anhydraza węglanowa
Anhydraza węglanowa (ang. carbonic anhydrase) to enzym należący do klasy liaz, który katalizuje odwracalną reakcję uwodnienia dwutlenku węgla do kwasu węglowego. Reakcja ta jest kluczowa dla utrzymania równowagi kwasowo-zasadowej organizmu, transportu CO₂ we krwi oraz regulacji pH w różnych tkankach.
W organizmie człowieka występuje kilkanaście izoform anhydrazy węglanowej (oznaczanych jako CA I, CA II, CA III itd.), różniących się lokalizacją komórkową, aktywnością katalityczną oraz funkcją fizjologiczną. Najważniejsze izoformy występują w erytrocytach, nerkach, oku, mózgu, trzustce oraz nabłonku przewodu pokarmowego.
Inhibitory anhydrazy węglanowej, takie jak acetazolamid, metazolamid czy dorzolamid, znajdują zastosowanie w leczeniu jaskry, padaczki, obrzęków, choroby wysokościowej oraz niektórych postaci nadciśnienia tętniczego. Działają one poprzez zmniejszenie produkcji jonów wodorowych i dwuwęglanowych, co prowadzi do zmniejszenia produkcji cieczy wodnistej oka, zwiększenia diurezy lub wpływa na pH płynu mózgowo-rdzeniowego.
Zaburzenia aktywności anhydrazy węglanowej mogą prowadzić do różnych stanów patologicznych, w tym kwasicy metabolicznej, zaburzeń widzenia czy nieprawidłowości w funkcjonowaniu nerek. Badania nad anhydrazą węglanową i jej inhibitorami stanowią ważny obszar poszukiwań nowych leków w leczeniu schorzeń neurologicznych, okulistycznych i nefrologicznych.
Powiązane wpisy
- Leksykon chorób i schorzeń
Drżenie esencjalne – Patofizjologia i mechanizm
Drżenie esencjalne (ET) jest powszechnym zaburzeniem ruchowym, dotykającym około 4% populacji powyżej 40 roku życia. Patomechanizm ET wiąże się z dysfunkcją sieci móżdżkowo-wzgórzowo-korowej, obejmującej jądra dolne oliwki, móżdżek, jądro czerwienne, wzgórze i korę mózgową. Badania histopatologiczne wykazały zmiany degeneracyjne w komórkach Purkinjego, komórkach koszyczkowych oraz włóknach pnących, a także zaburzenia w receptorach GABA w jądrze zębatym. Dysfunkcja GABAergicznego hamowania, potwierdzona m.in. zmniejszeniem receptorów GABA-A i utratą komórek Purkinjego, jest kluczowym elementem patofizjologii ET. Ponadto, nadreaktywność kanałów wapniowych typu T oraz polimorfizmy genetyczne, np. w genie SLC1A2, wpływają na nadmierne pobudzenie glutaminergiczne i ekscytotoksyczność. Neuroobrazowanie PET z [11C]flumazenilem oraz badania EEG móżdżkowego potwierdzają obecność patologicznych oscylacji w zakresie 4-12 Hz, korelujących z nasileniem drżenia.
anhydraza węglanowa, badanie GWAS, badanie pośmiertne, ciało Lewy’ego, drżenie esencjalne, etiopatogeneza, funkcjonalny rezonans magnetyczny, głęboka stymulacja mózgu, inhibitor anhydrazy węglanowej, jądro dolne oliwki, jądro zębate, kanał wapniowy typu T, komórka Purkinjego, kora móżdżku, miejsce sinawe, neuron dopaminergiczny, neuron GABAergiczny, obwód neuronalny, pozytonowa tomografia emisyjna, receptor beta-adrenergiczny, receptor dopaminowy, receptor GABA, talamotomia ultradźwiękowa, tDCS, TMS, transporter glutaminianu, układ GABAergiczny, zaburzenie ruchowe, zmiana histopatologiczna, zmiana patologiczna - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Vizidor Duo (20 mg + 5 mg)/ml
Vizidor Duo to preparat okulistyczny łączący chlorowodorek dorzolamidu (20 mg/ml) oraz maleinian tymololu (5 mg/ml), stosowany w celu obniżenia podwyższonego ciśnienia wewnątrzgałkowego (IOP). Dorzolamid działa jako inhibitor anhydrazy węglanowej II, zmniejszając produkcję cieczy wodnistej poprzez ograniczenie transportu jonów i płynu w wyrostkach rzęskowych, natomiast tymolol, nieselektywny beta-adrenolityk, redukuje IOP głównie przez hamowanie wytwarzania cieczy wodnistej, z możliwym dodatnim wpływem na odpływ cieczy. Synergistyczne działanie obu składników skutkuje większym obniżeniem IOP niż monoterapia każdym z nich osobno, bez typowych działań niepożądanych miotyków, takich jak zwężenie źrenicy czy skurcz akomodacyjny.
anhydraza węglanowa, beta-adrenolityk, chlorowodorek dorzolamidu, ciecz wodnista, ciśnienie wewnątrzgałkowe, jaskra, maleinian tymololu, nadciśnienie wewnątrzgałkowe, nerw wzrokowy, odpływ cieczy wodnistej, skurcz akomodacyjny, ślepota nocna, substancja konserwująca, tonografia, transport sodu, utrata pola widzenia, wyrostki rzęskowe oka, zwężenie źrenicy - Leksykon leków
Interakcje leku – Rozalin 20 mg/ml
Produkt leczniczy Rozalin (dorzolamid) w postaci kropli do oczu wykazuje ograniczone ryzyko interakcji farmakologicznych. W badaniach klinicznych nie zaobserwowano istotnych klinicznie interakcji podczas jednoczesnego stosowania dorzolamidu z beta-adrenolitykami okulistycznymi (tymolol, betaksolol), inhibitorami konwertazy angiotensyny (ACE-I), antagonistami kanału wapniowego, lekami moczopędnymi, niesteroidowymi lekami przeciwzapalnymi (w tym kwasem acetylosalicylowym) oraz lekami hormonalnymi (estrogeny, insulina, tyroksyna). Poziom istotności klinicznej tych interakcji oceniono jako niski, co pozwala na bezpieczne łączenie terapii. Należy jednak zachować ostrożność przy stosowaniu dorzolamidu z lekami zwężającymi źrenicę (miotyki) oraz agonistami receptorów adrenergicznych, gdyż interakcje te nie zostały w pełni przebadane i mogą mieć umiarkowane znaczenie kliniczne.
agonista adrenergiczny, agonista alfa-adrenergiczny, anhydraza węglanowa, antagonista kanału wapniowego, beta-adrenolityki, chlorek benzalkoniowy, choroba niedokrwienna serca, ciśnienie wewnątrzgałkowe, dorzolamid, dysfagia, hormonoterapia, inhibitor ACE, jaskra, lek cholinergiczny, lek hormonalny, lek moczopędny, miotyk, nadciśnienie tętnicze, niewydolność serca, NLPZ, soczewka kontaktowa, sympatykomimetyk, zawrót głowy - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Topiramate Aurovitas 200 mg
Topiramat, klasyfikowany pod kodem ATC N03AX11, jest lekiem przeciwpadaczkowym i przeciwmigrenowym o złożonym mechanizmie działania. Jego efekty przeciwdrgawkowe wynikają z blokowania zależnych od napięcia kanałów sodowych, modulacji receptorów GABAA (zwiększając częstość aktywacji i przepływ jonów chlorkowych przez GABA, bez wpływu flumazenilu) oraz antagonizmu receptorów glutaminianergicznych typu kainowego/AMPA w stężeniach od 1 µM do 200 µM. Dodatkowo topiramat wykazuje słabe działanie inhibicyjne na izoenzymy anhydrazy węglanowej, które nie jest kluczowe dla jego aktywności przeciwpadaczkowej. W badaniach przedklinicznych wykazano skuteczność w modelach drgawek wywołanych maksymalnym wstrząsem elektrycznym oraz w modelach padaczki u gryzoni, z synergistycznym działaniem w połączeniu z karbamazepiną i fenobarbitalem oraz addycyjnym z fenytoiną.
addycyjne działanie przeciwdrgawkowe, anhydraza węglanowa, antagonista benzodiazepiny, ciało migdałowate, drgawki toniczne i kloniczne, działanie przeciwdrgawkowe, GABA, gęstość mineralna kości, inhibitor anhydrazy węglanowej, kanał sodowy zależny od napięcia, kwas kainowy, lek przeciwmigrenowy, lek przeciwpadaczkowy, mineralizacja kości, model padaczki, N-metylo-D-asparaginian, napad toniczny, napad typu absence, napad typu absence u dzieci, nowo rozpoznana padaczka, ośrodkowy układ nerwowy, pentylenotetrazol, receptor GABA-ergiczny, receptor GABAA, receptor glutaminianergiczny, receptor kainowy/AMPA, stężenie topiramatu w osoczu, synergistyczne działanie przeciwdrgawkowe, terapia skojarzona - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Nodom 20 mg/ml
Lek Nodom, zawierający dorzolamid chlorowodorek w stężeniu 20 mg/ml, jest stosowany w okulistyce do obniżania ciśnienia wewnątrzgałkowego (IOP) w nadciśnieniu ocznym, jaskrze z otwartym kątem oraz jaskrze torebkowej (pseudoeksfoliacyjnej). Mechanizm działania polega na hamowaniu anhydrazy węglanowej w nabłonku ciała rzęskowego, co zmniejsza produkcję cieczy wodnistej. Preparat dostępny jest w formie kropli do oczu o pH 5,0-6,0 i osmolalności 260-310 mOsmol/kg, w opakowaniu 5 ml (około 140 kropli). Zawiera chlorek benzalkoniowy 0,075 mg/ml, co należy uwzględnić u pacjentów noszących miękkie soczewki kontaktowe lub z nadwrażliwością na ten konserwant.
anhydraza węglanowa, astma oskrzelowa, beta-adrenolityk, blok przedsionkowo-komorowy, bradykardia, chlorek benzalkoniowy, ciecz wodnista, ciśnienie wewnątrzgałkowe, dorzolamid, inhibitor anhydrazy węglanowej, jaskra torebkowa, jaskra z otwartym kątem, kąt przesączania, monoterapia, nadciśnienie oczne, niewydolność serca, POChP, tarcza nerwu wzrokowego, terapia skojarzona, wstrząs kardiogenny, zaburzenie przewodzenia w sercu, zespół pseudoeksfoliacji - Leksykon leków
Przeciwwskazania – Brinzolamide Accord 10 mg/ml
Brinzolamide Accord (zawiesina 10 mg/ml) jest przeciwwskazany u pacjentów z potwierdzoną nadwrażliwością na brynzolamid, substancję czynną, oraz na substancje pomocnicze, w tym chlorek benzalkoniowy (0,15 mg/ml). Ze względu na chemiczną przynależność brynzolamidu do pochodnych sulfonamidów, lek nie powinien być stosowany u osób z alergią na sulfonamidy, w tym na antybiotyki sulfonamidowe i sulfonylomoczniki. Bezwzględnym przeciwwskazaniem jest także ciężka niewydolność nerek, wynikająca z ryzyka kumulacji leku i jego metabolitów, które są wydalane głównie przez nerki. Ponadto, stosowanie jest zabronione u pacjentów z kwasicą hiperchloremiczną, ze względu na możliwość pogorszenia zaburzeń równowagi kwasowo-zasadowej przez mechanizm inhibicji anhydrazy węglanowej.
anhydraza węglanowa, antybiotyk sulfonamidowy, brynzolamid, charakterystyka produktu leczniczego, chlorek benzalkoniowy, ciężkie zaburzenia czynności nerek, inhibitor anhydrazy węglanowej, jaskra, krople do oczu, kwasica hiperchloremiczna, nadciśnienie oczne, nadwrażliwość na sulfonamidy, niewydolność nerek, pH krwi, reakcja krzyżowa, stężenie jonów chlorkowych, sulfonylomocznik, umiarkowana niewydolność nerek, wskaźnik filtracji kłębuszkowej, zaburzenia równowagi kwasowo-zasadowej - Leksykon chorób i schorzeń
Zapalenie gruczołu krokowego – Patofizjologia i mechanizm
Zapalenie gruczołu krokowego (prostatitis) to powszechna choroba urologiczna o bimodalnym rozkładzie wiekowym, obejmująca ostre i przewlekłe formy zapalenia, klasyfikowane w czterech kategoriach (I-IV). Ostre bakteryjne zapalenie prostaty najczęściej wywołują bakterie Gram-ujemne, zwłaszcza Escherichia coli, z patogenezą obejmującą wstępujące zakażenie z cewki moczowej, refluks moczu do przewodów gruczołu oraz inokulację bezpośrednią. Przewlekłe bakteryjne zapalenie charakteryzuje się formowaniem biofilmu i sekwestracją bakterii, co utrudnia leczenie. Przewlekłe zapalenie gruczołu krokowego/zespół przewlekłego bólu miednicy (CP/CPPS) ma złożoną, wieloczynnikową etiologię, obejmującą zaburzenia nerwowo-mięśniowe, dysfunkcję osi HPA, mechanizmy immunologiczne, stres oksydacyjny oraz centralną sensytyzację układu nerwowego. W patogenezie CP/CPPS istotną rolę odgrywają m.in. cytokiny prozapalne (TNF-α, IL-1β), neuropeptydy (substancja P, CGRP), oraz polimorfizmy genetyczne, np. genu IL-10.
anhydraza węglanowa, biofilm, centralna sensytyzacja, czynnik wirulencji, czynnik wzrostu nerwów, dysfunkcja seksualna, ejakulacja, Escherichia coli, fimbrie P, immunosupresja, kanał CFTR, komórki Cajala, lipopolisacharyd, mikrobiota jelitowa, neurogeniczne zapalenie, ostre bakteryjne zapalenie gruczołu krokowego, peptyd związany z genem kalcytoniny, prostaglandyna E2, przewlekłe bakteryjne zapalenie gruczołu krokowego, przewód wytryskowy, Pseudomonas aeruginosa, refluks moczu, stres oksydacyjny, substancja P, toksyna botulinowa, zaburzenia erekcji, zakażenie cewki moczowej, zapalenie gruczołu krokowego, zespół przewlekłego bólu miednicy - Leksykon substancji czynnych
Zonisamid – Właściwości farmakodynamiczne
Zonisamid, pochodna benzizoksazolu, jest lekiem przeciwpadaczkowym o unikalnym mechanizmie działania, obejmującym blokadę zależnych od potencjału kanałów sodowych i wapniowych oraz modulację układu GABA-ergicznego. W badaniach przedklinicznych wykazuje szerokie spektrum aktywności przeciwdrgawkowej, hamując rozprzestrzenianie się wyładowań napadowych, zwłaszcza w korze mózgowej, co odróżnia go od fenytoiny i karbamazepiny. W monoterapii napadów częściowych u dorosłych, zonisamid w dawkach 300-500 mg/dobę wykazał skuteczność porównywalną z karbamazepiną o przedłużonym uwalnianiu (dawki karbamazepiny: 600-1200 mg/dobę), z 6-miesięcznym okresem bez napadów u 69,4% pacjentów (populacja ITT) w porównaniu do 74,7% w grupie karbamazepiny. Wyniki te potwierdzają równoważność terapeutyczną obu leków, choć w niektórych podgrupach różnice skuteczności były nieco większe na korzyść karbamazepiny.
aktywność padaczkowa, aktywność przeciwdrgawkowa, anhydraza węglanowa, kamień nerkowy, karbamazepina o przedłużonym uwalnianiu, leczenie wspomagające, lek przeciwpadaczkowy, monoterapia napadów częściowych, napad częściowy, napad częściowy złożony, napad uogólniony, napad uogólniony toniczno-kloniczny, ognisko padaczkowe, pochodna benzizoksazolu, podwójna ślepa próba, populacja ITT, protokół badania, redukcja częstości napadów, stężenie wodorowęglanów, układ GABA-ergiczny, wyładowanie neuronalne, zonisamid - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Rozacom (20 mg + 5 mg)/ml
Rozacom to okulistyczny preparat w formie kropli do oczu o stężeniu 20 mg dorzolamidu i 5 mg tymololu na 1 ml roztworu, przeznaczony do leczenia jaskry z otwartym kątem przesączania oraz jaskry w przebiegu zespołu rzekomego złuszczania u pacjentów z niewystarczającą odpowiedzią na monoterapię beta-adrenolitykiem. Dorzolamid działa jako inhibitor anhydrazy węglanowej, redukując produkcję cieczy wodnistej przez ciało rzęskowe, natomiast tymolol, jako nieselektywny beta-adrenolityk, również zmniejsza wytwarzanie cieczy wodnistej, lecz poprzez inny mechanizm farmakologiczny. Połączenie tych dwóch substancji aktywnych zapewnia synergistyczne obniżenie ciśnienia wewnątrzgałkowego, co czyni preparat skuteczniejszym niż monoterapia beta-adrenolitykiem.
anhydraza węglanowa, benzalkoniowy chlorek, beta-adrenolityk, beta-adrenolityk nieselektywny, ciało rzęskowe, ciecz wodnista, ciśnienie wewnątrzgałkowe, dorzolamid, jaskra z otwartym kątem, jaskra z otwartym kątem przesączania, okulista, pseudoeksfoliacja, substancja pomocnicza, terapia skojarzona, tymolol, zespół rzekomego złuszczania - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Duokopt 20 mg/ml + 5 mg/ml
Preparat Duokopt, zawierający 20 mg/ml dorzolamidu i 5 mg/ml tymololu, jest złożonym lekiem przeciwjaskrowym działającym poprzez synergistyczne obniżenie ciśnienia wewnątrzgałkowego (IOP) dzięki dwóm mechanizmom: hamowaniu anhydrazy węglanowej II przez dorzolamid oraz nieselektywnemu blokowaniu receptorów beta-adrenergicznych przez tymolol. Dorzolamid zmniejsza produkcję cieczy wodnistej poprzez ograniczenie powstawania jonów wodorowęglanowych i transportu sodu, natomiast tymolol redukuje jej wydzielanie, co potwierdzają badania fluoresceinowe i tonograficzne. Duokopt skutecznie obniża IOP niezależnie od etiologii, w tym w jaskrze i innych stanach nadciśnienia ocznego, bez wywoływania działań niepożądanych typowych dla miotyków, takich jak zwężenie źrenicy czy skurcz akomodacji. Preparat dostępny jest w formie kropli do oczu bez konserwantów, co zmniejsza ryzyko działań niepożądanych związanych z konserwantami, a podawany jest dwa razy dziennie w butelce z pompką wielodawkową.
akomodacja oka, anhydraza węglanowa, badanie fluoresceinowe, badanie tonograficzne, beta-adrenolityk, ciecz wodnista, ciśnienie śródgałkowe, ciśnienie wewnątrzgałkowe, dorzolamid, jaskra, krople oczne, lek beta-adrenolityczny, lek przeciwjaskrowy, nadciśnienie oczne, nerw wzrokowy, podwójna ślepa próba, pole widzenia, receptory beta-adrenergiczne, ślepota nocna, transport sodu, tymolol, wyrostki rzęskowe oka, zwężenie źrenicy - Leksykon substancji czynnych
Brynzolamid – Właściwości farmakodynamiczne
Brynzolamid, będący inhibitorem anhydrazy węglanowej (ATC: S01EC04), działa poprzez selektywne hamowanie izoenzymu CA-II w wyrostkach rzęskowych oka, co prowadzi do zmniejszenia produkcji jonów wodorowęglanowych, a w konsekwencji redukcji transportu sodu i płynów oraz obniżenia wydzielania cieczy wodnistej. Efektem jest istotne obniżenie ciśnienia wewnątrzgałkowego (IOP), kluczowego czynnika ryzyka w patogenezie jaskry. W badaniach in vitro wykazano wysoką aktywność hamującą brynzolamidu wobec CA-II, z wartościami IC50 = 3,2 nM oraz Ki = 0,13 nM, co świadczy o jego silnym powinowactwie i efektywności już przy niskich stężeniach. W monoterapii u dorosłych wcześniej nieleczonych pacjentów obserwowano średnie obniżenie IOP do 5 mmHg, natomiast w terapii skojarzonej z analogiem prostaglandyn trawoprostem dodatkowe obniżenie IOP wynosiło 3,2-3,4 mmHg, porównywalne do efektu tymololu.
analog prostaglandyn, anhydraza węglanowa, anhydraza węglanowa II, brynzolamid, ciecz wodnista, ciśnienie wewnątrzgałkowe, efekt terapeutyczny, hamowanie anhydrazy węglanowej, inhibitor anhydrazy węglanowej, izoenzym anhydrazy węglanowej II, jaskra, jon wodorowęglanowy, nadciśnienie oczne, parametr farmakodynamiczny, produkt przeciwjaskrowy, terapia skojarzona, trawoprost, tymolol, uszkodzenie nerwu wzrokowego, utrata pola widzenia, wyrostek rzęskowy oka - Leksykon chorób i schorzeń
Wodogłowie – Leczenie
Wodogłowie charakteryzuje się patologicznym gromadzeniem płynu mózgowo-rdzeniowego (PMR) w układzie komorowym, co prowadzi do wzrostu ciśnienia wewnątrzczaszkowego i zaburzeń neurologicznych. Podstawą leczenia są metody chirurgiczne, w tym najczęściej stosowane wszczepienie zastawki komorowo-otrzewnowej (VP), która odprowadza PMR do jamy otrzewnej, oraz endoskopowa wentrikulostomia komory trzeciej (ETV), szczególnie wskazana w wodogłowiu obturacyjnym u pacjentów powyżej 2 roku życia. Zastawki posiadają zawory regulujące przepływ PMR, często z możliwością zewnętrznej regulacji magnetycznej, a okres rekonwalescencji po implantacji wynosi około 2-3 dni. Alternatywnie, u dzieci poniżej 2 roku życia stosuje się procedurę ETV/CPC, łączącą wentrikulostomię z koagulacją splotu naczyniówkowego w celu zmniejszenia produkcji PMR. Leczenie farmakologiczne, obejmujące acetazolamid, furosemid i izosorbid, jest stosowane głównie jako terapia tymczasowa, zwłaszcza u wcześniaków z wodogłowiem pokrwotocznym, ze względu na ograniczoną skuteczność i ryzyko działań niepożądanych metabolicznych.
acetazolamid, anhydraza węglanowa, ciśnienie wewnątrzczaszkowe, diuretyk pętlowy, furosemid, jama otrzewnowa, krwiak podtwardówkowy, neurochirurg, płyn mózgowo-rdzeniowy, rapamycyna, rehabilitacja poznawcza, splot naczyniówkowy, wodogłowie, wodogłowie niekomunikujące, wodogłowie normotensyjne, wodogłowie pokrwotoczne, zastawka komorowa, zastawka komorowo-otrzewnowa, zwężenie wodociągu mózgu - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Etopro 25 mg
Topiramat, lek przeciwpadaczkowy i przeciwmigrenowy (kod ATC: N03 AX 11), wykazuje wielokierunkowy mechanizm działania obejmujący blokadę zależnych od napięcia kanałów sodowych, modulację receptorów GABAA oraz hamowanie receptorów glutaminianergicznych typu kainowych i AMPA. Jego działanie na receptory GABA jest niezależne od flumazenilu, co wskazuje na unikalny mechanizm różniący się od benzodiazepin. Działanie na receptory glutaminianergiczne jest stężeniowo zależne w zakresie 1–200 µM, z najmniejszą aktywnością przy 1–10 µM. Topiramat wykazuje także słabe hamowanie izoenzymów anhydrazy węglanowej, które nie jest głównym mechanizmem przeciwpadaczkowym. W modelach zwierzęcych potwierdzono jego skuteczność w różnych typach napadów, w tym tonicznych, klonicznych oraz napadach nieobecności, z działaniem synergistycznym w połączeniu z karbamazepiną i fenobarbitalem oraz addytywnym z fenytoiną.
acetazolamid, anhydraza węglanowa, antagonista benzodiazepiny, antagonista GABAA, ciało migdałowate, drgawka toniczna, drgawka toniczno-kloniczna, dysfagia, działanie przeciwdrgawkowe, interakcja farmakodynamiczna, jon chlorkowy, kanał sodowy, kwas kainowy, kwas γ-aminomasłowy, lek przeciwpadaczkowy, mechanizm przeciwpadaczkowy, monosacharyd sulfaminianowy, napad absence, napad nieobecności, receptor AMPA, receptor GABA, receptor glutaminianergiczny, receptor kainowy, receptor NMDA - Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Trusopt 20 mg/ml
TRUSOPT, zawierający 20 mg/ml dorzolamidu (22,26 mg chlorowodorku dorzolamidu w 1 ml roztworu), jest miejscowym inhibitorem anhydrazy węglanowej stosowanym w okulistyce. Miejscowe podanie umożliwia bezpośrednie działanie w oku przy znacznie mniejszych dawkach niż doustne inhibitory, co ogranicza ekspozycję ogólnoustrojową i eliminuje typowe dla doustnych form zaburzenia równowagi kwasowo-zasadowej oraz elektrolitowe. Dorzolamid selektywnie wiąże się z izoenzymem anhydrazy węglanowej II i kumuluje w erytrocytach, podczas gdy stężenia wolnego leku w osoczu pozostają minimalne. Wiązanie z białkami osocza wynosi około 33%. Metabolit N-deetylo-dorzolamid, o słabszym działaniu na anhydrazę II, hamuje anhydrazę I i również kumuluje się w erytrocytach. Eliminacja dorzolamidu i jego metabolitu odbywa się głównie przez nerki.
anhydraza węglanowa, anhydraza węglanowa I, białko osocza, chlorowodorek dorzolamidu, dorzolamid, działanie farmakologiczne, działanie niepożądane, ekspozycja ogólnoustrojowa, erytrocyt, inhibitor anhydrazy węglanowej, izoenzym anhydrazy węglanowej II, klirens kreatyniny, krople do oczu, N-deetylo-dorzolamid, okres półtrwania, równowaga kwasowo-zasadowa, stan równowagi, stężenie wolnego leku, zaburzenia elektrolitowe, zaburzenie czynności nerek - Leksykon substancji czynnych
Zonisamid – Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie
Badania przedkliniczne zonisamidu wykazały specyficzne zmiany histopatologiczne w wątrobie psów przy ekspozycji odpowiadającej dawkom terapeutycznym u ludzi, obejmujące powiększenie narządu, zmianę barwy na ciemnobrązową oraz obecność ciałek blaszkowatych i wakuolizację cytoplazmy hepatocytów. Nie stwierdzono działania genotoksycznego ani rakotwórczego. Jednakże, zonisamid wykazywał teratogenne działanie u myszy, szczurów, psów i małp, powodując zaburzenia rozwojowe i śmierć zarodków przy stężeniach w osoczu porównywalnych lub niższych niż terapeutyczne u ludzi. U szczurów odnotowano również negatywny wpływ na płodność, w tym zmniejszenie liczby ciałek żółtych i miejsc implantacji oraz nieregularne cykle rujowe przy dawkach odpowiadających maksymalnej dawce terapeutycznej i wyższych.
anhydraza węglanowa, ciałko żółte, cykl rujowy, ekspozycja systemowa, genotoksyczność, hepatomegalia, implantacja zarodka, kłębuszek nerkowy, lek przeciwpadaczkowy, maksymalna tolerowana dawka, organogeneza, parametr rozwojowy, rakotwórczość, wakuolizacja cytoplazmy, zaburzenie wzrostu, zdolność uczenia się, zonisamid - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Rozalin 20 mg/ml
Dorzolamid w postaci chlorowodorku (20 mg/ml) jest silnym inhibitorem anhydrazy węglanowej II, stosowanym miejscowo w leczeniu jaskry i nadciśnienia ocznego. Mechanizm działania polega na hamowaniu enzymu w wyrostkach rzęskowych, co prowadzi do zmniejszenia wydzielania cieczy wodnistej i obniżenia ciśnienia wewnątrzgałkowego (IOP). W badaniach klinicznych preparat Rozalin wykazał skuteczność w monoterapii (3x dziennie) u pacjentów z IOP ≥ 23 mmHg oraz w terapii wspomagającej beta-adrenolityki (2x dziennie) u pacjentów z IOP ≥ 22 mmHg. Efekt obniżenia IOP utrzymuje się przez cały dzień i jest porównywalny do betaksololu, nieco niższy niż timololu, a w terapii skojarzonej dorzolamid wykazuje efekt synergistyczny, podobny do pilokarpiny 2% stosowanej 4x dziennie. Preparat nie wywołuje działań niepożądanych takich jak nocna ślepota czy skurcz akomodacyjny i nie wpływa istotnie na częstość akcji serca ani ciśnienie tętnicze, co stanowi przewagę nad beta-adrenolitykami.
anhydraza węglanowa, anhydraza węglanowa II, bezsoczewkowość, chlorowodorek dorzolamidu, ciecz wodnista, ciśnienie tętnicze, ciśnienie wewnątrzgałkowe, częstość akcji serca, inhibitor anhydrazy węglanowej, izoenzym, jaskra wrodzona, lek beta-adrenolityczny, nadciśnienie oczne, nocna ślepota, skurcz akomodacyjny, terapia skojarzona, uszkodzenie nerwu wzrokowego, utrata pola widzenia, wyrostek rzęskowy oka