anoikis
Anoikis to zaprogramowana śmierć komórki (apoptoza), która występuje w odpowiedzi na utratę adhezji komórkowej do macierzy zewnątrzkomórkowej. Jest to kluczowy proces fizjologiczny zapobiegający przeżyciu komórek w niewłaściwym mikrośrodowisku.
W warunkach prawidłowych komórki nabłonkowe i śródbłonkowe są zależne od sygnałów przeżycia pochodzących z interakcji z macierzą zewnątrzkomórkową. Gdy komórki tracą te połączenia, dochodzi do aktywacji kaskady sygnałowej prowadzącej do apoptozy. Mechanizm ten stanowi ważną barierę przeciwnowotworową, ponieważ zapobiega niekontrolowanemu wzrostowi komórek poza ich naturalnym środowiskiem.
Oporność na anoikis (anoikis resistance) jest istotną cechą komórek nowotworowych, szczególnie podczas procesu przerzutowania. Komórki rakowe, które nabyły zdolność do przeżycia bez przylegania do macierzy zewnątrzkomórkowej, mogą przetrwać w krwiobiegu i tworzyć ogniska przerzutowe w odległych narządach. Mutacje onkogenów, takich jak KRAS, czy nadekspresja białek anty-apoptotycznych, mogą prowadzić do rozwoju oporności na anoikis.
Badania nad mechanizmami anoikis i sposobami jego przywracania w komórkach nowotworowych stanowią obiecujący kierunek w poszukiwaniu nowych strategii terapeutycznych w onkologii. Zrozumienie molekularnych podstaw tego procesu może przyczynić się do opracowania leków ukierunkowanych na zahamowanie przerzutowania.
Powiązane wpisy
- Leksykon chorób i schorzeń
Inwazyjny rak zrazikowy – Patofizjologia i mechanizm
Inwazyjny rak zrazikowy (ILC) stanowi 10-15% inwazyjnych raków piersi i charakteryzuje się utratą E-kadheryny, białka adhezji komórkowej kodowanego przez gen CDH1 na chromosomie 16q22.1. Mutacje CDH1, często w połączeniu z utratą heterozygotyczności (LOH) w obrębie 16q, występują u 66% pacjentów z ILC (w porównaniu do 3% w IDC). Utrata E-kadheryny prowadzi do rozproszonego wzrostu komórek nowotworowych w charakterystycznym wzorze „pojedynczego sznura”, co utrudnia wykrycie guza. ILC wykazuje wysoką ekspresję receptorów estrogenowych (ER+ w 95%) i progesteronowych (PR+ w 70%), przy braku nadekspresji HER2 w większości przypadków. Molekularnie ILC cechuje aktywacja szlaków PI3K/Akt, IGF, FGF oraz mutacje w genach FOXA1 (7%), AKT1, PTEN, ERBB2 (do 15% amplifikacji) i ERBB3, które wpływają na progresję nowotworu i rozwój oporności na terapię hormonalną.
adhezja międzykomórkowa, anoikis, atypowa hiperplazja zrazikowa, cytokeratyna 7, czynnik wzrostu fibroblastów, ekspresja PTEN, gen CDH1, hipermetylacja promotora, inhibitor PI3K, insulinopodobny czynnik wzrostu, inwazyjny rak przewodowy, inwazyjny rak zrazikowy, mutacja CDH1, mutacja PIK3CA, mutacja TP53, nadekspresja HER2, neoplazja zrazikowa, p120-katenina, przejście epitelialno-mezenchymalne, rak zrazikowy in situ, receptor estrogenowy, receptor progesteronowy, szlak PI3K/AKT, szlak Rho/ROCK, utrata heterozygotyczności