy, zespół Stevensa-Johnsona, zespół Sweeta, złuszczające zapalenie skóry, żółtaczka cholestatyczna
Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Medoxa 20 mg

Medoxa, zawierająca prednizon w dawkach od 1 mg do 50 mg, jest wskazana do leczenia szerokiego spektrum chorób wymagających ogólnoustrojowej terapii glikokortykosteroidami u dorosłych oraz dzieci. W terapii zastępczej stosuje się ją m.in. w niewydolności kory nadnerczy, a w chorobach reumatycznych, takich jak guzowate zapalenie tętnic, olbrzymiokomórkowe zapalenie tętnic, ziarniniakowatość Wegenera czy toczeń rumieniowaty układowy, stosuje się schematy dawkowania a-d, często w skojarzeniu z lekami immunosupresyjnymi. W pulmonologii Medoxa jest stosowana w astmie oskrzelowej, zaostrzeniach POChP (do 10 dni leczenia), śródmiąższowych chorobach płuc oraz w profilaktyce zespołu niewydolności oddechowej u wcześniaków (schemat b, podanie dwukrotne). W dermatologii lek jest stosowany w ciężkich postaciach chorób skóry i błon śluzowych, takich jak dermatozy pęcherzowe, choroby ziarniniakowe, alergiczne i autoimmunologiczne dermatozy, z zastosowaniem schematów dawkowania od a do d.
alergiczne zapalenie naczyń, alergiczne zapalenie spojówek, alergiczny nieżyt nosa, alergiczny wyprysk kontaktowy, artropatia enteropatyczna, astma oskrzelowa, autoimmunologiczna niedokrwistość hemolityczna, autoimmunologiczne zapalenie wątroby, chłoniak nieziarniczy, choroba Addisona, choroba Behçeta, choroba Hodgkina, choroba Leśniowskiego-Crohna, choroba Stilla, choroba Waldenströma, eozynofilowa ziarniniakowatość z zapaleniem naczyń, eozynofilowe zapalenie powięzi, erytrodermia, gammapatia monoklonalna, glikokortykosteroid, gruźlica płuc, gruźlicze zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych, guz rzekomy oczodołu, guzkowe zapalenie tętnic, hiperkalcemia, idiopatyczna plamica małopłytkowa, idiopatyczne włóknienie zaotrzewnowe, katar sienny, leczenie substytucyjne, liniowa dermatoza IgA, łupież rubra mieszkowy, łuszczyca krostkowa, łuszczycowe zapalenie stawów, miastenia, mieszana choroba tkanki łącznej, młodzieńcze idiopatyczne zapalenie stawów, neuropatia nerwu wzrokowego, niedobór ACTH, niewydolność kory nadnerczy, obrzęk Quinckego, obturacyjne zapalenie krtani podgłośniowej, olbrzymiokomórkowe zapalenie tętnic, orbitopatia endokrynologiczna, ostra białaczka limfoblastyczna, ostra przerywana trombocytopenia, ostre zapalenie pęcherzyków płucnych, pęcherzyca zwykła, pemfigoid pęcherzowy, piodermia zgorzelinowa, polimialgia reumatyczna, polineuropatia, prednizon, przednia niedokrwienna neuropatia nerwu wzrokowego, przewlekła białaczka limfatyczna, przewlekła obturacyjna choroba płuc, przewlekłe eozynofilowe zapalenie płuc, przewlekłe zanikowe zapalenie wielochrzęstne, reaktywne zapalenie stawów, reumatoidalne zapalenie stawów, rozplemowe zewnątrzwłośniczkowe kłębuszkowe zapalenie nerek, rumień guzowaty, sarkoidoza, śródmiąższowa choroba płuc, śródmiąższowe zapalenie rogówki, stwardnienie rozsiane, submikroskopowe kłębuszkowe zapalenie nerek, szpiczak mnogi, toczeń rumieniowaty, toczeń rumieniowaty układowy, toksyczna rozpływna martwica naskórka, twardzina układowa, uogólniona ostra osutka krostkowa, wielopostaciowy rumień wysiękowy, wrzodziejące zapalenie jelita grubego, wyprysk atopowy, zapalenie błony naczyniowej oka, zapalenie nadtwardówki, zapalenie rogówki, zapalenie serca w gorączce reumatycznej, zapalenie skórno-mięśniowe, zapalenie stawów kręgosłupa, zapalenie stawów w sarkoidozie, zapalenie tętnicy skroniowej, zapalenie twardówki, zapalenie wielomięśniowe, zarostowe zapalenie oskrzelików, zespół Goodpasture’a, zespół Guillaina-Barrégo, zespół Lyella, zespół Melkerssona-Rosenthala, zespół nadnerczowo-płciowy, zespół niewydolności oddechowej, zespół Sézary’ego, zespół Sweeta, zespół Tolosa-Hunta, zespół Werlhofa, zespół Westa, ziarniniakowatość Wegenera, ziarniniakowe zapalenie warg, zwłóknienie płuc
Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Esotkaleno 5 mg

Esotkaleno, zawierający prednizon w dawkach od 1 mg do 50 mg, jest wszechstronnym glikokortykosteroidem stosowanym w leczeniu wielu schorzeń wymagających terapii ogólnoustrojowej. Preparat znajduje zastosowanie w terapii substytucyjnej niewydolności kory nadnerczy, w chorobach reumatologicznych (np. guzkowe zapalenie tętnic, olbrzymiokomórkowe zapalenie tętnic, ziarniniakowatość Wegenera), chorobach układu oddechowego (astma, POChP, śródmiąższowe choroby płuc), schorzeniach skóry i błon śluzowych (m.in. egzema, dermatozy pęcherzowe, zapalenia naczyń), a także w hematologii, onkologii, neurologii, okulistyce, gastroenterologii, hepatologii i nefrologii. Dawkowanie dostosowuje się do ciężkości i rodzaju choroby, stosując schematy od a (dawki wysokie) do e (zgodnie z protokołami onkologicznymi).
adrenalektomia, alergiczny nieżyt nosa, artropatia enteropatyczna, astma oskrzelowa, autoimmunologiczne zapalenie wątroby, chłoniak nieziarniczy, choroba Addisona, choroba Behçeta, choroba Harady, choroba Hodgkina, choroba Leśniowskiego-Crohna, choroba Stilla, choroba Waldenströma, dermatoza IgA, dermatoza neutrofilowa, eozynofilowa ziarniniakowatość z zapaleniem naczyń, eozynofilowe zapalenie płuc, eozynofilowe zapalenie powięzi, erytrodermia, gammapatia monoklonalna, gorączka reumatyczna, gruźlica płuc, guz rzekomy oczodołu, guzkowe zapalenie tętnic, hiperkalcemia, katar sienny, kłębuszkowe zapalenie nerek, liszajec herpetiformis, łuszczyca krostkowa, łuszczycowe zapalenie stawów, młodzieńcze idiopatyczne zapalenie stawów, myasthenia gravis, neuropatia nerwu wzrokowego, neuropatia niedokrwienna, niedobór ACTH, niedokrwistość hemolityczna, niewydolność kory nadnerczy, obrzęk Quinckego, olbrzymiokomórkowe zapalenie tętnic, opryszczka ciężarnych, orbitopatia endokrynologiczna, ostra białaczka limfoblastyczna, osutka krostkowa, parałuszczyca, pęcherzyca zwykła, pemfigoid pęcherzowy, piodermia zgorzelinowa, plamica małopłytkowa, pokrzywka, polimialgia reumatyczna, polineuropatia, przewlekła białaczka limfatyczna, przewlekła obturacyjna choroba płuc, reakcja anafilaktoidalna, reaktywne zapalenie stawów, reumatoidalne zapalenie stawów, rumień guzowaty, rumień wysiękowy, rzekomy krup, sarkoidoza, stwardnienie rozsiane, szpiczak mnogi, toczeń rumieniowaty układowy, toksyczna martwica naskórka, trombocytopenia, twardzina układowa, włóknienie zaotrzewnowe, wrzodziejące zapalenie jelita grubego, wyprysk atopowy, wyprysk kontaktowy, zanikowe zapalenie wielochrzęstne, zapalenie błony naczyniowej, zapalenie nadtwardówki, zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych, zapalenie pęcherzyków płucnych, zapalenie rogówki, zapalenie rzęs, zapalenie skórno-mięśniowe, zapalenie tętnicy skroniowej, zapalenie twardówki, zapalenie wielomięśniowe, zarostowe zapalenie oskrzelików, zespół Goodpasture’a, zespół Guillaina-Barrégo, zespół Lyella, zespół Melkerssona-Rosenthala, zespół nadnerczowo-płciowy, zespół niewydolności oddechowej, zespół Sézary’ego, zespół Sweeta, zespół Tolosa-Hunta, zespół Werlhofa, zespół Westa, zesztywniające zapalenie stawów kręgosłupa, ziarniniakowatość Wegenera, zwłóknienie płuc
Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Esotkaleno 2,5 mg

Esotkaleno, zawierający prednizon w dawkach od 1 mg do 50 mg, jest glikokortykosteroidem stosowanym w terapii ogólnoustrojowej szerokiego spektrum schorzeń, w tym niewydolności kory nadnerczy, układowych zapaleń naczyń (np. guzkowe zapalenie tętnic, ziarniniakowatość Wegenera, eozynofilowa ziarniniakowatość z zapaleniem naczyń), chorób reumatycznych (toczeń rumieniowaty układowy, reumatoidalne zapalenie stawów), oraz schorzeń układu oddechowego (astma oskrzelowa, zaostrzenia POChP, śródmiąższowe choroby płuc). Lek jest stosowany także w dermatologii w ciężkich postaciach chorób skóry i błon śluzowych, które nie reagują na miejscowe leczenie kortykosteroidami, oraz w chorobach autoimmunologicznych krwi i nowotworowych układu krwiotwórczego. Prednizon jest podawany zarówno u dorosłych, jak i u dzieci, z możliwością precyzyjnego dostosowania dawki do indywidualnych potrzeb terapeutycznych. W niektórych stanach, np. niewydolności kory nadnerczy, preferowane są hydrokortyzon i kortyzon jako leki pierwszego wyboru.
alergiczny nieżyt nosa, artropatia enteropatyczna, astma oskrzelowa, autoimmunologiczna niedokrwistość hemolityczna, autoimmunologiczne zapalenie wątroby, chłoniak nieziarniczy, choroba Addisona, choroba Behçeta, choroba Hodgkina, choroba Leśniowskiego-Crohna, choroba Stilla, choroba Waldenströma, eozynofilowa ziarniniakowatość z zapaleniem naczyń, eozynofilowe zapalenie płuc, eozynofilowe zapalenie powięzi, erytrodermia, gruźlica płuc, gruźlicze zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych, guzkowe zapalenie tętnic, hiperkalcemia, idiopatyczna plamica małopłytkowa, idiopatyczne włóknienie zaotrzewnowe, katar sienny, kłębuszkowe zapalenie nerek, liniowa dermatoza IgA, liszajec herpetiformis, łupież rubra mieszkowy, łuszczyca krostkowa, łuszczycowe zapalenie stawów, miastenia, młodzieńcze idiopatyczne zapalenie stawów, neuropatia nerwu wzrokowego, niedobór ACTH, niewydolność kory nadnerczy, obrzęk Quinckego, olbrzymiokomórkowe zapalenie tętnic, opryszczka ciężarnych, orbitopatia endokrynologiczna, ostra białaczka limfoblastyczna, ostra pokrzywka, ostre zapalenie pęcherzyków płucnych, pęcherzyca zwykła, pemfigoid pęcherzowy, piodermia zgorzelinowa, polimialgia reumatyczna, polineuropatia, przewlekła białaczka limfatyczna, przewlekła obturacyjna choroba płuc, przewlekłe zanikowe zapalenie wielochrzęstne, reaktywne zapalenie stawów, reumatoidalne zapalenie stawów, rumień guzowaty, rzekomy krup, sarkoidoza, śródmiąższowa choroba płuc, śródmiąższowe zapalenie rogówki, stwardnienie rozsiane, submikroskopowe kłębuszkowe zapalenie nerek, szpiczak mnogi, toczeń rumieniowaty, toczeń rumieniowaty układowy, toksyczna rozpływna martwica naskórka, twardzina układowa, układowe zapalenie naczyń, wielopostaciowy rumień wysiękowy, wrzodziejące zapalenie jelita grubego, wyprysk atopowy, wyprysk bakteryjny, wyprysk kontaktowy, zapalenie błony naczyniowej oka, zapalenie nadtwardówki, zapalenie rogówki, zapalenie rzęs, zapalenie serca w gorączce reumatycznej, zapalenie skórno-mięśniowe, zapalenie spojówek, zapalenie stawów kręgosłupa, zapalenie tęczówki, zapalenie tętnicy skroniowej, zapalenie twardówki, zapalenie wielomięśniowe, zarostowe zapalenie oskrzelików, zespół Guillaina-Barrégo, zespół Lyella, zespół Melkerssona-Rosenthala, zespół nadnerczowo-płciowy, zespół niewydolności oddechowej, zespół Sézary’ego, zespół Sweeta, zespół Tolosa-Hunta, zespół Werlhofa, zespół Westa, ziarniniakowatość Wegenera, ziarniniakowe zapalenie warg, zwłóknienie płuc
Leksykon chorób i schorzeń
Zapalenie błędnika i zapalenie nerwu przedsionkowego – Etiologia i przyczyny

Zapalenie błędnika (labyrinthitis) i zapalenie nerwu przedsionkowego (vestibular neuritis) to schorzenia ucha wewnętrznego o różnej lokalizacji procesu zapalnego – odpowiednio obejmujące błędnik (w tym ślimak i narządy przedsionkowe) oraz sam nerw przedsionkowy. Etiologia jest głównie wirusowa, z dominującą rolą wirusa HSV-1 w zapaleniu nerwu przedsionkowego, natomiast zapalenie błędnika może mieć także bakteryjne podłoże, szczególnie w przebiegu przewlekłego zapalenia ucha środkowego. Bakteryjne zapalenie błędnika dzieli się na surowicze i ropne, z drogą zakażenia przez okienko okrągłe lub owalne. Objawy obejmują zawroty głowy i zaburzenia równowagi, przy czym zapalenie błędnika dodatkowo powoduje utratę słuchu i szumy uszne. Rzadziej występujące przyczyny to zaburzenia autoimmunologiczne, urazy, niedokrwienie, reakcje alergiczne, działania niepożądane leków oraz nowotwory. Czynniki ryzyka to m.in. niedawne infekcje wirusowe, nieprzyjęcie szczepień, przewlekłe zapalenie ucha środkowego, perlak, bakteryjne zapalenie opon mózgowych, alergie, stres, alkohol i palenie tytoniu.
bakteryjne zapalenie opon mózgowych, choroba zapalna jelit, guzkowe zapalenie tętnic, infekcja bakteryjna, infekcja wirusowa, łagodne położeniowe zawroty głowy, migrena przedsionkowa, mononukleoza zakaźna, nerwiak nerwu słuchowego, perlak, płyn mózgowo-rdzeniowy, rezonans magnetyczny, ropne zapalenie błędnika, surowicze zapalenie błędnika, szum uszny, toczeń rumieniowaty układowy, VIII nerw czaszkowy, walacyklowir, wirus Epsteina-Barr, wirus grypy, wirus HSV-1, wirus ospy wietrznej, wirusowe zapalenie wątroby, zapalenie błędnika, zapalenie nerwu przedsionkowego, zapalenie ucha środkowego, ziarniniakowatość z zapaleniem naczyń
Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Esotkaleno 10 mg

Esotkaleno, zawierający prednizon w formie tabletek, jest wskazany do leczenia szerokiego spektrum chorób wymagających ogólnoustrojowej terapii glikokortykosteroidami. Dostępny w dawkach od 1 mg do 50 mg, umożliwia precyzyjne dostosowanie terapii do indywidualnych potrzeb pacjenta, w tym dzieci i młodzieży. Lek stosuje się m.in. w substytucji niewydolności kory nadnerczy (choroba Addisona, zespół nadnerczowo-płciowy), aktywnych fazach układowych zapaleń naczyń (guzkowe zapalenie tętnic, olbrzymiokomórkowe zapalenie tętnic, ziarniniakowatość Wegenera, EGPA), chorobach reumatycznych (toczeń rumieniowaty, reumatoidalne zapalenie stawów, młodzieńcze idiopatyczne zapalenie stawów), pulmonologicznych (astma oskrzelowa, POChP, śródmiąższowe choroby płuc), dermatologicznych (egzema, pęcherzyce, zapalenia naczyń), hematologicznych (autoimmunologiczna niedokrwistość hemolityczna, plamica małopłytkowa, nowotwory hematologiczne) oraz w neurologii (miastenia, stwardnienie rozsiane). W okulistyce stosowany jest w chorobach immunologicznych oczu i po nieskutecznym leczeniu miejscowym. Dawkowanie jest dostosowane do ciężkości i rodzaju choroby, z pięcioma schematami od wysokich dawek (schemat a) do niskich i onkologicznych (schemat e).
artropatia enteropatyczna, astma oskrzelowa, autoimmunologiczna niedokrwistość hemolityczna, autoimmunologiczne zapalenie wątroby, chłoniak nieziarniczy, choroba Addisona, choroba Behçeta, choroba Hodgkina, choroba Leśniowskiego-Crohna, choroba Waldenströma, eozynofilowa ziarniniakowatość z zapaleniem naczyń, eozynofilowe zapalenie płuc, gruźlicze zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych, guzkowe zapalenie tętnic, hiperkalcemia, idiopatyczna plamica małopłytkowa, idiopatyczne włóknienie zaotrzewnowe, kłębuszkowe zapalenie nerek, liniowa dermatoza IgA, łuszczyca krostkowa, łuszczycowe zapalenie stawów, miastenia, młodzieńcze idiopatyczne zapalenie stawów, neuropatia nerwu wzrokowego, niedobór ACTH, niewydolność kory nadnerczy, obrzęk Quinckego, obturacyjne zapalenie krtani podgłośniowej, olbrzymiokomórkowe zapalenie tętnic, orbitopatia endokrynologiczna, ostra białaczka limfoblastyczna, pęcherzyca zwykła, pemfigoid pęcherzowy, piodermia zgorzelinowa, polimialgia reumatyczna, przewlekła białaczka limfatyczna, przewlekła obturacyjna choroba płuc, reaktywne zapalenie stawów, reumatoidalne zapalenie stawów, rumień guzowaty, sarkoidoza, stwardnienie rozsiane, szpiczak mnogi, toczeń rumieniowaty układowy, toksyczna rozpływna martwica naskórka, twardzina układowa, wrzodziejące zapalenie jelita grubego, wyprysk atopowy, zanikowe zapalenie wielochrzęstne, zapalenie błony naczyniowej oka, zapalenie skórno-mięśniowe, zapalenie stawów kręgosłupa, zapalenie stawów w sarkoidozie, zapalenie tętnicy skroniowej, zapalenie wielomięśniowe, zarostowe zapalenie oskrzelików, zespół Goodpasture’a, zespół Guillaina-Barrégo, zespół Melkerssona-Rosenthala, zespół nadnerczowo-płciowy, zespół niewydolności oddechowej, zespół Sweeta, zespół Tolosa-Hunta, zespół Westa, ziarniniakowatość Wegenera
Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Pabi-Dexamethason 4 mg

Pabi-Dexamethason to glikokortykosteroid o silnym działaniu przeciwzapalnym, immunosupresyjnym i przeciwalergicznym, dostępny w tabletkach o dawkach 4 mg i 8 mg. Lek znajduje zastosowanie w leczeniu obrzęku mózgu z towarzyszącym wzrostem ciśnienia wewnątrzczaszkowego, w schorzeniach neurologicznych takich jak guzy mózgu, ropień mózgu oraz zapalenie mózgu i opon mózgowo-rdzeniowych. W chorobach układu oddechowego stosuje się go m.in. w zaostrzeniach astmy wymagających doustnych kortykosteroidów, krupie u dzieci oraz aktywnej fazie sarkoidozy. W dermatologii lek jest wskazany w ciężkich, ostrych chorobach skórnych, takich jak erytrodermia, pęcherzyca zwykła i egzema, zwykle w początkowej fazie terapii. Ponadto, Pabi-Dexamethason jest stosowany w chorobach autoimmunologicznych i reumatycznych (np. toczeń rumieniowaty, układowe zapalenia naczyń, reumatoidalne zapalenie stawów, młodzieńcze idiopatyczne zapalenie stawów) oraz w hematologii, w leczeniu idiopatycznej plamicy małopłytkowej u dorosłych.
astma, chłoniak nieziarniczy, choroba Hodgkina, choroba Stilla, ciśnienie wewnątrzczaszkowe, deksametazon, działanie immunosupresyjne, działanie przeciwalergiczne, działanie przeciwzapalne, egzema, erytrodermia, glikokortykosteroid, guzkowe zapalenie tętnic, idiopatyczna plamica małopłytkowa, kortykosteroid doustny, krup, lek przeciwgrzybiczny, lek przeciwwirusowy, młodzieńcze idiopatyczne zapalenie stawów, obrzęk mózgu, ostra białaczka limfoblastyczna, ostra białaczka limfocytowa, pęcherzyca zwykła, reumatoidalne zapalenie stawów, sarkoidoza, szpiczak mnogi, terapia przeciwwymiotna, toczeń rumieniowaty układowy, tomografia komputerowa, wymioty pooperacyjne, zapalenie mózgu, zapalenie naczyń, zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych
Leksykon chorób i schorzeń
Krioglobulinemia – Etiologia i przyczyny

Krioglobulinemia to rzadkie zaburzenie charakteryzujące się obecnością krioglobulin – białek wytrącających się w niskich temperaturach. Wyróżnia się trzy typy: typ I (monoklonalne IgM, IgG, IgA lub łańcuchy lekkie) związany głównie z chorobami limfoproliferacyjnymi (np. szpiczak mnogi, makroglobulinemia Waldenströma, przewlekła białaczka limfocytowa), oraz typy II i III (mieszane), które zawierają czynnik reumatoidalny (RF) i są najczęściej powiązane z przewlekłym zakażeniem wirusem HCV (około 90% przypadków). Mechanizm patogenetyczny w zakażeniu HCV obejmuje ekspansję klonalną limfocytów B, produkcję monoklonalnych IgM łączących się z poliklonalnymi IgG, tworząc kompleksy immunologiczne aktywujące dopełniacz i wywołujące zapalenie naczyń. Krioglobulinemia może także towarzyszyć chorobom autoimmunologicznym (np. toczeń rumieniowaty układowy, RZS, zespół Sjögrena) oraz innym zakażeniom wirusowym, bakteryjnym, pasożytniczym i grzybiczym. Idiopatyczna krioglobulinemia stanowi około 10% przypadków mieszanej krioglobulinemii.
chłoniak rozlany z dużych komórek B, cytomegalowirus, echinokokoza, gammapatia monoklonalna o nieokreślonym znaczeniu, guzkowe zapalenie tętnic, kandydoza, kłębuszkowe zapalenie nerek, krioglobulinemia, krioglobulinemiczne zapalenie naczyń, krioglobuliny, leiszmanioza trzewna, makroglobulinemia Waldenströma, malaria, neuropatia obwodowa, Parvowirus B19, pemfigus zwykły, plamica Henocha-Schönleina, przewlekła białaczka limfocytowa, reumatoidalne zapalenie stawów, sarkoidoza, schistosomoza, siność siatkowata, szpiczak mnogi, toczeń rumieniowaty układowy, toksoplazmoza, twardzina układowa, wirus Epsteina-Barr, wirusowe zapalenie wątroby typu B, wirusowe zapalenie wątroby typu C, zapalenie płuc, zapalenie tętnic skroniowych, zapalenie wielomięśniowe, zapalenie wsierdzia, zapalne choroby jelit, zespół nadlepkości, zespół Sjögrena
Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Solu-Medrol 1000 mg

Solu-Medrol, zawierający metyloprednizolon w postaci soli sodowej bursztynianu, dostępny jest w dawkach 40 mg, 125 mg, 500 mg oraz 1000 mg i stosowany jest głównie jako lek objawowy w szerokim spektrum schorzeń. W endokrynologii znajduje zastosowanie w leczeniu pierwotnej i wtórnej niedoczynności kory nadnerczy, ostrym wstrząsie nadnerczowym, wrodzonym przerostem nadnerczy, nieropnym zapaleniu tarczycy oraz hiperkalcemii nowotworowej. W reumatologii jest stosowany w zaostrzeniach chorób takich jak reumatoidalne zapalenie stawów, łuszczycowe zapalenie stawów czy zesztywniające zapalenie stawów kręgosłupa. Ponadto, lek znajduje zastosowanie w leczeniu ciężkich chorób alergicznych, dermatologicznych, okulistycznych, hematologicznych, onkologicznych oraz w schorzeniach układu nerwowego i oddechowego, w tym w leczeniu zaostrzeń wrzodziejącego zapalenia jelita grubego i choroby Leśniowskiego-Crohna. Warto podkreślić, że dawki 500 mg i 1000 mg zawierają odpowiednio 70,2 mg i 140,4 mg alkoholu benzylowego oraz 58,3 mg i 116,8 mg sodu na fiolkę, co jest istotne przy kwalifikacji pacjenta do terapii.
alkohol benzylowy, astma oskrzelowa, atopowe zapalenie skóry, beryloza, białaczka, chłoniak, choroba Leśniowskiego-Crohna, choroba posurowicza, dnawe zapalenie stawów, epinefryna, glikokortykosteroid, gruźlica płuc, gruźlicze zapalenie opon mózgowych, guzkowe zapalenie tętnic, hiperkalcemia, łojotokowe zapalenie skóry, łuszczycowe zapalenie stawów, metyloprednizolon, mineralokortykosteroid, nadwrażliwość na leki, niedobór erytroblastów, niedoczynność kory nadnerczy, niedokrwistość hemolityczna, niedokrwistość hipoplastyczna, niewydolność kory nadnerczy, obrzęk krtani, obrzęk mózgu, opryszczkowate zapalenie skóry, owrzodzenie rogówki, pęcherzyca, plamica małopłytkowa, pokrzywka, półpasiec oczny, przerost nadnerczy, reumatoidalne zapalenie stawów, rumień wielopostaciowy, sarkoidoza, stwardnienie rozsiane, terapia substytucyjna, toczeń rumieniowaty układowy, uraz rdzenia kręgowego, włośnica, wrzodziejące zapalenie jelita grubego, zaburzenia endokrynologiczne, zachłystowe zapalenie płuc, zapalenie błony maziowej, zapalenie błony naczyniowej, zapalenie ciała rzęskowego, zapalenie kaletki maziowej, zapalenie mięśnia sercowego, zapalenie naczyniówki, zapalenie nerek, zapalenie nerwu wzrokowego, zapalenie płuc Pneumocystis, zapalenie rogówki, zapalenie siatkówki, zapalenie skórno-mięśniowe, zapalenie spojówek, zapalenie tarczycy, zapalenie tęczówki, zapalenie wielomięśniowe, zespół Goodpasture’a, zespół Loefflera, zespół nerczycowy, zespół Stevensa-Johnsona, zesztywniające zapalenie stawów kręgosłupa, ziarniniak grzybiasty, złuszczające zapalenie skóry
Leksykon substancji czynnych
Prednizon – Wskazania do stosowania

Prednizon jest syntetycznym glikokortykosteroidem o silnym działaniu przeciwzapalnym, immunosupresyjnym i przeciwalergicznym, stosowanym w szerokim spektrum schorzeń. Dostępny jest w formie tabletek o dawkach od 1 mg do 50 mg oraz czopków 100 mg, co pozwala na indywidualne dostosowanie terapii. W endokrynologii prednizon stosuje się m.in. w niewydolności kory nadnerczy (choroba Addisona, zespół nadnerczowo-płciowy), często jako alternatywę dla hydrokortyzonu i kortyzonu. W reumatologii jest wskazany w aktywnych fazach układowych zapaleń naczyń (np. guzowate zapalenie tętnic, olbrzymiokomórkowe zapalenie tętnic) oraz chorób tkanki łącznej (toczeń rumieniowaty, zapalenie skórno-mięśniowe). W chorobach układu oddechowego prednizon stosuje się m.in. w astmie oskrzelowej, zaostrzeniach POChP (do 10 dni) oraz śródmiąższowych chorobach płuc, często w skojarzeniu z lekami immunosupresyjnymi. W dermatologii jest wykorzystywany w ciężkich dermatozach pęcherzowych, łuszczycy krostkowej i innych ciężkich stanach zapalnych skóry. W hematologii prednizon znajduje zastosowanie w leczeniu niedokrwistości hemolitycznej, małopłytkowości i jako element terapii paliatywnej w nowotworach krwi.
alergiczne zapalenie naczyń, alergiczny nieżyt nosa, artropatia enteropatyczna, astma oskrzelowa, atopowe zapalenie skóry, autoimmunologiczne zapalenie wątroby, beryloza, chłoniak nieziarniczy, choroba Addisona, choroba Behçeta, choroba Hodgkina, choroba Leśniowskiego-Crohna, choroba posurowicza, choroba Waldenströma, dnawe zapalenie stawów, eozynofilowa ziarniniakowatość z zapaleniem naczyń, eozynofilowe zapalenie płuc, erytrodermia, glikokortykosteroid, gruźlica płuc, gruźlicze zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych, guz rzekomy oczodołu, guzkowe zapalenie tętnic, hiperkalcemia nowotworowa, idiopatyczna plamica małopłytkowa, idiopatyczne włóknienie zaotrzewnowe, kłębuszkowe zapalenie nerek, kontaktowe zapalenie skóry, liniowa dermatoza IgA, liszajec herpetiformis, łojotokowe zapalenie skóry, łuszczyca krostkowa, łuszczycowe zapalenie stawów, małopłytkowość, miastenia, mieszana choroba tkanki łącznej, młodzieńcze idiopatyczne zapalenie stawów, neuropatia nerwu wzrokowego, niedokrwistość aplastyczna, niedokrwistość hemolityczna, nieropne zapalenie tarczycy, niewydolność kory nadnerczy, obrzęk Quinckego, obturacyjne zapalenie krtani, olbrzymiokomórkowe zapalenie tętnic, oparzenie przełyku, opryszczka ciężarnych, orbitopatia endokrynologiczna, ostra białaczka limfoblastyczna, ostre zapalenie pęcherzyków płucnych, pęcherzyca zwykła, pemfigoid pęcherzowy, piodermia zgorzelinowa, polineuropatia, przewlekła białaczka limfatyczna, przewlekła obturacyjna choroba płuc, przewlekłe zanikowe zapalenie wielochrzęstne, pseudokrup, reaktywne zapalenie stawów, reumatoidalne zapalenie stawów, reumatyczne zapalenie mięśnia sercowego, rumień wielopostaciowy, sarkoidoza, stwardnienie rozsiane, szpiczak mnogi, toczeń rumieniowaty układowy, toksyczna rozpływna martwica naskórka, twardzina układowa, układowe zapalenie naczyń, włośnica, wrodzona hiperplazja nadnerczy, wrzodziejące zapalenie jelita grubego, współczulne zapalenie naczyniówki, wyprysk atopowy, wyprysk kontaktowy, zachłystowe zapalenie płuc, zapalenie błony maziowej, zapalenie ciała rzęskowego, zapalenie kaletki, zapalenie kości i stawów, zapalenie naczyniówki, zapalenie nadkłykcia, zapalenie nadtwardówki, zapalenie nerwu wzrokowego, zapalenie pochewki ścięgna, zapalenie rogówki, zapalenie siatkówki, zapalenie skórno-mięśniowe, zapalenie spojówek, zapalenie stawów w sarkoidozie, zapalenie tęczówki, zapalenie tętnicy skroniowej, zapalenie twardówki, zarostowe zapalenie oskrzelików, zespół Goodpasture’a, zespół Guillaina-Barrégo, zespół Löfflera, zespół nadnerczowo-płciowy, zespół nerczycowy, zespół Sézary’ego, zespół Stevens-Johnsona, zespół Tolosa-Hunta, zespół Westa, zesztywniające zapalenie stawów kręgosłupa, ziarniniakowatość Wegenera, ziarniniakowe zapalenie warg, złuszczające zapalenie skóry, zwłóknienie płuc