glikokorykoid
Glikokortykoid to hormon steroidowy produkowany naturalnie w korze nadnerczy lub syntetyczny odpowiednik stosowany jako lek. Należy do grupy kortykosteroidów i odgrywa kluczową rolę w regulacji metabolizmu węglowodanów, tłuszczów i białek. Najważniejszym naturalnym glikokortykoidem jest kortyzol (hydrokortyzol).
Glikokortykoidy wykazują silne działanie przeciwzapalne, immunosupresyjne i przeciwalergiczne. Mechanizm ich działania polega na wiązaniu się z receptorami cytoplazmatycznymi, co prowadzi do modyfikacji ekspresji genów i hamowania produkcji mediatorów zapalnych, takich jak cytokiny, prostaglandyny i leukotrieny.
W praktyce klinicznej glikokortykoidy są szeroko stosowane w leczeniu wielu chorób o podłożu zapalnym i autoimmunologicznym, takich jak astma, reumatoidalne zapalenie stawów, toczeń rumieniowaty układowy, nieswoiste zapalenia jelit, choroby skóry i reakcje alergiczne. Dostępne są w różnych postaciach farmaceutycznych: doustnej, dożylnej, wziewnej, donosowej, domięśniowej oraz preparatach do stosowania miejscowego.
Mimo skuteczności terapeutycznej, długotrwałe stosowanie glikokortykoidów może prowadzić do poważnych działań niepożądanych, w tym osteoporozy, cukrzycy, nadciśnienia tętniczego, zwiększonej podatności na infekcje, zaburzeń psychicznych, zaćmy, jaskry i zespołu Cushinga. Dlatego istotne jest staranne monitorowanie pacjentów i stosowanie najniższej skutecznej dawki przez możliwie najkrótszy czas.