komórki mezenchymalne
Komórki mezenchymalne (MSC, mesenchymal stem cells) to multipotencjalne komórki macierzyste pochodzące z mezenchymy, które charakteryzują się zdolnością do samoodnowy oraz różnicowania się w różne linie komórkowe, w tym osteocyty, chondrocyty, adipocyty oraz miocyty. Występują głównie w szpiku kostnym, tkance tłuszczowej, krwi pępowinowej oraz innych tkankach łącznych.
Kluczową cechą komórek mezenchymalnych jest ich potencjał immunomodulacyjny – zdolność do hamowania odpowiedzi immunologicznej poprzez wpływ na limfocyty T, B, komórki NK oraz komórki dendrytyczne. Ta właściwość sprawia, że MSC są intensywnie badane w kontekście leczenia chorób autoimmunologicznych, przeszczepów oraz schorzeń zapalnych.
W medycynie regeneracyjnej komórki mezenchymalne znajdują zastosowanie w leczeniu uszkodzeń tkanek, takich jak ubytki chrząstki, kości, uszkodzenia mięśni czy niewydolność narządów. Wykazują również potencjał terapeutyczny w chorobach neurodegeneracyjnych, sercowo-naczyniowych oraz w gojeniu trudno gojących się ran. Ich skuteczność kliniczna wynika zarówno z możliwości różnicowania się w komórki docelowe, jak i z działania parakrynnego poprzez wydzielanie czynników wzrostu i cytokin.
Powiązane wpisy
- Leksykon chorób i schorzeń
Tętniak aorty brzusznej – Leczenie
Leczenie tętniaka aorty brzusznej (AAA) koncentruje się na zapobieganiu jego pęknięciu, a wybór terapii zależy od wielkości tętniaka, tempa wzrostu, objawów oraz stanu pacjenta. Małe tętniaki (<5,5 cm u mężczyzn, <5,0 cm u kobiet) są monitorowane obrazowo (USG lub TK) co 3 lata (3,0-3,9 cm) lub co 6-12 miesięcy (większe). Kluczowa jest modyfikacja czynników ryzyka, w tym rzucenie palenia, kontrola ciśnienia tętniczego, leczenie hiperlipidemii i utrzymanie prawidłowej masy ciała. Farmakoterapia obejmuje beta-adrenolityki, inhibitory ACE, ARB, statyny oraz leki przeciwpłytkowe, choć brak jest leków zatwierdzonych przez FDA hamujących wzrost tętniaka. Interwencję chirurgiczną zaleca się przy średnicy ≥5,5 cm u mężczyzn lub ≥5,0 cm u kobiet, szybkim wzroście (>0,5 cm/6 mies. lub >1 cm/rok), tętniakach workowatych, objawowych lub pękniętych.
beta-adrenolityk, bloker receptora angiotensyny, choroba sercowo-naczyniowa, ciśnienie tętnicze krwi, endoleak, hiperlipidemia, inhibitor konwertazy angiotensyny, komórki mezenchymalne, kontrola ultrasonograficzna, kwas acetylosalicylowy, laparotomia, migracja stentu, nitroprusydek sodu, pęknięcie tętniaka, proteza naczyniowa, statyna, stent-graft, technika hybrydowa, tętniak aorty brzusznej, tętnica biodrowa, tętnica nerkowa, tętnica udowa, towarzystwo chirurgii naczyniowej, wewnątrznaczyniowa naprawa tętniaka - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Mobilat (0,2 g + 1 g + 2 g)/100 g
Mobilat to maść zawierająca 0,2 g mukopolisacharydowego polisiarczanu, 1,0 g ekstraktu z kory nadnerczy oraz 2,0 g kwasu salicylowego na 100 g preparatu, stosowana miejscowo w leczeniu bólów stawów i mięśni. Substancje czynne wykazują synergistyczne działanie przeciwzapalne, przeciwwysiękowe, przeciwzakrzepowe oraz stymulujące regenerację tkanek. Ekstrakt z kory nadnerczy hamuje biosyntezę prostaglandyn i uwalnianie enzymów lizosomalnych, zmniejszając przepuszczalność naczyń włosowatych i obrzęk. Kwas salicylowy działa przeciwzapalnie i keratolitycznie, co zwiększa penetrację składników aktywnych. Mukopolisacharydowy polisiarczan hamuje enzymy kataboliczne, aktywuje plazminogen oraz stymuluje metabolizm komórek mezenchymalnych, przyspieszając regenerację i eliminację złogów włóknika.
addycja i komplementarność, aktywacja plazminogenu, biodostępność, biosynteza prostaglandyn, działanie keratolityczne, działanie przeciwwysiękowe, działanie przeciwzakrzepowe, ekstrakt z kory nadnerczy, enzymy lizosomalne, kod ATC, komórki mezenchymalne, kwas salicylowy, mediatory stanu zapalnego, mediatory zapalenia, mukopolisacharydowy polisiarczan, przepuszczalność naczyń włosowatych, regeneracja tkanek, złogi włóknika - Leksykon chorób i schorzeń
Rak mięśniakomięśniowy – Etiologia i przyczyny
Rak mięśniakomięśnisty (RMS) to złośliwy nowotwór tkanek miękkich wywodzący się z pierwotnych komórek mezenchymalnych różnicujących się w kierunku mięśni poprzecznie prążkowanych. Etiologia RMS jest złożona i obejmuje liczne zmiany genetyczne, takie jak translokacje chromosomowe (np. rearanżacje chromosomów #1 lub #2 z #13 prowadzące do fuzji genów PAX3-FOXO1 lub PAX7-FOXO1 w typie alveolar), mutacje w genie supresorowym TP53 (obecne w około 50% przypadków), oraz aktywację onkogenów NMYC, NRAS, KRAS, P16 i c-Met. RMS występuje głównie u dzieci poniżej 10 roku życia, z typem embryonalnym dominującym w wieku 2-6 lat, a typem alveolar u nastolatków i młodych dorosłych (10-18 lat). Dziedziczne zespoły genetyczne, takie jak zespół Li-Fraumeni, nerwiakowłókniakowatość typu 1, zespół Beckwitha-Wiedemanna, oraz RASopatie (zespół Noonan, Costello) zwiększają ryzyko rozwoju RMS, choć stanowią niewielki odsetek przypadków. Wśród czynników ryzyka wymienia się także wrodzone anomalie układu moczowo-płciowego, OUN, przewodu pokarmowego i sercowo-naczyniowego oraz potencjalne ekspozycje środowiskowe, takie jak promieniowanie rentgenowskie, środki alkilujące, czy toksyny (dioksyny, chlorek winylu, arsen). Przerzuty do węzłów chłonnych (około 23% przypadków) i szpiku kostnego pogarszają rokowanie.
białko supresorowe p53, choroba von Recklinghausena, gen fuzyjny PAX3-FOXO1, gen supresorowy TP53, guz Wilmsa, komórki mezenchymalne, malformacja Arnolda-Chiariego, mięsak tkanek miękkich, mutacja linii zarodkowej, nerwiakowłókniakowatość typu 1, nowotwór tkanek miękkich, onkogen, przerzut do węzłów chłonnych, RASopatia, środek alkilujący, szlak sygnałowy RAS, translokacja, zespół Beckwitha-Wiedemanna, zespół Costello, zespół DICER1, zespół Li-Fraumeni, zespół Noonan, zespół sercowo-twarzowo-skórny - Leksykon chorób i schorzeń
Rak mięśniakomięśniowy – Patofizjologia i mechanizm
Rhabdomyosarcoma (RMS) jest najczęstszym mięsakiem tkanek miękkich u dzieci, stanowiącym 5-10% nowotworów złośliwych wieku dziecięcego. RMS wywodzi się z komórek mezenchymalnych różnicujących się w kierunku mięśni szkieletowych, choć może występować także w tkankach pozbawionych mięśni. Główne podtypy to zarodkowy (ERMS) i pęcherzykowy (ARMS), różniące się charakterystycznymi zmianami genetycznymi: ARMS często wykazuje translokacje t(2;13)(q35;q14) lub t(1;13)(p36;q14) prowadzące do powstania onkogennych białek fuzyjnych PAX3-FOXO1 lub PAX7-FOXO1, natomiast ERMS cechuje się utratą heterozygotyczności w regionie 11p15.5 oraz mutacjami w szlakach RAS, SHH i IGF. Zaburzenia osi RTK/RAS/PI3K stwierdzono u 93% przypadków RMS, z nadekspresją FGFR4 u około 7% pacjentów z FP-RMS, co wpływa na proliferację i oporność na apoptozę. Epigenetyczne mechanizmy, takie jak rekrutacja HDAC1 przez TBX2, również odgrywają istotną rolę w patogenezie RMS.
chimeryczny czynnik transkrypcyjny, czynnik wzrostu hepatocytów, gen fuzyjny PAX3-FOXO1, gen supresorowy nowotworu, inhibitor kinazy zależnej od cykliny, insulinopodobny czynnik wzrostu, kinaza fosfatydyloinozytolu 3, komórki mezenchymalne, metylacja histonów, mięsak tkanek miękkich, mutacja aktywująca, nerwiakowłókniakowatość typu 1, promieniowanie jonizujące, przejście nabłonkowo-mezenchymalne, rak podstawnokomórkowy, receptor FGFR, receptorowa kinaza tyrozynowa, regulacja epigenetyczna, retinoblastoma dziedziczny, rhabdomyosarcoma, szlak JAK-STAT, szlak mTOR, szlak Notch, szlak Ras/Raf/MEK/ERK, szlak Sonic Hedgehog, translokacja chromosomowa, utrata heterozygotyczności, utrata imprintingu, zespół Beckwitha-Wiedemanna, zespół Costello, zespół Li-Fraumeni, zespół Noonana, zespół Rubinsteina-Taybiego - Leksykon chorób i schorzeń
Sarcoma kaposiego – Patofizjologia i mechanizm
Sarcoma Kaposiego (SK) jest nowotworem naczyniowym wywołanym zakażeniem wirusem HHV-8/KSHV, który prowadzi do proliferacji komórek śródbłonka naczyń krwionośnych i limfatycznych. Patogeneza SK opiera się na triadzie: zakażeniu HHV-8, onkogenezie indukowanej przez geny wirusowe (m.in. LANA-1, vFLIP, vCyclin) oraz przewlekłym stanie zapalnym stymulującym angiogenezę. Wirus utrzymuje się w fazie latentnej i litycznej, gdzie białka takie jak v-IL6, vBCL-2 i vGPCR promują proliferację, unikanie apoptozy i intensywną angiogenezę poprzez czynniki wzrostu (VEGF, PDGF). U pacjentów z HIV, białko Tat wirusa HIV-1 synergistycznie nasila progresję SK, zwiększając proliferację komórek śródbłonka i angiogenezę, co tłumaczy wyższe ryzyko i agresywność choroby w tej grupie. Mechanizmy immunosupresji, defekty odporności komórkowej i humoralnej oraz niestabilność genomowa indukowana przez lityczną replikację KSHV (m.in. przez sekwestrację kompleksu hTREX i tworzenie pętli R) są kluczowe dla rozwoju i progresji SK.
angiogeneza, białko p53, białko retinoblastoma, cytotoksyczne limfocyty T, czynnik NF-κB, faza lityczna, Herpesviridae, komórki mezenchymalne, komórki wrzecionowate, KSHV, macierz pozakomórkowa, mięsak Kaposiego, niestabilność genomowa, nowotwór naczyniowy, przewlekły stan zapalny, śródbłonek naczyń, VE-kadheryna, wirus opryszczki typu 8