białko podobne do parathormonu
Białko podobne do parathormonu (PTHrP, Parathyroid Hormone-related Protein) to wielofunkcyjny czynnik regulacyjny, który strukturalnie i funkcjonalnie przypomina parathormon (PTH). Zostało ono zidentyfikowane jako przyczyna hiperkalcemii nowotworowej, jednak w warunkach fizjologicznych pełni wiele istotnych funkcji w organizmie.
W przeciwieństwie do PTH, który jest wydzielany przez przytarczyce, PTHrP produkowane jest w wielu tkankach organizmu, w tym w kościach, nerkach, skórze, gruczołach piersiowych, mózgu i chrząstkach. W okresie płodowym odgrywa kluczową rolę w rozwoju szkieletu, regulując różnicowanie chondrocytów i modelowanie kości. U dorosłych uczestniczy w procesach wzrostu i regeneracji tkanek.
W kontekście patologicznym, nadmierna produkcja PTHrP przez komórki nowotworowe prowadzi do zespołu hiperkalcemii nowotworowej, głównie w przebiegu raka płuca, piersi, nerek oraz szpiczaka mnogiego. Białko to wiąże się z receptorami PTH/PTHrP (PTH1R), wywołując zwiększoną resorpcję kości i zwiększone wchłanianie zwrotne wapnia w nerkach, co skutkuje podwyższeniem stężenia wapnia w surowicy.
Diagnostyka obejmuje oznaczenie stężenia PTHrP w surowicy, które jest szczególnie istotne w różnicowaniu przyczyn hiperkalcemii. W leczeniu hiperkalcemii indukowanej PTHrP stosuje się bisfosfoniany, denosumab oraz odpowiednią terapię choroby podstawowej. Trwają badania nad potencjalnym wykorzystaniem antagonistów PTHrP w terapii nowotworów.
Powiązane wpisy
- Leksykon chorób i schorzeń
Hiperparatyreoza – Etiologia i przyczyny
Hiperparatyreoza to zaburzenie charakteryzujące się nadmierną produkcją parathormonu (PTH) przez gruczoły przytarczyczne, obejmujące trzy główne typy: pierwotną, wtórną i trzeciorzędową. Pierwotna hiperparatyreoza (PHPT) najczęściej wynika z gruczolaka przytarczyc (80-85% przypadków), hiperplazji (15-20%) lub rzadko raka (<1%), z poziomem wapnia w surowicy często przekraczającym 14 mg/dl i PTH 5-10-krotnie powyżej normy. Etiologia może mieć podłoże genetyczne (np. mutacje MEN1, CDC73, CASR) lub być związana z czynnikami środowiskowymi, takimi jak długotrwałe leczenie litem czy napromieniowanie szyi. Wtórna hiperparatyreoza rozwija się w odpowiedzi na hipokalcemię, najczęściej w przebiegu przewlekłej choroby nerek, niedoboru witaminy D lub zaburzeń wchłaniania wapnia, prowadząc do kompensacyjnego wzrostu PTH. Trzeciorzędowa hiperparatyreoza to stan autonomicznej, niekontrolowanej produkcji PTH po długotrwałej wtórnej hiperparatyreozie, skutkujący hiperkalcemią mimo korekty pierwotnej przyczyny.
białko podobne do parathormonu, bisfosfoniany, celiakia, choroba zapalna jelit, czynnik wzrostu fibroblastów 23, gruczoł przytarczyczny, gruczolak przytarczyc, hiperfosfatemia, hiperkalcemia, hiperparatyreoza, hiperplazja przytarczyc, hipokalcemia, miażdżyca, nadczynność przytarczyc, nefrolitiaza, niedobór witaminy D, osteoporoza, parathormon, pierwotna hiperparatyreoza, przeszczep nerki, przewlekła choroba nerek, rak przytarczyc, receptor kinazy tyrozynowej, receptor wyczuwający wapń, rodzinna hipokalciuryczna hiperkalcemia, trzeciorzędowa hiperparatyreoza, układ renina-angiotensyna-aldosteron, wtórna hiperparatyreoza, zespół mnogiej gruczolakowatości wewnątrzwydzielniczej