celiakia
Wskazanie

Celiakia to przewlekła choroba autoimmunologiczna, w której spożywanie glutenu prowadzi do uszkodzenia błony śluzowej jelita cienkiego. Gluten to białko występujące w zbożach takich jak pszenica, jęczmień i żyto. U osób z celiakią, nawet niewielka ilość glutenu powoduje reakcję immunologiczną, która z czasem uszkadza kosmki jelitowe, upośledzając wchłanianie składników odżywczych.

Objawy celiakii mogą być zróżnicowane i obejmować biegunkę, wzdęcia, bóle brzucha, utratę masy ciała, anemię, osteoporozę, a nawet zaburzenia neurologiczne. Choroba może ujawnić się w każdym wieku, choć najczęściej diagnozowana jest u dzieci między 6. miesiącem a 2. rokiem życia oraz u dorosłych między 30. a 50. rokiem życia. Diagnostyka obejmuje badania serologiczne (przeciwciała przeciwko transglutaminazie tkankowej, endomyzjum), badania genetyczne (HLA-DQ2, HLA-DQ8) oraz biopsję jelita cienkiego.

Podstawą leczenia celiakii jest ścisła, dożywotnia dieta bezglutenowa. W Polsce pacjenci mogą stosować specjalistyczne produkty bezglutenowe, które są oznaczone symbolem przekreślonego kłosa. Wśród popularnych marek znajdują się: Bezgluten, Glutenex, Schär, Balviten, Incola i Amarello. W przypadku niedoborów związanych z długotrwałym upośledzeniem wchłaniania, stosuje się suplementację witamin i minerałów, np. preparaty żelaza (Hemofer, Tardyferon), kwasu foliowego (Folacid), wapnia (Calcium), witaminy D (Vigantol, Devikap) oraz witaminy B12 (Vitaminum B12).

Największym wyzwaniem w leczeniu celiakii jest ścisłe przestrzeganie diety bezglutenowej przez pacjenta. Gluten może występować w wielu nieoczywistych produktach, takich jak sosy, wędliny czy leki. Dodatkową trudnością jest ryzyko zanieczyszczenia krzyżowego podczas produkcji żywności. U około 30% pacjentów obserwuje się celiakię oporną na dietę, wymagającą dodatkowego leczenia immunosupresyjnego. Problemem jest także późna diagnostyka – szacuje się, że około 80% przypadków celiakii pozostaje niezdiagnozowanych, co prowadzi do rozwoju poważnych powikłań, takich jak nowotwory przewodu pokarmowego, choroby autoimmunologiczne czy osteoporoza.