11-epoksyd karbamazepiny

11-epoksyd karbamazepiny (CBZ-E) to główny aktywny metabolit karbamazepiny, leku przeciwpadaczkowego szeroko stosowanego w leczeniu padaczki, neuralgii nerwu trójdzielnego oraz zaburzeń afektywnych dwubiegunowych. Powstaje w wyniku przemian metabolicznych karbamazepiny w wątrobie, głównie za pośrednictwem enzymów cytochromu P450, szczególnie CYP3A4.

Metabolit ten wykazuje działanie przeciwdrgawkowe podobne do związku macierzystego, przyczyniając się do ogólnego efektu terapeutycznego karbamazepiny. Badania farmakologiczne wskazują, że 11-epoksyd karbamazepiny działa poprzez blokadę kanałów sodowych zależnych od napięcia, ograniczając nadmierną aktywność neuronalną charakterystyczną dla napadów padaczkowych.

Monitorowanie stężenia 11-epoksydu karbamazepiny w surowicy może być klinicznie istotne, szczególnie u pacjentów z niewydolnością wątroby, podczas politerapii z innymi lekami przeciwpadaczkowymi oraz w przypadkach niewyjaśnionej toksyczności mimo prawidłowych poziomów karbamazepiny. Stosunek stężeń metabolitu do związku macierzystego może dostarczyć cennych informacji diagnostycznych o metabolizmie leku u konkretnego pacjenta.

Powiązane wpisy

Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Tegretol CR 400 400 mg

Karbamazepina, podawana w postaci tabletek (w tym o zmodyfikowanym uwalnianiu CR), charakteryzuje się niemal całkowitym, choć wolnym wchłanianiem, z maksymalnym stężeniem w osoczu osiąganym po około 2 godzinach dla zawiesiny i do 24 godzin dla tabletek CR. Po jednorazowej dawce 400 mg stężenie maksymalne wynosi około 4,5 µg/mL, przy czym tabletki CR wykazują o 25% niższe Cmax, ale zapewniają mniejsze wahania stężeń i nie obniżają istotnie Cmin w stanie stacjonarnym. Dostępność biologiczna z tabletek CR jest około 15% niższa niż z innych form doustnych. Stan stacjonarny osiągany jest w ciągu 1-2 tygodni, z dużą zmiennością indywidualną, a terapeutyczny zakres stężeń karbamazepiny w osoczu wynosi 4-12 µg/mL (17-50 µmol/L). Karbamazepina wiąże się z białkami osocza w 70-80%, ma względną objętość dystrybucji 0,8-1,9 l/kg, przenika przez barierę łożyskową oraz do mleka kobiecego (25-60% stężeń osoczowych). Spożycie pokarmu nie wpływa istotnie na farmakokinetykę leku.
10, 11-epoksyd karbamazepiny, autoindukcja, bariera łożyskowa, biotransformacja, cytochrom P450 3A4, fenobarbital, fenytoina, heteroindukcja, hydrolaza epoksydowa, karbamazepina, monooksygenaza wątrobowa, N-glukuronid, płyn mózgowo-rdzeniowy, pochodna 10, tabletka o zmodyfikowanym uwalnianiu, Tegretol CR, UGT2B7, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie czynności wątroby, zakres terapeutyczny, zawiesina doustna
Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Amizepin

Karbamazepina (Amizepin 200 mg) wymaga ścisłego monitorowania ze względu na ryzyko poważnych działań niepożądanych, takich jak agranulocytoza (4,7/1 000 000 rocznie) i niedokrwistość aplastyczna (2,0/1 000 000 rocznie). Przed rozpoczęciem terapii i okresowo podczas leczenia należy kontrolować morfologię krwi, w tym liczbę płytek, retikulocyty oraz stężenie żelaza. W przypadku leukopenii, trombocytopenii lub objawów toksyczności hematologicznej (gorączka, ból gardła, wysypka, owrzodzenia jamy ustnej, łatwe siniaczenie) konieczne jest natychmiastowe przerwanie leczenia. Monitorowanie funkcji wątroby jest wskazane, zwłaszcza u osób z chorobami wątroby i w podeszłym wieku, ze względu na ryzyko ostrego zapalenia wątroby oraz nietypowe wyniki testów czynnościowych (podwyższone GGTP, fosfataza zasadowa). Karbamazepina może indukować enzymy wątrobowe, co wpływa na metabolizm innych leków i hormonów, w tym obniża skuteczność antykoncepcji hormonalnej oraz stężenie hormonów tarczycy, wymagając dostosowania terapii zastępczej.
10, 11-epoksyd karbamazepiny, agranulocytoza, allel HLA-A*3101, allel HLA-B*1502, chłoniak rzekomy, ciśnienie śródgałkowe, działanie przeciwcholinergiczne, eozynofilia, fenytoina, fosfataza zasadowa, gamma-glutamylotransferaza, hiponatremia, indukcja enzymów wątrobowych, karbamazepina, lek przeciwpadaczkowy, leukopenia, małopłytkowość, morfologia krwi, niedokrwistość aplastyczna, okskarbazepina, ostra uogólniona osutka krostkowa, osutka polekowa z eozynofilią, powiększenie węzłów chłonnych, reaktywacja wirusa HHV6, toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka, toksyczność hematologiczna, wysypka grudkowo-plamista, zahamowanie czynności szpiku kostnego, zapalenie naczyń, zespół Lyella, zespół nadwrażliwości na leki przeciwdrgawkowe, zespół Stevensa-Johnsona, zespół zanikających dróg żółciowych
Leksykon substancji czynnych
Walproinian magnezu – Interakcje

Walproinian magnezu wykazuje liczne interakcje farmakokinetyczne i farmakodynamiczne z lekami przeciwpadaczkowymi oraz innymi substancjami, które mają istotne znaczenie kliniczne. Leki indukujące enzymy wątrobowe, takie jak fenobarbital, fenytoina i karbamazepina, zwiększają metabolizm walproinianu, co prowadzi do obniżenia jego stężenia w osoczu i ryzyka osłabienia efektu terapeutycznego oraz potencjalnej hiperamonemii i hepatotoksyczności. Walproinian magnezu z kolei zwiększa stężenia fenobarbitalu (wzrost sedacji), 10,11-epoksydu karbamazepiny (ryzyko toksyczności metabolitu), lamotryginy (wymaga redukcji dawki z powodu ryzyka reakcji skórnych), etosuksymidu oraz felbamatu (wzajemne zwiększenie stężeń o 18% i 50%). Ponadto, walproinian nasila działanie depresyjne na OUN leków takich jak barbiturany, benzodiazepiny, neuroleptyki i przeciwdepresanty, co wymaga monitorowania i dostosowania dawek.
10, 11-epoksyd karbamazepiny, alkohol etylowy, barbiturany, benzodiazepiny, ciała ketonowe, cymetydyna, diazepam, doustne leki przeciwzakrzepowe, dysfagia, działanie depresyjne, działanie sedatywne, enzymy wątrobowe, erytromycyna, etosuksymid, felbamat, fenobarbital, fenytoina, fluoksetyna, hepatotoksyczność, hiperamonemia, karbamazepina, karbapenemy, kodeina, krzepliwość krwi, kwas acetylosalicylowy, kwas walproinowy, kwasica ketonowa, lamotrygina, leki neuroleptyczne, leki przeciwdepresyjne, lorazepam, meflochina, nimodypina, ośrodkowy układ nerwowy, padaczka, parametry krzepnięcia krwi, prymidon, reakcja skórna, sedacja, walproinian magnezu, zydowudyna
Leksykon leków
Interakcje leku – Karbamazepina Tillomed 200 mg

Karbamazepina jest silnym induktorem enzymu CYP3A4 oraz innych enzymów fazy I i II w wątrobie, co prowadzi do licznych interakcji farmakokinetycznych. W terapii skojarzonej może znacząco obniżać stężenia w osoczu wielu leków, w tym przeciwbólowych (np. buprenorfina, fentanyl, metadon), przeciwkrzepliwych (np. warfaryna, rywaroksaban, dabigatran), przeciwdepresyjnych (np. bupropion, sertralina, trójpierścieniowe leki przeciwdepresyjne), przeciwdrgawkowych (np. klonazepam, lamotrygina, kwas walproinowy), immunosupresyjnych (np. cyklosporyna, takrolimus), a także hormonalnych środków antykoncepcyjnych, co wymaga monitorowania stężeń leków i dostosowania dawek. Szczególną ostrożność należy zachować przy jednoczesnym stosowaniu inhibitorów MAO (konieczne 2-tygodniowe odstawienie przed karbamazepiną) oraz leków zwiększających stężenie karbamazepiny (np. makrolidy, azole, inhibitory proteaz HIV, fluoksetyna), które mogą prowadzić do toksyczności objawiającej się zawrotami głowy, sennością i zaburzeniami widzenia. Karbamazepina może także zmieniać metabolizm leków takich jak fenytoina (docelowe stężenie 13 µg/ml), bupropion, trazodon czy nefazodon, wpływając na ich skuteczność i bezpieczeństwo stosowania.
10, 11-epoksyd karbamazepiny, antagonista wapnia, antybiotyk makrolidowy, antykoncepcja hormonalna, biodostępność paracetamolu, blokada nerwowo-mięśniowa, CYP3A4, cytochrom P450, depresja ośrodkowego układu nerwowego, doustny lek przeciwzakrzepowy, działanie neurotoksyczne, indukcja enzymów wątrobowych, induktor CYP3A4, inhibitor agregacji płytek, inhibitor anhydrazy węglanowej, inhibitor CYP3A4, inhibitor MAO, inhibitor monoaminooksydazy, inhibitor proteazy, lek cytostatyczny, lek immunosupresyjny, lek przeciwdepresyjny, lek przeciwdrgawkowy, lek przeciwgrzybiczny, lek przeciwkrzepliwy, lek przeciwpasożytniczy, lek przeciwpsychotyczny, lek przeciwwirusowy, lek sercowo-naczyniowy, napad padaczkowy, niedepolaryzujący lek zwiotczający, niedoczynność tarczycy, niezastawkowe migotanie przedsionków, toksyczność izoniazydu, toksyczność karbamazepiny, trójpierścieniowy lek przeciwdepresyjny, zaburzenia przewodzenia serca, zakrzepica żył głębokich, zatorowość płucna, zespół serotoninowy, zespół Stevensa-Johnsona, złośliwy zespół neuroleptyczny, żylna choroba zakrzepowo-zatorowa
Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Tegretol 20 mg/ml

Karbamazepina, podawana doustnie w postaci tabletek lub zawiesiny (20 mg/ml), charakteryzuje się praktycznie pełnym, choć powolnym wchłanianiem, z maksymalnym stężeniem w osoczu osiąganym po około 2 godzinach. Po podaniu dawki 400 mg w formie tabletek, średnie maksymalne stężenie niezmienionej substancji czynnej wynosi około 4,5 µg/ml. Spożycie pokarmu nie wpływa istotnie na farmakokinetykę leku. Stan stacjonarny stężeń karbamazepiny w osoczu osiągany jest w ciągu 1-2 tygodni, z zakresami terapeutycznymi 4-12 µg/ml (17-50 µmol/l). Metabolit 10,11-epoksyd karbamazepiny, aktywny farmakologicznie, stanowi około 30% stężeń karbamazepiny. Objętość dystrybucji wynosi 0,8-1,9 l/kg, a stopień wiązania z białkami osocza to 70-80%. Karbamazepina przenika przez barierę łożyskową, a jej stężenia w płynie mózgowo-rdzeniowym i mleku kobiecym są odpowiednio 20-30% i 25-60% stężeń osoczowych, co ma istotne znaczenie kliniczne u kobiet w ciąży i karmiących piersią.
10, 11-epoksyd karbamazepiny, autoindukcja enzymatyczna, bariera łożyskowa, białka osocza krwi, biotransformacja wątrobowa, cytochrom P450 3A4, fenobarbital, fenytoina, heteroindukcja, karbamazepina, metabolit farmakologicznie czynny, monitorowanie stężenia terapeutycznego, monooksygenaza wątrobowa, objętość dystrybucji, okres półtrwania, parametr farmakokinetyczny, płyn mózgowo-rdzeniowy, stan stacjonarny, stężenie w osoczu, terapia przeciwpadaczkowa, UGT2B7, zaburzenie czynności wątroby, zakres terapeutyczny, zawiesina doustna
Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Karbamazepina Tillomed 400 mg

Karbamazepina Tillomed 400 mg w formie tabletek o przedłużonym uwalnianiu charakteryzuje się powolnym, niemal całkowitym wchłanianiem po podaniu doustnym, z okresem półtrwania w fazie wchłaniania średnio 8,5 godziny (zakres 1,72–12 godzin). Czas osiągnięcia maksymalnego stężenia w osoczu wynosi u dorosłych 4–16 godzin (rzadko do 35 godzin), a u dzieci 4–6 godzin. Lek wykazuje nieliniową farmakokinetykę, z płaską, pochyłą krzywą stężeń przy wyższych dawkach, a tabletki o przedłużonym uwalnianiu osiągają niższe stężenia w osoczu niż formy o natychmiastowym uwalnianiu. Stan stacjonarny osiągany jest po 2–8 dniach terapii, bez ścisłej korelacji między dawką a stężeniem w osoczu. Spożycie pokarmu nie wpływa istotnie na wchłanianie leku. Zakres terapeutyczny karbamazepiny w osoczu wynosi 4–12 µg/ml dla profilaktyki napadów drgawkowych oraz 5–18 µg/ml dla leczenia neuralgii nerwu trójdzielnego, natomiast stężenia powyżej 20 µg/ml mogą pogarszać stan kliniczny pacjenta. Wartości progowe dla działań niepożądanych to 8–9 µg/ml.
10, 11-epoksyd karbamazepiny, bariera łożyskowa, charakterystyka produktu leczniczego, działanie niepożądane, interakcja farmakokinetyczna, karbamazepina, maksymalne stężenie w osoczu, monitorowanie leczenia, napad drgawkowy, neuralgia nerwu trójdzielnego, objętość dystrybucji, okres półtrwania w fazie wchłaniania, płyn mózgowo-rdzeniowy, profil farmakokinetyczny, stan stacjonarny, stężenie terapeutyczne, stężenie w osoczu, tabletka o przedłużonym uwalnianiu, wiązanie z białkami osocza
Leksykon leków
Interakcje leku – Tegretol CR 400 400 mg

Karbamazepina, aktywny składnik Tegretol CR 400, wykazuje liczne i istotne klinicznie interakcje farmakokinetyczne i farmakodynamiczne, głównie poprzez metabolizm w układzie CYP3A4 oraz indukcję enzymów wątrobowych. Inhibitory CYP3A4 (np. makrolidy, azole, inhibitory proteazy HIV) mogą podnosić stężenia karbamazepiny i jej aktywnego metabolitu 10,11-epoksydu, zwiększając ryzyko działań niepożądanych takich jak zawroty głowy, senność, ataksja i podwójne widzenie. Z kolei induktory CYP3A4 (np. ryfampicyna, ziele dziurawca, fenobarbital) obniżają stężenia karbamazepiny, co może prowadzić do utraty skuteczności terapeutycznej. Bezwzględnym przeciwwskazaniem jest łączone stosowanie z inhibitorami MAO ze względu na ryzyko przełomu serotoninowego i drgawek. W trakcie terapii konieczne jest monitorowanie stężeń karbamazepiny, zwłaszcza przy jednoczesnym podawaniu leków takich jak diltiazem, werapamil, leki przeciwdepresyjne, przeciwgrzybicze, przeciwzakrzepowe czy immunosupresyjne.
10, 11-epoksyd karbamazepiny, antybiotyk makrolidowy, blokada nerwowo-mięśniowa, cytochrom P450 3A4, depresja ośrodkowego układu nerwowego, doustny antykoagulant, doustny lek antykoncepcyjny, doustny lek przeciwzakrzepowy, hepatotoksyczność, hiponatremia, indukcja enzymatyczna, inhibitor anhydrazy węglanowej, inhibitor CYP3A4, inhibitor monoaminooksydazy, inhibitor proteazy HIV, kwas walproinowy, lek immunosupresyjny, lek przeciwgrzybiczny, lek przeciwgrzybiczny azolowy, lek przeciwpadaczkowy, lek przeciwpsychotyczny, metabolit karbamazepiny, mikrosomalna hydrolaza epoksydowa, niedepolaryzujący lek zwiotczający mięśnie, trójpierścieniowy lek przeciwdepresyjny, zespół serotoninowy
Leksykon substancji czynnych
Karbamazepina – Interakcje

Karbamazepina jest metabolizowana głównie przez izoenzym CYP3A4, który katalizuje powstawanie aktywnego metabolitu 10,11-epoksydu. Jako silny induktor enzymów wątrobowych (CYP3A4 oraz innych enzymów fazy I i II) karbamazepina wykazuje liczne interakcje lekowe o charakterze dwukierunkowym: inhibitory CYP3A4 zwiększają stężenie karbamazepiny i ryzyko działań niepożądanych (np. zawroty głowy, senność, ataksja, podwójne widzenie), natomiast induktory CYP3A4 obniżają jej stężenie, osłabiając efekt terapeutyczny. Metabolizm 10,11-epoksydu odbywa się przez mikrosomalną hydrolazę epoksydową, której inhibitory mogą podnosić poziom tego metabolitu, zwiększając toksyczność. Przeciwwskazane jest stosowanie karbamazepiny z inhibitorami MAO – konieczne jest ich odstawienie co najmniej 2 tygodnie przed terapią. W trakcie leczenia należy monitorować stężenia karbamazepiny przy jednoczesnym stosowaniu leków takich jak makrolidy (erytromycyna, klarytromycyna), azole (itrakonazol, ketokonazol), inhibitory proteazy HIV (rytonawir), diltiazem, werapamil, czy leki przeciwdepresyjne (fluoksetyna, paroksetyna), ze względu na ryzyko wzrostu stężenia karbamazepiny i działań niepożądanych.
10, 11-epoksyd karbamazepiny, antagonista kanału wapniowego, cytochrom P450, doustny lek przeciwzakrzepowy, działanie niepożądane, fałszywie dodatni wynik, hepatotoksyczność, hiponatremia, induktor enzymów wątrobowych, inhibitor agregacji płytek krwi, inhibitor monoaminooksydazy, inhibitor proteazy HIV, inhibitor wychwytu zwrotnego serotoniny, izoenzym CYP3A4, lek przeciwgrzybiczny, mikrosomalna hydrolaza epoksydowa, niedepolaryzujący lek zwiotczający mięśnie, niedoczynność tarczycy, ośrodkowy układ nerwowy, podwójne widzenie, zaburzenie przewodnictwa mięśnia sercowego, zawrót głowy, zespół serotoninowy