zapalenie nerwu barkowego
Zapalenie nerwu barkowego, nazywane również zapaleniem splotu barkowego (plexus brachialis), to stan zapalny dotykający struktury nerwowe odpowiedzialne za unerwienie obręczy barkowej i kończyny górnej. Splot barkowy tworzą korzenie nerwowe C5-T1, a jego uszkodzenie może prowadzić do znacznych zaburzeń czuciowych i ruchowych.
Etiologia zapalenia nerwu barkowego jest złożona i obejmuje: urazy mechaniczne (w tym kompresję), infekcje (neurotropowe wirusy jak Herpes zoster czy Borrelia burgdorferi), choroby autoimmunologiczne, oraz idiopatyczne zapalenie. Szczególną postacią jest neuralgiczna amiotrofia barkowa (zespół Parsonage’a-Turnera), o podłożu immunologicznym.
Klinicznie zapalenie nerwu barkowego charakteryzuje się ostrym, przeszywającym bólem w okolicy barku, promieniującym do ramienia i przedramienia. W dalszym przebiegu pojawia się osłabienie mięśni, zaburzenia czucia w unerwianym obszarze, a w ciężkich przypadkach zaniki mięśniowe. Charakterystyczne jest nasilenie dolegliwości w nocy oraz podczas ruchów kończyny.
Diagnostyka obejmuje badanie neurologiczne, elektromiografię (EMG), badanie przewodnictwa nerwowego (ENG) oraz badania obrazowe (MRI) w celu wykluczenia innych patologii. Leczenie zależy od etiologii i obejmuje farmakoterapię przeciwzapalną, przeciwbólową, fizykoterapię oraz rehabilitację ruchową w celu zapobiegania przykurczom i zanikowi mięśni.
Powiązane wpisy
- Leksykon substancji czynnych
Glutaraldehyd – Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności
Glutaraldehyd występuje w szczepionce Tetraxim w śladowych, zwykle nieoznaczalnych ilościach, będących pozostałością procesu produkcyjnego. Jego obecność wymaga szczególnej ostrożności u pacjentów z nadwrażliwością na tę substancję, gdyż może wywołać reakcje alergiczne. Przed podaniem szczepionki konieczne jest zebranie szczegółowego wywiadu alergicznego oraz ocena kliniczna, uwzględniająca wcześniejsze reakcje poszczepienne, stan ogólny pacjenta oraz ewentualne przeciwwskazania, takie jak ostra choroba czy gorączka. Szczepienie należy odroczyć u pacjentów z ostrymi infekcjami oraz u osób poddawanych terapii immunosupresyjnej, choć u przewlekle immunoniekompetentnych, np. z HIV, szczepienie pozostaje wskazane mimo możliwie obniżonej immunogenności. Szczególną uwagę należy zwrócić na wcześniaki urodzone ≤28. tygodnia ciąży, u których istnieje ryzyko bezdechu po szczepieniu – zaleca się monitorowanie oddechu przez 48–72 godziny po podaniu preparatu.
bezdech poszczepienny, drgawki gorączkowe, działanie niepożądane, Haemophilus influenzae typ b, immunosupresja, niedobór odporności, produkt biologiczny, profilaktyka błonicy, reakcja anafilaktyczna, reakcja nadwrażliwości, szczepionka Tetraxim, toksoid tężcowy, trombocytopenia, zaburzenie krzepnięcia krwi, zakażenie HIV, zapalenie nerwu barkowego, zespół Guillaina-Barrégo, zespół hipotoniczno-hiporeaktywny - Leksykon substancji czynnych
Wirus polio – Działania niepożądane
Stosowanie szczepionek zawierających inaktywowany wirus polio (IPV), zarówno w formie monowalentnej, jak i skojarzonej (np. ADACEL POLIO, TETRAXIM), wiąże się z występowaniem działań niepożądanych, głównie reakcji miejscowych. Najczęściej obserwuje się ból, zaczerwienienie i obrzęk w miejscu wstrzyknięcia, występujące bardzo często (≥1/10), a także stwardnienie tkanki (często, ≥1/100 do <1/10). Szczególną uwagę zwracają rozległe obrzęki kończyny, które mogą rozciągać się poza jeden lub oba stawy, pojawiające się w ciągu 24-48 godzin po szczepieniu i ustępujące samoistnie w ciągu 3-5 dni. Reakcje ogólnoustrojowe obejmują gorączkę ≥38°C (bardzo często, ≥1/10), drażliwość, zmęczenie (>10% dzieci 3-6 lat), złe samopoczucie oraz ból głowy (wszystkie bardzo często, ≥1/10). Rzadziej występują reakcje neurologiczne, takie jak senność (bardzo często, ≥1/10), drgawki i omdlenia (częstość nieznana). Występują także reakcje alergiczne, w tym anafilaksja i wysypki, oraz działania ze strony układu pokarmowego, jak utrata apetytu i wymioty (bardzo często, ≥1/10).
albumina surowicy bydlęcej, drgawka gorączkowa, działanie niepożądane, działanie niepożądane układu pokarmowego, epizod hipotensyjno-hiporeaktywny, formaldehyd, gorączka, komponent polio, obrzęk kończyny, obrzęk Quinckego, obrzęk w miejscu wstrzyknięcia, omdlenie, powiększenie węzłów chłonnych, problem z karmieniem, reakcja anafilaktyczna, reakcja miejscowa, reakcja ogólnoustrojowa, rumień, streptomycyna, stwardnienie, szczepionka przeciw poliomyelitis, szczepionka skojarzona, wirus polio, zapalenie nerwu barkowego, zespół Guillaina-Barrégo - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Dultavax
Szczepionka DULTAVAX, zawierająca toksoid błoniczy, toksoid tężcowy oraz inaktywowany wirus poliomyelitis, powinna być podawana wyłącznie drogą domięśniową, z bezwzględnym wykluczeniem podania donaczyniowego, co wymaga upewnienia się, że igła nie znajduje się w naczyniu krwionośnym. Podanie szczepionki wymaga nadzoru medycznego oraz dostępności środków do natychmiastowego leczenia reakcji anafilaktycznych. U pacjentów z immunosupresją lub niedoborami odporności może wystąpić osłabiona odpowiedź immunologiczna, dlatego szczepienie należy odroczyć do poprawy stanu układu odpornościowego, choć w przypadku przewlekłych zaburzeń odporności, np. zakażenia HIV, korzyści ze szczepienia przewyższają ryzyko. Należy unikać podawania DULTAVAX u osób, które w ciągu ostatnich 5 lat ukończyły cykl szczepienia podstawowego lub otrzymały dawkę przypominającą przeciw błonicy lub tężcowi, aby zminimalizować ryzyko działań niepożądanych związanych z nadmierną stymulacją układu odpornościowego.
dawka przypominająca, leczenie immunosupresyjne, niedobór odporności, omdlenie, podanie domięśniowe, podanie donaczyniowe, reakcja anafilaktyczna, szczepienie podstawowe, technika podania, toksoid błoniczy, toksoid tężcowy, trombocytopenia, wirus HIV, wirus poliomyelitis, zaburzenie krzepnięcia, zapalenie nerwu barkowego, zespół Guillain-Barrè - Leksykon substancji czynnych
Toksoid – Działania niepożądane
Toksoidy, będące detoksykowanymi formami toksyn bakteryjnych, stanowią istotny komponent szczepionki Pentaxim, zawierającej toksoid błoniczy, tężcowy oraz krztuścowy. Po podaniu obserwuje się przede wszystkim reakcje miejscowe, takie jak rumień, obrzęk i ból w miejscu wstrzyknięcia (bardzo często, ≥1/10), a także stwardnienie (często, ≥1/100 do <1/10) i zaczerwienienie lub obrzęk ≥5 cm (niezbyt często, ≥1/1000 do <1/100). Duże reakcje miejscowe (>50 mm) oraz rozległy obrzęk kończyny mogą wystąpić z nieznaną częstością, zwykle po kolejnych dawkach, ustępując samoistnie w ciągu 3-5 dni. Wśród działań ogólnoustrojowych bardzo często obserwuje się utratę apetytu, nerwowość, drażliwość, nietypowy płacz, senność oraz gorączkę ≥38°C, a rzadziej gorączkę >40°C. Z nieznaną częstością mogą wystąpić natychmiastowe reakcje nadwrażliwości, w tym wstrząs anafilaktyczny, drgawki z gorączką lub bez, epizody hipotensyjno-hiporeaktywne, a także poważne neurologiczne powikłania, takie jak zespół Guillain-Barré i zapalenie nerwu barkowego.
bezdech, drgawki gorączkowe, epizod hipotensyjno-hiporeaktywny, Haemophilus influenzae, obrzęk kończyny, obrzęk naczynioruchowy, obrzęk Quinckego, Pentaxim, pokrzywka, polisacharyd Haemophilus influenzae, reakcja anafilaktyczna, reakcja miejscowa, reakcja nadwrażliwości, reakcja ogólnoustrojowa, rumień, toksoid błoniczy, toksoid krztuścowy, toksoid tężcowy, wstrząs anafilaktyczny, zapalenie nerwu barkowego, zespół Guillain-Barrè - Leksykon leków
Działania niepożądane – Tetraxim 1 dawka (0,5 ml)
Szczepionka TETRAXIM, stosowana w profilaktyce błonicy, tężca, krztuśca oraz poliomyelitis, charakteryzuje się dobrze poznanym profilem bezpieczeństwa potwierdzonym badaniami klinicznymi na ponad 2800 niemowlętach i ponad 8400 podanych dawkach. Najczęstsze działania niepożądane pojawiają się w ciągu 48 godzin po szczepieniu i utrzymują się do 72 godzin, obejmując reakcje miejscowe takie jak zaczerwienienie, ból, obrzęk i stwardnienie, które nasilają się przy kolejnych dawkach. Objawy ogólnoustrojowe, takie jak drażliwość, gorączka (≥38°C, rzadko >40°C), senność, utrata apetytu, nietypowy płacz i ból mięśni, występują bardzo często (≥1/10). U dzieci ≥2 lat obserwuje się częstsze występowanie bólu mięśni, złego samopoczucia i bólu głowy. Reakcje anafilaktyczne, drgawki, omdlenia oraz objawy alergiczne są rzadkie (≥1/10 000 do <1/1000), a powiększenie węzłów chłonnych ma nieznaną częstość występowania.
bezdech, bezsenność, biegunka, ból głowy, ból mięśni, drażliwość, drgawki, epizod hipotensyjno-hiporeaktywny, fenyloalanina, fenyloketonuria, glutaraldehyd, gorączka, Haemophilus influenzae typ b, limfadenopatia, neomycyna, nietypowy płacz, obrzęk, obrzęk kończyny, obrzęk Quinckego, obrzęk twarzy, omdlenie, pokrzywka, polimyksyna B, powiększenie węzłów chłonnych, reakcja anafilaktyczna, rumień, senność, streptomycyna, stwardnienie, szczepionka przeciw błonicy, szczepionka Tetraxim, utrata apetytu, wymioty, wysypka, zaczerwienienie, zapalenie nerwu barkowego, zespół Guillaina-Barrégo, złe samopoczucie - Leksykon substancji czynnych
Toksoid krztuścowy – Działania niepożądane
Toksoid krztuścowy, będący oczyszczonym i detoksykowanym składnikiem szczepionek wieloskładnikowych (np. Adacel, Boostrix, Infanrix-IPV, Tetraxim), jest związany głównie z łagodnymi i przemijającymi działaniami niepożądanymi. Najczęściej obserwuje się reakcje miejscowe w miejscu wstrzyknięcia, takie jak ból (21-78%), zaczerwienienie (9-31,3%), obrzęk (12-31,3%) oraz stwardnienie, które pojawiają się zwykle w ciągu 48 godzin i ustępują w ciągu 48-72 godzin, choć w cięższych przypadkach mogą utrzymywać się do 3-5 dni. Szczególną uwagę zwraca rozległy obrzęk kończyny (>50 mm), występujący u 13% pacjentów po 4. dawce i 25% po 5. dawce, który ustępuje samoistnie w ciągu kilku dni. Reakcje ogólnoustrojowe obejmują gorączkę ≥38°C, ból głowy (16-44%), zmęczenie (16-44%), drażliwość (~20,2%), senność oraz zaburzenia żołądkowo-jelitowe, które zwykle ustępują w ciągu 24-48 godzin. Częstość działań niepożądanych wzrasta wraz z kolejnymi dawkami oraz jest wyższa u młodzieży niż u dorosłych, a także różni się w zależności od wieku pacjenta.
bezdech u wcześniaków, ból głowy, ból w miejscu wstrzyknięcia, drażliwość, drgawki, drgawki gorączkowe, epizod hipotensyjno-hiporeaktywny, gorączka, lek przeciwhistaminowy, obrzęk, obrzęk naczynioruchowy, obrzęk Quinckego, pokrzywka, powiększenie węzłów chłonnych, reakcja anafilaktyczna, reakcja miejscowa, reakcja ogólnoustrojowa, rozległy obrzęk kończyny, rumień, senność, stwardnienie w miejscu wstrzyknięcia, szczepionka przeciwko krztuścowi, szczepionka wieloskładnikowa, toksoid krztuścowy, układ nerwowy, utrata apetytu, wysypka, zaburzenia żołądkowo-jelitowe, zaburzenie neurologiczne, zaczerwienienie, zapalenie górnych dróg oddechowych, zapalenie nerwu barkowego, zawroty głowy, zespół Guillaina-Barrégo, zmęczenie - Leksykon substancji czynnych
Wirus poliomyelitis – Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności
Szczepionki zawierające inaktywowany wirus poliomyelitis wymagają podawania wyłącznie domięśniowo, z wykluczeniem podawania donaczyniowego i śródskórnego (szczególnie Pentaxim). Należy zachować szczególną ostrożność u pacjentów z trombocytopenią lub zaburzeniami krzepnięcia ze względu na ryzyko krwawienia. U wcześniaków urodzonych ≤ 28. tygodnia ciąży, zwłaszcza z niedojrzałością układu oddechowego, konieczne jest monitorowanie czynności oddechowej przez 48–72 godziny po szczepieniu z uwagi na ryzyko bezdechu. Szczepienia u osób z immunosupresją mogą wykazywać zmniejszoną immunogenność, dlatego zaleca się odroczenie szczepienia do zakończenia terapii lub wyzdrowienia, jednak nie należy rezygnować ze szczepienia u pacjentów z przewlekłymi zaburzeniami odporności, np. zakażeniem HIV.
bezdech, drgawki gorączkowe, fenyloketonuria, Haemophilus influenzae typ b, leczenie immunosupresyjne, monitorowanie czynności oddechowych, niedobór odporności, powikłania poszczepienne, reakcja anafilaktyczna, szczepionka skojarzona, toksoid tężcowy, trombocytopenia, wirus poliomyelitis, zaburzenia krzepnięcia, zakażenie HIV, zapalenie nerwu barkowego, zespół Guillain-Barrè, zespół hipotensyjno-hiporeaktywny - Leksykon substancji czynnych
Toksoid – Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności
Szczepionka Pentaxim zawiera toksoidy błoniczy i tężcowy, których skuteczność immunologiczna może być obniżona u pacjentów poddawanych leczeniu immunosupresyjnemu lub z niedoborami odporności, co wymaga odroczenia szczepienia do zakończenia terapii lub poprawy stanu zdrowia. U osób z przewlekłymi niedoborami odporności, np. zakażonych HIV, szczepienie jest nadal zalecane, choć odpowiedź immunologiczna może być suboptymalna. Szczególną ostrożność należy zachować u pacjentów z historią zespołu Guillain-Barré lub zapalenia nerwu barkowego po szczepieniu z toksoidem tężcowym. Podanie kolejnych dawek wymaga analizy korzyści i ryzyka, zwłaszcza przy wystąpieniu poważnych działań niepożądanych, takich jak gorączka ≥ 40°C, zapaść, długotrwały płacz czy drgawki w określonym czasie po szczepieniu. U niemowląt, które nie ukończyły pełnego cyklu szczepień (mniej niż trzy dawki), szczepienie jest zwykle uzasadnione.
bezdech, błonica tężec krztusiec poliomyelitis, choroba inwazyjna, drgawki gorączkowe, fenyloketonuria, glutaraldehyd, Haemophilus influenzae typ b, leczenie immunosupresyjne, nadwrażliwość, neomycyna, niedobór odporności, niedojrzałość układu oddechowego, obrzęk kończyny, odpowiedź immunologiczna, omdlenie, polimyksyna B, przewlekły niedobór odporności, reakcja anafilaktyczna, streptomycyna, toksoid błoniczy, toksoid tężcowy, trombocytopenia, zaburzenie krzepnięcia, zakażenie HIV, zapalenie nerwu barkowego, zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych, zespół Guillain-Barrè, zespół hipotensyjno-hiporeaktywny - Leksykon substancji czynnych
Toksoid tężcowy – Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności
Toksoid tężcowy jest kluczowym składnikiem szczepionek monowalentnych oraz skojarzonych (np. błoniczo-tężcowych, krztuścowo-błoniczo-tężcowych, przeciw Haemophilus influenzae typu b) stosowanych w profilaktyce tężca. Podstawowym przeciwwskazaniem do podania jest nadwrażliwość na toksoid lub substancje pomocnicze. Szczególną ostrożność należy zachować u pacjentów z historią reakcji alergicznych po szczepieniu, zespołem Guillaina-Barrégo, zapaleniem nerwu barkowego, zaburzeniami immunologicznymi (w tym immunosupresją) oraz zaburzeniami krzepnięcia lub przyjmujących leki przeciwzakrzepowe. Szczepienie powinno być poprzedzone szczegółowym wywiadem i badaniem lekarskim, a po podaniu pacjent powinien pozostawać pod nadzorem medycznym przez co najmniej 30 minut ze względu na ryzyko wstrząsu anafilaktycznego. W przypadku wcześniejszego wystąpienia zespołu Guillaina-Barrégo w ciągu 6 tygodni po szczepieniu, decyzja o ponownym podaniu toksoidu powinna być starannie rozważona.
badanie lekarskie, bezdech, drgawki gorączkowe, epizod hipotoniczno-hiporeaktywny, fenyloketonuria, formaldehyd, glutaraldehyd, Haemophilus influenzae typu B, immunogenność szczepionki, leczenie immunosupresyjne, lek przeciwzakrzepowy, neomycyna, niedobór odporności, niedojrzałość układu oddechowego, niekontrolowana padaczka, odpowiedź immunologiczna, omdlenie, parestezja, polimyksyna B, postępująca choroba neurologiczna, postępująca encefalopatia, reakcja alergiczna, reakcja anafilaktyczna, ruchy toniczno-kloniczne, streptomycyna, szczepionka adsorbowana, szczepionka skojarzona, toksoid tężcowy, wstrząs anafilaktyczny, zaburzenie krzepnięcia, zaburzenie widzenia, zakażenie HIV, zapalenie nerwu barkowego, zespół Guillaina-Barrégo - Leksykon substancji czynnych
Glutaraldehyd – Działania niepożądane
Glutaraldehyd, obecny w śladowych ilościach w szczepionce TETRAXIM, jest stosowany jako środek inaktywujący toksyny bakteryjne i wirusy podczas produkcji. Pomimo niskiego stężenia, może wywoływać reakcje nadwrażliwości u osób predysponowanych, w tym reakcje anafilaktyczne (obrzęk twarzy, obrzęk Quinckego) o nieznanej częstości występowania. Dodatkowo obserwuje się objawy skórne takie jak wysypki, rumień i pokrzywka, a także potencjalne działania niepożądane obejmujące bezdech u wcześniaków (≤ 28. tydzień ciąży), duże reakcje miejscowe (>50 mm), zespół Guillaina-Barré’go, zapalenie nerwu barkowego oraz epizody hipotensyjno-hiporeaktywne. Występowanie tych działań wymaga szczególnej uwagi klinicznej, zwłaszcza u pacjentów z historią alergii lub nadwrażliwości na składniki szczepionki, w tym neomycynę, streptomycynę i polimyksynę B, które mogą powodować reakcje krzyżowe.
bezdech wcześniaków, działanie niepożądane, epizod hipotensyjno-hiporeaktywny, glutaraldehyd, inaktywacja toksyn bakteryjnych, lek przeciwhistaminowy, neomycyna, obniżenie ciśnienia krwi, obrzęk Quinckego, obrzęk twarzy, pokrzywka, polimyksyna B, reakcja alergiczna, reakcja anafilaktyczna, reakcja krzyżowa, rumień, streptomycyna, szczepionka Tetraxim, toksoid tężcowy, układ immunologiczny, wysypka, zapalenie nerwu barkowego, zespół Guillaina-Barrégo - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Tetraxim
Szczepionka TETRAXIM, zawierająca toksoidy błoniczy (≥20 j.m./30 Lf), tężcowy (≥40 j.m./10 Lf), antygeny Bordetella pertussis (toksoid krztuścowy 25 µg, hemaglutynina włókienkowa 25 µg) oraz inaktywowane wirusy polio typów 1, 2 i 3 (odpowiednio 29, 7 i 26 jednostek antygenu D), wymaga szczególnej ostrożności w stosowaniu. Przed podaniem należy przeprowadzić dokładny wywiad i badanie lekarskie, zwracając uwagę na historię reakcji niepożądanych, takich jak gorączka ≥40°C, epizody hipotoniczno-hiporeaktywne, długotrwały płacz czy drgawki w ciągu 48-72 godzin po wcześniejszych szczepieniach. Szczepienie należy odroczyć w przypadku gorączki lub ostrej choroby, a u pacjentów z immunosupresją rozważyć przesunięcie szczepienia do czasu poprawy stanu. Szczepionka nie powinna być podawana donaczyniowo ani śródskórnie, a u osób z zaburzeniami krzepnięcia wymagana jest szczególna ostrożność ze względu na ryzyko krwawienia po podaniu domięśniowym.
adsorbent, bezdech, błonica, Bordetella pertussis, drgawki gorączkowe, epizod hipotoniczno-hiporeaktywny, fenyloalanina, Haemophilus influenzae typ b, hemaglutynina włókienkowa, inaktywowany wirus polio, leczenie immunosupresyjne, niedobór odporności, poliomyelitis, reakcja anafilaktyczna, toksoid błoniczy, toksoid krztuścowy, toksoid tężcowy, trombocytopenia, zaburzenia krzepnięcia, zakażenie HIV, zapalenie nerwu barkowego, zespół Guillaina-Barré - Leksykon leków
Działania niepożądane – Adacel 1 dawka (0,5 ml)
Profil bezpieczeństwa szczepionki ADACEL, opartej na toksoidach błoniczym i tężcowym oraz antygenach krztuśca, został oceniony na podstawie danych klinicznych obejmujących 4546 uczestników w różnych grupach wiekowych (dzieci 4-6 lat, nastolatki 11-17 lat, dorośli 18-64 lat). Najczęściej obserwowanymi działaniami niepożądanymi były reakcje miejscowe w miejscu wstrzyknięcia, takie jak ból (21-78%), zaczerwienienie i obrzęk, oraz objawy ogólnoustrojowe, w tym ból głowy i zmęczenie (16-44%), które miały charakter łagodny i ustępowały samoistnie w ciągu 48 godzin. Działania niepożądane klasyfikowano według częstości występowania, z najczęstszymi reakcjami lokalnymi i ogólnoustrojowymi zaliczanymi do kategorii „bardzo często” (≥1/10). Rzadziej występowały nudności, wymioty, biegunka (≥1/100 do <1/10), bóle mięśniowe i stawowe, zawroty głowy oraz reakcje nadwrażliwości, w tym bardzo rzadkie reakcje anafilaktyczne (<1/10 000). Szczepionka zawiera śladowe ilości formaldehydu i glutaraldehydu, co może zwiększać ryzyko działań niepożądanych u osób z nadwrażliwością na te składniki.
antygen krztuśca, błonica tężec krztusiec, bóle mięśniowo-stawowe, działanie niepożądane, formaldehyd, fosforan glinu, hemaglutynina włókienkowa, limfadenopatia, meningokoki, nadwrażliwość, objawy ogólnoustrojowe, odczyn poszczepienny, pertaktyna, pokrzywka, reakcja anafilaktyczna, reakcja miejscowa, szczepionka Adacel, szczepionka bezkomórkowa, szczepionka przeciw HPV, szczepionka przeciw meningokokom, toksoid krztuścowy, zaburzenia żołądkowo-jelitowe, zapalenie nerwu barkowego, zespół Guillaina-Barrégo - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Pentaxim
Szczepionka PENTAXIM wymaga szczególnej uwagi w kontekście immunosupresji oraz stanów niedoboru odporności, które mogą obniżać jej immunogenność, co wskazuje na konieczność odroczenia szczepienia do zakończenia terapii lub wyzdrowienia, z wyjątkiem przewlekłych niedoborów, gdzie szczepienie jest nadal zalecane mimo ograniczonej odpowiedzi immunologicznej. Szczególną ostrożność należy zachować u pacjentów z historią zespołu Guillaina-Barrégo lub zapalenia nerwu barkowego po szczepionkach z toksoidem tężcowym oraz u osób z trombocytopenią lub zaburzeniami krzepnięcia, ze względu na ryzyko krwawienia po domięśniowym podaniu. Przeciwwskazania obejmują reakcje niepożądane po wcześniejszych szczepieniach składnikami krztuścowymi, takie jak gorączka ≥ 40°C, zapaść, długotrwały płacz czy drgawki w określonym czasie po szczepieniu. W przypadku drgawek bez gorączki wskazana jest konsultacja specjalistyczna. Szczepionka nie powinna być podawana donaczyniowo ani śródskórnie, a u bardzo niedojrzałych wcześniaków (≤ 28. tydzień ciąży) konieczne jest monitorowanie czynności oddechowej przez 48-72 godziny po szczepieniu z uwagi na ryzyko bezdechu.
anafilaksja, bezdech, drgawki gorączkowe, fenyloalanina, fenyloketonuria, glutaraldehyd, Haemophilus influenzae typ b, immunogenność szczepionki, leczenie immunosupresyjne, nadwrażliwość, neomycyna, niedobór odporności, odpowiedź immunologiczna, omdlenie, polimyksyna B, reakcja anafilaktyczna, streptomycyna, szczepionka przeciw błonicy, szczepionka przeciw krztuścowi, szczepionka przeciw poliomyelitis, szczepionka przeciw tężcowi, toksoid tężcowy, trombocytopenia, wcześniak, wirus HIV, zaburzenie krzepnięcia, zapalenie nerwu barkowego, zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych, zespół Guillaina-Barrégo, zespół hipotensyjno-hiporeaktywny - Leksykon substancji czynnych
Wirus polio – Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności
Szczepionki zawierające inaktywowany wirus polio (IPV) typu 1 (Mahoney), 2 (MEF1) i 3 (Saukett), takie jak Adacel Polio i Tetraxim, stosuje się wyłącznie jako dawki przypominające, nie w szczepieniu podstawowym. Przed podaniem konieczny jest szczegółowy wywiad lekarski, zwłaszcza w kierunku nadwrażliwości na składniki szczepionek (m.in. glutaraldehyd, neomycyna, streptomycyna, polimyksyna B, formaldehyd, albumina surowicy bydlęcej). Szczepienie należy odroczyć w przypadku gorączki, ostrej choroby, niestabilnej choroby neurologicznej, niekontrolowanej padaczki lub postępującej encefalopatii. Szczególną ostrożność zachowuje się u pacjentów z historią zespołu Guillaina-Barrégo lub zapalenia nerwu barkowego po szczepieniu toksoidem tężcowym. Immunogenność może być obniżona u osób immunosupresyjnych, jednak szczepienie jest zalecane nawet przy przewlekłych niedoborach odporności, np. HIV/AIDS. U bardzo niedojrzałych wcześniaków (≤ 28. tydzień ciąży) istnieje ryzyko bezdechu, dlatego konieczne jest monitorowanie czynności oddechowych przez 48-72 godziny po szczepieniu.
bezdech, drgawki gorączkowe, epizod hipotoniczno-hiporeaktywny, formaldehyd, inaktywowany wirus polio, leczenie immunosupresyjne, leczenie przeciwgorączkowe, nadwrażliwość na glutaraldehyd, niedobór odporności, niedojrzały wcześniak, reakcja anafilaktyczna, szczepionka przeciw błonicy i tężcowi, toksoid tężcowy, wirus polio typu 1, wirus polio typu 2, wirus polio typu 3, zaburzenia krzepnięcia, zakażenie HIV, zapalenie nerwu barkowego, zespół Guillaina-Barrégo - Leksykon leków
Działania niepożądane – Adacel Polio 0,5 ml
Szczepionka Adacel Polio, stosowana przeciwko błonicy, tężcowi, krztuścowi oraz poliomyelitis, wykazuje profil bezpieczeństwa potwierdzony badaniami klinicznymi na 1384 osobach, w tym 390 dzieci w wieku 3-6 lat oraz 994 nastolatkach i dorosłych. Najczęściej obserwowanymi działaniami niepożądanymi są reakcje miejscowe, takie jak ból, zaczerwienienie i obrzęk w miejscu wstrzyknięcia, pojawiające się zwykle w ciągu 48 godzin i ustępujące samoistnie bez trwałych następstw. U dzieci w wieku 3-6 lat gorączka ≥37,5°C oraz zmęczenie występowały u ponad 10% pacjentów, a drażliwość u ponad 10% dzieci 3-5-letnich. Rzadziej obserwowano reakcje nadwrażliwości, w tym anafilaksję i obrzęk naczynioruchowy. W badaniu z udziałem 843 nastolatków jednoczesne podanie Adacel Polio i szczepionki Gardasil wiązało się z nieznacznym wzrostem częstości obrzęków w miejscu iniekcji oraz bólów głowy, głównie o nasileniu łagodnym do umiarkowanego.
anoreksja, biegunka, ból brzucha, ból mięśniowo-stawowy, ból w miejscu wstrzyknięcia, drażliwość, drgawka, gorączka, niedoczulica, nudności i wymioty, obrzęk i zaczerwienienie, obrzęk kończyny, obrzęk naczynioruchowy, omdlenie, osłabienie mięśniowe, parestezja, pokrzywka, poliomyelitis, porażenie twarzy, reakcja anafilaktyczna, reakcja miejscowa, reakcja nadwrażliwości, rumień, stwardnienie, świąd, wysypka, zapalenie nerwu barkowego, zapalenie rdzenia kręgowego, zawroty głowy, zespół Guillaina-Barrégo, zespół Stevensa-Johnsona, zmęczenie - Leksykon substancji czynnych
Hemaglutynina włókienkowa – Działania niepożądane
Hemaglutynina włókienkowa, będąca kluczowym antygenem Bordetella pertussis, jest składnikiem bezkomórkowych szczepionek przeciwkrztuścowych (aP), stosowanych w szczepieniach pierwotnych i dawkach przypominających. Zawartość hemaglutyniny w preparatach waha się od 5 do 25 µg na dawkę. Profil bezpieczeństwa tych szczepionek został potwierdzony w licznych badaniach klinicznych obejmujących różne grupy wiekowe, w tym dzieci, młodzież i dorosłych. Najczęściej obserwowane działania niepożądane to reakcje miejscowe (ból, zaczerwienienie, obrzęk, stwardnienie w miejscu wstrzyknięcia) oraz objawy ogólnoustrojowe, takie jak gorączka (≥38°C), zmęczenie (16-44%), ból głowy, senność i drażliwość, które zwykle pojawiają się w ciągu 48 godzin po szczepieniu i ustępują samoistnie w ciągu 48-72 godzin. Częstość występowania działań niepożądanych jest wyższa po dawkach przypominających, zwłaszcza po 4. i 5. dawce, a u bardzo niedojrzałych wcześniaków (≤28. tydzień ciąży) zgłaszano przypadki bezdechu.
bezdech u wcześniaków, bezsenność, ból stawowy, Bordetella pertussis, drażliwość, drgawka, duszność, epizod hipotensyjno-hiporeaktywny, hemaglutynina włókienkowa, krztusiec, nietypowy płacz, objaw ogólnoustrojowy, obrzęk kończyny, obrzęk naczynioruchowy, obrzęk Quinckego, obrzęk w miejscu wstrzyknięcia, pokrzywka, powiększenie węzłów chłonnych, reakcja alergiczna, reakcja anafilaktoidalna, reakcja anafilaktyczna, reakcja miejscowa, rumień, stwardnienie w miejscu wstrzyknięcia, szczepionka przeciwkrztuścowa, toksoid tężcowy, zaburzenie układu nerwowego, zaburzenie żołądkowo-jelitowe, zapalenie górnych dróg oddechowych, zapalenie nerwu barkowego, zapalenie oskrzeli, zapalenie spojówek, zawroty głowy, zespół Guillain-Barrè - Leksykon leków
Działania niepożądane – Efluelda Tetra 60 mcg HA/szczep, 1 dawka (0,7 ml)
Szczepionka Efluelda Tetra to czterowalentna inaktywowana szczepionka przeciw grypie, zawierająca 60 µg hemaglutyniny (HA) na szczep w dawce 0,7 ml, przeznaczona dla osób dorosłych w wieku ≥60 lat. Bezpieczeństwo preparatu oceniono na podstawie danych z dwóch badań klinicznych (QHD00013 i QHD00011) obejmujących 2549 pacjentów, wykazując, że działania niepożądane występowały rzadziej u osób ≥65 lat w porównaniu z grupą 60-64 lata. Reaktogenność była nieznacznie wyższa niż w szczepionkach o standardowej dawce, jednak bez istotnych różnic w nasileniu działań niepożądanych. W badaniu QHD00028 wykazano, że jednoczesne podanie Efluelda Tetra z dawką przypominającą szczepionki mRNA przeciw COVID-19 (100 µg) nie zwiększa częstości ani nasilenia działań niepożądanych. Najczęstsze objawy to ból w miejscu wstrzyknięcia (42,6%), ból mięśni (23,8%), ból głowy (17,3%) oraz złe samopoczucie (15,6%), zwykle o łagodnym do umiarkowanego nasileniu, ustępujące w ciągu 3 dni.
ból głowy, ból w miejscu wstrzyknięcia, drgawki gorączkowe, działanie niepożądane, encephalomyelitis, hemaglutynina, limfadenopatia, mialgia, obrzęk, obrzęk naczynioruchowy, parestezja, poprzeczne zapalenie rdzenia, porażenie Bella, porażenie nerwu twarzowego, reaktogenność, rumień, stwardnienie, szczepionka Efluelda, szczepionka inaktywowana, szczepionka trójwalentna, trombocytopenia, wazodylatacja, wstrząs anafilaktyczny, zapalenie naczyń, zapalenie nerwu barkowego, zapalenie nerwu wzrokowego, zasinienie, zawroty głowy ośrodkowe, zespół Guillain-Barrè, złe samopoczucie - Leksykon leków
Działania niepożądane – Pentaxim 32 jednostek antygenu D + 10 mcg + nie mniej niż 40 j.m. + 8 jednostek antygenu D + 40 jednostek antygenu D + nie mniej niż 30 j.m. + 25 mcg + 25 mcg
Szczepionka PENTAXIM, zawierająca bezkomórkowe składniki przeciw błonicy, tężcowi, krztuścowi, inaktywowany poliomyelitis oraz skoniugowany antygen Haemophilus influenzae typu b, wykazuje profil działań niepożądanych typowy dla szczepionek wieloskładnikowych. Najczęściej obserwowane działania niepożądane to reakcje miejscowe (rumień, obrzęk, ból, stwardnienie), gorączka ≥38°C (bardzo często), utrata apetytu, nerwowość, drażliwość, nietypowy płacz, senność oraz wymioty. Objawy te pojawiają się zwykle w ciągu 48 godzin po podaniu i ustępują samoistnie w ciągu 48-72 godzin. Rzadziej występują gorączki wysokie (≥39°C, niezbyt często; >40°C, rzadko) oraz duże reakcje miejscowe (>50 mm obrzęk kończyny), które ustępują w ciągu kilku dni. Szczególną uwagę należy zwrócić na reakcje nadwrażliwości o częstości nieznanej, takie jak obrzęk Quinckego, anafilaksja i wstrząs anafilaktyczny, które wymagają natychmiastowej interwencji medycznej.
bezdech, błonica, drgawki gorączkowe, działanie niepożądane, Haemophilus influenzae, haemophilus typ b, krztusiec, nieutulony płacz, obrzęk kończyny, obrzęk naczynioruchowy, obrzęk Quinckego, obrzęk twarzy, odczyn poszczepienny, pokrzywka, poliomyelitis, reakcja anafilaktyczna, reakcja nadwrażliwości, rumień, skrajne wcześniactwo, stwardnienie miejscowe, szczepienie pierwotne, szczepienie uzupełniające, tężec, toksoid tężcowy, utrata apetytu, wstrząs anafilaktyczny, zapalenie nerwu barkowego, zespół Guillaina-Barrégo, zespół hipotensyjno-hiporeaktywny - Leksykon substancji czynnych
Toksoid tężcowy – Działania niepożądane
Toksoid tężcowy, stosowany zarówno w szczepionkach monowalentnych, jak i skojarzonych (przeciw błonicy, krztuścowi, polio, Hib), charakteryzuje się dobrym profilem bezpieczeństwa, choć może wywoływać działania niepożądane o różnym nasileniu. Najczęstsze reakcje miejscowe to ból (21-82,3%, bardzo często), zaczerwienienie, obrzęk i stwardnienie w miejscu podania, pojawiające się zwykle w ciągu 48 godzin i ustępujące w 24-72 godziny. Rzadziej obserwuje się duże reakcje (>50 mm), rozległy obrzęk kończyny czy podskórne guzki (1:100 000). Działania ogólnoustrojowe obejmują gorączkę ≥38°C (często), ból głowy, zmęczenie, drażliwość, nudności i wymioty, które zwykle ustępują samoistnie w ciągu 24-48 godzin. Ciężkie reakcje, takie jak drgawki, zespół Guillain-Barré (bardzo rzadko <1/10 000), zapalenie nerwu barkowego czy reakcje anafilaktyczne, wymagają natychmiastowej interwencji.
ból w miejscu wstrzyknięcia, dawka przypominająca, drgawka, działanie niepożądane, epizod hipotensyjno-hiporeaktywny, Haemophilus influenzae typu B, hiperimmunizacja, obrzęk, obrzęk naczynioruchowy, obrzęk Quinckego, parestezja, pokrzywka, reakcja anafilaktyczna, reakcja miejscowa, ropień aseptyczny, rumień, stwardnienie, szczepionka skojarzona, toksoid tężcowy, trombocytopenia, wstrząs anafilaktyczny, zapalenie nerwu barkowego, zespół Guillain-Barrè, ziarniniak