szlak NF-kB
Szlak NF-κB (czynnik jądrowy kappa B) stanowi kluczowy szlak sygnałowy regulujący odpowiedź immunologiczną, procesy zapalne oraz przeżycie komórek. Jest kompleksem białkowym działającym jako czynnik transkrypcyjny, kontrolujący ekspresję wielu genów zaangażowanych w odpowiedź zapalną i immunologiczną.
W stanie spoczynkowym, czynnik NF-κB pozostaje nieaktywny w cytoplazmie, związany z białkami inhibitorowymi IκB. Aktywacja szlaku następuje pod wpływem różnorodnych bodźców, takich jak cytokiny prozapalne (np. TNF-α, IL-1), produkty bakteryjne (np. LPS), wirusy czy stres oksydacyjny, które prowadzą do fosforylacji i degradacji białek IκB przez kompleks kinazy IKK. To umożliwia translokację NF-κB do jądra komórkowego i regulację ekspresji genów docelowych.
Nieprawidłowa regulacja szlaku NF-κB jest związana z patogenezą wielu chorób, w tym przewlekłych stanów zapalnych, chorób autoimmunologicznych oraz nowotworów. Ze względu na centralną rolę w procesach zapalnych, szlak NF-κB stanowi ważny cel terapeutyczny w leczeniu chorób o podłożu zapalnym. Leki wpływające na aktywność tego szlaku obejmują m.in. glikokortykosteroidy, niesteroidowe leki przeciwzapalne oraz nowsze terapie celowane.
Powiązane wpisy
- Leksykon chorób i schorzeń
Mezotelioma – Patofizjologia i mechanizm
Mezotelioma to agresywny nowotwór wywodzący się z komórek mezoteliowych błon surowiczych, głównie opłucnej, z długim okresem latencji 20-50 lat. Etiologia choroby jest ściśle związana z ekspozycją na azbest, który w około 80% przypadków inicjuje proces karcynogenezy poprzez bezpośrednie uszkodzenie DNA, indukcję stresu oksydacyjnego, przewlekły stan zapalny oraz zaburzenia naprawy DNA. Szczególnie rakotwórcze są włókna amfibolowe (krokidolit, amozyt), choć serpentynowe również wykazują potencjał onkogenny. Patogeneza obejmuje aktywację makrofagów i uwalnianie cytokin prozapalnych (TNF-α, IL-1β, IL-6, IL-8), które poprzez szlak NF-kB hamują apoptozę uszkodzonych komórek mezoteliowych, umożliwiając akumulację mutacji w genach supresorowych (BAP1, CDKN2A/ARF, NF2, TP53). Charakterystyczne są liczne delecje chromosomowe (1p, 3p, 4p, 4q, 6q, 9p, 13q, 14q, 15q, 22q), a przewlekły stan zapalny i mikrośrodowisko immunosupresyjne sprzyjają progresji choroby i oporności na leczenie.
antygen T, azbest, BAP1, błona surowicza, cytokina prozapalna, ekspozycja na azbest, erionit, fibroblast związany z nowotworem, inflamasom NLRP3, limfocyt T regulatorowy, macierz pozakomórkowa, makrofag związany z nowotworem, mezotelioma, NF2, przewlekły stan zapalny, reaktywne formy tlenu, sfrustrowana fagocytoza, stan zapalny, stres oksydacyjny, szlak NF-kB, translacja mRNA, utrata heterozygotyczności, wirus SV40, włókno amfibolowe, włókno azbestu