metabolit farmakologicznie czynny
Metabolit farmakologicznie czynny to produkt powstały w wyniku biotransformacji leku w organizmie, który wykazuje własną aktywność biologiczną i może wpływać na efekt terapeutyczny. W przeciwieństwie do metabolitów nieaktywnych, metabolity czynne mogą bezpośrednio oddziaływać na receptory, enzymy i inne struktury komórkowe, wywołując efekty farmakologiczne.
Niektóre leki, określane jako proleki, są podawane w formie nieaktywnej i dopiero po metabolizacji przekształcają się w czynne metabolity odpowiedzialne za działanie terapeutyczne. Przykładem jest klopidogrel, który dopiero po biotransformacji w wątrobie staje się aktywnym inhibitorem agregacji płytek krwi, czy też tramadol, którego metabolit O-desmetylowy wykazuje silniejsze działanie przeciwbólowe niż związek macierzysty.
Metabolity farmakologicznie czynne mogą mieć istotny wpływ na profil bezpieczeństwa leku, czas działania oraz interakcje z innymi substancjami. Mogą też przyczyniać się do efektów niepożądanych lub toksyczności. Ich obecność komplikuje ocenę farmakokinetyki i farmakodynamiki leków, wymuszając uwzględnienie aktywności zarówno związku macierzystego, jak i jego metabolitów przy ustalaniu dawkowania i monitorowaniu terapii.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Azel-Drop Alergia 0,5 mg/ml
Farmakokinetyka azelastyny, substancji czynnej preparatu Azel-Drop Alergia (0,5 mg/ml, krople do oczu), obejmuje szybkie i efektywne wchłanianie po podaniu doustnym z bezwzględną biodostępnością na poziomie 81%, niezależnie od spożycia pokarmu. Azelastyna charakteryzuje się dużą objętością dystrybucji oraz umiarkowanym wiązaniem z białkami osocza (80-90%), co wskazuje na znaczną penetrację do tkanek. Metabolizowana jest głównie do aktywnego metabolitu N-demetyloazelastyny, który cechuje się dłuższym biologicznym okresem półtrwania (około 45 godzin) w porównaniu do azelastyny (20 godzin). Eliminacja leku odbywa się przede wszystkim z kałem, z udziałem prawdopodobnego krążenia wątrobowo-jelitowego.
absorpcja ogólnoustrojowa, Azel-Drop Alergia, azelastyna, biodostępność, chlorowodorek azelastyny, działanie niepożądane, farmakokinetyka leku, granica oznaczalności, krążenie wątrobowo-jelitowe, krople do oczu, metabolit farmakologicznie czynny, N-demetyloazelastyna, objętość dystrybucji, okres półtrwania biologiczny, podanie miejscowe do oka, profil bezpieczeństwa, stężenie maksymalne, wiązanie z białkami osocza - Leksykon substancji czynnych
Albendazol – Dawkowanie i sposób podawania
Albendazol, stosowany w preparacie Zentel, wykazuje różnorodne schematy dawkowania zależne od rodzaju infekcji pasożytniczej oraz wieku pacjenta powyżej 2 lat. W leczeniu owsicy, ankylostomatozy, nekatorozy, glistnicy i trichurizy zaleca się jednorazową dawkę 400 mg (20 ml zawiesiny lub 1 tabletka) podawaną bez konieczności stosowania na czczo. W przypadku strongyloidozy i tasiemczycy dawka 400 mg podawana jest raz na dobę przez 3 dni, z możliwością powtórzenia terapii po 3 tygodniach w przypadku nieskuteczności. Preparat dostępny jest w formie tabletek do rozgryzania i żucia oraz zawiesiny doustnej, co pozwala na dostosowanie do preferencji i możliwości pacjenta.
albendazol, aminotransferaza, ankylostomatoza, dawkowanie albendazolu, dysfagia, enzym wątrobowy, farmakokinetyka, glistnica, infekcja pasożytnicza, klirens, metabolit farmakologicznie czynny, nekatorioza, owsica, strongyloidoza, substancja przeciwpasożytnicza, sulfotlenek, tabletka do rozgryzania, tasiemczyca, trichuroza, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie czynności wątroby, zawiesina doustna, Zentel - Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Ozased 2 mg/ml
Midazolam, zawarty w produkcie OZASED (2 mg/ml, roztwór doustny), charakteryzuje się szybkim i całkowitym wchłanianiem po podaniu doustnym, z medianą Tmax wynoszącą 35-45 minut u dorosłych i młodzieży oraz ≤30 minut u dzieci. Po dawce 15 mg u dorosłych Cmax osiąga 113 ng/ml, natomiast u dzieci przy dawce 0,12-0,30 mg/kg średnia Cmax wynosi 40,8 ng/ml. Bezwzględna biodostępność midazolamu z OZASED wynosi około 39,4%. Lek wykazuje szybkie rozprzestrzenianie się w tkankach, wysokie wiązanie z białkami osocza (96-98%) oraz objętość dystrybucji w stanie stacjonarnym w zakresie 1,0-6,6 l/kg, z wartością 4,7 l/kg u dorosłych. Metabolizm midazolamu odbywa się głównie przez CYP3A4, prowadząc do powstania farmakologicznie czynnego α-hydroksymidazolamu, który stanowi około 30-50% stężenia leku macierzystego i odpowiada za około 34% działania terapeutycznego. Współczynnik metaboliczny α-hydroksymidazolamu do midazolamu wynosi 0,313 u dorosłych, 0,364 u młodzieży i 0,504 u dzieci.
bariera krew-mózg, bariera łożyskowa, biodostępność, biotransformacja, dystrybucja tkankowa, farmakokinetyka populacyjna, faza eliminacji, izoenzym CYP3A4, klirens osoczowy, marskość wątroby, metabolit farmakologicznie czynny, metabolizm pierwszego przejścia, midazolam, objętość dystrybucji, obszar pod krzywą, okres półtrwania, OZASED, pacjent otyły, parametry farmakokinetyczne, płyn mózgowo-rdzeniowy, przewlekła niewydolność nerek, stężenie w osoczu, wiązanie z białkami osocza, właściwości farmakokinetyczne, zastoinowa niewydolność serca, α-hydroksymidazolam - Leksykon leków
Interakcje leku – Oxcarbazepin NeuroPharma 300 mg
Okskarbazepina oraz jej aktywny metabolit monohydroksypochodna (MHD) wykazują zdolność do indukcji enzymów CYP3A4, CYP3A5 oraz UDP-glukuronylotransferaz, co prowadzi do obniżenia stężeń leków metabolizowanych przez te szlaki, w tym immunosupresyjnych (cyklosporyna, takrolimus), doustnych środków antykoncepcyjnych oraz innych leków przeciwpadaczkowych. Indukcja enzymatyczna rozwija się i ustępuje stopniowo w ciągu 2-3 tygodni od rozpoczęcia lub przerwania terapii okskarbazepiną. Szczególnie istotna jest interakcja z hormonalnymi środkami antykoncepcyjnymi, gdzie AUC etynyloestradiolu i lewonorgestrelu zmniejsza się odpowiednio o 48-52% i 32-52%, co może skutkować obniżeniem skuteczności antykoncepcji i wymaga stosowania alternatywnych metod zapobiegania ciąży. Ponadto, okskarbazepina hamuje CYP2C19, co przy dawkach >1200 mg/dobę może podnieść stężenie fenytoiny w osoczu nawet o 40%, wskazując na konieczność dostosowania dawki fenytoiny.
cyklosporyna, cymetydyna, CYP 3A5, cytochrom P450, dekstropropoksyfen, doustny środek antykoncepcyjny, działanie niepożądane, epoksyd karbamazepiny, erytromycyna, etynyloestradiol, felbamat, fenobarbital, fenytoina, indukcja enzymatyczna, induktor cytochromu P450, induktor enzymu CYP 3A4, inhibitor monoaminooksydazy, karbamazepina, klirens metabolitu, klobazam, kwas walproinowy, lamotrygina, lek immunosupresyjny, lek przeciwdepresyjny trójpierścieniowy, lek przeciwpadaczkowy, lewonorgestrel, MAOI, metabolit farmakologicznie czynny, monohydroksypochodna, monoterapia okskarbazepiną, napad padaczkowy, neurotoksyczność, okskarbazepina, ośrodkowy układ nerwowy, próg drgawkowy, rifampicyna, sedacja, takrolimus, UDP-glukuronylotransferaza, warfaryna, wiloksazyna - Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Lotensin 10 mg
Benazepryl chlorowodorek jest prolekiem, który po doustnym podaniu wykazuje biodostępność co najmniej 37%, a jego aktywny metabolit, benazeprylat, osiąga maksymalne stężenie w osoczu po 60-90 minutach. Absolutna biodostępność benazeprylatu wynosi 28% w porównaniu do podania dożylnego. W zakresie dawek terapeutycznych 5-20 mg farmakokinetyka leku jest prawie proporcjonalna do dawki, z niewielkimi odchyleniami przy dawkach 2-80 mg, co wiąże się z nasyceniem enzymu ACE. Benazepryl nie kumuluje się w organizmie, natomiast benazeprylat wykazuje niewielką kumulację, z biologicznym okresem półtrwania 10-11 godzin i osiągnięciem stanu stacjonarnego po 2-3 dniach. Objętość dystrybucji benazeprylatu wynosi około 9 litrów, a stopień wiązania z białkami osocza to około 95%, głównie z albuminą.
acyloglukuronian, amlodypina, atenolol, benazepryl chlorowodorek, benazeprylat, biodostępność benazeprylatu, bloker kanału wapniowego, chlortalidon, ciężka niewydolność nerek, cymetydyna, digoksyna, diuretyk, eliminacja leku, furosemid, hemodializa, hydrochlorotiazyd, hydroliza enzymatyczna, interakcja farmakokinetyczna, klirens kreatyniny, klirens leku, klirens wątrobowy, konwertaza angiotensyny, kwas acetylosalicylowy, marskość wątroby, metabolit farmakologicznie czynny, nadciśnienie tętnicze, naproksen, niesteroidowy lek przeciwzapalny, nifedypina, objętość dystrybucji, okres półtrwania biologiczny, pole pod krzywą stężenia, prolek, propranolol, przenikanie do mleka, stan stacjonarny, wiązanie z białkami osocza, wydalanie nerkowe, zastoinowa niewydolność serca, zespół nerczycowy - Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Pyralgina Ból i Gorączka 500 mg/sasz.
Pyralgina Ból i Gorączka zawiera 500 mg metamizolu magnezowego w formie sześciowodnej, który po podaniu doustnym ulega szybkiej hydrolizie do aktywnego metabolitu 4-N-metyloaminoantypiryny (MAA) o biodostępności około 90%. Maksymalne stężenie (Cmax) MAA osiągane jest po 1,2-2,0 godzinach. Metabolit ten charakteryzuje się objętością dystrybucji 1,15 l/kg beztłuszczowej masy ciała, co wskazuje na dobrą penetrację do tkanek, a także przenika przez barierę łożyskową i jest wydzielany do mleka kobiecego. Wiązanie metabolitów z białkami osocza jest umiarkowane (MAA 58%, AA 48%, FAA 18%, AAA 14%). Metabolizm obejmuje przemiany MAA do AA (czynny farmakologicznie) oraz FAA i AAA (prawdopodobnie nieaktywne). Okres półtrwania MAA wynosi 2,6-3,5 godziny, a 85% metabolitów jest wydalanych z moczem, z różnym udziałem procentowym i klirensem nerkowym poszczególnych metabolitów (np. AAA 26% wydalania, klirens 61 ml/min, t1/2 9,5 h).
4-aminoantypiryna, 4-N-acetyloaminoantypiryna, 4-N-formyloaminoantypiryna, 4-N-metyloaminoantypiryna, aktywność farmakologiczna, bariera łożyskowa, biodostępność, biotransformacja, farmakokinetyka nieliniowa, faza eliminacji, hydroliza, klirens nerkowy, marskość wątroby, metabolit farmakologicznie czynny, metamizol magnezowy, N-acetylo-transferaza, objętość dystrybucji, okres półtrwania, pole pod krzywą, polimorfizm genetyczny, stężenie maksymalne we krwi, wiązanie z białkami osocza, zaburzenie czynności nerek - Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Fingolimod Richter 0,5 mg
Fingolimod charakteryzuje się wysoką biodostępnością doustną wynoszącą 93% (95% CI: 79-111%) oraz powolnym wchłanianiem z Tmax 12-16 godzin. Po podaniu dawki 0,5 mg raz na dobę stężenia w stanie stacjonarnym osiągane są po 1-2 miesiącach i są około 10-krotnie wyższe niż po dawce początkowej. Lek wykazuje szeroką dystrybucję tkankową (objętość dystrybucji około 1200±260 l) oraz wysokie wiązanie z białkami (>99%). Fingolimod ulega odwracalnej fosforylacji do farmakologicznie czynnego metabolitu – fosforanu fingolimodu, który wykazuje niższy stopień dystrybucji do erytrocytów (<17%) w porównaniu do substancji macierzystej (86%). Metabolizm zachodzi głównie przez CYP4F2 i CYP3A4, a eliminacja odbywa się głównie przez wydalanie nieaktywnych metabolitów z moczem (81% dawki) oraz w mniejszym stopniu z kałem (<2,5% dawki). Okres półtrwania fingolimodu i jego fosforanu wynosi 6-9 dni, a klirens z krwi to 6,3±2,3 l/h.
analog ceramidowy, AUC, biodostępność bezwzględna, biotransformacja oksydacyjna, ciężkie zaburzenie czynności wątroby, czas do osiągnięcia stężenia maksymalnego, czas osiągnięcia stężenia maksymalnego, dawkowanie dobowe, dysfunkcja wątroby, dystrybucja w krwinkach czerwonych, enancjomer S, farmakokinetyka liniowa, fosforan fingolimodu, fosforylacja stereoselektywna, izoenzym CYP4F2, izotop węgla, klirens, metabolit farmakologicznie czynny, objętość dystrybucji, okres półtrwania, pozorny okres półtrwania, skala Child-Pugh, stężenie maksymalne, stężenie w stanie stacjonarnym, stopień wchłaniania, stwardnienie rozsiane, szlak metaboliczny, wiązanie z białkami, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie czynności wątroby - Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Tegretol 20 mg/ml
Karbamazepina, podawana doustnie w postaci tabletek lub zawiesiny (20 mg/ml), charakteryzuje się praktycznie pełnym, choć powolnym wchłanianiem, z maksymalnym stężeniem w osoczu osiąganym po około 2 godzinach. Po podaniu dawki 400 mg w formie tabletek, średnie maksymalne stężenie niezmienionej substancji czynnej wynosi około 4,5 µg/ml. Spożycie pokarmu nie wpływa istotnie na farmakokinetykę leku. Stan stacjonarny stężeń karbamazepiny w osoczu osiągany jest w ciągu 1-2 tygodni, z zakresami terapeutycznymi 4-12 µg/ml (17-50 µmol/l). Metabolit 10,11-epoksyd karbamazepiny, aktywny farmakologicznie, stanowi około 30% stężeń karbamazepiny. Objętość dystrybucji wynosi 0,8-1,9 l/kg, a stopień wiązania z białkami osocza to 70-80%. Karbamazepina przenika przez barierę łożyskową, a jej stężenia w płynie mózgowo-rdzeniowym i mleku kobiecym są odpowiednio 20-30% i 25-60% stężeń osoczowych, co ma istotne znaczenie kliniczne u kobiet w ciąży i karmiących piersią.
10, 11-epoksyd karbamazepiny, autoindukcja enzymatyczna, bariera łożyskowa, białka osocza krwi, biotransformacja wątrobowa, cytochrom P450 3A4, fenobarbital, fenytoina, heteroindukcja, karbamazepina, metabolit farmakologicznie czynny, monitorowanie stężenia terapeutycznego, monooksygenaza wątrobowa, objętość dystrybucji, okres półtrwania, parametr farmakokinetyczny, płyn mózgowo-rdzeniowy, stan stacjonarny, stężenie w osoczu, terapia przeciwpadaczkowa, UGT2B7, zaburzenie czynności wątroby, zakres terapeutyczny, zawiesina doustna - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Eslibon 200 mg
Badania przedkliniczne octanu eslikarbazepiny wykazały, że działania niepożądane u zwierząt pojawiały się przy ekspozycji na stężenia znacznie niższe niż kliniczne, co utrudnia jednoznaczne określenie marginesów bezpieczeństwa. W badaniach toksyczności wielokrotnego podawania zaobserwowano nefrotoksyczność u szczurów, przerost śródzrazikowy wątroby u myszy i szczurów oraz zwiększoną częstość guzów wątroby u myszy, związane z indukcją enzymów mikrosomalnych, zjawiskiem nieobserwowanym klinicznie. U młodych psów profil toksyczności był podobny do dorosłych, jednak w długoterminowym badaniu 10-miesięcznym przy wysokich dawkach odnotowano istotne zmiany w układzie kostnym, w tym zmniejszenie gęstości mineralnej kości, zwłaszcza w kręgach lędźwiowych i kości udowej, przy ekspozycji niższej niż u dzieci. Badania genotoksyczności nie wykazały działania mutagennego, co jest istotne dla bezpieczeństwa długoterminowego stosowania leku.
badanie okołoporodowe, ciałko żółte, dojrzewanie płciowe, działanie mutagenne, działanie niepożądane, działanie teratogenne, enzym mikrosomalny, eslikarbazepina, genotoksyczność, gęstość mineralna kości, guz wątroby, kostnienie, metabolit farmakologicznie czynny, nefrotoksyczność, octan eslikarbazepiny, profil bezpieczeństwa, przerost śródzrazikowy wątroby, przewlekła postępująca nefropatia, rakotwórczość, rozwój płciowy, toksyczność narządowa, wada szkieletu, wada trzewi, wskaźnik implantacji