Dawkowanie i sposób podawania
Triamcynolon

Dawkowanie i sposób podawania substancji triamcynolon

Triamcynolon to kortykosteroid o działaniu przeciwzapalnym, stosowany w różnych postaciach farmaceutycznych i wskazaniach klinicznych. Dawkowanie i sposób podawania tej substancji zależy od postaci leku, drogi podania, rodzaju i nasilenia choroby oraz indywidualnej odpowiedzi pacjenta na leczenie. Szczegółowe informacje na temat dawkowania stanowią kluczowy element wywiadu medycznego i postępowania terapeutycznego.¹

Triamcynolon w podaniu doustnym

W przypadku preparatu Polcortolon (tabletki 4 mg) zawierającego triamcynolon, dawkowanie powinno uwzględniać rytm dobowy organizmu – na ogół zaleca się podawanie leku raz na dobę, najlepiej rano. W niektórych przypadkach klinicznych może być jednak konieczne częstsze podawanie triamcynolonu.²

U pacjentów dorosłych zazwyczaj stosuje się dawki w zakresie od 4 mg do 48 mg na dobę, w zależności od wskazania. Dawkowanie musi być dostosowane do konkretnej jednostki chorobowej i stanu klinicznego pacjenta.³

Dawkowanie w chorobach reumatycznych

W leczeniu chorób reumatycznych takich jak reumatoidalne zapalenie stawów, ostre dnawe zapalenie stawów, zesztywniające zapalenie stawów kręgosłupa, łuszczycowe zapalenie stawów kręgosłupa, ostre i podostre zapalenie kaletki maziowej czy nieswoiste ostre zapalenie pochewki ścięgna, dawka początkowa triamcynolonu wynosi zazwyczaj od 8 mg do 16 mg na dobę. Należy jednak pamiętać, że u niektórych pacjentów może być konieczne zastosowanie większych dawek.⁴

Dawkowanie w kolagenozach

W toczniu rumieniowatym układowym dawka początkowa wynosi zwykle od 20 mg do 32 mg na dobę. Po uzyskaniu poprawy klinicznej należy zastosować mniejsze dawki podtrzymujące. W przypadku pacjentów z ciężkimi objawami stosuje się większe dawki początkowe – 48 mg na dobę lub więcej, a także większe dawki podtrzymujące.⁵

Dawkowanie przy ostrym reumatycznym zapaleniu mięśnia sercowego

U pacjentów z ciężko przebiegającym ostrym reumatycznym zapaleniem mięśnia sercowego, z wysiękiem osierdziowym i/lub zastoinową niewydolnością serca, leczenie kortykosteroidami jest skuteczne w zwalczaniu ostrych i ciężkich zmian zapalnych. Dawka początkowa triamcynolonu wynosi od 20 mg do 60 mg na dobę. Po zaobserwowaniu poprawy klinicznej dawkę dobową można zmniejszyć. Leczenie podtrzymujące powinno trwać co najmniej 6-8 tygodni, rzadko do 3 miesięcy. Należy pamiętać, że leczenie kortykosteroidami nie zastępuje leczenia przyczynowego.⁶

Dawkowanie w chorobach skóry i błon śluzowych

W leczeniu pęcherzycy, opryszczkowego pęcherzowego zapalenia skóry, ciężkiego rumienia wielopostaciowego, złuszczającego zapalenia skóry oraz ziarniniaka grzybiastego dawka początkowa wynosi od 8 mg do 16 mg na dobę. Podobne dawkowanie stosuje się w ciężkiej łuszczycy. Czas trwania leczenia podtrzymującego zależy od indywidualnej reakcji pacjenta na terapię.⁷

Dawkowanie w chorobach alergicznych

W całorocznym lub sezonowym alergicznym nieżycie nosa triamcynolon stosuje się w dawce od 8 mg do 12 mg na dobę. W przypadkach opornych na leczenie może być konieczne zastosowanie większych dawek początkowych i podtrzymujących. W astmie oskrzelowej podaje się od 8 mg do 16 mg na dobę.⁸

Warto zaznaczyć, że w alergicznym nieżycie nosa i astmie oskrzelowej podawanie kortykosteroidów w celu łagodzenia ostrych stanów oraz w długotrwałym leczeniu jest zalecane rzadko. W kontaktowym i atopowym zapaleniu skóry leczenie miejscowe można uzupełnić krótkotrwałym doustnym podawaniem triamcynolonu w dawce od 8 mg do 16 mg na dobę.⁹

Dawkowanie w chorobach oka

W schorzeniach okulistycznych takich jak alergiczne zapalenie spojówek, zapalenie rogówki, zapalenie tęczówki i ciała rzęskowego, zapalenie naczyniówki i siatkówki, zapalenie przedniego odcinka oka, rozlane zapalenie błony naczyniowej tylnego odcinka oka, zapalenie nerwu wzrokowego oraz współczulne zapalenie naczyniówki dawka początkowa wynosi od 12 mg do 40 mg na dobę. Dawkę dobiera się zależnie od ciężkości stanu, natury i stopnia procesu chorobowego struktury oka. Zazwyczaj poprawa kliniczna następuje szybko.¹⁰

Dawkowanie w chorobach układu oddechowego

W objawowej sarkoidozie, zespole Löfflera, berylozie, piorunującej lub rozsianej gruźlicy płuc (z jednoczesnym leczeniem przeciwprątkowym) dawka początkowa wynosi zwykle od 16 mg do 48 mg na dobę.¹¹

Dawkowanie w chorobach układu krwiotwórczego

W chorobach hematologicznych dawka początkowa wynosi od 16 mg do 60 mg na dobę. Dawkę podstawową należy dostosować w zależności od reakcji pacjenta na leczenie. Jeśli po odpowiednio długim okresie terapii nie nastąpi poprawa, należy przerwać podawanie triamcynolonu i rozważyć zmianę leku. Po uzyskaniu odpowiedzi klinicznej dawkę należy stopniowo zmniejszyć do najmniejszej skutecznej.¹²

W sytuacjach stresowych (np. operacja, zakażenia, uraz) może być konieczne zwiększenie dawki.¹³

Dawkowanie w chorobach nowotworowych (leczenie paliatywne)

W ostrej białaczce u dzieci zwykle stosowana dawka triamcynolonu wynosi od 1 mg/kg mc. do 2 mg/kg mc. na dobę. Poprawa kliniczna zazwyczaj występuje między 6. a 21. dniem podawania triamcynolonu, a leczenie trwa 4-6 tygodni.¹⁴

W białaczkach i chłoniakach u dorosłych zwykle dawka dobowa wynosi od 16 mg do 40 mg, choć w białaczce może być konieczne zwiększenie dawki dobowej nawet do 100 mg.¹⁵

Dawkowanie w obrzękach

Triamcynolon stosuje się w celu wywołania diurezy lub remisji proteinurii w zespole nerczycowym bez mocznicy typu idiopatycznego lub w przebiegu tocznia rumieniowatego. Średnia dawka wynosi od 16 mg do 20 mg (niekiedy do 48 mg) na dobę, aż do wywołania diurezy. Diureza pojawia się zwykle około 14. dnia, choć czasem może wystąpić z opóźnieniem.¹⁶

Po wystąpieniu diurezy celowe jest kontynuowanie leczenia aż do ustąpienia objawów, wtedy dawkę należy zmniejszać. W lżejszych przypadkach dawki wynoszą 4 mg na dobę.¹⁷

Dawkowanie w gruźliczym zapaleniu opon mózgowych

W przypadku występowania bloku podpajęczynówkowego lub jego zagrożenia, triamcynolon stosuje się razem z właściwym leczeniem przeciwprątkowym. Zwykle podaje się od 32 mg do 48 mg na dobę w dawce pojedynczej lub dawkach podzielonych. Jeżeli lek jest odstawiany po podawaniu dłuższym niż kilka dni, należy go odstawiać stopniowo.¹⁸

Dawkowanie u dzieci i młodzieży

Dawkowanie triamcynolonu u dzieci zależy od rodzaju i ciężkości choroby oraz od masy ciała pacjenta.¹⁹

• W niewydolności kory nadnerczy podaje się 0,117 mg/kg mc. na dobę lub 3,3 mg/m² powierzchni ciała na dobę w dawce jednorazowej lub w dawkach podzielonych.
• W innych wskazaniach zwykle podaje się 0,416-1,7 mg/kg mc. na dobę lub 12,5-50 mg/m² powierzchni ciała na dobę w dawce jednorazowej lub w dawkach podzielonych.

²⁰

W razie pominięcia dawki należy przyjąć lek jak najszybciej. Jeśli zbliża się pora przyjęcia następnej dawki, pominiętą dawkę należy opuścić. Nie należy stosować dawki podwójnej w celu uzupełnienia pominiętej dawki.²¹

Triamcynolon w postaci miejscowej

Krem z triamcynolonem acetonidu i ekonazolem azotanu

W przypadku preparatu Pevisone, kremu zawierającego triamcynolonu acetonid (1,1 mg) w połączeniu z ekonazolu azotanem (10 mg) w 1 g produktu, należy wcierać lek w zakażone miejsca na skórze nie częściej niż dwa razy na dobę, najlepiej rano i wieczorem.²²

Pevisone nie powinien być stosowany pod opatrunkiem okluzyjnym ani na duże powierzchnie skóry. Leczenie tym produktem powinno trwać do ustąpienia objawów zapalenia, lecz nie dłużej niż 2 tygodnie. Po 2 tygodniach leczenia preparatem Pevisone można, w razie potrzeby, kontynuować leczenie produktem zawierającym tylko ekonazol lub ekonazolu azotan.²³

Należy pamiętać, że po długotrwałym ciągłym, zbyt częstym stosowaniu miejscowych kortykosteroidów lub w przypadku ich stosowania na dużych powierzchniach skóry istnieje potencjalne ryzyko wystąpienia zespołu odstawienia miejscowych steroidów po nagłym przerwaniu stosowania produktu. Można temu zapobiec poprzez stopniowe odstawianie produktu po długotrwałym leczeniu. Nie należy nagle przerywać leczenia.²⁴

Pevisone nie jest zalecany do stosowania u dzieci poniżej 16 lat, gdyż nie ustalono bezpieczeństwa i skuteczności leczenia tym produktem w tej grupie wiekowej. Brak również wystarczających danych dotyczących stosowania produktu Pevisone u osób w wieku podeszłym (powyżej 65 lat).²⁵

Aerozol z triamcynolonem acetonidu i tetracykliną

W przypadku preparatu Polcortolon TC w postaci aerozolu na skórę, zawierającego w 1 g zawiesiny 0,58 mg triamcynolonu acetonidu oraz 23,12 mg tetracykliny chlorowodorku, chorobowo zmienione miejsca na skórze należy spryskiwać strumieniem zawiesiny.²⁶

Aerozol należy aplikować trzymając pojemnik pionowo, główką rozpyłową do góry, w odległości od 15 cm do 20 cm od powierzchni skóry, przez 1 do 3 sekund. Preparat stosuje się 2 do 4 razy na dobę w równych odstępach czasowych.²⁷

Ważne informacje dotyczące bezpieczeństwa stosowania aerozolu Polcortolon TC:

• Aerozol jest skrajnie łatwopalny – nie należy rozpylać nad otwartym ogniem lub innym źródłem zapłonu
• Należy chronić oczy przed rozpylaną substancją
• Nie wdychać rozpylanej zawiesiny
• Przed każdym użyciem kilkakrotnie energicznie wstrząsnąć pojemnik
• Po każdym nałożeniu produktu dokładnie umyć ręce mydłem i wodą

²⁸

Polcortolon TC można stosować u dorosłych i dzieci powyżej 3 lat. Nie należy stosować u dzieci do 3 lat.²⁹

Tabela dawkowania triamcynolonu

Szczególne grupy pacjentów

Dzieci i młodzież

W przypadku preparatu Polcortolon w postaci tabletek, dawkowanie u dzieci i młodzieży jest ustalane na podstawie masy ciała lub powierzchni ciała oraz rodzaju i ciężkości choroby.³⁰

Preparat Pevisone (krem) nie jest zalecany do stosowania u dzieci poniżej 16 lat, gdyż nie ustalono bezpieczeństwa i skuteczności leczenia tym produktem w tej grupie wiekowej.³¹

Aerozol Polcortolon TC może być stosowany u dzieci powyżej 3 lat, natomiast nie należy go stosować u dzieci do 3 lat.³²

Osoby w podeszłym wieku

Brak wystarczających danych dotyczących stosowania produktu Pevisone u osób w wieku podeszłym (powyżej 65 lat).³³

Kluczowe zalecenia, które należy przekazać pacjentowi podczas wywiadu medycznego

Podczas przeprowadzania wywiadu medycznego i planowania terapii triamcynolonem, kluczowe jest przekazanie pacjentowi następujących informacji:

• Triamcynolon w postaci doustnej powinien być przyjmowany najlepiej rano, zgodnie z rytmem dobowym organizmu
• W przypadku pominięcia dawki, należy przyjąć lek jak najszybciej, chyba że zbliża się pora przyjęcia kolejnej dawki – wtedy pominiętą dawkę należy opuścić
• Nie należy stosować dawki podwójnej w celu uzupełnienia pominiętej dawki
• Preparaty zawierające triamcynolon do stosowania miejscowego (krem, aerozol) należy aplikować zgodnie z zaleconym schematem dawkowania
• Leczenie miejscowe triamcynolonem (Pevisone) nie powinno trwać dłużej niż 2 tygodnie
• Nie należy nagle przerywać leczenia triamcynolonem, szczególnie po długotrwałej terapii – może to prowadzić do zespołu odstawienia steroidów
• Przy stosowaniu aerozolu (Polcortolon TC) należy chronić oczy i unikać wdychania rozpylanej substancji
• W przypadku wystąpienia sytuacji stresowych (operacja, zakażenie, uraz) podczas terapii triamcynolonem należy skonsultować się z lekarzem, gdyż może być konieczne dostosowanie dawki

^{34 35 36}