Wprowadzenie do właściwości farmakodynamicznych leku Zincteral

Zincteral zawiera 124 mg cynku siarczanu jednowodnego, co odpowiada 45 mg jonów cynku (Zn²⁺) w jednej tabletce powlekanej. Należy do grupy farmakoterapeutycznej związków mineralnych – cynku siarczanu, oznaczonej kodem ATC: A12CB01. ¹

Rola cynku w organizmie

Funkcje biologiczne cynku

Cynk jest zaliczany do kluczowych pierwiastków śladowych w organizmie człowieka. Odgrywa fundamentalną rolę w przemianach komórkowych oraz stanowi jeden z głównych czynników odpowiedzialnych za stabilizację błon komórkowych. Jego obecność jest niezbędna dla prawidłowego funkcjonowania ponad 200 metaloenzymów regulujących podstawowe procesy metaboliczne, w tym syntezę białek i przemianę węglowodanów. ²

Cynk w funkcjonowaniu enzymów

Do najważniejszych metaloenzymów, których aktywność zależy od obecności cynku, należą m.in.:

• Anhydraza węglanowa – enzym katalizujący reakcję tworzenia kwasu węglowego z dwutlenku węgla i wody
• Karboksypeptydaza A – enzym proteolityczny uczestniczący w trawieniu białek
• Dehydrogenaza alkoholowa – katalizująca utlenianie alkoholi do aldehydów
• Fosfataza zasadowa – hydrolizująca estry kwasu fosforowego
• Polimeraza RNA – uczestnicząca w procesie transkrypcji

³

Wpływ cynku na strukturę komórkową

Cynk odgrywa istotną rolę w utrzymaniu prawidłowej struktury kwasów nukleinowych, białek oraz błon komórkowych, co bezpośrednio przekłada się na integralność komórek i tkanek. Jest niezbędnym elementem warunkującym wzrost i rozwój komórek, wpływa na prawidłowe funkcjonowanie układu immunologicznego i odpowiedź immunologiczną. Dodatkowo jest kluczowym pierwiastkiem dla prawidłowego widzenia o zmierzchu oraz prawidłowego funkcjonowania zmysłu smaku, a prawdopodobnie także zmysłu węchu. ⁴

Efekty metaboliczne cynku

Cynk wpływa na utrzymanie prawidłowego stężenia witaminy A we krwi oraz oddziałuje na metabolizm węglowodanów poprzez przedłużanie czasu działania insuliny i ułatwianie jej magazynowania. Jest pierwiastkiem niezbędnym do prawidłowego wzrostu organizmu oraz procesów rozmnażania. Procesy gojenia się ran i regeneracji tkanek są również znacząco wspomagane przez odpowiedni poziom cynku. W stanach zapalnych skóry wykazuje działanie zarówno profilaktyczne, jak i terapeutyczne. ⁵

Konsekwencje niedoboru cynku

Niedobór cynku w organizmie prowadzi do szeregu zaburzeń funkcjonalnych i klinicznych, takich jak:

• Zaburzenia poznawcze – trudności w koncentracji i zapamiętywaniu
• Zaburzenia łaknienia – brak apetytu i zaburzenia smaku
• Obniżona odporność – zmniejszenie odporności komórkowej i humoralnej
• Zaburzenia gojenia – opóźnione gojenie się ran
• Zaburzenia widzenia – ślepota zmierzchowa
• Zaburzenia metaboliczne – nieprawidłowości w przemianie węglowodanów, hipercholesterolemia
• Zaburzenia układu krążenia – nadciśnienie
• Zaburzenia neurologiczne – różnorodne zaburzenia psychoneurologiczne
• Zaburzenia układu rozrodczego – przerost gruczołu krokowego, zaburzenia przebiegu ciąży
• Zaburzenia rozwojowe – zahamowanie wzrostu i hipogonadyzm u dzieci

W przypadkach znacznego niedoboru cynku obserwuje się również zmiany dermatologiczne, takie jak złośliwe wyłysienie (alopecia maligna), łysienie plackowate (alopecia areata) oraz trądzik krostkowy (acne pustulosa). ⁶

Interakcje metaboliczne cynku

Cynk podawany w dużych dawkach działa jako inhibitor wchłaniania miedzi, co może prowadzić do zaburzeń metabolizmu tego pierwiastka. Warto również zaznaczyć, że niedobór cynku w organizmie ułatwia wchłanianie toksycznego kadmu, zwiększając tym samym ryzyko jego akumulacji i działania toksycznego. ⁷

Stany kliniczne związane z niedoborem cynku

Stany znacznego niedoboru cynku

Do stanów znacznego niedoboru cynku dochodzi przede wszystkim w następujących sytuacjach klinicznych:

• Żywienie pozajelitowe prowadzone bez odpowiedniego uzupełnienia jonów cynkowych
• Przewlekłe choroby przewodu pokarmowego, takie jak choroba Leśniowskiego-Crohna i wrzodziejące zapalenie jelita grubego
• Dziedziczne zaburzenia wchłaniania, np. acrodermatitis enteropathica
• Stany pooperacyjne po średnich i dużych zabiegach chirurgicznych

⁸

Stany mniejszego niedoboru cynku

Mniejsze, lecz nadal klinicznie istotne niedobory cynku, występują u pacjentów z:

• Marskością wątroby – gdzie zaburzenie funkcji wątroby wpływa na metabolizm cynku
• Przewlekłym zapaleniem trzustki – gdzie zaburzona jest produkcja enzymów trawiennych
• Niewydolnością nerek – wpływającą na gospodarkę elektrolitową organizmu
• Nieżytem błony śluzowej żołądka – zmieniającym środowisko trawienne
• Po przebytej resekcji żołądka – skutkującej zmianą anatomii i fizjologii przewodu pokarmowego

⁹

Dzienne zapotrzebowanie na cynk

¹⁰