onkogeny
Onkogeny to zmutowane geny, które w normalnych warunkach kontrolują wzrost i podziały komórkowe (protoonkogeny), ale po mutacji mogą prowadzić do niekontrolowanego wzrostu komórek i rozwoju nowotworów. W przeciwieństwie do genów supresorowych, których funkcją jest hamowanie procesów nowotworowych, aktywacja onkogenów działa na zasadzie wzmocnienia sygnałów stymulujących proliferację komórkową.
Mechanizmy aktywacji onkogenów obejmują mutacje punktowe, amplifikacje genowe i rearanżacje chromosomowe. Klasycznymi przykładami onkogenów są RAS (często mutowany w raku trzustki, jelita grubego i płuc), MYC (aktywny w wielu typach nowotworów, w tym w chłoniakach), HER2 (amplifikowany w niektórych rakach piersi) oraz BCR-ABL (powstający w wyniku translokacji chromosomowej charakterystycznej dla przewlekłej białaczki szpikowej).
Identyfikacja specyficznych onkogenów w komórkach nowotworowych ma kluczowe znaczenie dla medycyny precyzyjnej i rozwoju terapii celowanych. Leki ukierunkowane na produkty onkogenów, takie jak inhibitory kinaz tyrozynowych (np. imatynib w leczeniu CML) czy przeciwciała monoklonalne (np. trastuzumab w leczeniu HER2-dodatniego raka piersi), stanowią ważny element współczesnej onkologii i często oferują lepszą skuteczność przy mniejszej toksyczności w porównaniu z klasyczną chemioterapią.
Powiązane wpisy
- Leksykon chorób i schorzeń
Sarcoma kaposiego – Etiologia i przyczyny
Sarcoma Kaposiego (KS) jest nowotworem pochodzącym z komórek śródbłonka naczyń krwionośnych i limfatycznych, którego etiologia jest ściśle związana z zakażeniem wirusem HHV-8 (KSHV). Wirus ten, należący do rodziny Herpesviridae, jest niezbędnym, aczkolwiek niewystarczającym czynnikiem do rozwoju KS, który wymaga dodatkowego osłabienia układu odpornościowego, np. w przebiegu HIV/AIDS, immunosupresji po przeszczepach, czy w klasycznej postaci u osób starszych. HHV-8 koduje onkogeny i białka umożliwiające proliferację komórek nowotworowych oraz ucieczkę przed nadzorem immunologicznym. Epidemiologicznie, ryzyko rozwoju KS jest wyższe u mężczyzn (około 8-krotnie), osób w wieku 40-70 lat, oraz u populacji śródziemnomorskiej, wschodnioeuropejskiej i afrykańskiej, gdzie seropozytywność HHV-8 może sięgać nawet 80%. Transmisja wirusa odbywa się głównie przez ślinę, drogą płciową, przetoczenia krwi, przeszczepy oraz z matki na dziecko.
AIDS, białka wirusowe, choroba Castlemana, cytokiny, cytotoksyczne limfocyty T, czynnik wzrostu fibroblastów, Herpesviridae, HHV-8, immunosupresja, inhibitor kinazy tyrozynowej, interleukina-6, komórki NK, KSHV, lek immunosupresyjny, ludzki herpeswirus, mięsak Kaposiego, mikroRNA, narząd wewnętrzny, niedożywienie, odpowiedź immunologiczna, onkogeny, onkostatyna M, pierwotny chłoniak wysiękowy, polimorfizm genu IL6, pomalidomid, przeszczep narządu, przetoczenie krwi, receptor kinazy tyrozynowej, terapia antyretrowirusowa, TNF-α, układ odpornościowy, węzeł chłonny, zakażenie HIV, zmiany skórno-śluzówkowe