gruźlicze zapalenie opon mózgowych

Gruźlicze zapalenie opon mózgowych to poważne, zagrażające życiu powikłanie zakażenia prątkiem gruźlicy, które rozwija się, gdy bakterie Mycobacterium tuberculosis przedostają się do centralnego układu nerwowego. Ta postać gruźlicy pozapłucnej stanowi około 5-15% wszystkich przypadków gruźlicy pozapłucnej i charakteryzuje się wysoką śmiertelnością sięgającą 15-40% nawet przy odpowiednim leczeniu.

Patogeneza obejmuje rozprzestrzenianie się prątków drogą krwiopochodną z pierwotnego ogniska zakażenia, najczęściej płuc, lub reaktywację utajonego zakażenia w ośrodkowym układzie nerwowym. Choroba przejawia się początkowo niespecyficznymi objawami, takimi jak bóle głowy, gorączka, sztywność karku, zaburzenia świadomości, a w miarę postępu – objawy neurologiczne, drgawki i śpiączka. Charakterystyczny jest podostry przebieg, rozwijający się w ciągu tygodni, w przeciwieństwie do bakteryjnych zapaleń opon mózgowo-rdzeniowych o przebiegu gwałtownym.

Diagnostyka opiera się na badaniu płynu mózgowo-rdzeniowego, który wykazuje pleocytozę limfocytarną, podwyższone stężenie białka i obniżone stężenie glukozy. Złotym standardem rozpoznania jest wyhodowanie prątków z płynu mózgowo-rdzeniowego, jednak ze względu na powolny wzrost bakterii i niską czułość metody, coraz większe znaczenie mają techniki molekularne, w tym testy amplifikacji kwasów nukleinowych jak PCR. Obrazowanie MRI może wykazać wzmocnienie kontrastowe opon mózgowych, wodogłowie, zawały mózgu lub gruźliczaki.

Leczenie wymaga długotrwałej, skojarzonej terapii przeciwprątkowej, obejmującej izoniazyd, ryfampicynę, pyrazynamid i etambutol przez 2 miesiące, a następnie izoniazyd i ryfampicynę przez kolejne 7-10 miesięcy. W ciężkich przypadkach zaleca się dodanie kortykosteroidów w celu zmniejszenia stanu zapalnego i zapobieżenia powikłaniom. Szybkie rozpoczęcie leczenia jest kluczowe dla poprawy rokowania, a opóźnienie terapii znacząco zwiększa ryzyko trwałych deficytów neurologicznych i zgonu.

Powiązane wpisy

  1. 13.04.2026
  2. www.leksykon.com.pl